|
|
|
 |
|
|
|
|
|
|
ÇÕðåÆ ÇÕÃÅé ïÈéÆÁé
ò¼ñ¯º Ú¾ÕÅ ÜÅî
î¯×Å «ÇèÁÅäÅ ÜÆ.àÆ. ð¯â Óå¶ ÇÕðåÆ ÇÕÃÅé ïÈéÆÁé ò¾ñ¯º ÃÈìÅ Õî¶àÆ ç¶
Ã¾ç¶ Óå¶ ÕÆå¶ Ú¾ÕÅ ÜÅî î½Õ¶ ÃÈìÅ êÌèÅé ÇéðíË ÇÃ¿Ø ã¹¾âÆÕ¶ çÆ
Á×òÅÂÆ ÓÚ ÃóÕ Óå¶ èðéÅ Çç¿ç¶ ÇÕÃÅéÍ åÃòÆð: ÜÃêÅñ ÇÃ¿Ø ì¾ìÆ
î¯×Å, C ܹñÅÂÆ (ÜÃêÅñ
ÇÃ¿Ø ì¾ìÆ, ùÇð¿çðêÅñ ÇÿØ)-Á¾Ü ÇÕðåÆ ÇÕÃÅé ïÈéÆÁé çÆ ÃÈìÅ Õî¶àÆ
ç¶ Ã¾ç¶ Óå¶ Ç÷ñ·Å þµâ Õ¹ÁÅàð» Óå¶ ð¯Ô íðêÈð ðËñÆÁ» Õðé 寺 ìÅÁç
Ú¾ÕÅ ÜÅî ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ ÇÂÔ ð¯Ã êÌçðôé Á¿ÇîÌåÃð Ç÷ñ·¶ ç¶ Çê³â ÁòÅä çÆ
AC ¶Õó ê³ÚÅÇÂåÆ ÷îÆé ù Çé¾ÜÆ Õ¿êéÆ ç¶ é»Á êàÅéÅîÅ ð¾ç ÕðÅÀ¹ä å¶
Ö¶åÆ ÃËÕàð ñÂÆ H ؿචÇìÜñÆ ÇéðÇòØé ÃêñÅÂÆ ñËä ñÂÆ ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ î¯×Å
ÇòÖ¶ ê³ÜÅì ðÅÜ ÇìÜñÆ ì¯ðâ ç¶ ÁÇèÕÅðÆÁ» çÅ ÇØðÅú ÕÆåÅ Ç×ÁÅ å¶
Ú¿âÆ×ó· Çëð¯÷ê¹ð îÅð× Óå¶ Ú¾ÕÅ ÜÅî ÕÆåÅ Ç×ÁÅ ÇÜà ÇòÚ ò¾Ö-ò¾Ö Çê³â»
寺 ÇÕÃÅé» é¶ ÇôðÕå ÕÆåÆÍ Á¾Ü çÆ ÇÂÕ¾åðåÅ Üæ¶ì¿çÆ ç¶ ÃÈìÅ êÌèÅé
ÇéðíË ÇÃ¿Ø ã¹¾âÆÕ¶ é¶ Ã¿ì¯èé ÕÆåÅÍ À¹é·» é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ Á¿ÇîÌåÃð ç¶
Çê³â ÁòÅä çÆ ÷îÆé çÅ êàÅéÅîÅ ð¾ç éÅ ÕÆåÅ å» Ã¿Øðô ù Ô¯ð Çå¾ÖÅ ÕÆåÅ
ÜÅò¶×Å å¶ ÇìÜñÆ ÃêñÅÂÆ H ؿචÇéðÇòØé ïÕÆéÆ ìäÅÂÆ ÜÅò¶Í ÇÂà î½Õ¶
ÿì¯èé ÕðÇçÁ» ܾæ¶ì¿çÆ ç¶ Ç÷ñ·Å êÌèÅé çÇò¿çð ÇÃ¿Ø ØÅñÆ é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ
ÇÕÃÅé ì¹ðÆ åð·» ÁÅðÇæÕ Ã¿Õà çÅ ÇôÕÅð ԯ¶ êð çÈÃð¶ êÅö Ã Ã
çÆÁ» ÃðÕÅð» Ö¶åÆ ñÅ×å òÅÃå» ÇÜò¶º âÆ÷ñ, ÖÅç ÁÅÇç çÆ ÃìÇÃâÆ Öåî ÕðÕ¶
å¶ñ ÕÆîå» ÓÚ òÅèÅ ÕðÕ¶ ÇÕÃÅé» çÅ ÕÚÈ¿îð Õ¾ã ðÔÆÁ» ÔéÍ Á¾Ü çÆ
ÇÂÕ¾åðåÅ ù ×¹ðî¶ñ ÇÃ¿Ø ñ¯ê¯ ìñÅÕ êÌèÅé ÇéÔÅñ ÇÃ¿Ø òÅñÅ, êÌ×à ÇÿØ
ÃÅëÈòÅñÅ ìñÅÕ êÌèÅé î¯×Å-B, îéÜÆå ÇÃ¿Ø åÖÅäò¾è Ç÷ñ·Å ÃÕ¾åð, ìñÜÆå
ÇÃ¿Ø ÜñÅñÅìÅç, ìÈàÅ ÇÃ¿Ø åÖÅäò¾è, î¹ÖÇåÁÅð ÇÃ¿Ø ÕÅÔé ÇÃ¿Ø òÅñÅ,
Çéðîñ ÇÃ¿Ø â×ðÈ ÁÅÇç ÁÅ×ÈÁ» é¶ òÆ Ã¿ì¯èé ÕÆåÅÍ
â¶ã ÃÅñ ìÅÁç ë½ÜÆ ç¶ ÇêåÅ ù ÇîÇñÁÅ ÇÂéÃÅø
ìÅØÅ ê¹ðÅäÅ, C
ܹñÅÂÆ (ìñðÅÜ Çÿ×ñÅ)-êåéÆ å¯º ç¹ÖÆ Ô¯Â¶ ë½ÜÆ ò¾ñ¯º Ö¹çÕ¹ôÆ Õðé ç¶
îÅîñ¶ ÓÚ Ú¾ñ ðÔÆ êóåÅñ À¹êð¿å ÁÅÖð â¶ã ÃÅñ ìÅÁç ë½ÜÆ ç¶ ÇêåÅ ù
ÇîÇñÁÅ ÇÂéÃÅëÍ ê¹ÇñÃ ç¶ Ç÷ñ·Å î¹ÖÆ ç¶ ÁÅç¶ô» Óå¶ ê¹Çñà æÅäÅ ìÅØÅ
ê¹ðÅäÅ ÇòÖ¶ èÅðÅ C@F ÁÅÂÆ.êÆ.ÃÆ. î¹Õ¾çîÅ é¿ìð ABE, ÇîåÆ B.G.@I
åÇÔå ÕðîÜÆå Õ½ð À¹ðë í¯ñÆ ê¹¾åðÆ Þ¿âÅ ÇÃ¿Ø òÅÃÆ Õ¯ÕðÆ ëÈñÅ ÇÿØ
êåéÆ ÇîÌåÕ Õ¹ñçÆê ÇÃ¿Ø òÅÃÆ ÚÇó¾Õ ÇÖñÅø îÅîñÅ çðÜ ÕÆåÅ Ç×ÁÅ þÍ
êÌÅêå ò¶ðÇòÁ» Áé¹ÃÅð ë½ÜÆ Õ¹ñçÆê ÇÃ¿Ø ê¹¾åð ÃÅèÈ ÇÃ¿Ø òÅÃÆ ÚÇó¾Õ
ܯ ÕðîÜÆå Õ½ð À¹ðë ì¯ñÆ ê¹¾åðÆ Þ¿âÅ ÇÃ¿Ø òÅÃÆ Õ¯ÕðÆ ëÈñÅ ÇÃ¿Ø éÅñ
ÇòÁÅÇÔÁÅ Ô¯ÇÂÁÅ ÃÆÍ ôÅçÆ ç¶ AD-AE ÃÅñ ìÅÁç Õ¹ñçÆê ÇÃ¿Ø ë½ÜÆ ù
ÁÅêäÆ êåéÆ ç¶ ÚÅñ Úñä Óå¶ ô¾Õ Ô¯ä ÕðÕ¶ ÇÂö ê̶ôÅéÆ ÓÚ Ü篺 Õ¹ñçÆê
ÇÃ¿Ø Û¹¾àÆ ÁÅÇÂÁÅ Ô¯ÇÂÁÅ ÃÆ å» I ÜéòðÆ B@@H ù Õ¹ñçÆê ÇÃ¿Ø é¶ ÷ÇÔðÆñÆ
ÚÆ÷ ÖÅ ñÂÆ ÇÜà éÅñ A@ ÜéòðÆ ù Õ¹ñçÆê ÇÃ¿Ø çÆ î½å Ô¯ä Óå¶ ê¹ÇñÃ
æÅäÅ ìÅØÅ ê¹ðÅäÅ ÇòÖ¶ èÅðÅ AGD åÇÔå ÕðîÜÆå Õ½ð À¹ðë í¯ñÆ ç¶ ÇìÁÅé
î¹åÅÇìÕ ê¹Çñà ÕÅðòÅÂÆ ÕÆåÆ ×ÂÆ ÃÆ êð Õ¹ñçÆê ÇÃ¿Ø çÅ ÇêåÅ ÇÂÃ
ÕÅðòÅÂÆ éÅñ ÿå¹ôà éÅ Ô¯ä ÕðÕ¶ Õ¹ñçÆê ÇÃ¿Ø ç¶ ÇêåÅ ÃÅèÈ ÇÃ¿Ø ò¾ñ¯º
Ç÷ñ·Å ê¹Çñà ù êóåÅñ ÕðÕ¶ ÇÂéÃÅë ñËä ñÂÆ ÕÆåÆ ÇôÕÅÇÂå î¹åÅÇìÕ Ç÷ñ·Å
ê¹Çñà î¹ÖÆ î¯×Å ò¾ñ¯º æÅäÅ î¹ÖÆ ìÅØÅ ê¹ðÅäŠ寺 êóåÅñ ÕðòÅÂÆ ×ÂÆ å¶
âÆ.ÁËÃ.êÆ. ìÅØÅ ê¹ðÅäÅ é¶ òÆ êóåÅñ çÆ ê¹ôàÆ ÕÆåÆÍ êóåÅñ À¹êð¿å
Ç÷ñ·Å ê¹Çñà î¹ÖÆ é¶ âÆ.¶. ñÆ×ñ çÆ ðÅÇ ñË Õ¶ îÅîñÅ çðÜ Õðé ç¶ ÁÅç¶ô
Çç¾å¶ ÃéÍ Ô¹ä ê¹Çñà ÇîÌåÕ çÆ êåéÆ ÕðîÜÅåÆ Õ½ð À¹ðë í¯ñÆ ù Ç×ÌøåÅð
Õðé ñÂÆ ÕÅðòÅÂÆ Õð ðÔÆ þÍ
ÇÃÔå ÇòíÅ× çÆ àÆî ò¼ñ¯º ÖÅä êÆä òÅñ¶ êçÅðæ» çÆ Ü»Ú
âÅ: Õ¹ñçÆê ÇÃ¿Ø âÆ.ÁËÚ.ú. ìÅØÅ ê¹ðÅäÅ ÇòÖ¶ ÖÅè êçÅðæ» çÆ ÚËÇÕ¿×
Õðç¶ Ô¯Â¶ å¶ éÅñ Ô¯ð ÃàÅøÍ åÃòÆð: ìñðÅÜ Çÿ×ñÅ
ìÅØÅ ê¹ðÅäÅ, C
ܹñÅÂÆ (ìñðÅÜ Çÿ×ñÅ)-ìÅØÅ ê¹ðÅäÅ ôÇÔð Á¿çð ÇòÕ ðÔ¶ ØàÆÁÅ ÖÅè
êçÅðæ» çÆ Çò¾ÕðÆ ð¯Õä å¶ ñ¯Õ» ù òèÆÁÅ ÇÕÃî ç¶ ÖÅè êçÅðæ î¹Ô¾ÂÆÁÅ
ÕðòÅÀ¹ä ÇÔ¾å ÇÃÔå ÇòíÅ× î¯×Å ò¾ñ¯º ôÇÔð ÇòÚñ¶ ì÷Åð» ÓÚ ÜÅ Õ¶
âÆ.ÁËÚ.ú. âÅ: Õ¹ñçÆê ÇÃ¿Ø çÆ Á×òÅÂÆ Ô¶á àÆî é¶ Ãì÷ÆÁ», ëñ, ìðø,
Õ¯ñâ âÇð¿Õ ÁÅÇç çÆ Ü»Ú ÕÆåÆÍ ÇÃÔå ñÂÆ Áï¯× ç¶Ö¶ ׶ ëñ Ãì÷ÆÁ» î½Õ¶
Óå¶ ÔÆ é×ð Õ½ºÃñ çÆ ×¾âÆ ÓÚ Ã¹¼à Õ¶ éôà ÕÆå¶Í ÇÃÔå ÇòíÅ× çÆ àÆî
ò¾ñ¯º ô¹ðÈ ÓÚ ÇÃðø ëñ» çÆÁ» ç¹ÕÅé» À¹µêð ÔÆ ÚËÇÕ¿× ÕðÕ¶ ð¶ÔóÆÁ»
ëó·ÆÁ» òÅÇñÁ» ù ÃÅø ùæð¶ å¶ ê¾Õ¶ ԯ¶ ëñ ò¶Úä çÆ ÔçÅÇÂå ÕÆåÆÍ ñ¯Õ
ÇÂÔ ò¶Ö Õ¶ þðÅé ðÇÔ ×¶ ÇÕ ç¶Öç¶ ÔÆ ç¶Öç¶ ÇÃÔå ÇòíÅ× çÆ àÆî ÃÅÔîä¶
ð¶óÆÁ» À¹µêð é¿×¶ ÇòÕç¶ éîÕÆé, îÇáÁÅÂÆÁ», ìðø ÁÅÇç ÇÃÔå ÇòíÅ× çÆ
àÆî ÃÅÔîä¶ ÔÆ ã¾Õ ñ¶ ܯ êÇÔñ» ôð·¶ÁÅî é¿×¶ ê¶ Ãé å¶ àÆî ç¶ òÅêÃ
î¹óÇçÁ» ÔÆ ñ¯Õ» é¶ î¹ó ãÕ¶ ԯ¶ ÖÅè êçÅðæ é¿×¶ ÕðÕ¶ ò¶Úä¶ ô¹ðÈ Õð
Çç¾å¶ å¶ ÖÅè êçÅðæ» À¹µêð î¾ÖÆÁ» òÆ ÇíäÕçÆÁ» ç¶ÖÆÁ» ×ÂÆÁ»Í ÚËÇÕ¿×
Ã ÇÃÔå ÇòíÅ× çÆ àÆî ÇÃðø ð¶ÔóÆÁ» ëó·ÆÁ» òÅÇñÁ» À¹µêð ÔÆ ÁÅêäÆ
ÕÅðòÅÂÆ ×¯º×ñÈ å¯º Çî¾àÆ ÞÅóé òÅñÆ ÃÇæåÆ ò¶Ö Õ¶ ÇÂÕ¾åð ԯ¶ ñ¯Õ»
é¶ Ü篺 òÅð òÅð ÕÇðÁÅé¶ å¶ Ô¯ðé» ÖÅè êçÅðæ ò¶Úä ñÂÆ ò¾â¶ Á¾ÇâÁ»
(ç¹ÕÅé») ò¾ñ ÇèÁÅé ÕðòÅÇÂÁÅ å» òÆ àÆî é¶ ÕÅðòÅÂÆ éÅ ÕÆåÆÍ ñ¯Õ» çÅ
ÕÇÔäÅ ÃÆ ÇÕ ÁÇÜÔÆ ÛÅêÅîÅðÆ éÅñ ñ¯Õ» ç¶ ÇÔ¾å» éÅñ å¶ ÇÃÔå éÅñ Ô¯
ÇðÔÅ ÇÖñòÅó ÕçÅÇÚ¾å ì¿ç éÔƺ Ô¯ ÃÕçÅÍ ÇÂà î½Õ¶ ê¾åðÕÅð» é¶ Ü篺
âÆ.ÁËÚ.ú. âÅ: Õ¹ñçÆê ÇÃ¿Ø ù ê¹¾ÇÛÁÅ ÇÕ å¹Ãƺ Á¾Ü ÕÆ ÕÅðòÅÂÆ Õð ðÔ¶
Ô¯ å» À¹é·» ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ Á¾Ü À¹é·» ñ¯Õ» ù ÇÚåÅòéÆ ÔÆ Çç¾åÆ ÜÅ ðÔÆ þÍ
Ü篺 ê¾åðÕÅð» é¶ ÇÂÔ ê¾¹ÇÛÁÅ ÇÕ ÁÇÜÔÆÁ» ÇÚåÅòéÆÁ» å» êÇÔñ» òÆ ÇÃÔå
ÇòíÅ× Çç¿çÅ ÁÅ ÇðÔÅ þ å¶ Ô¹ä Çëð ÇÚåÅòéÆ ç¶ä éÅñ ÕÆ ñ¯Õ» çÆ ÇÃÔå
éÅñ ÇÖñòÅó ì¿ç Ô¯ ÜÅò¶×Å å» âÆ.ÁËÚ.ú. âÅ: Õ¹ñçÆê ÇÃ¿Ø é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ
Á×ñ¶ Õ¹¾Þ Ççé» ÓÚ ÖÅè êçÅðæ» ç¶ éîÈé¶ íð¶ ÜÅä×¶Í ÇÂà àÆî é¶ Á¾â¶ å¶
ì÷Åð ÓÚ ÁÅêäÆ ÕÅð×¹÷ÅðÆ ÇÃðø ç¯ Çå¿é Ø¿ÇàÁ» ÓÚ ÔÆ Çéì¶ó Çç¾åÆÍ ÇÂÃ
àÆî ÓÚ ëÈâ Ç¿ÃêËÕàð âÅ: ð¶ÖÅ òéÅÇÂÕ, ÿå¯Ö ÇÃ¿Ø ÁËÃ.ÁÅÂÆ., ÜÃî¶ñ
ÇÃ¿Ø ÁËÃ.ÁÅÂÆ., î¶ÜÕ ÇÃ¿Ø ÁËÃ.ÁÅÂÆ. å¶ ìÅØÅ ê¹ðÅäÅ ç¶ î¹ñÅ÷î å¶
ÃëÅÂÆ Ã¶òÕ òÆ ôÅÇîñ ÃéÍ |
îé¹¾ÖÆ ÁÇèÕÅð ÿÃæÅ î¯×Å-èðîÕ¯à çÆ îÆÇà¿×
èðîÕ¯à, C ܹñÅÂÆ (ê¼åð ê̶ðÕ)-îé¹¾ÖÆ ÁÇèÕÅð ÿÃæÅ î¯×Å/èðîÕ¯à çÆ
îÆÇà¿× ÿÃæÅ ç¶ êÌèÅé òÇð¿çð ×ð¯òð çÆ êÌèÅé×Æ Ô¶á Ô¯ÂÆ ÇÜà ÇòÚ Õ¶ºçð
ÃðÕÅð ò¾ñ¯º êËàð¯ñ D ð¹ê¶ å¶ âÆ÷ñ B ð¹ê¶ òèÅÀ¹ä çÆ Ãõå ôìç» ÓÚ
Çé¿çÅ ÕÆåÆ ×ÂÆÍ îÆÇà¿× ÓÚ ÇÂÕ îå¶ ðÅÔƺ ÇÂà òÅè¶ ù òÅêà ñËä çÆ î¿×
ÕÆåÆ ×ÂÆÍ îÆÇà¿× ÓÚ ÇÂÕ Ô¯ð îå¶ ðÅÔƺ ê³ÜÅì ÃðÕÅð ò¾ñ¯º Ç÷ñ·Å î¯×Å
ñÂÆ Ç÷ñ·Å ê¾èðÆ ÁÇèÕÅðå Õî¶àÆ ÓÚ èðîÕ¯à ç¶ Ü¿îêñ å¶ î¯×Š寺
ÒÁÜÆåÓ ç¶ ÃàÅø Çðê¯ðàð å¶ Ç¿ÚÅðÜ À¹ê çëåð ùÇð¿çðêÅñ ÇÃ¿Ø ù î˺ìð
éÅî÷ç Õðé Óå¶ ê³ÜÅì ÃðÕÅð çÅ è¿éòÅç ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ îÆÇà¿× ÓÚ ÁîðÜÆå
ÇÃ¿Ø Çì¾àÈ Ö÷ÅéÚÆ, ùôÆñ Õ¹îÅð ìÅñÅ, çñÜÆå ÇÃ¿Ø ×¯ñâÆ, ðܶô Õ¹îÅð,
êðîÜÆå ÇÿØ, î¶Üð ÇÃ¿Ø í¯ñÅ, ÜôéêÌÆå ÇÿØ, ê³âå êÌÆåî ñÅñ íÅðçòÅÜ
ÔÅ÷ð ÃéÍ
Ö¹¾ñ·Æ ×ÀÈôÅñÅ Õî¶àÆ çÆ Ã¯×îÂÆ îÆÇà¿×
ìÅØÅ ê¹ðÅäÅ, C ܹñÅÂÆ (Çòô¶ô êÌåÆÇéè)-Ö¹¾ñÆ ×ÀÈôÅñÅ êÌì¿èÕ Õî¶àÆ
Ú¿éÈòÅñÅ ð¯â ìÅØÅ ê¹ðÅäÅ çÆ Ô¿×ÅîÆ îÆÇà¿× Ô¯ÂÆÍ ÇÂà îÆÇà¿× ÓÚ ×ÀÈôÅñÅ
ç¶ ÃÅìÕÅ êÌèÅé Çòܶ Õ¹îÅð Çÿ×ñÅ çÆ ì¶òÕåÆ Ô¯ÂÆ î½å Óå¶ âȿض ç¹¾Ö
çÅ êÌ×àÅòÅ ÕðÕ¶ ÇòÛóÆ ÁÅåîÅ çÆ ô»åÆ ñÂÆ ç¯ Çî¿à çÅ î½é èÅðé ÕðÕ¶
ôðè»ÜñÆ Çç¾åÆ ×ÂÆ å¶ êÇðòÅð éÅñ ÔîçðçÆ êÌ×à ÕÆåÆÍ îÆÇà¿× ÓÚ ÃðÕÅð
寺 ÇÂÔ î¿× òÆ ÕÆåÆ ×ÂÆ ÇÕ ôÇÔð ÓÚ ëËñÆ ÕÅñ¶ êÆñƶ çÆ ÇìîÅðÆ å¶
Ô¯ðé» ê¶à, ÛÅåÆ, ÚîóÆ ð¯× 寺 ôÇÔð òÅÃÆÁ» ù ìÚÅÀ¹ä ñÂÆ á¯Ã À¹êðÅñ¶
ÕðÕ¶ êÆóå ÇòÁÕåÆÁ» çÅ î¹øå ÇÂñÅ÷ ÕÆåÅ ÜÅò¶ å¶ ÇìîÅðÆ ç¶ ÕÅðé» çÆ
Ü»Ú ÕÆåÆ ÜÅò¶Í ÇÂà îÆÇà¿× ÓÚ Ú¶ÁðîËé áÅÕð çÅà ׯÇÂñ, êÌèÅé ÿÜÆò
Õ¹îÅð, ñòñÆ ì»Ãñ, î¹¾Ö ÃñÅÔÕÅð ìÆ. Õ¶. Çÿ×ñÅ, ÇÕôé Õ»Ãñ ÁËÃ.âÆ.ú.,
ÇÕÌôé Çî¾åñ ÃÅìÕÅ êÌèÅé, ðîé ×¹êåÅ, ðÅî Õ¹îÅð å¶ Ô¯ð î˺ìð òÆ
ôÅÇîñ ԯ¶Í
Õ¶ºçð ò¾ñ¯º å¶ñ çÆÁ» ÕÆîå» ÓÚ òÅèÅ ç¶ô ç¶ ñ¯Õ» éÅñ Õ¯ÞÅ î÷ÅÕ-ìÆìÆ
×¹ñôé
î¯×Å, C ܹñÅÂÆ (ùÇð¿çðêÅñ ÇÿØ)-ÔñÕÅ ëðÆçÕ¯à 寺 î˺ìð êÅðñÆî˺à
ìÆìÆ êðîÜÆå Õ½ð ×¹ñôé é¶ Õ¶ºçð ÃðÕÅð ò¾ñ¯º å¶ñ çÆÁ» ÕÆîå» ÓÚ ÕÆå¶
òÅè¶ Óå¶ êÌåÆÕðî ÜÅÔð ÕðÇçÁ» ÇÕÔÅ ÇÕ Õ¶ºçð ÃðÕÅð é¶ êËàð¯ñ å¶ âÆ÷ñ
çÆÁ» ÕÆîå» ÓÚ òÅèÅ ÕðÕ¶ ÇÜ¾æ¶ ç¶ô ç¶ ñ¯Õ» éÅñ Õ¯ÞÅ î÷ÅÕ ÕÆåÅ À¹æ¶
ñ¯Õ» ù ìÜà 寺 ÇÂÕ Ççé êÇÔñ» å¯ÔëÅ Çç¾åÅ ÇÜà éÅñ ìÜà 寺 êÇÔñ» ÔÆ
ñ¯Õ» çÅ ìÜà Çò×ó Ç×ÁÅÍ ìÆìÆ ×¹ñôé é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ ñ¯Õ ÃíÅ Ú¯ä» å¯º êÇÔñ»
Õ»×ðÃ é¶ ÁÅêä¶ Ú¯ä îé¯ðæ ÓÚ ñ¯Õ» éÅñ îÇÔ¿×ÅÂÆ ØàÅÀ¹ä ç¶ òÅÁç¶ ÕÆå¶
Ãé êð Ô¹ä å¶ñ çÆÁ» ÕÆîå» ÓÚ òÅèÅ ÕðÕ¶ Õ¶ºçð ÃðÕÅð é¶ ç¶ô ç¶ ñ¯Õ» ù
îÇÔ¿×ÅÂÆ çÅ å¯ÔëÅ Çç¾åÅ þ å¶ ÇÂÔ òÅèÅ ÇÜ¾æ¶ ÇÕÃÅéÆ Óå¶ îÅóÅ êÌíÅò
êÅò¶×Å À¹æ¶ å¶ñ çÆÁ» ÕÆîå» ÓÚ òÅè¶ éÅñ Ôð òð× êÌíÅÇòå Ô¯ò¶×ÅÍ
À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ Õ¶ºçð ÃðÕÅð å¶ñ Õ¿êéÆÁ» éÅñ Çîñ Õ¶ î¹éÅëÅÖ¯ðÆ Õð ðÔÆ
þÍ À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ ê³ÜÅì òð׶ ÃÈì¶ ÓÚ ÇÜ¾æ¶ ÇÕ Þ¯é¶ çÆ ñòÅÂÆ Ü¯ð» Óå¶
þ å¶ ÇìÜñÆ ç¶ Ã¿Õà ÕÅðé ÇÕÃÅé» ù ÁÅêäÆ ëÃñ êÅñä ñÂÆ îÇԿ׶ íÅÁ çÅ
âÆ÷ñ ëÈÕäÅ êË ÇðÔÅ þ å¶ Ô¹ä ÃðÕÅð ò¾ñ¯º âÆ÷ñ çÆ ÕÆîå ÓÚ òÅèÅ Õðé
éÅñ ÇÕÃÅéÆ çÅ ÕÚ¿Èìð ÇéÕñ ÜÅò¶×ÅÍ ìÆìÆ ×¹ñôé é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ Õ¶ºçð
ÃðÕÅð é¶ ìÜà 寺 êÇÔñ» ÔÆ ñ¯Õ» 寺 ÇÂÔ òÅèÅ ÕðÕ¶ çðÃÅ Çç¾åÅ þ ÇÕ
ÇÂà ÃðÕÅð 寺 îÇÔ¿×ÅÂÆ Øàä çÆ Õ¯ÂÆ Ã¿íÅòéÅ éÔÆºÍ À¹é·» Õ¶ºçð ÃðÕÅð
寺 å¶ñ çÆÁ» òèÅÂÆÁ» ÕÆîå» ù å¹ð¿å òÅêà ñËä çÆ î¿× ÕÆåÆÍ
ôÔÆç í×å ÇÃ¿Ø Õñ¾ì çÆ ÃÅñÅéÅ Ú¯ä
ìÅØÅ ê¹ðÅäÅ, C ܹñÅÂÆ (Çÿ×ñÅ)-ôÔÆç í×å ÇÃ¿Ø Ãê¯ðàà Õñ¾ì çÆ ÃÅñÅéÅ
Ú¯ä Õñ×Æèð Ö¶â Ãà¶âÆÁî ÁÅñîòÅñÅ ÇòÖ¶ Ô¯ÂÆÍ Ú¯ä ç½ðÅé ÃîÈÔ Õñ¾ì
î˺ìð» ò¾ñ¯º ÃðìÿîåÆ éÅñ Õñ¾ì ç¶ ÁÔ¹ç¶çÅð» çÆ Ú¯ä ÕÆåÆ ×ÂÆ ÇÜÃ
ÇòÚ Õñ¾ì ç¶ êÌèÅé Ü×ç¶ò ÇÃ¿Ø ìðÅó, ÃÆéÆÁð îÆå êÌèÅé ÚîÕ½ð ÇÿØ,
îÆå êÌèÅé ÔÇð¿çð ÇÃ¿Ø ÇÜ¿çÈ, Üéðñ ÃÕ¾åð îéÇÜ¿çð ÇÃ¿Ø ÃÆêÅ, Ö÷ÅéÚÆ
ðäÜÆå ÇÿØ, ×¹ðÇò¿çð ÇÿØ, Üæ¶ì¿çÕ ÃÕ¾åð ñòêÌÆå ÇÃ¿Ø ñ¾ÕÆ, êÌÚÅð
ÃÕ¾åð ÜÃòÆð ÇÿØ, ÃñÅÔÕÅð ×¹ðå¶Ü ÇÃ¿Ø ×¾ìð, ×¹ðêÌÆå ÇÿØ, ÕéòÆéð
ÜÃÇò¿çð ÇÃ¿Ø å¶ êÌËà ÃÕ¾åð ñÖòÆð ÇÃ¿Ø Õ¯îñ üä¶ ×Â¶Í ÇÂÔ ÜÅäÕÅðÆ
Õñ¾ì ç¶ êÌËà ÃÕ¾åð ñÖòÆð ÇÃ¿Ø Õ¯îñ é¶ Çç¾åÆÍ
ÃÌÆ Ã¹ÖîéÆ ÃÅÇÔì öòŠùÃÅÇÂàÆ çÅ ÃîÅ×î
î¯×Å, C ܹñÅÂÆ (ðÅܶô Õ¯Ûó)-ÃÌÆ Ã¹ÖîéÆ ÃÅÇÔì öòŠùÃÅÇÂàÆ ÃðçÅð
é×ð î¯×Å çÅ Çòô¶ô ÔëåÅòÅðÆ ÃîÅ×î êÌÆåî ÇÃ¿Ø ÃËç¯Õ¶òÅñÅ ç¶ ×ÌÇÔ ÇòÖ¶
ÃÌÆ ×¹ðÈ ×Ì¿æ ÃÅÇÔì ÜÆ çÆ Ûåð ÛÅÇÂÁÅ Ô¶á Ô¯ÇÂÁÅÍ Á¿ÇîÌå ò¶ñ¶
Ô¹ÕîéÅî¶ å¯º ìÅÁç ê³Ü ìÅäÆÁ» ç¶ ÜÅê, ÃÌÆ Ã¹ÖîéÆ ÃÅÇÔì ç¶ ÜÅê ÕÆå¶
×Â¶Í Ã¹ÃÅÇÂàÆ ç¶ Ô÷ÈðÆ ðÅ×Æ íÅÂÆ ìÅÜ ÇÃ¿Ø ç¶ Üæ¶ é¶ Ã¿×å» ù ÕÆðåé
Ãðòä ÕðòÅÇÂÁÅÍ Ã¹ÃÅÇÂàÆ ç¶ êÌÚÅð ÃÕ¾åð îÅÃàð ÜÃò¿å ÇÃ¿Ø ñ¯ÔÅî å¶
Ç×ÁÅéÆ Ôðç¶ò ÇÃ¿Ø é¶ Ã¿×å» ù ìÅäÆ ÁÅê êó·é ñÂÆ ê̶ÇðÁÅÍ À¹é·» ÖÅÃ
ÕðÕ¶ ì¾ÇÚÁ» ù նû çÆ îÔÅéåÅ ìÅð¶ ç¾ÇÃÁÅÍ ÇÂà î½Õ¶ î¹¾Ö Ã¶òÅçÅð
íÅÂÆ Õðî ÇÃ¿Ø îÅäÈ¿Õ¶, ÇêÌ¿ÃÆêñ ܯÇ׿çð ÇÃ¿Ø ñ¯ÔÅî, íÅÂÆ ìÖåÅòð
ÇÿØ, ìñò¿å ÇÃ¿Ø ñ¯ÔÅî, ðÅî ÇÿØ, êðîÜÆå ÇÿØ, êÌÆåî ÇÃ¿Ø ÃËç¯òÅñÅ,
ðÅÜÇò¿çð ÇÿØ, Õ¿òñÜÆå ÇÿØ, âÅÕàð Ôðé¶Õ ÇÿØ, ÇççÅð ÇÃ¿Ø îðòÅÔÅ,
Õ¹ñçÆê ÇÃ¿Ø à¾Õð, ܹ×ðÅÜ ÇÿØ, ÜÃò¿å ÇÃ¿Ø ñ¯ÔÅî, ùÇð¿çð ÇÃ¿Ø ò¶Áð
ÔÅÀÈÃ, ×¹ðÚðé ÇÃ¿Ø ÁÅÇç 寺 ÇÂñÅòÅ îÅåÅ ÃÅÇÔì Õ½ð ÿ×Æå ÇòÇçÁÅñ¶
çÆ î¹¾Ö Ã¶òÅçÅð ìÆìÆ ðÇò¿çð Õ½ð, ìÆìÆ ÇÂÕìÅñ Õ½ð î¯×Å å¶ ò¾âÆ
Ç×äåÆ ÓÚ Ã¿×å» ÔÅ÷ð ÃéÍ
AE ÇòÇçÁÅðæÆÁ» çÆ ð¯÷×Åð ñÂÆ Ú¯ä
î¯×Å, C ܹñÅÂÆ (ùÇð¿çðêÅñ ÇÿØ)-ñÅñÅ ñÅÜêå ðŶ îËî¯ðÆÁñ
ìÔ¹åÕéÆÕÆ ÕÅñÜ ÁÜÆåòÅñ (î¯×Å) ç¶ AE ÇòÇçÁÅðæÆÁ» çÆ ÔÆð¯ Ô»âÅ
Ç¿âÃàðÆ ç¶ ÃðÇòà Ãà¶ôé ÔÆð¯ Ô»âÅ ÇÃàÆ òðÕà ò¾ñ¯º ÕÅñÜ ÓÚ ÁÅ Õ¶
Ú¯ä ÕÆåÆ ×ÂÆÍ ÔÆð¯ Ô»âÅ ç¶ Üéðñ îËé¶Üð å¶ ðÜéÆô æÅêð é¶ Ç¿àðÇòÀÈ
å¶ ÇñÇÖå êÌÆÇÖÁÅ ç¶ ìÅÁç ÇòÇçÁÅðæÆÁ» çÆ Ú¯ä ÕÆåÆÍ ÔÆð¯ Ô»âÅ ç¶
ÁÇèÕÅðÆÁ» é¶ ÇòÇçÁÅðæÆÁ» ù Çéï¹ÕåÆ ê¾åð ç¶ä 寺 ìÅÁç ÁÅÀ¹ä òÅñ¶ Ã
ÓÚ Ô¯ð ÇòÇçÁÅðæÆÁ» ù ð¯÷×Åð ç¶ä çÅ òÅÁçÅ ÕÆåÅÍ ÕÅñÜ ç¶ âÅÇÂðËÕàð
âÅ: Úîé ñÅñ ÃÚç¶òÅ é¶ ÇòÇçÁÅðæÆÁ» ù òèÅÂÆ Çç¾åÆÍ ÇÂà î½Õ¶ ÕÅñÜ çÆ
ÇêÌ¿ÃÆêñ é¶ ÇòÇçÁÅðæÆÁ» å¶ À¹é·» ç¶ îÅåÅ ÇêåÅ ù î¹ìÅðÕìÅç Çç¾åÆÍ
ê̯ÜËÕà Ç¿ÚÅðÜ êðÇò¿çð ÇÿØ, ÇéÇåé ×»èÆ å¶ ê̯: ôôÆ ïÅçò å¶ ÕÅñÜ
ÇòÇçÁÅðæÆÁ» çÆ Ú¯ä Óå¶ ÇêÌ¿ÃÆêñ ÁËé. âÆ. Á×ðòÅñ é¶ ÇòÇçÁÅðæÆÁ» ù
òèÅÂÆ Çç¾åÆÍ
ÇòÇçÁÅðæÆÁ» ù èÅðÇîÕ ÁÃæÅé» ç¶ çðôé ÕðòŶ
î¯×Å, C ܹñÅÂÆ (Õ¯Ûó)-ô̯îäÆ í×å ìÅìÅ éÅîç¶ò ÁËÜÈÕ¶ôé ùÃÅÇÂàÆ
ÁÕÅñÃð ð¯â î¯×Å ç¶ Ú¶ÁðîËé ×¹ðìÚé ÇÃ¿Ø î¾ñ·» çÆ Á×òÅÂÆ ÓÚ Ã¿å éÅîç¶ò
êìÇñÕ ÃÕÈñ ç¶ ÇòÇçÁÅðæÆÁ» é¶ ÇêÌ¿ÃÆêñ ܯÇ׿çð ÇÃ¿Ø ñ¯ÔÅî å¶ îËâî
ÃÆåÅ ðÅäÆ Ã¾×È Ç¿ÚÅðÜ çÆ ðÇÔé¹îÅÂÆ Ô¶á ×¹ðç¹ÁÅðÅ î¿ÜÆ ÃÅÇÔì (Õ¯à»),
×¹ðç¹ÁÅðÅ ëåÇÔ×ó· ÃÅÇÔì, ×¹ðç¹ÁÅðÅ á¿âÅ ì¹ðÜ, ×¹ðç¹ÁÅðÅ ÚîÕ½ð
ÃÅÇÔì, ×¹ðç¹ÁÅðÅ í¾áÅ ÃÅÇÔì, ×¹ðç¹ÁÅðÅ ÕÆðåê¹ð ÃÅÇÔì å¶ ÃÌÆ
Áé¿çê¹ð ÃÅÇÔì ÃÇæå ÃÅð¶ ×¹ðç¹ÁÅÇðÁ» ç¶ çðôé ÕÆå¶Í ðÅå Áé¿çê¹ð
ÃÅÇÔì ÇòôðÅî Õðé 寺 ìÅÁç ×¹ðç¹ÁÅðÅ ÇÕñ·Å Áé¿ç×ó· ÃÅÇÔì, ×¹ðç¹ÁÅðÅ
×¹ðÈ ÕÅ ñÅÔ½ð, ×¹ðç¹ÁÅðÅ ìÅìÅ ×¹ðÇç¾åÅ ÜÆ , ×¹ðç¹ÁÅðÅ ðÅóÅ ÃÅÇÔì
ç¶ çðôé Á×ñ¶ Ççé ÕÆå¶Í ÇÂà ïÅåðÅ ÓÚ ðÇò¿çðêÅñ ÇÿØ, éòÇÕðéÜÆå ÇÿØ,
ÁܶÕðé ÇÃ¿Ø Ã¾×È, êÌíñÆé Õ½ð, ×¹ðÇÃîðé Õ½ð, ÁîðÜÆå Õ½ð, ÜÃêÅñ ÇÿØ,
Áîé, òÇð¿çð ÇÿØ, ÁðôçÆê ÇÿØ, ÃÅÇÔñ ÁÅÇç ÇòÇçÁÅðæÆÁ» 寺 ÇÂñÅòÅ
ÇêÌ¿ÃÆêñ ܯÇ׿çð ÇÃ¿Ø ñ¯ÔÅî, ÃÆåÅ ðÅäÆ Ã¾×È å¶ ÇòÇçÁÅðæÆÁ» ç¶ îÅê¶
òÆ ôÅÇîñ ÃéÍ
ÁËÃ. ÁËî. ú. å¶ ÃàÅë çÅ ÕÅ௠Õñ¶ô
ìÅØÅ ê¹ðÅäÅ, C ܹñÅÂÆ (ìñðÅÜ Çÿ×ñÅ)-ìÅØÅ ê¹ðÅäÅ ôÇÔð ç¶ ÃðÕÅðÆ
ÇÃòñ ÔÃêåÅñ ÓÚ ÁËÃ.ÁËî.ú. å¶ ÃàÅë ÓÚ êËçŠԯ¶ ÕÅ௠Õñ¶ô å¶ èó¶ì¿çÆ
Çç鯺 Ççé ׿íÆð ð¹¾Ö ÁÖÇåÁÅð Õð ðÔÆ þÍ ÃàÅë ò¾ñ¯º Ö¹¾ñ· Õ¶ å¶ ÁÅêä¶
ÁÅê ù ÁÅ÷Åç ÃîÞ Õ¶ Õ¿î Õðé ÓÚ òÆ î¹ôÇÕñ îÇÔÃÈà ԯ ðÔÆ þÍ åéÅÁ íð¶
îÅÔ½ñ ÓÚ ÔÃêåÅñ çÅ Õ¿îÕÅÜ áÆÕ ã¿× éÅñ Ú¾ñäÅ Áÿíò Ô¯ ÇðÔÅ þÍ
î¹ñÅ÷î» çÆ ìÔ¹Ç×äåÆ ÁËÃ.ÁËî.ú. ÇÖñÅë íóÅà վã ðÔÆ þÍ ÕÂÆ î¹ñÅ÷î ôð·¶ÁÅî
ÁÅêä¶ éÅñ Ô¯ ðÔÆÁ» Ç÷ÁÅçåÆÁ» Ãì¿èÆ ê¾åðÕÅð» å¶ Ç¿àËñÆÜ˺ÃÆ ÇòíÅ×
Õ¯ñ ð¯ä¶ ð¯ ðÔ¶ ÔéÍ ÃðÕÅð ò¾ñ¯º ÔÃêåÅñ ÓÚ åéÅÁ íð¶ îÅÔ½ñ ù áÆÕ Õðé
ñÂÆ ×¹êå Çðê¯ðà» òÆ ÇåÁÅð ÕðòÅÂÆÁ» ÜÅ ðÔÆÁ» Ôé å» Ü¯ Ç÷¿î¶òÅð
âÅÕàð» å¶ Ô¯ð ÃàÅë î˺ìð» çÆ ÕÅð×¹÷ÅðÆ Ãì¿èÆ ÇÂÔ êåÅ ñ×Å ÃÕ¶×ÅÍ
ÔÃêåÅñ ÓÚ îÅÔ½ñ Çò×Åóé ñÂÆ ÁÃñ Ç÷¿î¶òÅð Õ½ä þÍ ÔÃêåÅñ ÓÚ Ú¾ñ ðÔ¶
ÇòòÅç ÃçÕÅ ÕÂÆÁ» çÆ Û¹¾àÆ òÆ Ô¯ ÃÕçÆ þÍ ìÅØÅ ê¹ðÅäÅ ôÇÔð çÅ ÃðÕÅðÆ
ÇÃòñ ÔÃêåÅñ ܯ êÇÔñ» ÔÆ Áé¶Õ» ÃÔÈñå» Áå¶ îðÆÜ» ù ÕÂÆ êÌÕÅð çÆÁ» öòÅò»
êÌçÅé Õðé 寺 þÖäÅ þ Ô¹ä Çò×ó¶ ÔÅñÅå» ÇòÚ ñ¯Õ» ù Ô¯ð òÆ ê̶ôÅéÆ
çÅ ÃÅÔîäÅ ÕðéÅ êË ÇðÔÅ þÍ ÃàÅë ÇòÚ ìäÆ èó¶ì¿çÆ Á×ð çÈð éÔÄ Ô¹¿çÆ å»
ÔÃêåÅñ ÓÚ ëËÇñÁÅ åéÅÁ Ô¯ð ׿íÆð Ô¯ ÜÅò¶×ÅÍ
ôÔÆç Çÿػ çÆ ïÅç ÓÚ ÕÆðåé ÃîÅ×î
î¯×Å, C ܹñÅÂÆ (ùÇð¿çðêÅñ ÇÿØ)-ÁÖ¿â ÕÆðåéÆ ÜæÅ î¯×Å ò¾ñ¯º òðåîÅé
å¶ ê¹ðÅåé ôÔÆç Çÿػ çÆ ïÅç ÓÚ ÕÆðåé ÃîÅ×î ÇîÃåðÆ éÅÜð ÇÃ¿Ø éÅéÕ
é×ðÆ ìÅìÅ çÆê ÇÃ¿Ø ð¯â ç¶ ×ÌÇÔ ÓÚ Ô¯ÇÂÁÅÍ Á׿îÆ ð¿×» ÓÚ Ô¯Â¶ ÃîÅ×î
çÆ ô¹ðÈÁÅå ôÅî G òܶ ÃÌÆ ðÇÔðÅà ÃÅÇÔì ÜÆ ç¶ êÅá éÅñ Ô¯ÂÆ À¹êð¿å
íÅÂÆ Ç¿çðÜÆå ÇÿØ, ÃÇåéÅî ÇÿØ, ìÆìÆ Á¿ÇîÌå Õ½ð, ×¹ðêÌÆå ÇÿØ,
Ü×çÆô ÇÃ¿Ø Ú¯àÆÁ», ܹÇê³çð ÇÿØ, Á¿ÇîÌåêÅñ ÇÿØ, ðäÜÆå ÇÿØ, íÅÂÆ
êðÇî¿çð ÇÃ¿Ø ÖÅñÃÅ é¶ ×¹ðìÅäÆ ÕÆðåé å¶ éÅî ÜÅê ðÅÔƺ ÿ×å» ù ×¹ðÈ
Øð éÅñ ܯÇóÁÅÍ ÃîÅ×î ÓÚ ÇÂÕ¾åð ÿ×å» ù ÿì¯èé ÕðÇçÁ» êðÇî¿çð ÇÿØ
ÖÅñÃÅ î¹ÖÆ ÁÖ¿â ÕÆðåéÆ ÜæÅ é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ À¹Ô Õ½î» Ôî¶ô» ÇÜ¿çÅ ðÇÔ¿çÆÁ»
Ôé ܯ ÁÅêä¶ ôÔÆç» çÆ ïÅç ÓÚ ×¹ðîÇå ÃîÅ×î ÕðòÅÀ¹ºçÆÁ» ÔéÍ À¹é·»
ÿ×å» ù ìÅäÆ å¶ ìÅä¶ éÅñ ܹóé çÆ ê̶ðéÅ ÕÆåÆÍ ÃîÅ×î ÓÚ èðîòÆð ÇÿØ,
Ü×åÅð ÇÿØ, ìÖåÅòð ÇÿØ, ìñÇÜ¿çð ÇÃ¿Ø éÅ×Æ, ÁîðÜÆå ÇÃ¿Ø ôÅÔÕ¯à,
îéçÆê ÇÿØ, ÜÃêÌÆå ÇÿØ, Õ¹ñçÆê ÇÃ¿Ø ÇòðçÆ, ðäÜÆå ÇÿØ, ÁîðÜÆå
ÇÃ¿Ø ê¹ðÅäÅ î¯×Å, Çéè¾óÕ ÇÿØ, ÔÆðÅ ÇÿØ, ð¶ôî ÇÿØ, çñÜÆå ÇÿØ,
êðîܯå ÇÿØ, ÔðÇÜ¿çð ÇÿØ, îéçÆê ÇÃ¿Ø îáÅóÈ, çñÜÆå ÇÿØ, çðôé ÇÿØ,
ìÆìÆ Õ¿òñÜÆå Õ½ð, ÁîéçÆê Õ½ð, ðôÇî¿çð ÇÃ¿Ø Ã¯ãÆ, ìñç¶ò ÇÃ¿Ø Ã˺íÆ,
íÅÂÆ ìñç¶ò ÇÿØ, ÃÌÆ Ã¹ÖîéÆ ÃÅÇÔì öòŠùÃÅÇÂàÆ ÖÅñÊöòÅ
ùÃÅÇÂàÆ ç¶ î˺ìð» Ãî¶å ò¾âÆ Ç×äåÆ ÓÚ Ã¿×å» ÔÅ÷ð ÃéÍ
âÆ. ÃÆ. ÇÂñËòé é¶ òÅñÆìÅñ îËÚ ÇܵÇåÁÅ
î¯×Å, C ܹñÅÂÆ (ì¾ìÆ)-ÇÂéâ¯ð Ãà¶âÆÁî ׯè¶òÅñÅ (î¯×Å) ÇòÖ¶ òÅñÆìÅñ
àÈðéÅî˺à ÕðòÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ òÅñÆìÅñ çÅ ëÅÂÆéñ î¹ÕÅìñÅ âÆ.ÃÆ ÇÂñËòé å¶
âÆ.ÁËÃ.ú. ÇÂñËòé çðÇîÁÅé Ö¶ÇâÁÅ Ç×ÁÅÍ ÇÜà ÇòÚ âÆ.ÃÆ ÇÂñËòé ܶåÈ
ÇðÔÅÍ ÇÂà òÅñÆìÅñ Ö¶â î¹ÕÅìñ¶ ÓÚ éòÜÆå ÇÿØ, ÔðÇÜ¿çð ÇÿØ, ×¹ðêÅñ
ÇÿØ, ×¹Çð¿çð ÇÿØ, îÇé¿çð ÇÿØ, ×¹ðêÌÆå ÇÿØ, éòçÆê ÇÿØ, éÇð¿çð
ÇÿØ, îÇÔåÅì ÇÃ¿Ø å¶ ÜÃÇò¿çð ÇÃ¿Ø é¶ òèÆÁÅ Ö¶â çÅ êÌçðôé ÕÆåÅÍ Ü¶åÈ
àÆî ù ÇÂéÅî ò¿âä çÆ ðÃî ÚðéÜÆå ÇÃ¿Ø ÃËäÆ é¶ ÕÆåÆÍ ÇÂà î½Õ¶ ð¶ôî
ÇÃ¿Ø ×ðŪâ ùêðòÅÂÆ÷ð, ùÖÇò¿çð ÇÿØ, ðòÆ Õ¹îÅð, îéçÆê ÇÃ¿Ø òÆ
ÔÅ÷ð ÃéÍ
êÌÅÂÆò¶à ì¾Ã Áêð¶àð ÁËïÃƶôé çÆ îÆÇà¿×
î¯×Å, C ܹñÅÂÆ (ùÇð¿çðêÅñ ÇÿØ)-êÌÅÂÆò¶à ì¾Ã Áêð¶àð ÁËïÃƶôé çÆ
Ô¿×ÅîÆ îÆÇà¿× êÌèÅé ÃÌÆ éð¯åî ê¹ðÆ çÆ êÌèÅé×Æ Ô¶á ê¹ðÆ Õ¿êñËÕà ÓÚ
Ô¯ÂÆÍ îÆÇà¿× ÇòÚ ÃðìÿîåÆ éÅñ îåÅ êÅà ÕðÕ¶ âÆ÷ñ çÆÁ» òèÆÁ» ÕÆîå»
çÆ ê¹ð÷¯ð ÇéÖ¶èÆ ÕÆåÆ ×ÂÆÍ êÌèÅé ÃÌÆ éð¯åî ê¹ðÆ é¶ ÇÂà Óå¶ êÌåÆÕðî
ÕðÇçÁ» ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ êÌÅÂÆò¶à ì¾Ã Áê̶àð å» êÇÔñ» ÔÆ à¯ñ àËÕÃ, ÃêËôñ
àËÕà ÁÅÇç ç¶ ì¯Þ éÅñ ç¾ì¶ ê¶ Ôé å¶ ÇÂÔ ì¾Ã Ç¿âÃàðÆ åìÅÔÆ Õ¿ã¶ Óå¶
ÃÆ å¶ Ô¹ä âÆ÷ñ çÆÁ» ÕÆîå» òèÅ Õ¶ ÃðÕÅð é¶ ì¾Ã Áê̶àð» çÅ ÕÚÈ¿ìð ÔÆ
Õ¾ã Çç¾åÅ þÍ ÃîÈÔ Çî¿éÆ ì¾Ã ÁËïÃƶôé å¶ êÌÅÂÆò¶à ì¾Ã Áêð¶àð
ÁËïÃƶôé é¶ ÇÂà ù ì¾Ã Óå¶ îÅðÈ Ô¾ñÅ ÕðÅð Çç¾åÅÍ ÃðÕÅð ù òèÆÁÅ
ÕÆîå» òÅêà ñËä ñÂÆ ÁêÆñ ÕðÇçÁ» ñ¯Õ» çÆ ÇÂà ÃÔÈñå ù ìðÕðÅð ð¾ÖÇçÁ»
ÇÂà è¿ç¶ éÅñ ܹó¶ ñ¯Õ» çÆ ð¯ÜÆ ð¯àÆ Ú¾ñçÆ ð¾Öä ñÂÆ ÁêÆñ ÕÆåÆÍ îÆÇà¿×
ÓÚ ô¾¹íÕðîé ÇÃ¿Ø ìðÅó, éËì ÇÿØ, î¯Ôé ñÅñ ôðîÅ, ðÅÇÜ¿çð ê¹ðÆ,
Ôðì¿Ã ÇÃ¿Ø èÅñÆòÅñ, ÕðåÅð ÇÃ¿Ø Ü¾Ãñ, ܾ×Å ÇÃ¿Ø ë½ÜÆ, Ü×ÃÆð ÇÿØ
ÃîÅè, Ôðì¿Ã ÇÃ¿Ø ÖËÇÔðÅ Ãî¶å ò¾âÆ Ç×äåÆ ÓÚ Áêð¶àð ÔÅ÷ð ÃéÍ
éÇÔðÆ êÅäÆ éÅ Çîñä Óå¶ ÇÕÃÅé» ÓÚ íÅðÆ ð¯Ã
ëåÇÔ×ó· ê³ÜåÈð, C ܹñÅÂÆ (ÔðçÆê ÇÿØ)-Çþèò» ìð»Ú ÓÚ¯º ÇéÕñçÆ
ÇÃÕÃð éÇÔð ÇÜà ÇòÚ Çê³â î½Ü×ó· 寺 ñ×í× çðÜé ç¶ ÕðÆì Çê³â» ù Ö¶åÆ
ÇÿÚÅÂÆ ñÂÆ éÇÔðÆ êÅäÆ î¹Ô¾ÂÆÁÅ ÕðòÅÀ¹ä ñÂÆ ìä¶ ÔÃîå-ò» Ãȶ ÓÚ¯º
éÇÔðÆ ÇòíÅ× é¶ Á¾Ü å¾Õ òÆ ÃÔÆ ã¿× éÅñ êÅäÆ çÆ ÃêñÅÂÆ ô¹ðÈ éÔƺ
ÕðòÅÂÆÍ ÇÜà ÕðÕ¶ À¹êð¯Õå Çê³â» ç¶ ÇÕÃÅé» ÓÚ íÅðÆ ð¯Ã å¶ ×¹¾ÃÅ
êÅÇÂÁÅ ÜÅ ÇðÔÅ þÍ ÇÂà Ãì¿èÆ êÌÅêå ÃÈÚéÅ î¹åÅìÕ ì¶ô¾Õ ÃðÕÅð é¶ Þ¯é¶
çÆ ìÆÜÅÂÆ ñÂÆ ìÆåÆ A@ ÜÈé 寺 éÇÔð» ÓÚ êÅäÆ çÆ ÃêñÅÂÆ ô¹ðÈ Õð
Çç¾åÆ ÃÆ êÌ¿åÈ î½Ü×ó· éÇÔð 寺 ÇéÕñç¶ ÔÃîå ò» Ãȶ ç¶ ÕÂÆ Çê³â» ÓÚ
Á¾Ü å¾Õ ÇÂÕ ìÈ¿ç êÅäÆ ÃêñÅÂÆ Ö¶åÆ ÇÿÚÅÂÆ ñÂÆ ÇÕÃÅé» ù éÔƺ Çç¾åÆ
×ÂÆÍ ÇÕÃÅé» ç¶ ÇÂÕ òøç é¶ ÇÂà êÌåÆÇéè ù ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ À¹êð¯Õå Ãȶ ç¶
ضð¶ Ô¶á Çê³â ðÃÈñê¹ð, ìÅܶն, ã¯ñ¶òÅñÅ, ÃËç î¹Ô¿îç, ðÅÜ»òÅñÅ, èðî
ÇÃ¿Ø òÅñÅ, âð¯ñÆ Ö¶óÅ å¶ ÇÕñÆ×»èð» ÁÅÇç Çê³â ÁÅÀ¹ºç¶ Ôé å¶ Ãȶ çÆ
BG ì¹ðÜÆ å¯º Á¾×¶ éÇÔðÆ êÅäÆ çÆ ÃêñÅÂÆ éÔƺ Çîñ êÅ ðÔÆ þÍ À¹é·»
ç¯ô ñÅÀ¹ºÇçÁ» ÇÕÔÅ ÇÕ ÇòíÅ× ç¶ î¹ñÅ÷î ÇêÛñ¶ Çê³â» òÅÇñÁ» éÅñ ûá
×»á ÕðÕ¶ êÅäÆ Á¾×¶ éÔƺ ÁÅÀ¹ä ç¶ ðÔ¶ Ôé å¶ Ãȶ Óå¶ ôð¶ÁÅî ðìó çÆÁ»
êÅÂÆê» ñÅ Õ¶ éÇÔðÆ êÅäÆ çÆ Ú¯ðÆ ÕÆåÆ ÜÅ ðÔÆ þÍ Çê³â èðî ÇÃ¿Ø òÅñÅ,
ÇÕñÆ ×»èðÅ å¶ âð¯ñÆ Ö¶óÅ ç¶ ÇÕÃÅé» é¶ î¿× ÕÆåÆ þ ÇÕ À¹êð¯Õå Ãȶ
ÓÚ êÅäÆ çÆ ÃêñÅÂÆ ÓÚ Ã¹èÅð ÕðÇçÁ» Ú¯ðÆ ð¯ÕÆ ÜÅò¶ å¶ à¶ñ» å¾Õ êÅäÆ
êÔ¹¿ÚÅÇÂÁÅ ÜÅò¶Í
çñÆê ÇÃ¿Ø é¶ ÃÕ¾åð òܯº ÁÔ¹çŠÿíÅÇñÁÅ
î¯×Å, C ܹñÅÂÆ (ÃÅèÈ ðÅî)-çÆ îÅÔñÅ Õñ» ìÔ¹ î¿åòÆ Õ¯ÁÅê̶Çàò ÁË×ðÆ.
ÃðÇòà ùÃÅÇÂàÆ ç¶ ìñÕÅð ÇÃ¿Ø ÃÕ¾åð ç¶ Ã¶òÅ î¹Õå Ô¯ä À¹êð¿å çñÆê
ÇÃ¿Ø Ö÷ÅéÚÆ é¶ ìå½ð ÃÕ¾åð òܯº ÁÔ¹çŠÿíÅñ Õ¶ Õ¿îÕÅð ô¹ðÈ Õð
Çç¾åÅÍ ÇÂà Ã çñÆê ÇÃ¿Ø é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ À¹Ô ÁÅêä¶ ÁÔ¹ç¶ ù êÈðÆ
ÇÂîÅéçÅðÆ å¶ åéç¶ÔÆ éÅñ ÇéíÅÀ¹ä×¶Í ÇÂà Ã ÃðìÜÆå ÇÃ¿Ø êÌèÅé,
àÇÔñ ÇÃ¿Ø ÃÆéÆÁð îÆå êÌèÅé, ìñòÆð ÇÃ¿Ø îÆå êÌèÅé å¶ ÃíÅ çÅ ÃîÈÔ
ÃàÅë ÔÅ÷ð ÃÆÍ
×¿ç¶ êÅäÆ çÅ ÇéÕÅà ìÇäÁÅ ÇÃðçðçÆ
ÇìñÅÃê¹ð, C ܹñÅÂÆ (×ÅÔñÅ)-ÃæÅéÕ ÕÃì¶ ç¶ ×¿ç¶ êÅäÆ çÅ ÇéÕÅà éÅ Ô¯ä
ÕðÕ¶ Çê³â òÅÃÆÁ» ù ׿íÆð Ãî¾ÇÃÁÅò» çÅ ÃÅÔîäÅ ÕðéÅ êË ÇðÔÅ þÍ Çê³â
ç¶ ×¿ç¶ êÅäÆ çÅ ÇéÕÅÃ ç¯ Û¾êó» ÓÚ Ô¹¿çÅ þ ܯ ÇÕ ÇÂà Ã êÈðÆ åð·»
íð¶ ԯ¶ å¶ ×¿ç¶ êÅäÆ ç¶ ÇéÕÅà ñÂÆ ìä¶ éÅÇñÁ» Á¾×¶ ÇéÕÅà éÅ Ô¯ä
ÕðÕ¶ ×Åð å¶ ×¿ç î¿ç éÅñ íð¶ ԯ¶ ÃéÍ Çê³â çÆÁ» ëñ¾ô» çÅ êÅäÆ òÆ
ÇÂé·» éÅÇñÁ» ÓÚ Öó·Å Ô¯ä ÕðÕ¶ çÈð çÈð å¾Õ ìçìÈ ëËñ ðÔÆ þÍ ×ðî ð¹¾å
ù ç¶ÖÇçÁ» ÇÕö ÇíÁÅéÕ îÔ»îÅðÆ ëËñä çÅ ÖçôÅ ìÇäÁÅ Ô¯ÇÂÁÅ þÍ Çê³â
òÅÃÆÁ» é¶ ÇâêàÆ ÕÇîôéð î¯×Š寺 ê¹ð÷¯ð î¿× ÕÆåÆ ÇÕ ÇÂÃ ×¿ç¶ êÅäÆ
ç¶ ÇéÕÅà çÅ ë½ðÆ êÌì¿è ÕÆåÅ ÜÅò¶Í
èðåÆ Óå¶ ÇòÛÆ ÇìÜñÆ çÆ åÅð ÕÅðé òÅêð ÃÕçË ÔÅçÃÅ
ìÅØÅ ê¹ðÅäÅ, C ܹñÅÂÆ (ìñðÅÜ Çÿ×ñÅ)-ìÅØÅ ê¹ðÅäÅ ôÇÔð å¶ ÇÂñÅÕ¶ íð
Á¿çð ÇìÜñÆ çÆÁ» åÅð» ç¶ é¿×¶ ܯó, Çã¾ñÆÁ» å¶ éÆòÆÁ» åÅð» ÃçÕÅ Áé¶Õ»
ÔÅçö òÅêð ðÔ¶ Ôé êð ÇìÜñÆ ÇòíÅ× ì¶õìð þÍ Á¾Ü À¹Ã Ã ÔËðÅéÆ êÌ×à
Ô¯ÂÆ Ü篺 ìÅØÅ ê¹ðÅäÅ î¯×Å ÃóÕ À¹µêð ÃÇæå Çê³â Ú¿ç ê¹ðÅäÅ ç¶ ì¾Ã
Á¾â¶ é÷çÆÕ ìÃåÆ Á¾×¶ ÇìÜñÆ çÆ åÅð ܯ à¿ÇìÁ» ç¶ ÃÔÅð¶ Á¾×¶ ÃêñÅÂÆ
ñÂÆ ÜÅ ðÔÆ ÃÆ å¶ ìÃåÆÁ» Á¾×¶ ÷îÆé À¹µêð ÇòÛÆ êÂÆ þ ܯ Õç¶ òÆ ò¾âÅ
ÔÅçÃÅ êËçÅ Õð ÃÕçÆ þÍ êåÅ éÔƺ ÇÂÔ ÇìÜñÆ ÇòíÅ× çÆ ÔË Ü» Çé¾ÜÆ òÆ
Ô¯ ÃÕçÆ þ êð ÇìÜñÆ ÇòíÅ× ÁÅêäÆ Ç÷¿î¶òÅðÆ å¯º ì¶õìð ÔËÍ ñ¯Õ» é¶ î¿×
ÕÆåÆ þ ÇÕ é¿×¶ ܯó å¶ éÆòÆÁ» åÅð» çÆ ÇìÜñÆ ÇòíÅ× å¹ð¿å ÃÅð ñò¶Í
ôÔÆç» çÆ ïÅç ÓÚ ÖÈé çÅé
î¯×Å, C ܹñÅÂÆ (ÜÃêÅñ ÇÃ¿Ø ì¾ìÆ)-ôÔÆç ÇÕö òÆ Õ½î çÅ ÃðîÅÇÂÁÅ
Ô¹¿ç¶ Ôé å¶ ôÔÆç» çÆÁ» ïÅç» îéÅÀ¹äÆÁ» ÁÅêäÆ Õ½î ç¶ îÅä ù å¶ Õ½îÆ
ÇòðÅÃå ù ûíäÅ þÍ ÇÂà Óå¶ Ú¾ñÇçÁ» Á¾Ü ô̯îäÆ ÁÕÅñÆ çñ ê³Ú êÌèÅéÆ
ç¶ Ç÷ñ·Å î¯×Å ç¶ ÁÅ×ÈÁ» å¶ òðÕð» é¶ ÇÃòñ ÔÃêåÅñ î¯×Å ç¶ ìñ¾â ì˺Õ
ÓÚ ÖÈé çÅé ÕÆåÅÍ êÅðàÆ ç¶ Ç÷ñ·Å êÌèÅé ×¹ðêÌÆåî ÇÃ¿Ø ÚÆîÅ é¶ ÇÕÔÅ
ÇÕ AIHD ç¶ ôÔÆç» çÆ ïÅç ÓÚ ÇêÛñ¶ Ã î¯×Å ç¶ ò¾Ö-ò¾Ö ×¹ðÈ ÁÃæÅé»
ÓÚ ×¹ðîÇå ç¶ ÕæÅ ÕÆðåé ÃîÅ×î ÕðòŶ ×Â¶Í Á¾Ü ôÔÆç» çÆ ïÅç ÓÚ ÔÆ
êÅðàÆ çÆÁ» ÔçÅÇÂå» Óå¶ ÇÂÔ ÖÈéçÅé Õðé çÅ ê̯×ðÅî À¹ñÆÇÕÁÅ Ç×ÁÅ þ
ܯ î¯×Å ç¶ ÁËÃ.ÁËî.ú. ÃÅèÈ ðÅî Çî¾åñ çÆ Á×òÅÂÆ ÓÚ âÅ: åðñ¯Úé ÇÿØ
ïãÆ, ÃàÆëé ÇþèÈ, ×¹ðÜ¿à ÇÃ¿Ø îÅÔñÅ çÆ àÆî é¶ ÖÈé çÅéÆÁ» ç¶ ìËÜ
ñÅ Õ¶ Ô½ºÃñÅ òèÅÇÂÁÅÍ ÇÂà ÖÈéçÅé Õ˺ê î½Õ¶ ìñç¶ò ÇÃ¿Ø ÕÅð궺àð
î¹¾Ö Ã¶òÅçÅð íÅÂÆ Øé¾·ÂÆÁÅ ÜÆ Üñ öòÕ Ü¾æÅ, ÔðíÜé ÇÃ¿Ø ìÔ¯éÅ îÅéò
öòÅ òËñë¶Áð Õñ¾ì 寺 ÇÂñÅòÅ êÅðàÆ ç¶ ÁÅ×È í×ò¿å ÇÃ¿Ø î¯×Å, ÁîðÜÆå
ÇÃ¿Ø ÖÅñÃÅ, êÌÆåî ÇÃ¿Ø è¾ñ¶Õ¶, Ôðî¶ñ ÇÃ¿Ø ñ¿ã¶Õ¶, ìñÇò¿çð ÇÿØ
ܯ׶òÅñÆÁÅ, ÇêÁÅðÅ ÇÿØ, âÅ: Áîð ÇÃ¿Ø ñ¿ã¶Õ¶, ÔðêÌÆå ÇÃ¿Ø ÚÆîÅ,
êðÇî¿çð ÇÿØ, Ü×ÜÆå ÇÃ¿Ø ÷ÆðÅ, ×¹ðêÅñ ÇÃ¿Ø ÁÅÇç ôÅÇîñ ԯ¶Í
åéÖÅÔ ÕÇîôé çÆ Çðê¯ðà ÇîÀ¹ºÃêñ ÕðîÚÅðÆÁ» Óå¶ ñÅ×È Õðé çÆ î¿×
î¯×Å, C ܹñÅÂÆ (ùÇð¿çðêÅñ ÇÿØ)-ê³Üò¶º åéÖÅÔ ÕÇîôé çÆ Çðê¯ðà
ê³ÜÅì ç¶ ÇîÀ¹ºÃêñ ÕðîÚÅðÆÁ» Óå¶ ê³ÜÅì ç¶ çÈÃð¶ ÕðîÚÅðÆÁ» ç¶ éÅñ ÔÆ
ñÅ×È ÕÆåÆ ÜÅò¶Í ê³ÜÅì ÇîÀ¹ºÃêñ òðÕð÷ ïÈéÆÁé ê³ÜÅì ç¶ ÃÈìÅ êÌèÅé
ðäÜÆå ÇÃ¿Ø ìÇá¿âÅ, Üéðñ ÃÕ¾åð ðÇÜ¿çð é¿çÅ î¯×Å å¶ Ã¿×áé ÃÕ¾åð
Ç¿çðÜÆå ÇÃ¿Ø Ç×¾ñ î¯×Å ò¾ñ¯º é×ð Õ½ºÃñ», é×ð ê³ÚÅÇÂå» å¶ é×ð Çé×î»
ÓÚ î¹ñÅ÷î» ù ëÅñåÈ ÕðÕ¶ Õ¾ãä ç¶ ëËÃñ¶ çÅ ÃÖå Çòð¯è ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ
ü¿×ÆÁ» Öåî Õðé ò¶ñ¶ ÃðÕÅð ò¾ñ¯º î¹ñÅ÷î» ù ÇÂÔ íð¯ÃÅ Çç¾åÅ Ç×ÁÅ ÃÆ
ÇÕ î¹ñÅ÷î» ù Õ¾ÇãÁÅ éÔÄ ÜÅò¶×ÅÍ é×ð Õ½ºÃñ» ç¶ Ã¶òÅ î¹Õå ÕðîÚÅðÆÁ»
ù êËéôé ìÔ¹å ç¶ð éÅñ í¶ÜÆ ×ÂÆ þÍ ÇÜà éÅñ öòÅ î¹Õå î¹ñÅ÷î» ÓÚ ì¶ÚËéÆ
êÅÂÆ ×ÂÆ þÍ À¹é·» ÃðÕÅð 寺 ê¹ð÷¯ð î¿× ÕÆåÆ ÇÕ ÇðàÅÇÂðâ ÇîÀ¹ºÃêñ
ÕðîÚÅðÆÁ» ù Ã ÇÃð êËéôé Çç¾åÆ ÜÅò¶ å¶ êËéôé նû çÅ ÇéêàÅðÅ Üñç
ÕÆåÅ ÜÅò¶Í À¹êð¯Õå ÃÅðÆÁ» î¿×» Óå¶ ÇòÚÅð Õðé ñÂÆ ïÈéÆÁé çÆ îÆÇà¿×
E ܹñÅÂÆ ù Ãò¶ð¶ AA òܶ çøåð é×ð Çé×î ìÇá¿âÅ ÇòÖ¶ þçÆ ×ÂÆ þÍ
é×ð Õ½ºÃñ é¶ Á¾Ü Çëð éÅÜÅÇÂ÷ Õì÷¶ ÔàŶ
î¹ÕåÃð, C ܹñÅÂÆ (çðçÆ)-Á¾Ü é×ð Õ½ºÃñ ç¶ ç¯ çð÷é ÁÇèÕÅðÆÁ» Áå¶
ÕðîÚÅðÆÁ» é¶ Õ¯àÕêÈðÅ ð¯â Óå¶ ð¶ñò¶ ð¯â 寺 éÅÜÅÇÂ÷ Õì÷¶ ÔàŶ Áå¶
ç¹ÕÅé» Á¾×¶ ÇêÁÅ ÃîÅé ü¾Õ Õ¶ àðÅñÆÁ» ÇòÚ êÅ Õ¶ çøåð é×ð Õ½ºÃñ ÇòÚ
ÇñÁ»çÅÍ é×ð Õ½ºÃñ ç¶ êzèÅé Çî¼å ÇÃ³Ø ìðÅó, îÆå êzèÅé ÃåêÅñ êá¶ñÅ
Áå¶ ÕÅðÜ ÃÅèÕ ÁøÃð ×¹ðöòÕ ÇÃ³Ø é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ôÇÔð ÇòÚ Çç鯺-Ççé òè
ðÔ¶ àzËÇëÕ ù Õ³àð¯ñ Õðé ñÂÆ Áå¶ ÁÅÀ¹ä ÜÅä çÅ ðÃåÅ Ö¹¼ñ·Å Õðé ñÂÆ
Áå¶ ç¹ÕÅéçÅð» ò¼ñ¯º é×ð Õ½ºÃñ çÆ æ» Óå¶ éÅÜÅÇÂ÷ Õì÷¶ ð¯Õä ñÂÆ ÇÂÕ
î¹ÇÔ³î ê¹Çñà Áå¶ ÁøÃð» çÆ î¼çç ñË Õ¶ ô¹ðÈ ÕÆåÆ ÜÅ ðÔÆ þÍ À¹é·»
ÇÕÔÅ ÇÕ Üç é×ð Õ½ºÃñ åÇÔ ìÅ÷ÅðÆ õåî Õð ü¾ÕÆ þ å» ÇÕö òÆ ÇòÁÕåÆ ù
ì÷Åð çÆ ÇÕö òÆ Ã»ÞÆ æ» Óå¶ éÅÜÅÇÂ÷ Õì÷Å Õðé çÅ ÁÇèÕÅðÆ éÔƺÍ
íð±ä Ô¼ÇåÁŠóì³èÆ çÇñå ÃîÅÜ Ã°Ú¶å ÕÆåÅ ÜÅò¶×Å-ØÅð±
Õ¯àÕê±ðÅ, C Ü°ñÅÂÆ (î¯Ôð Ç×¼ñ)-Üé ôÕåÆ î÷ç±ð ÃíÅ ê³ÜÅì ç¶ êÌèÅé Áå¶
ñ¯Õ Üé ôÕåÆ êÅðàÆ Ç÷ñ·Å øðÆçÕ¯à ç¶ êÌèÅé ì¯Ôó ÇÃ³Ø ØÅð± é¶ ÁËñÅé
ÕÆåÅ ÔË ÇÕ ç¯Ô» êÅðàÆÁ» ò¼ñ¯º û޶ å½ð Óå¶ øðÆçÕ¯à, î¯×Å å¶ î°ÕåÃð
Ç÷Çñ·Á» ÇòÚ íð±ä Ô¼ÇåÁÅ, ÇõñÅø î°ÇÔ³î Çò¼ãÆ ÜÅò¶×Æ Áå¶ é°¼Õó
îÆÇà³×» ÕðÕ¶ çÇñå ÃîÅÜ ç¶ ñ¯Õ» ù íð±ä Ô¼ÇåÁÅ Ãì³èÆ Ã°Ú¶å ÕÆåÅ ÜÅò¶×ÅÍ
ØÅð± é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ çÇñå òð× ç¶ ñ¯Õ íð±ä Ô¼ÇåÁÅ éÔƺ Õðç¶Í ÇÂÔ¯ ÕÅðé
ÔË ÇÕ À°é·» ç¶ êðòÅðÕ î˺ìð» çÆ Ç×äåÆ òè¶ð¶ Ô°³çÆ ÔËÍ ÇÂà î½Õ¶
ÇÂÃåðÆ Çò³× î¯×Å çÆ êÌèÅé ðÅÜÇò³çð Õ½ð, ÔñÕÅ ìÅØÅê°ðÅäÅ ç¶ êÌèÅé
ñÖòÆð ðÅî ÃîÅñÃð, Ç÷ñ·Å øðÆçÕ¯à (ñ¯ÜêÅ) ç¶ Üéðñ ÃÕ¼åð ðÖÇܳçð
ÇÃ³Ø ÜËå¯ å¶ ÔñÕÅ Õ¯àÕê±ðÅ ç¶ êÌèÅé ×°ðçÆê ÇÃ³Ø ð¯îÅäÅ òÆ À°é·» ç¶
éÅñ ÃéÍ
ÇìÜñÆ Øð òÅóÅ Ç´ôéê¹ðÅ úòð ñ¯â Ô¯ä ÕðÕ¶ ÖêåÕÅð Ô¯ ðÔ¶ Ôé êz¶ôÅé
ç¯çÅ, C ܹñÅÂÆ (ÜÃòÆð ÇÃ³Ø í¹¾ñð)-ê³ÜÅì ðÅÜ ÇìÜñÆ ì¯ðâ çÅ ÇìÜñÆ Øð
òÅóÅ Ç´ôéê¹ðÅ úòðñ¯â Ô¯ä ÕðÕ¶ ÇìÜñÆ ÖêåÕÅð» ù Áå¶ ÇÕÃÅé» ù êz¶ôÅéÆ
çÅ ÃÅÔîäÅ ÕðéÅ êË ÇðÔÅ þÍ ÇÂà ֶåð ÇòÚ ì¶ô¾Õ ÔñÕÆ ìÅðô Ô¯ ü¾ÕÆ þ,
êð Çëð òÆ ÇìÜñÆ Õ¾à ñ¾× ðÔ¶ ÔéÍ ÇÂà ÇìÜñÆ Øð 寺 BD سචÇìÜñÆ
ÃêñÅÂÆ ç¶ä ñÂÆ òÅóÅ Ç´ôéê¹ðÅ, ñð¶òÅñÅ, ×±óÆ Ã³Øð Áå¶ Ãì-âòÆ÷é ÜËå¯
ÁèÆé êËºç¶ Çê³â Ö¼Úó, ðÅî¶ÁÅäÅ, ñðرðÆ, îó·ÅÕ Áå¶ í¾àÆÁ» Çê³â ù
ܯÇóÁÅ Ç×ÁÅ þ Áå¶ Ô¹ä ÇÂ³é» Çê³â» ç¶ Ö¶åÆ ÃËÕàð ù ÇìÜñÆ ç¶ä ç¶
éÅñ-éÅñ î¼ñä Çê³â ÇàÀ±ìò˼ñ òÆ ÇÂà ÇìÜñÆ Øð éÅñ ܯó Çç¾å¶ ׶ ÔéÍ
ÇÜà ÕðÕ¶ ÇÂà ÇìÜñÆ Øð 寺 Ô¹ä E ×ð¹¾ê ìäÅ Õ¶ ÇìÜñÆ ç¶ä çÆ Õ¯Çôô
ÕÆåÆ ÜÅ ðÔÆ þÍ BD سචÇìÜñÆ ÃêñÅÂÆ òÅñ¶ Çê³â» ù Á¾Ü òÆ I 寺 A@
سචÇìÜñÆ Õ¾à ñ¾× ðÔ¶ Ôé, ÜçÇÕ ÇÕÃÅé» ù ÇàÀ±ìò˼ñ ÚñÅÀ¹ä ñÂÆ
ÇìÜñÆ ìóÆ î¹ôÇÕñ éÅñ E 寺 F سචÇîñ ðÔÆ þÍ ñ¯Õ» çÆ î³× þ ÇÕ
ÇìÜñÆ Øð ò¾âÅ ÕÆåÅ ÜÅò¶ Ü» Çëð ÇÂà çÅ ñ¯â ÕÆåÅ ÜÅò¶Í
ñÅÂÆé÷ Õñ¼ì ðÅÇÂñ çÆ éòƺ àÆî é¶ ÚÅðÜ Ã³íÅÇñÁÅ
Õ¯àÕê±ðÅ, C Ü°ñÅÂÆ (î¶Ø ðÅÜ)-ñÅÂÆé÷ Õñ¼ì ðÅÇÂñ çÆ ÇÂÕ îÆÇà³× ÃæÅéÕ
ìÇñÀ± ÇÔ¼ñ Ô¯àñ ÇòÖ¶ Ô¯ÂÆÍ ÇÜà ÇòÚ Õñ¼ì ç¶ ÃÅìÕÅ êÌèÅé ñÅÇÂé ðéÆñ
ÛÅìóÅ é¶ ÃÅñ B@@H-@I ÇòÚ Õñ¼ì ò¼ñ¯º ÕÆå¶ ÃîÅÜ íñÅÂÆ ç¶ Õ³î» çÆ
ÇòÃÇåÌå ÜÅäÕÅðÆ Çç¼åÆÍ Õñ¼ì ç¶ êÌèÅé ñÅÇÂé dzçðÜÆå ÇÃ³Ø îçÅé å¶
Ô¯ð î˺ìð» é¶ éò¶º 򡊦 ׶ êÌèÅé ñÅÇÂé êÌçÆê Áð¯óÅ ù ÔÅð êÇÔéÅ Õ¶
Õ°ðÃÆ Óå¶ ÇìáÅÇÂÁÅÍ ñÅÇÂé dzçðÜÆå ÇÃ³Ø îçÅé ù Õî¶àÆ Ú¶ÁðîËé
Õ¯ÁÅðâÆé¶àð, ñÅÇÂé ÇòÜË Þ»ÜÆ ù ÷¯é Ú¶ÁðîËé, ñÅÇÂé Çòé¯ç Çî¼åñ ù
ðÆ÷é Ú¶ÁðîËé, ñÅÇÂé ððÜÆå ÇÃ³Ø Ø°ÇñÁÅäÆ ù ÕËìÇéà ÃÕ¼åð (ê̯ÜËÕà)
ù Çéï°Õå ÕÆåÅÍ ÁÅõð ÇòÚ êÌèÅé é¶ êÔ°³Ú¶ ԯ¶ Ãî±Ô î˺ìð» ù ÃéîÅé
ÇÚ³é· í¶à ÕÆå¶Í Ç÷ñ·Å ×òðéð ñÅÇÂé âÅ: ÁËî. ÁËî. Õ½ôñ çÅ Çòô¶ô
è³éòÅç ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ êÌËà ù ÇÂÔ ÜÅäÕÅðÆ êÆ. ÁÅð. ú. ñÅÇÂé Çì³ç± ôðîÅ
é¶ Çç¼åÆÍ
Ç÷ñ·Å ï¯ÜéÅ Áå¶ ÇòÕÅà Õî¶àÆ çÆ êñ¶áÆ îÆÇà³× ÓÚ ÕÂÆ ÁÇèÕÅðÆ ×Ëð
ÔÅ÷ð
øðÆçÕ¯à, C Ü°ñÅÂÆ (ÜÃò³å ÇÃ³Ø ê°ðìÅ)-Á¼Ü Ç÷ñ·Å ï¯ÜéÅ Õî¶àÆ øðÆçÕ¯à
çÆ êñ¶áÆ îÆÇà³× ÇÜà çÆ êÌèÅé×Æ ê³ÜÅì ÃðÕÅð ò¼ñ¯º Çéï°Õå ÕÆå¶ ×¶
Ú¶ÁðîËé Üæ¶çÅð ñÖòÆð ÇÃ³Ø ÁðÅÂÆÁ»òÅñÅ é¶ ÕÆåÆÍ ÇÂà îÆÇà³× ÇòÚ Ç÷ñ·¶
ç¶ ÕÂÆ ÁÇèÕÅðÆ ×Ëð-ÔÅ÷ð ÃéÍ ÇÜà Óå¶ ×°¼ÃÅ êÌ×à ÕðÇçÁ» Ú¶ÁðîËé é¶ Â¶.
âÆ. ÃÆ. ù ÔçÅÇÂå ÕÆåÆ ÇÕ À°Ô ÇÂé·» ÁÇèÕÅðÆÁ» çÆ ÜòÅì åñìÆ ÕðÕ¶ ã°Õòƺ
ÕÅðòÅÂÆ ÕðéÍ À°é·» ÇÂÃ ç¶ éÅñ ÔÆ îÆÇà³× ÇòÚ ÔÅ÷ð ÁÇèÕÅðÆÁ» ù ÇÕÔÅ
ÇÕ íÇò¼Ö ÇòÚ òÆ Ü¶Õð Õ¯ÂÆ ÁøÃð îÆÇà³× ÇòÚ ÔÅ÷ð éÅ Ô¯ÇÂÁÅ å» À°Ô À°Ã
ÁÇèÕÅðÆ çÆ ÇôÕÅÇÂå ÇüèÆ ê³ÜÅì ç¶ î°¼Ö î³åðÆ ù Õðé×¶Í ÇÂà îÆÇà³× ù
ÕðÇçÁ» Ú¶ÁðîËé Ã: ÁðÅÂÆÁ»òÅñÅ é¶ ç¼ÇÃÁÅ ÇÕ î½Ü±çÅ Çò¼åÆ ÃÅñ
B@@H-@I ç½ðÅé ê³ÜÅì ÃðÕÅð ò¼ñ¯º Ç÷ñ·Å øðÆçÕ¯à ñÂÆ åÕðÆìé C Õð¯ó HH
ñ¼Ö ð°ê¶ çÆ ðÅôÆ ÇòÕÅÃ Õ³î» ñÂÆ îéܱð ÕÆåÆ ×ÂÆ Áå¶ C Õð¯ó BH ñ¼Ö
ð°ê¶ çÆ ðÅôÆ Ö÷Åé¶ ÇòÚ¯º âðÅÁ ÕðòÅÂÆ ×ÂÆ Áå¶ ò¼Ö-ò¼Ö Õ³î» Óå¶ A
Õð¯ó IE ñ¼Ö ð°ê¶ çÆ ðÅôÆ ÖðÚ ÕðÕ¶ òð庯 ÃðàÆÇëÕ¶à êÌÅêå ÕÆå¶ ×¶Í
À°é·» ÇÕÔÅ ÇÕ A Õð¯ó H ñ¼Ö ð°ê¶ çÆ ðÅôÆ ç¶ òðå¯ ÃðàÆÇëÕ¶à êÌÅêå
Ô¯ä¶ Ôé Áå¶ ÕðÆì BE ñ¼Ö ð°ê¶ çÆ ðÅôÆ Ö÷Åé¶ ÇòÚ ÁäòðåÆ Üî·» ÔËÍ Ú¶ÁðîËé
Ç÷ñ·Å ï¯ÜéÅ Õî¶àÆ øðÆçÕ¯à é¶ Ö¶ç êÌ×à ÕðÇçÁ» ÇÕÔÅ ÇÕ Õ°Þ ÇòíÅ×»
ò¼ñ¯º Áܶ Õ³î î°Õ³îñ Õðé¶ ìÅÕÆ Ôé Áå¶ À°é·» ç¶ òð寺 ÃðàÆÇëÕ¶à òÆ
ÇâÀ° ÔéÍ ÇêÛñÆÁ» Çç¼åÆÁ» ×ðÅà» çÅ ñ¶ÖÅ-ܯÖÅ ÕðÇçÁ» À°é·» ÇÕÔÅ ÇÕ
ÃÅð¶ Ãì³èå ÁøÃð ÃÇÔìÅé ò³âÆ ×ÂÆ ðÅôÆ ù ÖðÚ ÕðÕ¶ òð寺 ÃðàÆÇëÕ¶à Áå¶
å°ð³å ÕÆå¶ ×¶ Õ³î» çÆ ÇòÃæÅð-ê±ðòÕ Çðê¯ðà ÇÂÕ Ôëå¶ å¼Õ ê¶ô ÕðéÍ
Ú¶ÁðîËé Ç÷ñ·Å ï¯ÜéÅ Õî¶àÆ é¶ Á¼×¶ ç¼ÇÃÁÅ ÇÕ À°é·» ç¶ ÁÔ°çŠóíÅñä
寺 ìÅÁç A Õð¯ó DB ñ¼Ö ð°ê¶ çÆ ðÅôÆ êÌòÅé ÕÆåÆ ×ÂÆ Áå¶ Ç÷ñ·Å
øðÆçÕ¯à ê³ÜÅì ÇéðîÅä ê̯×ðÅî ÁèÆé òèÆÁÅ ÕÅð×°÷ÅðÆ ÇçÖÅ Õ¶ ÃÅð¶
ê³ÜÅì ÇòÚ¯º êÇÔñ¶ é³ìð Óå¶ ÇðÔÅÍ À°é·» ÇÂÔ òÆ ÇÕÔÅ ÇÕ Ç÷ñ·Å êÌÆôç
ðÅÔƺ ÇÖâÅðÆÁ» ù Çç¼åÆ ÜÅ ðÔÆ Ö°ðÅÕ çÆ ðÅôÆ çÆ Çðê¯ðà òÆ Çç¼åÆ ÜÅò¶
Áå¶ Áé°Ã±ÇÚå ÜÅåÆ, ì°ãÅêÅ êËéôé», ÇòèòÅ êËéôé» çÆÁ» ×ðÅà» çÅ òÆ
ÇìúðÅ ê¶ô ÕÆåÅ ÜÅò¶Í À°é·» ÇÕÔÅ ÇÕ ÇóÚÅÂÆ ÇòíÅ× ù éÇÔð» çÆ ÃëÅÂÆ
ñÂÆ AA@ Õð¯ó ð°ê¶ çÆ ðÅôÆ Çç¼åÆ ×ÂÆ ÃÆ Áå¶ ÇÂà çÆ òÆ ÜÅäÕÅðÆ
ï¯ÜéÅ Õî¶àÆ ù ê¶ô ÕÆåÆ ÜÅò¶Í ÇÂà î½Õ¶ ôÌÆ î¯Ôé ñÅñ òèÆÕ ÇâêàÆ
ÕÇîôéð øðÆçÕ¯à é¶ Ú¶ÁðîËé ÃÅÇÔì ù ïÕÆé ÇçòÅÇÂÁÅ ÇÕ ÃðÕÅð ò¼ñ¯º í¶ÜÆÁ»
×ÂÆÁ» ×ðÅà» À°é·» ç¶ ÁÅç¶ô» î°åÅìÕ ò³âÆÁ» ÜÅä×ÆÁ» Áå¶ Ç÷ñ·¶ ç¶
ÇòÕÅÃ Õ³î» ÇòÚ ÇÕö ÇÕÃî çÆ Öó¯å éÔÆ ÁÅÀ°ä Çç¼åÆ ÜÅò¶×ÆÍ ÇÂà î½Õ¶
Ã: Úðéç¶ò ÇÃ³Ø ÁËÃ. âÆ. ÁËî. Áå¶ ò¼Ö-ò¼Ö ÇòíÅ×» ç¶ ÁÇèÕÅðÆ ÔÅ÷ð
ÃéÍ
îÅçÅ íðÈä Ô¼ÇåÁÅ ÕÅðé ê³ÜÅì ÓÚ ÃÇæåÆ ÇÚ¿åÅÜéÕ-À°Çê³çð ôðîÅ
ìÅÜÅÖÅéÅ, C ܹñÅÂÆ (ÜÆòé ×ð×)-Õ¯Çôô» ç¶ é»Á Óå¶ òÔŶ ÜÅ ðÔ¶ Õð¯ó»
ð¹ê¶ ç¶ ìÅòÜÈç ê³ÜÅì ÃðÕÅð Áå¶ Õ¶ºçð ÃðÕÅð îÅçÅ íðÈä Ô¼ÇåÁÅò» ù
ð¯Õä ÇòÚ êÈðÆ åð·» éÅÕÅî ðÔÆ ÔËÍ ÇÂà ÁÇå ׿íÆð Áå¶ ÇÚ³åÅÜéÕ îÅîñ¶
ÇòÚ ÇÃÔå ÇòíÅ× ç¶ À°é·» ÁÇèÕÅðÆÁ» ù òÆ ç¯ô î¹Õå éÔƺ ÕÆåÅ ÜÅ ÃÕçÅ
ÇÜé·» çÆ ôÇÔ êÌÅêå âÅÕàð» Áå¶ éðÇÃ³× Ô¯î» ò¼ñ¯º ÇÂÔ îé°¼ÖÆ ØÅä
ÕÆåÅ ÜÅ ÇðÔÅ ÔËÍ ê³ÜÅì ÇòÚ ÇÂà Ã ÃÇæåÆ ìÔ¹å ÇÚ³åÅÜéÕ ÔËÍ Á¼Ü
ÇÂ¼æ¶ ÇÂÔ ÇòÚÅð êÌ×à ÕðÇçÁ» Գà ðÅÜ îËî¯ðÆÁñ ÃÕ±ñ ìÅÜÅÖÅéÅ ç¶
Çê³ÌÃÆêñ ÃÌÆ À°Çê³çð ôðîÅ é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ Á³ÕÇóÁ» î¹åÅìÕ ê³ÜÅì ÇòÚ ÇÂÃ
Ã @ 寺 F ÃÅñ å¼Õ ç¶ A@@@ ÇâÁ» Çê¼Û¶ Á½Ãåé GIC Õ°óÆÁ» ÔÆ ðÇÔ
×ÂÆÁ» ÔéÍ ÃÅñ B@@A çÆ Üé×éäÅ î¹åÅìÕ ðÅÜ Á³çð A@@@ ÇâÁ» î×ð Õ°óÆÁ»
çÆ Ç×äåÆ HGD ÃÆÍ ÇÂà îÅîñ¶ çÆ ×¿íÆðåÅ çÅ Á³çÅ÷Å ÇÂà ׼ñ 寺 ñÅÇÂÁÅ
ÜÅ ÃÕçÅ ÔË ÇÕ ÃÅñ AIIA ç¶ î¹ÕÅìñ¶ B@@A ÇòÚ Õ°óÆÁ» çÆ Ç×äåÆ A@@@
î×ð ÇÃðë H Á³Õ æ¼ñ¶ ÁÅÂÆ ÃÆ Ü篺 ÇÕ ÃÅñ B@@A ç¶ î¹ÕÅìñ¶ B@AA å¼Õ
ÇÂÔ Ç×äåÆ Øà Õ¶ GD Á³Õ ԶỠÁÅ ÜÅò¶×ÆÍ ÃÌÆ ôðîÅ é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ Õ½îÆ îé°¼ÖÆ
ÁÇèÕÅð ÕÇîôé é¶ ÇÂÕ Çðê¯ðà ÇòÚ ÇÂÔ ÃéÃéÆÖ¶÷ õ¹ñÅÃÅ ÕÆåÅ ÔË ÇÕ ÇêÛñ¶
ÇÂÕ çÔÅÕ¶ ç½ðÅé ç¶ô ÇòÚ ÇÂÕ Õð¯ó Ã˺åÆ ñ¼Ö Õ°óÆÁ» íðÈä Ô¼ÇåÁÅò» çÆ
ìñÆ Úó· Ú¹¼ÕÆÁ» ÔéÍ ÕÇîôé é¶ ÇÂÔ ÇÚåÅòéÆ òÆ Çç¼åÆ ÔË ÇÕ Ü¶Õð ÇÂÔ
ÇØé½äÅ ÇÃñÇÃñÅ ÇÂö åð·» ÔÆ Ú¼ñçÅ ÇðÔÅ å» Á×ñ¶ ê³Ü òÇðÁ» å¼Õ BC
ñ¼Ö 寺 òè¶ð¶ é½ÜòÅé Õ°ÁÅð¶ ðÇÔä ñÂÆ îÜìÈð Ô¯ä×¶Í |
ÃðÕÅð å¶ñ ÕÆîå» ÓÚ ÕÆåÅ òÅèÅ å¹ð¿å òÅêà ñò¶-íÅÇÕïÈ ÁÅ×È
Õ¯à ÂÆö Ö», C ܹñÅÂÆ (ïôêÅñ ×¹ñÅàÆ)-íÅðåÆ ÇÕÃÅé ïÈéÆÁé ê³ÜÅì ìñÅÕ
Õ¯à ÂÆö Ö» çÆ îÔÆéÅòÅð îÆÇà¿× çÅäÅ î¿âÆ îÅðÕÆà Õî¶àÆ Õ¯à ÂÆö Ö»
ÇòÖ¶ ùÖÇÜ¿çð ÇÃ¿Ø Ö¯ÃÅ ðäèÆð Üéðñ ÃÕ¾åð ê³ÜÅì çÆ êÌèÅé×Æ Ô¶á
Ô¯ÂÆÍ ÇÂà Ã íðòÄ Ç×äåÆ ÓÚ ÇÕÃÅé òÆð» çÆ ÔÅ÷ðÆ ÓÚ ÇÂñÅÕ¶ ç¶
ÇÕÃÅé» ù çðê¶ô î¹ôÇÕñ» å¶ À¹é·» ç¶ Ô¾ñ ñÂÆ ÇòÚÅð òà»çð¶ ÕÆå¶ ×¶Í
îÆÇà¿× ù ÿì¯èé ÕðÇçÁ» êÌèÅé ÃÈðå ÇÃ¿Ø ÕÅçðòÅñÅ, Üéðñ ÃÕ¾åð
ùÖÇÜ¿çð ÇÃ¿Ø Ö¯ÃÅ ðäèÆð é¶ ÇÕÃÅé» çÆÁ» î¿×», î¹ôÇÕñ» ùäé À¹êð¿å
ÇÕÔÅ ÇÕ Õ¶ºçð ÃðÕÅð é¶ å¶ñ ÕÆîå» ÓÚ òÅèÅ ÕðÇçÁ» ç¶ô çÆ ÜéåÅ ù
îÇÔ¿×ÅÂÆ çÅ êÇÔñÅ å¯ÔëÅ Çç¾åÅ þ ï Õ¶ºçð ÃðÕÅð å¶ñ ÕÆîå» ÓÚ ÕÆåÅ
òÅèÅ å¹ð¿å òÅêà ñò¶ éÔÄ å» íÅÇÕïÈ Ã¿Øðô Çòã¶×ÆÍ À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ
ê³ÜÅì ÇìÜñÆ ì¯ðâ é¶ Ü¯ Ö¶åÆ î¯àð» çÅ ñ¯â òèÅÀ¹ä ñÂÆ êÌåÆ ÔÅðà êÅòð
CH@@ ð¹ê¶ Çîæ¶ Ôé À¹Ô ÇÕÃÅé» ç¶ Çò¾å¯º ìÅÔð Ôé ÇÂà ñÂÆ å¹ð¿å ØàŶ
ÜÅäÍ îÆÇà¿× ÓÚ î¯Ôä ÇÃ¿Ø ÜÄçóÅ êÌèÅé èðîÕ¯à, ùñ¾Öä ÇÃ¿Ø Ã¿×áé
ÃÕ¾åð, þØó ÇÃ¿Ø òð·¶, ×¹ðî¹¾Ö ÇÃ¿Ø ìÅܶն, çðôé ÇÿØ, Á¿×ð¶÷ ÇÿØ,
ÚîÕ½ð ÇÿØ, òÆð ÇÿØ, Õ¹ñò¿å ÇÿØ, éÛ¾åð ÇÿØ, åÅð ÇÃ¿Ø ñ¯ÔÅðÅ,
îÇÔ¿çð ÇÿØ, çðôé ÇÿØ, î¶Üð ÇÿØ, Ü¿×Æð ÇÿØ, ÜÆå ÇÃ¿Ø î¿çð,
Õ¹ñìÆð ÇÿØ, î¹ÖÇåÁÅð ÇÃ¿Ø êÌèÅé ×ÇÔñÆòÅñÅ, î¹ÖÇåÁÅð ÇÃ¿Ø èðî ÇÿØ
òÅñÅ, ÜÃÇò¿çð ÇÃ¿Ø Ö¯ÃÅ ðäèÆð, ìñÇò¿çð ÇÃ¿Ø î¿çð îÆå êÌèÅé ÁÅÇç
ÔÅ÷ð ÃéÍ
ÇìñÅÃê¹ð, (ê¼åð ê̶ðÕ)-ê³ÜÅì ÇÕÃÅé ÃíÅ ç¶ ÃÈìÅ îÆå êÌèÅé Ç×ÁÅéÆ
×¹ðç¶ò ÇÃ¿Ø ÇéÔÅñ ÇÃ¿Ø òÅñÅ, ê³ÜÅì ×½ðÇî¿à êËéôéð÷ ÁËïÃƶôé Ãì
âòÆ÷é êÌèÅé ×¹ðç¶ò ÇÃ¿Ø ÇÕðåÆ, ÃÆ.êÆ.ÁÅÂÆ. ìñÅÕ ÃÕ¾åð ÕÅîð¶â Ü×ÜÆå
ÇÿØ, ÃÈì¶çÅð ܯÇ׿çð ÇÃ¿Ø åÖåÈê¹ðÅ, îÅÃàð ܹÇ׿çð ÇÃ¿Ø ðäÃÄÔ Õñ»,
ÇÂÕìÅñ ÇÃ¿Ø Ç×¾ñ ×ÅÜÆÁÅäÅ ÁÅÇç é¶ Õ¶ºçð ÃðÕÅð ò¾ñ¯º êËàð¯ñ å¶ âÆ÷ñ
çÆÁ» ÕÆîå» ÓÚ ÕÆå¶ ×¶ òÅè¶ çÆ Çé¿çÅ ÕðÇçÁ» ÇÕÔÅ ÇÕ ñ¯Õ êÇÔñ» ÔÆ
îÇÔ¿×ÅÂÆ ÕÅðé Çêà ðÔ¶ Ôé å¶ ÃðÕÅð é¶ å¶ñ ÕÆîå» ÓÚ òÅèÅ ÕðÕ¶ ñ¯Õ
Çòð¯èÆ ÇÚÔðÅ é¿×Å Õð Çç¾åÅ þÍ ÇÜà ù ñ¯Õ Õç¶ òÆ ìðçÅôå éÔÄ Õðé׶Í
À¹Õå ÁÅ×ÈÁ» é¶ ÇÂà òÅè¶ ù å¹ð¿å òÅêà ñËä çÆ î¿× ÕÆåÆ þÍ
ÃîÅè íÅÂÆ, (ê¼åð ê̶ðÕ)-íÅðåÆ ÇÕÃÅé ïÈéÆÁé ê³ÜÅì çÆ ìñÅÕ ÇéÔÅñ
ÇÃ¿Ø òÅñÅ çÆ îÆÇà¿× ìñÅÕ êÌèÅé Ü×ÜÆå ÇÃ¿Ø ÃËç¯Õ¶ çÆ êÌèÅé×Æ Ô¶á
Ô¯ÂÆÍ îÆÇà¿× ù ÿì¯èé ÕðÇçÁ» Ü×ÜÆå ÇÃ¿Ø é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ Õ¶ºçð ÃðÕÅð
ò¾ñ¯º ìÜà 寺 êÇÔñ» êËàð¯ñ å¶ âÆ÷ñ çÆÁ» ÕÆîå» ÓÚ ÕÆå¶ ×¶ òÅè¶ çÆ
÷¯ðçÅð ôìç» ÓÚ Çé¿çÅ ÕðÇçÁ» ÇÕÔÅ ÇÕ ÇÂà òÅè¶ éÅñ ÇÕÃÅé» å¶ ÁÅðÇæÕ
ì¯Þ òÇèÁÅ þÍ ÇÕÃÅé ÁÅ×È é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ âÆ÷ñ å¶ êËàð¯ñ çÆÁ» òèÆÁ» ÕÆîå»
å¹ð¿å òÅêà ñÂÆÁ» ÜÅäÍ ú.òÆ.àÆ. Õ¹éËÕÃé å¹ð¿å ÚŬ ÕÆå¶ ÜÅä å¶ Ö¶åÆ
ÃËÕàð ñÂÆ ÇìÜñÆ çÆ ÃêñÅÂÆ H ؿචÇéðÇòØé Çç¾åÆ ÜÅò¶Í îÆÇà¿× ÓÚ
Üéðñ ÃÕ¾åð ùÖî¿çð, ÜÃòÆð ÇÿØ, ×¹ðÚðé ÇÿØ, Úðé ÇÿØ, îéÜÆå ÇÿØ,
×¹ðî¶ñ ÇÿØ, ÜÆå ÇÿØ, ÁîðÜÆå ÇÿØ, ×¹ðÜ¿à ÇÿØ, ÕðåÅð ÇÿØ, îéÜÆå
ÇÃ¿Ø é¿ìðçÅð, î¶Üð ÇÿØ, ìñÇò¿çð ÇÿØ, êÌÆåî ÇÃ¿Ø çÆéÅ ÁÅÇç ÇÕÃÅé
ÁÅ×È å¶ òðÕð ÔÅ÷ð ÃéÍ
ÇÖÁÅñ Õ½ð ÕñðÕ ù ÇòçÅÇÂ×Æ êÅðàÆ
î¯×Å, C ܹñÅÂÆ (ì¾ìÆ)-ÃÌÆîåÆ ÇÖÁÅñ Õ½ð ÕñðÕ é×ð Õ½ºÃñ î¯×Å çÆ Ã¶òÅ
î¹ÕåÆ Óå¶ çëåðÆ ÕðîÚÅðÆÁ» ò¾ñ¯º À¹é·» ù ôÅéçÅð ÇòçÅÇÂ×Æ êÅðàÆ
Çç¾åÆ ×ÂÆÍ ÇÜà ÇòÚ é×ð Õ½ºÃñ î¯×Å ç¶ êÌèÅé ìðÇÜ¿çð ÇÃ¿Ø ìðÅó, À¹ê
êÌèÅé ÁÇéñ ì»Ãñ, Õ¹ñìÆð ÇÃ¿Ø ìðÅó ÕÅðÜ ÃÅèÕ ÁëÃð, ê̶î Ú¿ç ÁËî. ÃÆ.
å¶ é×ð Õ½ºÃñ ç¶ ÃîÈÔ ÁÇèÕÅðÆÁ» å¶ ÕðîÚÅðÆÁ» é¶ ÇôðÕå ÕÆåÆÍ ÇÂÃ
î½Õ¶ À¹é·» ù ïÅç×ÅðÆ å¯Ôë¶ ç¶ Õ¶ ÃéîÅÇéå òÆ ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ ÇÂà î½Õ¶
Çòêé Ô»âÅ, ðÅÕ¶ô, ùÖç¶ò ÇÿØ, êðîÜÆå ÇÿØ, ×¹ðÚðé ÇÃ¿Ø îÃåÅéÅ, êÆ.
îÅñòÅ, ùÇð¿çð Õ½ð, ÇÞðîñ ÇÿØ, ì¶Á¿å Õ½ð, ܹ×ðÅÜ ÇÿØ, îçé ñÅñ
ì¯Ôå, ÔÇðÇ´ôé, ÚîÕ½ð ÇÿØ, ðÇÜ¿çð Õ½ð ÁÅÇç ÔÅ÷ð ÃéÍ
ê³ÜÅì ÃðÕÅð ÕìÆÇñÁ» çÆ Çðê¯ðà ù ÇÃëÅðô ÕðÕ¶ Õ¶ºçð ù í¶Ü¶-ê³Ü×ðÅÂƺ
î¯×Å, C ܹñÅÂÆ (ùÇð¿çðêÅñ ÇÿØ)-ÇêÛñÆ Õ¶ºçð ÃðÕÅð é¶ ê³ÜÅì ÃðÕÅð
ðÅÔƺ ê³ÜÅìÆ ïÈéÆòðÇÃàÆ êÇàÁÅñÅ ç¶ ÃîÅÜ ÇòÇ×ÁÅé å¶ ÃîÅÇÜÕ îÅéò
ÇòÇ×ÁÅé ÇòíÅ× ù ÃÅ㶠Çå¿é ÃÅñ êÇÔñ» ê³ÜÅì ç¶ ÕìÆÇñÁ» ìÅð¶ Ãðò¶Öä
Õðé ù ÇÕÔÅ ÃÆÍ ÇÜÃ é¶ ÁÅêäÆ Çðê¯ðà Ãå¿ìð B@@G ù ê³ÜÅì å¶ Õ¶ºçð
ÃðÕÅð ù ýºê Çç¾åÆ þÍ ÇÜà Óå¶ ê³ÜÅì ÃðÕÅð é¶ ÁÅêäÆ éËÇåÕ Ç÷¿î¶òÅðÆ
ÃîÞÇçÁ» Áܶ å¾Õ Õ¯ÂÆ ÕÅðòÅÂÆ éÔƺ ÕÆåÆÍ ÇÂÔ ÇòÚÅð Ãðìä ÇÿØ
ê³Ü×ðÅÂƺ ê³ÜÅì êÌèÅé ÁÇÖñ íÅðåÆï ÃîÃå ìÅòðÆÁÅ ÃîÅÜ Ã¿×áé ç¶
î¹ñÅ÷î Çò¿× ç¶ ÁÅ×È ìñç¶ò ÇÃ¿Ø î¯×Å çÆ êåéÆ ìÆìÆ ×¹ðî¶ñ Õ½ð ç¶
ôðè»ÜñÆ ÃîÅð¯Ô ÓÚ ôÅîñ Ô¯ä À¹êð¿å êÌ×à ÕÆå¶Í À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ Ãî¹¾Ú¶
íÅðå ÇòÚ ÕìÆÇñÁ» ñÂÆ ò¾ÖðÆ Çð÷ðò¶ôé Çç¾åÆ Ü»çÆ þ êð ê³ÜÅì ÓÚ ÇÂÔ
ÇòåÕðÅ ÇÕÀ¹º? À¹é·» ê³ÜÅì ÃðÕÅð 寺 î¿× ÕÆåÆ ÇÕ ê³ÜÅì ç¶ Çòî¹Õå
ÕìÆÇñÁ» ù ðÅÔå ç¶ä ñÂÆ ê³ÜÅìÆ ïÈéÆòðÇÃàÆ çÆ Çðê¯ðà ù å¹ð¿å ÇÃëÅðô
ÕðÕ¶ Õ¶ºçð ÃðÕÅð ù í¶Ü¶ å» Ü¯ ê³ÜÅì ç¶ ÕìÆÇñÁ» ù òÆ Ã¿ÇòèÅé î¹åÅìÕ
ÇðÜðò¶ôé Çîñ ÃÕ¶Í À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ Û¶åÆ ÔÆ ÕìÆÇñÁ» çÅ ÇÂÕ À¹µÚ ê¾èðÆ
òøç ê³ÜÅì å¶ Õ¶ºçð ÃðÕÅð ù Çîñ¶×ÅÍ ÇÂà Ã À¹é·» éÅñ ÁÅð.ÁËÃ.
êÌîÅð, ðÛêÅñ ÇÃ¿Ø ðäÆÁ» Ç÷ñ·Å êÌèÅé î¯×Å, ç½ñå ÇÃ¿Ø ì¹¾ÕäòÅñÅ,
ÃðËä ÇÃ¿Ø Çí¿âð, ×¹ðÚðé ÇÃ¿Ø î¯×Å, ÕðåÅð ÇÃ¿Ø îÇÔäÅ, Ü×ÃÆð ÇÿØ
Þ¿â¶ÁÅäÅ, ×¹ðéÅî ÇÃ¿Ø ÇÿػòÅñÅ, ìñòÆð ÇÃ¿Ø â×ðÈ ÁÅÇç ÁÅ×È ÔÅ÷ð
ÃéÍ
àËñÆÇò÷é ðÅÔƺ êð¯ÃÆ Ü»çÆ ÁôñÆñåÅ ù á¼ñ· êÅÀ°äÅ ÁÇå ÷ðÈðÆ-âÅ: í°ê¶ô
Õ°îÅð
ìÅÜÅÖÅéÅ, C ܹñÅÂÆ (ÜÆòé ×ð×)-Á¼Ü ÇÂ¼æ¶ ñÅÇÂé÷ Õñ¼ì ìÅÜÅÖÅéÅ ç¶
êÌèÅé âÅ: í°ê¶ô Õ°îÅð é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ Á¼Ü ç¶ ç½ð ÇòÚ àËñÆòÆ÷é Ç÷³ç×Æ çÅ
ÇÂÕ îÔ¼åòêÈðé Á³× ìä Ú¹¼ÕÅ ÔË êð Á¼Ü Õ¶ìñ ÕñÚð Ç¿éÅ ÔÅòÆ Ô¯ Ú¹¼ÕÅ
ÔË ÇÕ ÁÅî ÁÅçîÆ ôõÃÆÁå, Õ¼êóÅ, âÌËà Çâ÷ÅÂÆé å¼Õ Ôð ÚÆ÷ çÆ Ú¯ä ñÂÆ
àËñÆòÆ÷é 寺 ÔÆ éÕñ ÕðçÅ ÔËÍ À°é·» ÇÕÔÅ ÇÕ ÕÂÆ òÅð ÁÇÜÔ¶ ê̯×ðÅî,
ÃÆðÆÁñ Ü» Çëð ÇÂôÇåÔÅðìÅ÷Æ ÇçÖÅÂÆ Ü»çÆ ÔË ÇÜà éÅñ ÃîÅÜ çÆÁ» Õçð»
ÕÆîå» ÇÛ¼Õ¶ à¿×ÆÁ» êÌåÆå Ô¹¿çÆÁ» ÔéÍ ÃÅâÆ ÁÅÀ°ä òÅñÆ êÆó·Æ Áå¶
òðåîÅé é½ÜòÅé êÆó·Æ ù ÃÔÆ îÅð× Óå¶ ÇçôÅ ÇçÖÅÀ°ä ñÂÆ ÇÂé·» ÁüÇíÁÕ
å¶ ÁôñÆñ ÇÂôÇåÔÅð» Óå¶ á¼ñ êÅÀ°äÆ ÁÇå ÷ðÈðÆ ÔËÍ À°é·» ÇÂÔ òÆ ÇÕÔÅ
ÇÕ Á¼Ü ×ÅÇÂÕ-×ÅÇÂÕÅò» ò¼ñ¯º ×Æå» çÆ åð÷ Óå¶ Áèé§×ÆÁ» ñóÕÆÁ» éÚÅ Õ¶
é½ÜòÅé êÆó·Æ çÅ í¼áÅ ×¹¼ñ ÕÆåÅ ÜÅ ÇðÔÅ ÔË å¶ ðÇÔ³çÆ ÕÃð Ô¹ä
ÇÂôÇåÔÅðìÅ÷Æ ðÅÔƺ ÁôñÆñåÅ ÇçÖÅ Õ¶ êÈðÆ ÕÆåÆ ÜÅ ðÔÆ ÔËÍ Á¼Ü ñ¯ó ÔË
ÇÂ¿é» ÚËéñ» çÅ ìÅÂÆÕÅà ÕðÕ¶ ÁÅêäÆ ÁÅòÅ÷ 칦ç Õðé çÆ å¶ Ú¿×¶ éËÇåÕ
Õçð» ÕÆîå» òÅñ¶ ê̯×ðÅî» ù ÇçÖÅÀ°ä çÆÍ
ÒéÅÜÅÇÂ÷ Õì÷Å ÔàÅúÓ î¹ÇÔ³î ÜÅðÆ
îñ¯à, C ܹñÅÂÆ (×¹ðîÆå ÇÃ³Ø î¼Õó)-Á¾Ü çÈܶ Ççé òÆ é×ð Õ½ºÃñ ç¶
ÁÇèÕÅðÆÁ» é¶ ôÇÔð ÇòÚ¯º éÅÜÅÇÂ÷ Õì÷¶ ÔàÅÀ¹ä çÆ î¹ÇÔ³î åÇÔå ÕÅðòÅÂÆ
ÕðÇçÁ» ôÇÔð çÆÁ» ò¾Ö-ò¾Ö æÅò» 寺 éÅÜÅÇÂ÷ Õì÷¶ ÔàÅÂ¶Í é×ð Õ½ºÃñ ç¶
ÃËéàðÆ Ç³ÃêËÕàð îÅé ÇÃ³Ø çÆ Á×òÅÂÆ ÇòÚ ÕðîÚÅðÆÁ» é¶ ÃæÅéÕ ì¾Ã
Ãà˺â, çÅäÅ î³âÆ, ÜÆ. àÆ. ð¯â ç¶ ìÅÔð éÅÜÅÇÂ÷ åðÆÕ¶ éÅñ ð¾Ö¶ ÃÅîÅé
ù ÁÅêä¶ Õì÷¶ ÇòÚ ñË Õ¶ éÅñ ÇñÁ»çÆ àðÅñÆ ÇòÚ Ã¾¹à ÇñÁÅÍ ÔÅñ»ÇÕ Õ¾ñ
ò»× Á¾Ü òÆ ÕðîÚÅðÆÁ» ù ç¹ÕÅéçÅð» Áå¶ ð¶ÔóÆ òÅÇñÁ» ç¶ Çòð¯è çÅ
ÃÅÔîäÅ ÕðéÅ ÇêÁÅ ÜçÇÕ ìÔ¹å¶ ç¹ÕÅéçÅð» ò¾ñ¯º Ú½ÕÃÆ ç¶ å½ð Óå¶ êÇÔñ»
ÔÆ ÁÅêäÅ ÃÅîÅé ÇàÕÅä¶ ñ¾×Å Çç¾åÅ Ç×ÁÅ ÃÆÍ ÇÂà î½Õ¶ ÃËéàðÆ
dzÃêËÕàð îÅé ÇÃ³Ø Áå¶ é×ð Õ½ºÃñ ç¶ à¶Õ Ú§ç é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ÇÂà åð·»
ôÇÔð ÇòÚ ñ×ÅåÅð éÅÜÅÇÂ÷ åðÆÕ¶ éÅñ ÇêÁÅ À¹Ô Ãí ÃÅîÅé ÷ìå Õð ÇñÁÅ
ÜÅò¶×Šܯ ñ¯Õ» ñÂÆ î¹ÃÆìå çÅ Ãì¾ì ìäçÅ þ Áå¶ ÷ìå ÕÆåÅ ÃÅîÅé ÇÕö
òÆ ÕÆîå Óå¶ òÅêà éÔÆ Çç¾åÅ ÜÅò¶×ÅÍ
îÅîÈñÆ îÄÔ éÅñ ÔÆ ñ¯Õ» çÅ Ô¯ ÃÕçË é¹ÕÃÅé
ìÅØÅ ê¹ðÅäÅ, C ܹñÅÂÆ (ìñðÅÜ Çÿ×ñÅ)-ÃæÅéÕ ôÇÔð çÅ é»Á ôÅÇÂç ÇÕö
é¶ Ã¯Ú Õ¶ ÔÆ èÇðÁÅ þ ÇÕ ê¹ðÅä¶ ù Õ¯ÂÆ òÆ éò» éÔÄ ìäÅ ÃÕçÅÍ ÇÂö
×¾ñ (ÃÇæåÆ) ç¶ Ú¾ñÇçÁ» ÔÆ é×ð Õ½ºÃñ çÆ ÕÅð×¹÷ÅðÆ òÆ ìÅØÅ ê¹ðÅäÅ
ôÇÔð ç¶ ñ¯Õ» ù ÷ðÈðÆ ÃÔÈñå» êÌçÅé ÕðÅÀ¹ä å¶ ÇòÕÅà òÅñÆ éÔÄ ÇçÃçÆÍ
ì¶ô¾Õ þå·ÅèÅðÆ Çèð ç¶ À¹ñà é×ð Õ½ºÃñ çÅ êÌèÅé Ô¯äÅ òÆ ÇÂÕ ò¾âÅ
ÕÅðé þ êð Çëð òÆ Áé¶Õ» ÁÇÜÔ¶ ÕÅðÜ Ôé ܯ îÅîÈñÆ ÇÔñܹ¾ñ å¶ ÖðÚ¶ éÅñ
ÔÆ Ô¯ ÃÕç¶ ÔéÍ Ãí 寺 ÇíÁÅéÕ ÃÇæåÆ ×¿ç¶ êÅäÆ ç¶ ÇéÕÅà çÆ, êÆä òÅñ¶
êÅäÆ çÆ å¶ ×¿ç×Æ ù ôÇÔ𯺠ìÅÔð ÕðÕ¶ ÇòÕÅà ÕðòÅÀ¹ä çÆ þ êð Ãí 寺 ÷ðÈðÆ
êÌçÈôä 寺 ôÇÔð ù î¹Õå ÕðéÅ å¶ ×¿ç¶ êÅäÆ çÅ ÇéÕÅà ÕðéÅ êÌî¹¾Ö þÍ
ÇÂÕ êÅö å» òðÖÅ ù ñ¯Õ À¹âÆÕ ðÔ¶ Ôé êð ×¿ç¶ êÅäÆ ç¶ ÇéÕÅà ñÂÆ ôÇÔð
ç¶ Ôð¶Õ Õ¯é¶ ÓÚ î½ÜÈçÅ éÅñÆÁ» çÆ ÔÅñå ÖÃåÅ Ô¯ ü¾ÕÆ þ å¶ ×¿ç¶ êÅäÆ
ç¶ ÇéÕÅà çÅ î¹¾Ö éÅñ¶ çÆ ÔÅñå òÆ áÆÕ éÔÄÍ ôÇÔð ç¶ Ãî¹¾Ú¶ ×¿ç¶ êÅäÆ
ç¶ ÇéÕÅà çÅ î¹¾Ö Ãð¯å öîéÅñÅ òÆ ÕðÆì A ÃÅñ 寺 ÇÂà Õçð ÜÅî Ô¯
ü¾ÕÅ þ ÇÜò¶º ÇÂÔ Ã¶îéÅñÅ éÅ Ô¯ Õ¶ Õ¯ÂÆ ðÈóÆ Ô¯ò¶ Ü» ØÅÔ ëÈà éÅñ
íÇðÁÅ Ö¶å Ô¯ò¶Í ôÇÔð çÆ Ô¾ç À¹êð Ú¿éÈòÅñÅ ÃóÕ À¹êðÅñ ×Ëà ¶ܿÃÆ é¶óñÅ
öîéÅñÅ ØÅÔ ëÈà À¹×ä å¶ ÕÈó¶ ÕðÕà éÅñ ÁÃñ¯º ÔÆ ì¿ç Ô¯ ü¾ÕÅ þ ÇÜÃ
é¶ îÅîÈñÆ ÇÂÕ îÄÔ ç¶ êÅäÆ çÅ ÇéÕÅà òÆ éÔÄ ÕðéÅÍ ÇÂà Ãì¿èÆ Ç÷ñ·Å
êÌôÅÃé, é×ð Õ½ºÃñ å¶ âð¶é ÇòíÅ× ù ðñ Õ¶ ïåé ÕðÕ¶ öîéÅñÅ ÃÅë ÕðéÅ
ÚÅÔÆçÅ þÍ Á×ð ÁÇÜÔÅ éÅ Ô¯ÇÂÁÅ å» òðÖÅ ð¹¾å ÓÚ ÇêÛñ¶ ÃÅñ ò»× ñ¯Õ»
ç¶ Øð» å¶ ç¹ÕÅé» ÓÚ îÄÔ çÅ êÅäÆ íðé éÅñ íÅðÆ é¹ÕÃÅé Ô¯ ÃÕçÅ þÍ
ðÜìÅÔ¶, éÇÔð», ÃÈÇÂÁ» çÆ ÔÅñå ÖÃåÅ
ìÅØÅ ê¹ðÅäÅ, C ܹñÅÂÆ (Çÿ×ñÅ)-ì¶ô¾Õ ÃðÕÅð é¶ ÇÕÃÅé» ù éÇÔðÆ êÅäÆ
ç¶ä ñÂÆ éÇÔð», Ãȶ å¶ ðÜìÅÇÔÁ» çÅ ÜÅñ ÇòÛÅ ð¾ÇÖÁÅ þ êð ÇÂÕ òÅðÆ
ÇÂé·» ù ìäÅ Õ¶ î¹ó ÃÅð ÔÆ éÔÄ ñÂÆ ÜÅ ðÔÆÍ æ»-æ» å¯º à¹¾à¶ å¶ À¹×¶
ØÅÔ ëÈà êÅäÆ ç¶ òÔÅÁ ÓÚ ð¹ÕÅòà» å» ìäç¶ ÔÆ Ôé å¶ òÅð òÅð ì¿é·
๾àä éÅñ î¹ÃÆìå» òÆ éòÆÁ» éòÆÁ» êËçÅ Ô¹¿çÆÁ» Ôé å¶ ÇÂà åð·» ÕÆîåÆ
êÅäÆ òÆ ÜÅÇÂÁÅ Ô¯ Ü»çÅ þÍ ÇÕÃÅé» ò¾ñ¯º à¶ñ» À¹µêð éÇÔðÆ êÅäÆ êÈðÅ
éÅ Ô¯ä å¶ ÖÅñ» ÓÚ êÅäÆ çÅ òÔÅÁ ùÃå Ô¯ä çÆÁ» ÁŶ Ççé ÇÕÃÅé
ÇôÕÅÇÂå» Õð ðÔ¶ Ôé êð éÇÔð ÇòíÅ× ÷ðÅ òÆ ÇÕèð¶ ÇèÁÅé Çç¿çÅ é÷ðÄ éÔÄ
ê˺çÅÍ ìÅØÅ ê¹ðÅäÅ ôÇÔð çÆ Ú¿éÈòÅñÅ ð¯â À¹µêð ÃÇæå Ãȶ çÆ ÔÅñå òÆ
ìÔ¹å ÖÃåÅ Ô¯ ü¾ÕÆ þ ܯ ÕÂÆ òÅð ๾à òÆ ü¾ÕÅ þÍ Ãȶ ÓÚ ÇÕéÅð¶ ê¾Õ¶
Õðé ñÅÂÆÁ» Ǿ໠òÆ ð¹ó ×ÂÆÁ»Í ØÅÔ ëÈà òÆ ì¶åÔÅôÅ À¹µÇ×ÁÅ ÇêÁÅ þÍ
Á×ð ÇÂÔÆ ÔÅñ ÇðÔÅ å» ÇÂà Ãȶ ÓÚ¯º êÅäÆ çÅ òÔÅÁ ð¹Õ ÜÅò¶×Å å¶
ÇÕÃÅé» ù íÅðÆ ê̶ôÅéÆÁ» ÁÅ ÃÕçÆÁ» ÔéÍ
ÇìÜñÆ Ú¯ðÆ Õðé òÅÇñÁ» ù Ü°ðîÅé¶
ð°êÅäÅ, C Ü°ñÅÂÆ (Ü×ÜÆå ÇóØ)-ê³ÜÅì ðÅÜ ÇìÜñÆ ì¯ðâ î°ÕåÃð ç¶ À°¼Ú
ÁÇèÕÅðÆÁ» çÆÁ» ÔçÅÇÂå» Áé°ÃÅð ÁËÃ. âÆ. ú. ðÖêÅñ ÇóØ, ÁËÃ. âÆ. ú.
ÁÅåîÅ ÇóØ, ÁËÃ. âÆ. ú. Õ°ñçÆê ÇîôðÅ Áå¶ Ü¶. ÂÆ. Çòܶ Õ°îÅð ïÔÆ
çÆÁ» ò¼Ö-ò¼Ö àÆî» é¶ Á¼Ü Ãò¶ð¶ E òܶ Çê³â ð°êÅäÅ Áå¶ Çê³â îÇÔðÅÜ
òÅñÅ ÇòÖ¶ ÇìÜñÆ çÆ Ú¯ðÆ ð¯Õä ñÂÆ ÛÅê¶ îÅð¶ ×Â¶Í ÇÂà Ãì³èÆ ÜÅäÕÅðÆ
Çç³ç¶ ԯ¶ ÁËÃ. âÆ. ú. ìÆ. êÆ. ÇÃ³Ø é¶ ç¼ÇÃÁÅ ÇÕ Á¼Ü ÚËÇÕ³× ç½ðÅé
ò¼Ö-ò¼Ö Øð» ÓÚ éÅÜÅÇÂ÷ Õ°³âÆÁ» ëó·ÆÁ» ×ÂÆÁ» Áå¶ A ñ¼Ö E@ Ô÷Åð ð°ê¶
ç¶ ÕðÆì Ü°ðîÅé¶ ÕÆå¶ ×¶Í
îðé À¹êð¿å Á¼Ö» çÅé
ÜËå¯, C Ü°ñÅÂÆ (ô×é ÕàÅðÆÁÅ)-Õ¯àÕê±ðÅ ÇéòÅÃÆ ÃÌÆ ×°ðÚðé ÇÃ³Ø ÁÅÔ±ÜÅ
é¶ ÁÅêäÆ îÅåÅ ÃÌÆîåÆ ô»åÆ ç¶òÆ êåéÆ ÃÌÆ ñ¼í± ðÅî ÁÅÔ±ÜÅ ç¶ ÇçÔ»å À°êð³å
À°Ã çÆÁ» ç¯ò¶º Á¼Ö» çÅé ÕÆåÆÁ» ÔéÍ çÅé ÕÆåÆÁ» Á¼Ö» ù ÇÂñÅÕ¶ çÆ
êÌÇüè ÃîÅÜ Ã¶òÆ Ã³ÃæÅ îÅåÅ Áîð Õ½ð Çòò¶Õ ÚËðÆà¶ìñ ÁÅÂÆ ÔÃêåÅñ ÜËå¯
ç¶ âÅÕàð ñË Õ¶ ÁÅÂ¶Í ÇÂÔ ÜÅäÕÅðÆ Çç³ÇçÁ» ÚËðÆà¶ìñ àð¼Ãà ç¶ Ã³ÚÅñÕ
óå ÇðôÆ ðÅî é¶ ç¼ÇÃÁÅ ÇÕ ÇÂà 寺 êÇÔñ» òÆ ê½äÆ çðÜé ÇòÁÕåÆ ÃÅâ¶
ÔÃêåÅñ ù îðé À°êð³å Á¼Ö» çÅé Õð Ú°¼Õ¶ ÔéÍ À°é·» ç¼ÇÃÁÅ ÇÕ çÅé
ÕÆåÆÁ» Á¼Ö» éÅñ Ô°ä å¼Õ ÁÃÄ B@ î°éÅÖ¶ ÇòÁÕåÆÁ» ù ÇÂÔ ç°éÆÁÅ ò¶Öä
ç¶ ÕÅìñ ìäÅ ÃÕ¶ Ô»Í
ׯÇÂñ òµñ¯º ÁÅó·åÆÁ» ç¶ Ô¼Õ ÓÚ èðéÅ ÇÂÕ çñ¶ðÅéÅ Õçî-ñÅñÅ ìðÅó
ÜËå¯, C Ü°ñÅÂÆ (ô×é ÕàÅðÆÁÅ)-Ç÷ñ·Å Õ»×ðà øðÆçÕ¯à ç¶ Ü°ÁÅdzà ÃÕ¼åð
Áå¶ ÃæÅéÕ é×ð Õ½ºÃñð ñÅñÅ ìðÅó é¶ íÅÜêÅ ÁÅ×± Áå¶ îÅðÕÆà Õî¶àÆ ÜËå¯
ç¶ òÅÂÆà ڶÁðîËé ôÅî ñÅñ ׯÇÂñ ç¶ À°Ã Ãà˺â çÆ ôñÅØÅ ÕÆåÆ þ, ÇÜÃ
åÇÔå ëÃñÆ ÕÆîå» çÆ ÇÕÃÅé» ù ÇüèÆ ÁçÅÇÂ×Æ ç¶ Çòð¯è ÇòÚ À°é·»
ÁÅó·åÆÁ» éÅñ Çîñ Õ¶ ÁËÃ. âÆ. ÁËî ÜËå¯ ç¶ çøåð Á¼×¶ èðéÅ Çç¼åÅÍ ÃÌÆ
ìðÅó é¶ Á¼Ü ÇÂæ¶ ê¼åðÕÅð» éÅñ ×¼ñìÅå ÕðÇçÁ» ÇÕÔÅ ÇÕ ÃÌÆ ×¯ÇÂñ ç¶
ÇÂà çñ¶ðÅéÅ Õçî éÅñ À°é·» çÅ ÇÃÁÅÃÆ Õ¼ç Ô¯ð À°Ú¶ðÅ Ô¯ÇÂÁÅ þÍ À°é·»
ÇÕÔÅ ÇÕ ÃÌÆ ×¯ÇÂñ é¶ ÁÅêä¶ ÁÔ°ç¶ çÆ êÌòÅÔ éÅ ÕðÇçÁ» ÇÜà çñ¶ðÆ Áå¶
ì¶-ìÅÕÆ éÅñ Ã¼Ú ç¶ Þ³â¶ ù À°¼êð Ú°¼ÇÕÁÅ, À°Ô ç¯×ñ¶ ÇÕðçÅð òÅñ¶
ÇÃÁÅÃåçÅé» ñÂÆ ÇÂÕ éÃÆÔå þÍ ÃÌÆ ìðÅó é¶ ÇÂà Çé¼âðåÅ ñÂÆ ôÅî ñÅñ ׯÇÂñ
ù òèÅÂÆ Çç¼åÆ Áå¶ ÁÅà êÌ×àÅÂÆ ÇÕ À°Ô íÇò¼Ö ÇòÚ òÆ ÇÂö åð·» Ã¼Ú Óå¶
êÇÔðÅ Çç³ç¶ ðÇÔä×¶Í ×½ðåñì þ ÇÕ ÕËêàé ÁîÇð³çð ÇÃ³Ø çÆ ÃðÕÅð Ã
ÃÌÆ ñÅñÅ ìðÅó é¶ Õ»×ðÃ ç¶ À°Ú ÁÔ°ç¶ Óå¶ Ô°³ÇçÁ», ÁÅêäÆ ÔÆ ÃðÕÅð
çÆÁ» ×ñå éÆåÆÁ» Çòð°¼è ñ×ÅåÅð å¶ð» Ççé èðéÅ Çç¼åÅ ÃÆÍ Á¼Ü çÆ
×¼ñìÅå Ã ÃÌÆ ìðÅó ç¶ éÅñ Õ»×ðÃÆ òðÕð ÚðéÜÆå ÇÃ³Ø Ú»çÆ òÆ À°é·»
ç¶ éÅñ ÃéÍ
ÜéåÕ æÅò» Óå¶ å¿ìÅÕȱ å¶ ÇÃ×ðàé¯ôÆ çÆ êÅì¿çÆ çÆÁ» À¹âÆÁ» è¼ÜÆÁ»
ìÅÜÅÖÅéÅ, C ܹñÅÂÆ (ÜÆòé ×ð×)-ÃÅⶠÃîÅÜ Á³çð å¿ìÅÕȱ çÆ Á³é¶·òÅÔ
òð寺 Ççé-ì-Ççé òèçÆ ÜÅ ðÔÆ ÔËÍ å¿ìÅÕȱ Á³é¶·êä, Õ˺Ãð Áå¶ Ô¯ð ÕÂÆ
ÇíÁÅéÕ ÇìîÅðÆÁ» çÅ Üéî çÅåÅ ÔËÍ ÇÂà çÅ îÅóÅ êÌíÅò ÇÜ¼æ¶ òðåä òÅñ¶
Óå¶ ê˺çÅ ÔË, À¹°¼æ¶ å¿ìÅÕȱ çÅ è³ÈÁ» ÁÅÃ-êÅà ìËá Õ¶ ÃÅÔ ñËä òÅÇñÁ»
ç¶ Á³çð ÜÅä éÅñ À¹°é·» Óå¶ òÆ ì¹ðÅ ÁÃð êÅÀ¹°ºçÅ ÔËÍ ÇÂÔÆ ÕÅðé ÔË
ÇÕ ÃÅⶠç¶ô çÆ ÃðÕÅð é¶ B ÁÕåÈìð B@@H 寺 ç¶ô íð ÓÚ ÜéåÕ æÅò» Óå¶
å¿ìÅÕÈ çŠöòé Õðé Óå¶ ÕÅùé êÅì¿çÆ ñÅ Çç¼åÆ ÃÆÍ ÇÂà 寺 ÇÂñÅòÅ
å¿ìÅÕȱ ò¶Úä òÅÇñÁ» ù éÅìÅñ×» ù å¿ìÅÕȱ éÅ ç¶ä çÆ ÔçÅÇÂå òÆ ÜÅðÆ
ÕÆåÆ ÃÆÍ ÃÕȱñ, ÕÅñÜ» Óå¶ Ô¯ð Çò¼ÇçÁÕ Áå¶ èÅðÇîÕ ÁçÅÇðÁ» ç¶ é¶ó¶
å¿ìÅÕȱ ò¶Úä Óå¶ òÆ êÅì¿çÆ ÁÅÇÂç ÕÆåÆ ×ÂÆ ÔË, êð îÅäï¯× ÁçÅñå ç¶
ÁÅç¶ô» ù ÃÅâÆ ÃðÕÅð é¶ ÃõåÆ éÅñ ñÅ×È éÔƺ ÕÆåÅ, ÇÜà ÕÅðé ÇÂé·» ÁÅç¶ô»
çÆ ²ôð¶ÁÅî À¹°¦ØäÅ Ô¹¿çÆ ò¶ÖÆ ÜÅ ÃÕçÆ ÔËÍ èÅðÇîÕ ÃæÅé» Óå¶ ÇÂà çÅ
öòé òÆ Ô¯ ÇðÔÅ ÔËÍ Ççé ÇçÔÅó¶ ÕÅùé çÆÁ» è¼ÜÆÁ» À¹°âÅÀ¹°ä òÅÇñÁ»
ÇõñÅø Õ¯ÂÆ ÕÅðòÅÂÆ éÔƺ ÕÆåÆ ÜÅ ðÔÆ ÇÜà ÕÅðé ÇÂÔ ÁñÅîå ÁÅêä¶ êËð
êÃÅðçÆ ÜÅ ðÔÆ ÔËÍ ð¶ñò¶ Á³çð å¿ìÅÕȱ öòé éÅ Õðé Ãì¿èÆ ì¯ðâ å»
ñ¼×¶ ԯ¶ é¶, êð À¹°¼æ¶ å¿ìÅÕȱ òÆ òðÇåÁÅ ÜÅ ÇðÔÅ ÔËÍ ÇçñÚÃê Áå¶
ç¹ÖçÅÂÆ êÇÔñÈ ÇÂÔ ÔË ÇÕ ð¶ñò¶ ê¹ÇñÃ é¶ ÇÕö À¹°ñ¿ØäÅ Õðé òÅñ¶
ÇõñÅø Õ¯ÂÆ ÕÅðòÅÂÆ éÔƺ ÕÆåÆÍ ê³ÜÅì Á³çð ÇìÔÅðÆ î÷çÈð» çÆ òè ðÔÆ
Ç×äåÆ ÕÅðé å¿ìÅÕȱ çŠöòé òÆ òèä ñ¼×Å ÔËÍ ÇìÔÅðÆÁ» çÆ ðÆà éÅñ
ìÔ¹å ÃÅð¶ ê³ÜÅìÆ òÆ å¿ìÅÕÈ çÅ ÇôÕÅð Ô¹¿ç¶ ÜÅ ðÔ¶ é¶Í ì¹¼èÆÜÆòÆ òð×
ÇÂà òðåÅð¶ ÕÅðé ì¶Ô¼ç ÇÚ³åå ÔéÍ ÇÂà òð× çÆÁ» ÁÇÔî ôÖôÆÁå» é¶ ÁÅêä¶
ÇòÚÅð êÌ×à ÕðÇçÁ» ÇÕÔÅ ÇÕ ÃðÕÅð ù ÃÔÆ Áðæ» ÓÚ ÜéåÕ æÅò» Óå¶ å¿ìÅÕȱ
çÆ òð寺 ð¯ÕäÆ ÚÅÔÆçÆ ÔËÍ îéÅÔÆ òÅñÆÁ» æÅò» Óå¶ å¿ìÅÕȱ çÆ ÇòÕðÆ
ð¯ÕÆ ÜÅäÆ ÚÅÔÆçÆ ÔËÍ À¹°ñ¿ØäÅ Õðé òÅÇñÁ» ÇÖñÅø ÕÅùé çÅ ÇôÕ¿ÜÅ
ÕÇÃÁÅ ÜÅäÅ ÚÅÔÆçÅ ÔËÍ
éËÇåÕ Õçð» ÕÆîå» ç¶ ÁèÅð Óå¶ Õ½ÎºÃñ êÌèÅé ÁÃåÆøÅ ç¶ò¶-Çã¾ñ¯º
ìÅØÅ ê¹ðÅäÅ, C ܹñÅÂÆ (ìñðÅÜ Çÿ×ñÅ)-Ã. ùÖìÆð ÇÃ¿Ø ìÅçñ êÌèÅé
ô̯îäÆ ÁÕÅñÆ çñ é¶ ÁÅêä¶ òÅÁç¶ î¹åÅìÕ ìÅØÅ ê¹ðÅäÅ é×ð Õ½ºÃñ ù ôÇÔð
ç¶ ÇòÕÅà ñÂÆ ç¯ Õð¯ó ð¹ê¶ çÆ ðÅôÆ Çç¾åÆ å» Ü¯ ôÇÔð çÅ ðÇÔ¿çÅ
ÇòÕÅà ԯ ÃÕ¶ å¶ ôÇÔð ç¶ ñ¯Õ» ù ÁÅð.ú. ÇÃÃàî ðÅÔƺ ô¹¾è êÆä ñÂÆ
êÅäÆ î¹Ô¾ÂÆÁÅ ÕðòÅÇÂÁÅ ÜÅò¶ êð é×ð Õ½ºÃñ ìÅØÅ ê¹ðÅäÅ ç¶ êÌèÅé é¶
ÇÃÁÅÃÆ ñÅí ñËä ñÂÆ Ú¯ä» å¯º êÇÔñ» Õ¿î éÔƺ Ú¾ñä Çç¾åÅÍ Ô¹ä Ü篺
à˺âð òÆ ñ¾× ü¾Õ¶ Ôé å» òÆ ×ñÆÁ» éÅñÆÁ» çÅ Õ¿î éÔƺ Ú¾ÇñÁÅ å¶ ÕÂÆ
î¹Ô¾ÇñÁ» ÓÚ å» ñ¯Õ éðÕ òð×Æ Ç÷¿ç×Æ é×ð Õ½ºÃñ çÆ Áä×ÇÔñÆ ÕÅðé ÜÆä
ñÂÆ îÜìÈð Ô¯ ðÔ¶ ÔéÍ ÇÂÔ êÌ×àÅòÅ ÕðÇçÁ» ×¹ðÇç¾å ÇÃ¿Ø Çã¾ñ¯º
ÁËÃ.ú.ÁÅÂÆ. ç¶ Ç÷ñ·Å ÃÕ¾åð Üéðñ å¶ ìÅØÅ ê¹ðÅäÅ ïÈÇéà ç¶ Ç¿ÚÅðÜ é¶
×¾ñìÅå ÕðÇçÁ» Á¾×¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ Õ»×ðÃ ç¶ êÌèÅé ù å» Õ¯ÂÆ êÌòÅÔ éÔƺ
êð ÇÂà 寺 ÕÂÆ Õ»×ðÃÆ òÆ ç¹ÖÆ ÔéÍ é×ð Õ½ºÃñ ç¶ êÌèÅé ù éËÇåÕ Õçð»
ÕÆîå» ç¶ ÁèÅð Óå¶ ÁÃåÆëÅ ç¶ ç¶äÅ ÚÅÔÆçÅ þÍ À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ ôÇÔð ÇòÚ
ÕÅñ¶ êÆñƶ ç¶ å» êÇÔñ» ÔÆ ÕÂÆ Õ¶Ã Ôé êð Ô¹ä ×ñÆÁ» ÓÚ Öó·Å ׿çÅ
êÅäÆ Ô¯ð ÇìîÅðÆÁ» ù òÆ Ã¾çÅ ç¶ ÇðÔÅ þÍ ÇÂà Ã Ãåò¿å ÇÃ¿Ø þêÆ
ìðÅó ð¯â¶, ÁîðÜÆå ÇÃ¿Ø ñÅâÆÁÅ ÁÅÇç å¶ ÁËÃ.ú.ÁÅÂÆ ç¶ Ô¯ð î˺ìð òÆ
ÔÅ÷ð ÃéÍ
ê³ÚÅÇÂåÆ æÅò» 寺 éÅÜÅÇÂ÷ Õì÷¶ Ôàä
ð°êÅäÅ, C Ü°ñÅÂÆ (Ü×ÜÆå ÇóØ)-ÕÃìÅ ð°êÅäÅ Áå¶ ÁÅÃ-êÅà Çê³â» ÓÚ
ê³ÚÅÇÂåÆ æÅò» Áå¶ Û¼êó» Óå¶ éÅÜÅÇÂ÷ Õì÷¶ Ô¯ä éÅñ ÁÅî ÁÅçîÆ ù íÅðÆ
î°ôÕñ çÅ ÃÅÔîäÅ ÕðéÅ êË ÇðÔÅ ÔËÍ ñ¯Õ» çÆ Ã°Ö ÃÔ±ñå ñÂÆ Û¼âÆ ÷îÆé,
Û¼êó» Áå¶ Ô¯ð æÅò» Óå¶ òÆ Õì÷¶ ÕÆå¶ Ô¯Â¶ ÔéÍ ñ¯Õ» é¶ êÌôÅÃé 寺
î³× ÕÆåÆ ÔË ÇÕ Ô¯ ðÔ¶ ÕìÇ÷Á» ù î°Õå ÕðòÅÇÂÁÅ ÜÅò¶Í ÇÂà ìÅð¶ Üç À°¼Ú
ÁÇèÕÅðÆÁ» éÅñ óêðÕ Õðé Óå¶ êåÅ ñ¼×Å ÔË ÇÕ Çê³â» ÓÚ ê³ÚÅÇÂåÆ ÷îÆé»,
Û¼êó» å¶ æÅò» ÁÅÇç ù Õì÷¶ 寺 î°Õå ÕðòÅÀ°ä çÅ Õ³î Ãì³Çèå ê³ÚÅÇÂå
çÅ ÔËÍ Ü¶ ê³ÚÅÇÂå ÇÂà ճî ÇòÚ ë¶ñ· Ô°³çÆ ÔË å» ìÆ. âÆ. êÆ. ú. éÅñ
óêðÕ Õðé å» Ü¯ ê³ÜÅì Çòñ¶÷ ÕÅîéñ˺â AIFA çÆ èÅðÅ åÇÔå Õì÷¶ÕÅðÆ å¯º
æ» î°Õå ÕðòÅÂÆ ÜÅ ÃÕçÆ ÔËÍ À°é·» ç¼ÇÃÁÅ ÇÕ ê³ÚÅÇÂå âÆ. âÆ. êÆ. ú.
çÆ ÁçÅñå ÓÚ AIFA ç¶ ÃËÕôé G åÇÔå նà ÕÆåÅ ÜÅ ÃÕçÅ ÔËÍ ÇÂà ÕðÕ¶
éÅÜÅÇÂ÷ Õì÷Å Õðé òÅñ¶ ù F îÔÆé¶ çÆ ÕËç Ô¯ ÃÕçÆ ÔËÍ Ô¯ð ÜÅäÕÅðÆ å¯º
êåÅ ñ¼×Å ÔË ÇÕ ÕÂÆ Çê³â» ÓÚ ê³ÚÅÇÂå ÓÚ ÁÅêÃÆ ÇÂÕ¼á éÅ Ô¯ä ÕðÕ¶ Ü»
Ú¯ÖÆ ÜÅÇÂçÅç óêåÆ ç¶ îÅñÕ Ô¯ä ÕðÕ¶ ÁÅêäÆ ÔÕ±îå éÅñ ê³ÚÅÇÂåÆ æÅò»
Áå¶ Û¼êó» Óå¶ éÅÜÅÇÂ÷ Õì÷¶ Õð ðÔ¶ ÔéÍ ×ÌÅî ê³ÚÅÇÔå ð°êÅäÅ ç¶ ê³Ú
îéçÆê ÇóØ, ðÅÇò³çð Õ°îÅð, ÃÆéÆÁð ÁÕÅñÆ ÁÅ×± Ôðé¶Õ ÇÃ³Ø Ô°³çñ é¶
ÇâêàÆ ÕÇîôéð î°ÕåÃð Áå¶ î°¼Ö î³åðÆ ê³ÜÅì êÅïº î³× ÕÆåÆ ÇÕ ìäçÆ
ÕÅðòÅÂÆ ÕðÕ¶ ÇÂé·» æÅò» 寺 éÅÜÅÇÂ÷ Õì÷¶ ÔàŶ ÜÅäÍ
ñÅÇÂé÷ Õñ¼ì ç¶ êÆ. ÁÅð. ú. é¶ ÁÅêäÅ Üéî Ççé ÃÕ±ñÆ ì¼ÇÚÁ» éÅñ
îéÅÇÂÁÅ
ÜËå¯, C Ü°ñÅÂÆ (ô×é ÕàÅðÆÁÅ)-ÇÂÕ Ü°ñÅÂÆ ù ÁÔ°çŠóíÅñä òÅñÆ ñÅÇÂé÷
Õñ¼ì ÜËå¯ (ðÅÇÂñ) çÆ éòÄ àÆî é¶ Á¼Ü éòÄ Çêðå êÅÀ°ºÇçÁ» ÁÅêä¶ éò¶º
êÆ. ÁÅð. ú ÃÌÆ ðÅÜÆò ÕàÅðÆÁÅ ç¶ Üéî Ççé Óå¶ ÃÕ±ñÆ ì¼ÇÚÁ» çÅ î±³Ô
Çî¼áÅ ÕðòÅÇÂÁÅÍ Õñ¼ì î˺ìð ð˼â ÕðÅà ðÃÅÇÂàÆ ò¼ñ¯º âÅ: Á³ì¶çÕð
é×ð ÇòÖ¶ ÚñŶ ÜÅ ðÔ¶ éÅÂÆà ÃÕ±ñ ÇòÚ ×Â¶Í À°æ¶ À°é·» ÃÕ±ñ ÓÚ êó·ç¶
ÕðÆì F@ ì¼ÇÚÁ» ù øñ, ÇìÃÕ°à, îÇáÁÅÂÆÁ» å¶ à½øÆÁ» ò³âÆÁ»Í ÇÂà î½Õ¶
Õñ¼ì ç¶ éò-Çéï°Õå êÌèÅé ÃÌÆ Ã°ÖÇò³çð ×ð× Áå¶ ìÅÕÆ î˺ìð» é¶ ÃÌÆ
ðÅÜÆò ÕàÅðÆÁÅ ù å¯Ôø¶ í¶à ÕðÕ¶ Üéî Ççé çÆÁ» î°ìÅðÕ» ê¶ô ÕÆåÆÁ»Í
ÇÂæ¶ ÇÂÔ ÁÇÔî ÁËñÅé ÕÆåÅ Ç×ÁÅ ÇÕ íÇò¼Ö ÇòÚ Õñ¼ì ç¶ Ôð î˺ìð çÅ Üéî
Ççé ÇÂö ð±ê ÇòÚ ÔÆ îéÅÇÂÁÅ ÜÅò¶×ÅÍ õ°ôÆ ç¶ ÇÂà î½Õ¶ Õñ¼ì ç¶ ÃÕ¼åð
éÆðÜ îÔ¶ôòðÆ, ÃÅìÕÅ êÌèÅé âÅ: Ü×çÆô ÇÃ³Ø Çã¼ñ¯º, î˺ìð ê±Üé üÚç¶òÅ,
èðÇî³çð ×ð×, ðÅÕ¶ô Õ°îÅð ì»Ãñ 寺 ÇÂñÅòÅ ÃÕ±ñ Áîñ¶ ç¶ î˺ìð
ÃåÇò³çð ÇÃ³Ø Áå¶ ×ÆåÅ ç¶òÆ ÁÅÇç ÔÅ÷ð ÃéÍ
îÄÔ çÆ õ°ôÆ ÓÚ Ú½ñ» çÅ ñ³×ð
ÜËå¯, C Ü°ñÅÂÆ (ô×é ÕàÅðÆÁÅ)-ôÇÔð ç¶ Çå³é é³ìð Ú½ºÕ é¶óñ¶ ìÅÜÅ ð¯â
ç¶ ç°ÕÅéçÅð» é¶ Ç³çð ç¶òå¶ çÅ ô°ÕðÅéÅ ÕÆåÅÍ À°é·» Ãí é¶ ðñ Õ¶ îÄÔ
êËä çÆ õ°ôÆ ÇòÚ Çî¼á¶ Ú½ñ» çÅ ñ³×ð ñÅÇÂÁÅÍ ñ³×ð çÆ Ã¶òÅ Õðé òÅÇñÁ»
ÇòÚ îÅðÕÆà ç¶ êÌèÅé âÅ: ðð¶ô Õ°îÅð îÔ¶ôòðÆ, âÅ: ÜÃò³å ÇÃ³Ø ÇÃðö
òÅñ¶, ì÷°ð× Õ»×ðÃÆ ÁÅ×± ÇìÕðî ÇÃ³Ø Õ¯Ûó, î¯Ôä ñÅñ ÁÅÔ±ÜÅ, âÅ:
ÁîðÜÆå ÇóØ, ðÅî êÅñ ìð×ÅóÆ (ìÅܶÖÅé¶ òÅñ¶), ðÖÇò³çð ì¼ìÆ, ׯðÅ
ñÅñ Õ»Ãñ, éð¶ô Õ°îÅð, Çì¼à± ÜËé, ðÅÜ Õ°îÅð, éòçÆê ÇóØ, ìñÇò³çð
ÇÕ¼àÆ, åÆðæ ÇóØ, ×°ðÜÆå ÇóØ, ÜÃÇò³çð ÇÃ³Ø Áå¶ ×°ðêÌÆå ÇÃ³Ø ç¶
é»Á êÌî°¼Ö ÃéÍ
Üñ¶ìÆÁ» çÅ Ü¼× ÕÆåÅ
ׯñ¶òÅñÅ, C Ü°ñÅÂÆ (ÁîðÜÆå ÇÃ³Ø ìðÅó)-øðÆçÕ¯à Ç÷ñ·¶ ç¶ ÁèÆé êºËç¶
Çê³â ׯñ¶òÅñÅ Áå¶ ÁÅÃ-êÅÃ ç¶ Çê³â» ÇòÚ òðÖÅ éÅ Ô¯ä å¶ Ç¼毺 ç¶
ñ¯Õ» é¶ Ç³çð ç¶òå¶ ù îéÅÀ°ä ñÂÆ Üñ¶ìÆÁ» çÅ Ü¼× ÕÆåÅÍ ÇÂÃ Ü¼× ÇòÚ
ÚîÕ½ð ÇÃ³Ø Õ½ðŠóè±, ì¶Á³å ÇÃ³Ø Ãê¶Áð ê°ðÆ ÁÅ௠ÃðÇòÃ, êðîÜÆå
ÇÃ³Ø ÇòðÕ, ìñÇò³çð ÇÃ³Ø ìÅìÅ, ðÅîÅ ê¶àÆÁ» òÅñÅ, Çé¼ÕÅ Ãê¶Áð êÅðàÃ,
ñ¼ÕÆ îÇéÁÅðÆ òÅñÅ, å¶÷ ÇÃ³Ø â¶ÁðÆ òÅñÅ, Գà ðÅÜ ÔñòÅÂÆ, ܼÃÆ ñ¯Ô¶
òÅñÅ, ÜÃòÆð ÇÃ³Ø ôÆðÅ, Á³ÇîÌå ÇóØ, ðÖÇò³çð ÇóØ, ×°ðñÅñ ÇÃ³Ø àÆ.
òÆ ÃðÇòÃ, Ú³çð Õ°îÅð, Ü¼Ü ÇóØ, âÅ: Ü×ÜÆå ÇÃ³Ø Ü½ÜÆ, ð±ê ÇÃ³Ø ØÅð±,
çðôé ÇÃ³Ø Ç×ÁÅéÆ, òÆð± ÇóØ, ðÖÇò³çð ÇóØ, ðÇð³çð ÇóØ, ìÅì±
ÇÃ³Ø à¶ñð, Çì¼à± Çã¼ñ¯º, ÇòÕÅà ÇÃ³Ø ì½ìÆ ÁÅÇç é¶ Ã¶òÅ ÕÆåÆÍ
ò¼â¶ ÁÅ×±Á» çÆÁ» ×ñåÆÁ» çÅ ÖÇîÁÅ÷Å í¹×å ðÔ¶ Ôé ۯචջ×ðÃÆ é¶åÅ
ÜËå¯, C Ü°ñÅÂÆ (ô×é ÕàÅðÆÁÅ)-Õ»×ðà êÅðàÆ ç¶ Û¯à¶ ÁÅ×± ò¼ÇâÁ» ç¶
òåÆð¶ 寺 ê¶ÌôÅé ÔéÍ ÕÅðé ÇÂÔ þ ÇÕ îåñì Çé¼Õñä 寺 ìÅÁç ò¼â¶ ÁÅ×±
ñ¯Õ» ù î±³Ô éÔÄ ÇòÖÅÀ°ºç¶Í Çüචòܯº ÇÂÔ òðåÅðÅ Õ»×ðà ù ØÅචÁå¶
À°Ãç¶ Çòð¯èÆÁ» ñÂÆ ÇÂÔ ëÅÇÂç¶î³ç ýçÅ Çüè Ô¯ ÇðÔÅ þÍ ÃæÅéÕ
ñÆâðÇôê ÕÇÔ³çÆ þ ÇÕ Ü篺 Ã: Ü×îÆå ÇÃ³Ø ìðÅó AIII çÆÁ» ñ¯Õ ÃíÅ Ú¯ä
Çܼå Õ¶ ÔñÕ¶ ç¶ ñ¯Õ» 寺 î±³Ô ë¶ð ׶ å» ñ¯Õ» çÆ éÅðÅ÷×Æ çÅ ÃÅðÅ
é÷ñÅ À°Ã ç¶ ÇÃð ÞÇóÁÅÍ ÃîÆÕðä ÇÂÔ òÆ ìçñÆ ÇÕ Áé¶Õ» ñ¯Õñ ñÆâð õøÅ
Ô¯ Õ¶ Ü×îÆå Ö¶î¶ ÓÚ¯º ÇéÕñ Õ¶ ÃÅìÕÅ î³åðÆ ÃÌÆ ú궺çð ôðîÅ ç¶ êÅñ¶
ÇòÚ Ü»ç¶ ðÔ¶Í ê³ÜÅì ÓÚ B@@B ç½ðÅé ÇòèÅé ÃíÅ Ú¯ä» Ô¯ÂÆÁ» å» Õ»×ðÃ
é¶ ÃÌÆ ú궺çð ôðîÅ çÆ ì¶àÆ ÇòíÅ ôðîÅ ù Õ¯àÕê±ðÅ ÔñÕ¶ 寺 ÇàÕà
Çç¼åÆÍ ÇòíÅ ç¶ æ¯ó·ÆÁ» ò¯à» ç¶ ëðÕ éÅñ ÔÅðé çÅ õÇîÁÅ÷Å òÆ Û¯à¶ ÁÅ×±Á»
ù ÔÆ Ú°ÕÅÀ°äÅ ÇêÁÅÍ ÃÌÆ ôðîÅ é¶ ì¶àÆ çÆ ÔÅð çÅ À°ñ»íÅ Áé¶Õ» òÅð
ÜéåÕ Ãà¶Ü» 寺 ñ¯Õ» ù Çç¼åÅÍ À¹é·» ò¼ñ¯º ñ¯Õ øåò¶ ù ÇÂ³Ü ò³×Åð¶
ÜÅä çÅ ò¯àð» é¶ ì°ðÅ îéÅÇÂÁÅÍ ò¯àð ÃÌÆ ôðîÅ ù å» Õ°Þ ÕÇÔ éÔÄ ÃÕ¶
êð À°é·» Á¼ÇÕÁ» é¶ ÁÅêä¶ îé» çÆ íóÅà ÃæÅéÕ ÁÅ×±Á» ÃÅÔîä¶ Ö°¼ñ· Õ¶
Õ¼ãÆÍ B@@G çÆÁ» ÇòèÅé ÃíÅ Ú¯ä» ÓÚ Õ¯àÕê±ðÅ ÔñÕ¶ 寺 Ã: Ü×îÆå ÇóØ
ìðÅó ç¶ Û¯à¶ íðÅåÅ ÇðêÜÆå ÇÃ³Ø ìðÅó Ü¶å± ðÔ¶Í Ú¯ä Çܼåä çÆ ç¶ð ÃÆ
ÇÕ À°ÔÆ òðåÅðÅ À°é·» ç°ÔðÅ Çç¼åÅÍ ÔÅñ ÓÚ Ô¯ÂÆÁ» ñ¯Õ ÃíÅ Ú¯ä» ç¶
êÌÚÅð ñÂÆ ÇðêÜÆå ÇÃ³Ø ÜËå¯ Ö¶åð ÇòÚ ÇÕå¶ òÆ é÷ðÄ éÔÄ ÁÅÂ¶Í À°é·»
çÆ ÇÂà ÕòÅÇÂç çÅ õÇîÁÅ÷Å Ô¶áñÆ ñÆâðÇôê ù í°×åäÅ ÇêÁÅÍ ÇòèÅÇÂÕ ç¶
ÇÂà òåÆð¶ 寺 éÅðÅ÷ ñ¯Õ À°é·» å¼Õ å» êÔ°³Ú ìäÅÀ°ä 寺 ñÅÚÅð Ôé, êð
À°é·» ç¶ ×°¼Ã¶ çÅ ÇéôÅéÅ Ô¶áñ¶ ÁÅ×± ÷ð±ð ìä ðÔ¶ ÔéÍ ÇÃÁÅÃÆ Çòôñ¶ôÕ
ÔñÕ¶ ÓÚ åÅ÷Å ÃÇæåÆ ç¶ À°êÜä çÅ ÇêÛ¯ÕóÆ ÕÅðé éò¶º ÇòèÅé ÃíÅ ÔñÕ¶
ÜËå¯ çÅ Çð÷ðò Ô¯ä ù î³éç¶ ÔéÍ ×½ðåñì þ ÇÕ ÇëñÔÅñ Õ»×ðÃÆ ÇòèÅÇÂÕ
ÇðêÜÆå ÇÃ³Ø ìðÅó Áå¶ ô̯îäÆ ÁÕÅñÆ çñ ç¶ ÃÅìÕÅ ÇòèÅÇÂÕ îéåÅð ÇóØ
ìðÅó é¶ ÜËËå¯ ÔñÕ¶ 寺 ÁÅêäÅ çÅÁòÅ ÔàÅ ÇñÁÅ þÍ ÇÂé·Ä ÇçéÄ ÔñÕÅ
ê³Ü×ðÅÂÄ å¯º Õ»×ðÃÆ ÇòèÅÇÂÕ Ü¯Ç׳çð ÇÃ³Ø Áå¶ ÁÕÅñÆ ç¶ ÃÆéÆÁð ÁÅ×±
×°ðç¶ò ÇÃ³Ø ìÅçñ é¶ ÁÅê¯-ÁÅêäÅ ÁÇèÕÅð ÇÜåÅÀ°ºÇçÁ» ÔñÕ¶ ù ÁêäÅ Õ¶
ÁÅêäÆÁ» ë¶ðÆÁ» çÅ ÇÃñÇÃñÅ å¶÷ Õð Çç¼åÅ þÍ
âÅ: î¹éÆôÅ êzíÅÕð Çê³ÌÃÆêñ Çéï¹Õå
î¹ÕåÃð, C ܹñÅÂÆ (çðçÆ)-Á¾Ü âÅÕàð îéÆôÅ ÃÅÔéÆ êzíÅÕð ÁËî. âÆ. ÁËÃ
êÆâ¯â¯éÇàÕÃ é¶ ç¶ô í×å â˺àñ ÕÅñÜ Áå¶ ÔÃêåÅñ ÇòÖ¶º éò¶ Çêz³ÃÆêñ çÅ
ÁÔ¹çŠçíÅñ ÇñÁÅÍ êzËà ù ÇÂÔ ÜÅäÕÅðÆ Çç§ÇçÁ» Ô¯ÇÂÁÅ ç¶ô í×å ×ð¹¾ê
ç¶ êzì§èÕ ôzÆ ê¹éÆå íàéÅ×ð é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÂà 寺 êÇÔñÅ âÅÕàð îéÆÃÅ
ÃÅÔéÆ é¶ Ç´ôÚé îËâÆÕñ ÕÅñÜ ÇòÖ¶ ìå½ð êz¯ëËÃð Õ§î ÕÆåÅ Áå¶ À¹æ¶
À¹é·» é¶ ×ðËܹ¶à ñËòñ ÕÂÆ àð¶Çé§× êz¯×ðÅî» Áå¶ ÇðÃðÚ êz¯×ðÅî» ÇòÚ
ÁÅêäÅ ÁÇÔî ï¯×çÅé êÅÇÂÁÅ þÍ ÇÂà î½Õ¶ ÕÅñÜ ç¶ ÃÅð¶ ÃàÅë î˺ìð» é¶
Çê³ÌÃÆêñ îËâî çŠðÁÅ×å ÕÆåÅ Áå¶ ÕÅñÜ ù òèÆÁ» ìäÅÀ¹ä ÇòÚ ÁÅêäÅ Ôð
åð·» çÅ ÃÇÔï¯× ç¶ä çÅ íð¯ÃÅ òÆ Çç¾åÅÍ
ÁÅð¶ òÅñÆ ×ñÆ ÓÚ ÃÆòð¶Ü çÅ êÅäÆ íÇðÁÅ
î¹ÕåÃð, C ܹñÅÂÆ (ùÖêÅñ ÇÃ³Ø Çã¾ñ¯º)-î¹ÕåÃð ÇòÖ¶ Áì¯Ôð ð¯â ç¶
ÃÇæå ׯé¶ÁÅäÅ Ú½ºÕ é¶ó¶ ôÔÆç í×å ÇÃ³Ø é×ð ×ñÆ é³ìð A ÇÜà ù ÁÅð¶
òÅñÆ ×ñÆ òÆ ÇÕÔÅ Ü»çÅ þ, ç¶ òÅÃÆ ÃÆòð¶Ü ç¶ ×³ç¶ êÅäÆ å¯º ìÔ¹å êz¶ôÅé
ÔéÍ ÇÕÀ¹ºÇÕ ÕÂÆ òÅð ÃÆòð¶Ü ì³ç Ô¯ Ü»çÅ þ å¶ ÇÂÔ ×³çÅ êÅäÆ ÃóÕ ç¶
À¹êð ÔÆ Öó· Ü»çÅ þÍ ÇÜÃ ç¶ ÇòÚ çÆ ñ¯Õ» ù ñ³ØäÅ ê˺çÅ þÍ Ô¹ä òÆ
ÁÇÜÔÅ ÔÆ ÔÅñ þÍ ÇÂà ×ñÆ ç¶ òÃéÆÕ» î¹ñÅ÷î ÁÅ×± Ôðì³Ã ÇÃ³Ø Çþè±,
Õ»×ðÃÆ ÁÅ×± ÃzÆ Ö¶îÅ é³ç îÇÔ³çðÅ å¶ À¹¼Ø¶ ÃîÅÜ Ã¶òÕ ìÅê± ×¹ðÇçÁÅñ
ÇÃ³Ø ÁÅð¶òÅñÅ é¶ ÇÂà ê¼åðÕÅð ù ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ À¹Ô Ãì³Çèå ÇòíÅ× ç¶
ÁÇèÕÅðÆÁ» ù òÆ Çîñ ü¾Õ¶ Ôé ÇÕ ì³ç ê¶ ÃÆòð¶Ü ÇÃÃàî ù ÚÅñ± ÕÆåÅ ÜÅò¶
å» ÇÕ ñ¯Õ å³× éÅ Ô¯äÍ
ê̯ëËôéñ Õ§ÇêÀ±àð Õ¯ðû çÆ ÕÅÀ±ºÃÇñ³× Ô¯ÂÆ
øðÆçÕ¯à, C ܹñÅÂÆ (ÔðÇî³çð Çî³çÅ)-ÕËðÆÁð ê¹ÁÅdzà ÁËÃ. ÁÅÂÆ. àÆ.
âÆ ç¶ øðÆçÕ¯à Áå¶ Õ¯àÕê±ðÅ ÇòÖ¶ Úñ ðÔ¶ dzÃàÆÇÚÀ±à» ÓÚ Á¾Ü Õ§ÇêÀ±àð
àÆÚð àð¶Çé³× Áå¶ Õ§ÇêÀ±àð êÌëËôéñ ÁÕÅÀ±ºàà կðÃ ç¶ ÇòÇôÁ» çÆ ÕÅÀº±ÃÇñ³×
Ô¯ÂÆÍ ÇÂà ÕÅÀº±ÃÇñ³× ÇòÚ ÇìÕðîÜÆå ÇÃ³Ø ÚÆîÅ îËé¶Üî˺à àz¶éÆ Ú§âÆ×ó·
寺 Çòô¶ô å½ð Óå¶ ÔÅ÷ð Ô¯Â¶Í ÇÂÔ ç¯ò¶º dzÃàÆÇÚÀ±à ìÌ»Ú âÅÇÂðËÕàð
ùÖçÆê ÇÃ³Ø çÆ ð¶Ö ð¶Ö Ô¶á Úñ ðÔ¶ ÔéÍ øðÆçÕ¯à ÇòÖ¶ Ô¯ÂÆ ÕÅÀ±ºÃÇñ³×
î½Õ¶ dzÚÅðÜ ðäÜÆå Õ½ð, ÃÇÔ Ç³ÚÅðÜ Ã¹ÖÇò³çð Õ½ð, ÕðåÅð ÇÃ³Ø ìðÅó,
êòðåé ìðÅó, Ôððåé ìðÅó é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ À¹Õå Õ¯ðà ÇòÇçÁÅðæÆÁ» çÅ íÇò¾Ö
ùéÇÔðÅ ìäÅÀ¹ä ñÂÆ Çòô¶ô ÃÔÅÂÆ ÃÅÇìå Ô¯ ðÔ¶ Ôé, ÇÜà 寺 ÇÂñÅòÅ ÇÂÔ
Õ¯ðà ÇòÇçÁÅðæÆÁ» ç¶ åÕéÆÕÆ Ç×ÁÅé ÇòÚ òÅèÅ Õðé ÇòÚ òÆ ÁÇÔî í±ÇîÕÅ
ÇéíÅ ðÔ¶ ÔéÍ
ê³Ü ð¯÷Å òðÕôÅê ñÅÂÆ
øðÆçÕ¯à, C ܹñÅÂÆ (î¼Øð ÇóØ)-ÁÅç¶ô dzÜÆéÆÁÇð³× Á˺â àËÕé¯ñ÷Æ
ÕÅñÜ øðÆçÕ¯à ÇòÖ¶ íÅðå çÆ êzÇÃè Õ§êéÆ ÁÅÂÆ. ìÆ. ÁËî ò¼ñ¯º ê³Ü ð¯÷Å
âËàÅ ì¶Ã òðÕôÅê ñÅÂÆ ×ÂÆÍ ÇÜà çÅ À¹çØÅàé Çêz³ÃÆêñ âÅ. ÁËÃ. ÁËÃ
í¾àÆ é¶ ÕÆåÅÍ ÇÂà òðÕôÅê ÇòÚ ìÆ. àËÕ Áå¶ ÃàÅë ÇòÚ¯ ñ×ê× F î˺ìð íÅ×
ñË ðÔ¶ ÔéÍ ÇÜé·» ù Õ§êéÆ ç¶ åÜðì¶ÕÅð dzÜÆéÆÁð ÁÜË ô§Õð, î¹Ô§îç
ÁçéÅé ÖÅé Áå¶ Çâ³êÆ òÇôÃà òðÕôÅê ÇòÚ ÇòÇçÁÅðæÆÁ» ù àz¶Çé³× ç¶ ðÔ¶
ÔéÍ êz¯. çñìÆð ÇÃ³Ø ò¼ñ¯ Õ§êéÆ ç¶ ÃñÅÔÕÅð çÅ Çé¾ØŠùÁÅ×å ÕÆåÅÍ
ÇÂà î½Õ¶ êz¯. ð¹Çê³çð ÇóØ, ðÜéÆà Áð¯óÅ, Áîðé ÜËé, êz¯. ìñå¶Ü ÇçØ
ìðÅó, êz¯. ô¶Öð ÁÅÇç ôÅîñ Ô¯Â¶Í |
|
|
