|
|
|
 |
|
|
|
|
|
|
×¹ðÈ éÅéÕ ç¶ò ÜÆ ç¶ êÌÕÅô ê¹ðì î½Õ¶ ò¾Ö-ò¾Ö æÅÂƺ ÃîÅ×î
Çê³â ÇîÁÅäÆ ÇòÖ¶ վ㶠׶ é×ð ÕÆðåé çÅ ÇçzôÍ åÃòÆð-ÔðÇÜ¿çð ÇÿØ
î¹ñåÅéÆ
Ô¹ÇôÁÅðê¹ð, B éò¿ìð
(ìñÇÜ¿çðêÅñ ÇóØ, ÔðêzÆå Õ½ð)-ÃÌÆ ×¹ðÈ éÅéÕ ç¶ò ÜÆ çÅ êÌÕÅô ê¹ðì
Á¾Ü ÇÂ¾æ¶ ò¾Ö-ò¾Ö ×¹ðç¹ÁÅÇðÁ» ÇòÚ À¹åôÅÔ êÈðòÕ îéÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ ÇÂÃ
Ãì¿èÆ ð¾Ö¶ ÁÖ¿â êÅá» ç¶ í¯× êÅÀ¹ä À¹êð¿å èÅðÇîÕ çÆòÅé ÃÜŶ ׶Í
×¹ðç¹ÁÅðÅ ÃÌÆ ×¹ðÈ ÇÃ¿Ø ÃíÅ ð¶ñò¶ ð¯â, ×¹ðç¹ÁÅðÅ Çî¾áÅ ÇàòÅäÅ îÅâñ
àÅÀÈé, ×¹ðç¹ÁÅðÅ ÃÌÆ ×¹ðÈ ÔÇð ÜÆ ÃÔÅÇÂ, ×¹ðç¹ÁÅðÅ âÆ.ÃÆ ð¯â ÁÅÇç
ÇòÖ¶ ÃÜŶ ׶ ÇòôÅñ èÅðÇîÕ çÆòÅé ÇòÚ ÇÂñÅÕ¶ çÆÁ» ÿ×å» ÇòÚ íÅðÆ
ÿÇÖÁÅ ÇòÚ ÇôðÕå ÕðÕ¶ ÇÂñÅÔÆ ìÅäÆ çÅ ÁÅé¿ç îÅÇäÁÅÍ ×¹ðç¹ÁÅðÅ ÃÌÆ
×¹ðÈ ÇÃ¿Ø ÃíÅ ð¶ñò¶ ð¯â ÇòÖ¶ ÃÜŶ ׶ ÕÆðåé çÆòÅé î½Õ¶ Ô÷ÈðÆ ðÅ×Æ
íÅÂÆ ×¹Çð¿çðìÆð ÇÃ¿Ø Á¿ÇîÌåÃð, íÅÂÆ èðÇî¿çð ÇÃ¿Ø é½ð¿×ÅìÅç, îÅåÅ
×¹ÜðÆ ÜÆ ÇÂÃåðÆ ÃÇåÃ¿× ÃíÅ ð¶ñò¶ ð¯â, Çéåé¶î öòŠùÃÅÇÂàÆ íÅÂÆ
ÔðÇî¿çð ÇÃ¿Ø Áå¶ ÃÅæÆ, ÁÖ¿â ÕÆðåéÆ ÜæÅ íÅÂÆ êðîÜÆå ÇÃ¿Ø Áå¶ ÃÅæÆ,
íÅÂÆ Ãç ÇÃ¿Ø Ã¿×Æå ÁÕËâîÆ ç¶ ÇÃÇÖÁÅðæÆ, íÅÂÆ Ãðòä ÇÃ¿Ø þâ ×Ì¿æÆ,
îÅåÅ ÃÅÇÔì Õ½ð ÇÂÃåðÆ ÃÇåÃ¿× ÃíÅ ×¹ðç¹ÁÅðÅ èðîôÅñÅ ê̶î×ó·, ÃÌÆ
×¹ðÈ éÅéÕ ×ðñ÷ ÃÆéÆÁð ÃËÕ¿âðÆ ÃÕÈñ çÆÁ» ì¾ÚÆÁ», ÃÌÆ ×¹ðÈ ÔÇðÇ´ôé
êìÇñÕ ÃÕÈñ îÅâñ àÅÀÈé ç¶ ì¾Ú¶ ÁÅÇç é¶ ÕÆðåé ðÅÔÄ Ã¿×å» ù ÇéÔÅñ
ÕÆåÅÍ À¹êð¿å ×¹ðÈ çÅ Áå¹¾à ñ¿×ð òðåÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ ÃîÅ×î ç½ðÅé Ãà¶Ü çÆ
öòÅ îÅÃàð À¹ÜÅ×ð ÇÃ¿Ø ñÅòÆÁÅ é¶ ÇéíÅÂÆÍ
Ô¹ÇôÁÅðê¹ð (ìñÇܧçð êÅñ ÇçØ)-êÇÔñÆ êÅåôÅÔÆ ÃzÆ ×¹ð± éÅéÕ ç¶ò ÜÆ
ç¶ êzÕÅô ÇçÔÅó¶ 鱧 ÃîðÇêå ÇòôÅñ èÅðÇîÕ ÃîÅ×î ×¹ðç¹ÁÅðÅ ÇÃ§Ø ÃíÅ
ð¶ñò¶ ð¯â Ô¹ÇôÁÅðê¹ð ÇòÖ¶ ç×å» ç¶ ÃÇÔï¯× éÅñ ÕðòÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅ ÇÜÃ
ÇòÚ ê¿æ êzÇþè ðÅ×Æ, ãÅâÆ, ÕæÅ òÅÚÕ»,ÁÖ¿â ÕÆðåéÆ ÜæÅ, Çé¾å é¶î öòÅ
ùÃÅÇÂàÆ, ÇÃ§Ø ìzçð÷ òËñë¶Áð ùÃÅÇÂàÆ, îÅåÅ ×¹ÜðÆ ÇÂÃåðÆ ÃÇåç×
ÃíÅ, îÅåÅ ÃÅÇÔì Õ½ð ÇÂÃåðÆ ÃÇåÃ§× ÃíÅ, íÅÂÆ èðÇî§çð ÇçØ, â¶ðÅ
×¹ðç¹ÁÅðÅ ôÔÆç Ççػ â×ÅäÅ ð¯â ç¶ ì¾Ú¶, êz¯. ÁîéçÆê ÇÃ§Ø ñËÕÚðÅð
Áå¶ íÅÂÆ ×¹Çð§çðÜÆå ÇÃ§Ø ÔܱðÆ ðÅ×Æ Ã¾ÚÖ¿â ÃzÆ ÔðÇî§çð ÃÅÇÔì òÅÇñÁ»
é¶ ÕÆðåé ðÅÔƺ ÁÅÂÆÁ» ç×å» é±§ ÇéÔÅñ ÕÆåÅÍ ÇÂà î½Õ¶ ÁËâò¯Õ¶à
ÔðÇܧçð ÇÃ§Ø èÅîÆ î˺ìð ô¯zîäÆ Õî¶àÆ Áå¶ êzèÅé ×¹ðç¹ÁÅðÅ ÇÃ§Ø ÃíÅ
é¶ ÃzÆ ×¹ð± éÅéÕ ç¶ò ÜÆ ç¶ ÜÆòé Óå¶ ÚÅéäÅ êÅÇÂÁÅ Áå¶ ×¹ðç¹ÁÅðÅ
ÃÅÇÔì ÇòÚ Ú¾ñ ðÔÆ ÕÅð öòÅ ÇòÚ ò¾è 寺 ò¾è ÃÇÔï¯× ç¶ä çÆ ÁêÆñ
ÕÆåÆÍ ÇÂà î½Õ Ã: ÁòåÅð ÇÃ§Ø ñÅÇÂñ îÆå êzèÅé ×¹ðç¹ÁÅðÅ ÇÃ§Ø ÃíÅ é¶
ÁÅÂÆÁ» Ô¯ÂÆÁ» Ãî±Ô ç×å» Áå¶ ðÅ×Æ ãÅâÆ ÜÇæÁ» çÅ è§éòÅç ÕÆåÅÍ
ÃæÅéÕ î¹Ô¾ñÅ ÇéÀ± ׯÇì§ç é×ð ܦèð ð¯â Ô¹ÇôÁÅðê¹ð ÇòÖ¶ ×¹ðç¹ÁÅðÅ
ç¹Ö ÇéòÅðé ÃÅÇÔì ÇòÖ¶ Ãî±Ô î¹Ô¾ñÅ ÇéòÅÃÆÁ» Áå¶ ÃÅè ç×å» ç¶ ÃÇÔï¯×
éÅñ ÃÅÇÔì ÃzÆ ×¹ð± éÅéÕ ç¶ò ÜÆ çÅ êzÕÅô ê¹ðì ìóÆ ôðèÅ íÅòéÅ éÅñ
îéÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ ò¾Ö ò¾Ö ÜÇæÁ» ò¾ñ¯º ÕÆðåé ç¹ÁÅðŠç×åŠ鱧 ÇéÔÅñ
ÕÆåÅ Ç×ÁÅ ÇÜà ÇòÚ Ã: ÁòåÅð ÇÃ§Ø ê¿ÜÅì Á˺â Ççè ìËºÕ òÅñ¶ Áå¶ Ã:
éð§Üä ÇÃ§Ø ÃÅæÆ À¹Ø¶ ÇòçòÅé Áå¶ ÇÃ¾Ö ÇÂÇåÔÅÃÕÅð é¶ Ã§×å» é±§ ×¹ð±
ÇÂÇåÔÅà ùäÅ Õ¶ ç×å» é±§ ÇéÔÅñ ÕÆåÅÍ êzì§èÕ Õî¶àÆ ÇòÚ Ú¶ÁðîËé Ã:
êðîÜÆå ÇÃ§Ø òÅÂÆà ڶÁðîËé Ã: ÕôîÆð ÇçØ, êzèÅé Ã: ܯÇקçð ÇçØ
ÖÅñÃÅ, îÆå êzèÅé Ã: í¹Çê¿çð ÇÃ§Ø , ÃËÕàðÆ Ã: îéÜÆå ÇÃ§Ø ÕËôÆÁð, Ã:
ÜÃòÆð ÇÃ§Ø ÁÅÇç é¶ ÁÅÂÆÁ» ç×å» çÅ è§éòÅç ÕÆåÅÍ ×¹ð± ÕÅ ¦×ð Áå¹¾à
òðåÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ ×¹ðç¹ÁÅðÅ ÃÅÇÔì çÆ éòƺ ìä ðÔÆ çÆòÅé ÔÅñ çÆ ÇÂîÅðå
çÅ éÆºÔ ê¾æð ܯ ÇÕ A éò§ìð 鱧 ê¿Ü ÇêÁÅÇðÁ» ò¾ñ¯º ð¾ÇÖÁÅ Ç×ÁÅ ÃÆ
À¹Ã ñÂÆ Ã§×å» ò¾ñ¯º ÇÂîÅðå çÆ À¹ÃÅðÆ ñÂÆ îÅÇÂÁÅ í¶ºà» Õðé ÇòÚ ÕÅëÆ
ï¯×çÅé êÅÇÂÁÅ ÇÜà ÇòÚ Ã: í¹Çê¿çð ÇÃ§Ø îÆå êzèÅé ×¹ðç¹ÁÅðÅ ÃÅÇÔì é¶
A ñ¾Ö ð¹ê¶,, Ã: ìñç¶ò ÇÃ§Ø ï±.Õ¶. òÅÇñÁ» é¶ DC Ô÷Åð ð¹ê¶, Ã:
ùðÜÆå ÇÃ§Ø é¶ A@ Ô÷Åð ð¹ê¶ é¶ ×¹ð± Øð 鱧 çÆ ÇÂîÅðå çÆ À¹ÃÅðÆ
ñÂÆ í¶ºà ÕÆåÆÍ ÇÂà î½Õ¶ Ã: ܯÇקçð ÇÃ§Ø ÖÅñÃÅ é¶ ÁÅÂÆÁ» ç×å» çÅ
è§éòÅç ÕÆåÅÍ
è§é è§é ìÅìÅ çÆê ÇÃ§Ø ÜÆ ôÔÆç çÆ ïÅç ÇòÚ ÃæÅÇêå ×¹ðç¹ÁÅðÅ â¶ðÅ
ôÔÆç Ççػ çôî¶ô é×ð â×ÅäÅ ð¯â Ô¹ÇôÁÅðê¹ð ÇòÖ¶ è§é è§é ÃzÆ ×¹ð±
éÅéÕ ç¶ò ÜÆ çÅ êzÕÅô ÇçÔÅóÅ ôðèÅ Áå¶ è±î èÅî éÅñ îéÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ
×¹ðê¹ðì çÆ ÁÅð§íåÅ ÃzÆ ×¹ð± קzæ ÃÅÇÔì ÜÆ çÆ êÇò¾åð Ô÷±ðÆ ÇòÚ êÅá»
ç¶ í¯× êËä À¹êð§å ÕÆðåé çðìÅð éÅñ ÕÆåÆ ×ÂÆÍ ÇÜà ÇòÚ è§é è§é ìÅìÅ
çÆê ÇÃ§Ø ÜÆ ôÔÆç ÃzÆ Ã¹ÖîéÆ ÃÅÇÔì öòŠùÃÅÇÂàÆ , Çéåé¶î öòÅ
ùÃÅÇÂàÆ ò¾ñ¯º ÕÆðåé ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ ×¹ðç¹ÁÅðÅ ÃÅÇÔì ç¶ ì¾ÇÚÁ» 鱧
ÁÅêäÆ ÕòÆôðÆ ðÅÔƺ ×¹ð± ÃÅÇÔì çÆÁ» ÇþÇÖÁÅò» 鱧 ÁÅêä¶ ÜÆòé ÇòÚ
èÅðä ñÂÆ êz¶ÇðÁÅ ÖÅà ÕðÕ¶ ÇÂÃåðÆ ç¶ ÃÇåÕÅð Ãì§èÆ Á¾Ü ç¶ ÇÂà êÇò¾åð
ÇçÔÅó¶ Óå¶ ìÆìÆ îÇÔ§çð Õ½ð ܯô î¹¾Ö Ã§ÃçÆ ÃÕ¾åð ê¿ÜÅì é¶ ÔÅ÷ðÆ
íðÆÍ ÇÂà î½Õ¶ À¹é·» ×¹ðç¹ÁÅðÅ ÃÅÇÔì ÇòÖ¶ éò¶º ìäé òÅñ¶ ÔÅñ çÆ
À¹ÃÅðÆ òÅÃå¶ ÁÅêä¶ ÁÖÇåÁÅðÆ ë§â ÇòÚ¯º B ñ¾Ö çÆ Ã¶òÅ ç¶ä çÅ ÁËñÅé
ÕÆåÅ Áå¶ ÁÅêä¶ ô¹í Õð Õîñ» éÅñ ÔÅñ çÅ éÆºÔ ê¾æð ð¾ÇÖÁÅÍ Ã§å ðäÜÆå
ÇÃ§Ø é¶ îé¯Ôð ÕÆðåé ðÅÔƺ ç×å» é±§ ÇéÔÅñ ÕÆåÅÍ
à½âñð÷ Ô¯î Ãà¾âÆ ÔÅñ Ô¹ÇôÁÅðê¹ð ÇòÖ¶ Ô¹ÇôÁÅðê¹ð ÇòÖ¶ êÇÔñÆ
êÅÇåôÅÔÆ ÃzÆ ×¹ð± éÅéÕ ç¶ò ÜÆ çÅ êzÕÅô ê¹ðì ìóÆ ôðèÅ Áå¶ À¹åôÅÔ
éÅñ îéÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ ÇÂà î½Õ¶ ÁÇèÁÅêÕ» çÆ îçç éÅñ ì¾ÇÚÁ» ò¾ñ¯º êzíÅå
ë¶ðÆ Õ¾ãÆ ×ÂÆ Áå¶ ì¾ÇÚÁ» ò¾ñ¯º ôìç ×ÅÇÂé ÕÆå¶ ×¶ Áå¶ ÁðçÅà ÕÆåÆ ×ÂÆÍ
ÇÂà î½Õ¶ ÁÇèÁÅêÕ» é¶ ÃzÆ ×¹ð± éÅéÕ ç¶ò ÜÆ ç¶ ÜÆòé Óå¶ ÇòÃæÅð ê±ðòÕ
ÚÅéäÅ êÅÇÂÁÅÍ
ÇÕâ÷Æ ÃÕ±ñ Ô¹ÇôÁÅðê¹ð ÇòÖ¶ êÇÔñÆ êÅÇåôÅÔÆ ÃzÆ ×¹ð± éÅéÕ ç¶ò ÜÆ çÅ
êzÕÅô ÇçÔÅóÅ ôðèÅ ê±ðòÕ îéÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ ÇÂà î½Õ¶ ì¾ÇÚÁ» 鱧
×¹ðç¹ÁÅðÅ Çî¾áÅ ÇàòÅäÅ ÇòÖ¶ ÇñÜÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅ Í ÇÜæ¶ ì¾ÇÚÁ» é¶ ×¹ð± Øð
寺 ÁôÆðòÅç êzÅêå ÕÆåÅÍ ÇÂà î½Õ¶ ì¾ÇÚÁ» 鱧 ×¹ð± ÃÅÇÔì ç¶ Üéî Áå¶
ÜÆòéÆ ìÅð¶ çֶê ÇòÚ ÜÅäÕÅðÆ Çç¾åÆÍ ÇÂà î½Õ¶ ÃÕ±ñ ç¶ âÅÇÂðËÕàð Ã:
ççÆê ÇÃ§Ø Áå¶ Çêz§ÃÆêñ Ã: ìñÇò§çð ÇÃ§Ø é¶ ì¾ÇÚÁ» Áå¶ ÃÕ±ñ ÃàÅë
鱧 ÇÂà ô¹í î½Õ¶ Óå¶ òèÅÂÆ Çç¾åÆÍ
è§é è§é ÃzÆ ×¹ð± éÅéÕ ç¶ò îÔÅðÅÜ ÜÆ ç¶ ÁÅ×îé ê¹ðì î½Õ¶ Óå¶
×¹ðç¹ÁÅðÅ Çî¾áÅ ÇàòÅäÅ ÃÅÇÔì Ô¹ÇôÁÅðê¹ð ÇòÖ¶ îÔ§å ÇêzåêÅñ ÇÃ§Ø Ã¶òÅ
ê¿æÆ çÆ Á×òÅÂÆ ÇòÚ ÇòôÅñ èÅðÇîÕ ÃîÅ×î ÕðòÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ ÇÜà ÇòÚ ò¾âÆ
Ç×äåÆ ÇòÚ Ã§×å» é¶ ÇôðÕå ÕÆåÆÍ ÃîÅ×î ç½ðÅé ÕÆðåéÆ ÜÇæÁ» íÅÂÆ Ãðòä
ÇçØ, íÅÂÆ êzÕÅô ÇçØ, íÅÂÆ ÇìÕðî ÇçØ, íÅÂÆ éòÜÆå ÇçØ, çå ìÔÅçð
ÇÃ§Ø Áå¶ ÇÂÃåðÆ ÃÇåÃ§× ÃíÅ îÅâñ àÅÀ±é îÅåÅ ÔðíÜé Õ½ð é¶ ðÃÇí§é¶
ÕÆðåé ðÅÔƺ ç×å» é±§ ÇéÔÅñ ÕÆåÅÍ ÃîÅ×î ç½ðÅé îÔ§å ÇêzåêÅñ ÇÃ§Ø Ã¶òÅ
ê¿æÆ é¶ Ã§×å» é±§ ÕÆðåé Áå¶ ×¹ð± ÇÂÇåÔÅà ðÅÔƺ ÇéÔÅñ ÕÆåÅÍ ÃîÅ×î
ç¶ ÁÖÆð ÇòÚ Ã§å ÁÜÆå ÇÃ§Ø Ã¶òÅ ê¿æÆ Çî¾áÅ ÇàòÅäÅ òÅÇñÁ» é¶ ÁÅÂÆÁ»
Ô¯ÂÆÁ» ç×å», Ãî±Ô ðÅ×Æ ÜÇæÁ» çÅ è§éòÅç ÕÆåÅÍ
ܶ.ÃÆ.àÆ. Ú½ÔÅñ ÇòÖ¶ ÃzÆ ×¹ð± éÅéÕ ç¶ò ÜÆ ç¶ êzÕÅô ÇçÔÅó¶ 鱧
ÃîðÇêå èÅðÇîÕ ÃîÅ×î ÕðòÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ Á¾Ü Ãò¶ð¶ ðÅî ñÆñÅ ×ðÅÀ±ºâ
Ô¹ÇôÁÅðê¹ð ÇòÖ¶ ÃzÆ Ã¹ÖîéÆ ÃÅÇÔì ÜÆ ç¶ í¯× À¹êð§å Ç×ÁÅéÆ ÕðéËñ
ÇÃ§Ø Áå¶ ×¹ðÇò§çð ÇÃ§Ø ç¶ Üæ¶ é¶ ÃzÆ ×¹ð± éÅéÕ ç¶ò ÜÆ ç¶ ÜÆòé éÅñ
Ãì§èå ×¹ðìÅäÆ éÅñ ÇéÔÅñ ÕÆåÅÍ ÇÂà î½Õ¶ ܶ.ÃÆ.àÆ. Çî¾ñ ç¶ ï±Çéà þâ
ÃzÆ âÆ.ÁËÃ. ðÅá½ð é¶ èÅðÇîÕ ÃîÅ×î ÇòÚ ÇÂÕ¾åð ç×å» é±§ çì¯èé
ÕðÇçÁ» ÇÕÔÅ ÇÕ ÃÅ鱧 ÃzÆ ×¹ð± éÅéÕ ç¶ò ÜÆ ç¶ çðÃŶ ԯ¶ îÅð× Óå¶
Ú¾ñäÅ ÚÅÔÆçÅ þÍ
î¹Õ¶ðÆÁ» (ÃàÅë Çðê¯ðàð)-ÃÌÆ ×¹ðÈ éÅéÕ ç¶ò ÜÆ ç¶ ×¹ðê¹ðì Ãì¿èÆ
Ǿ毺 çÆ çÃî¶ô Õñ¯éÆ ÇòÖ¶ ×¹ðç¹ÁÅðÅ ìÅìÅ çÆê ÇÃ¿Ø ÇòÖ¶ ÿ×å» òñ¯º
ÃîÅ×î ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ ÇÜ¾æ¶ ÁÖ¿â êÅá» ç¶ í¯× À¹êð¿å ÕÆðåé òÆ Ô¯ÇÂÁÅÍ
ÇÂà Ã Üæ¶çÅð ÜÃò¿å ÇÃ¿Ø êÌèÅé ×¹ðç¹ÁÅðÅ ìÆìÆ îÇÔ¿çð Õ½ð, ÃËÕàðÆ
ðôêÅñ ÇÿØ, ÖÜÅéÚÆ îéÜÆå ÇÃ¿Ø òÅñÆÁÅ, ÁÇîå òÅñÆÁÅ ñÅíÅ ÇÿØ, îéçÆê
Õ½ð, ñÖòÆð ÇÃ¿Ø ñ¾ÖÅ, íÅÂÆ ìñÕÅð ÇÃ¿Ø î¹¾Ö Ã¶òÅçÅð Áå¶ ôÅî ÇÿØ
ôÅîŠ寺 ÇÂñÅòÅ ÇÂà ÃîÅ×î ÇòÚ ÃÌÆ Áð¹é¶ô ôÅÕð î¾¹Ö êÅðñÆîÅéÆ ÃÕ¾åð
òñ¯º òÆ ÔÅ÷ðÆ íðÆ ×ÂÆÍ
ÃÌÆ ×¹ðÈ éÅéÕ ç¶ò ÜÆ çÅ Á¾Ü êÌÕÅô ÇçÔÅóÅ î¹Õ¶ðÆÁ» Ö¶åð çÆÁ» ÿ×å»
òñ¯º òÆ êÈðÆ ç¹éÆÁ» ç¶ éÅñ ìóÆ ôðèÅ êÈðòÕ îéÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ Çê³â» ôÇÔð»
ÕÃÇìÁ» Á¿çð ì¾Ã ÇÂÕ¯ ÁòÅÜ ÔÆ ×È¿Ü ðÔÆ ÃÆ ÇÕ Òè¿é ×¹ðÈ éÅéÕ êÌ×ÇàÁÅ,
ÇîàÆ è¹¿ç Ü¾× ÚÅéä Ô¯ÇÂÁÅÓÓÍ î¹Õ¶ðÆÁ» ôÇÔð ç¶ ×¹ðç¹ÁÅðÅ ôÌÆ ÇÿØ
ÃíÅ ÇòÖ¶ ð¾Ö¶ ôÌÆ ÁÖ¿â êÅá ÃÅÇÔì ç¶ í¯× êŶ ׶ Áå¶ ðÅ×Æ ãÅâÆ
ÜÇæÁ» òñ¯º ×¹ðÈ éÅéÕ çÆ è¹ð çð×ÅÔ¯º ÁÅÂÆ ð¾ìÆ ìÅäÆ çÅ ÕÆðåé ÕðÕ¶
ÿ×å» ù ÇéÔÅñ ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ
ÇîÁÅäÆ (ê¾åð ê̶ðÕ)-Çê³â ÇîÁÅäÆ ÇòÖ¶ êÇÔñÆ êÅåôÅÔÆ ÃÌÆ ×¹ðÈ éÅéÕ
ç¶ò ÜÆ ç¶ êÌÕÅô ÇçòÃ ç¶ Ãì¿è ÇòÚ ÃÌÆ ×¹ðÈ ×Ì¿æ ÃÅÇÔì ÜÆ çÆ Ûåð
ÛÅÇÂÁÅ Áå¶ ê³Ü ÇêÁÅÇðÁ» çÆ Á×òÅÂÆ ÇòÚ Áñ½ÇÕÕ é×ð ÕÆðåé ÃÜÅÇÂÁÅ
Ç×ÁÅÍ ÇÜà ÇòÚ Ã˺Õó¶ ÿ×å» é¶ ÔÅ÷ðÆ ñ×òÅÂÆÍ ì¯ñ¶ ï ÇéÔÅñ ç¶
ÜËÕÅÇðÁ» ÇòÚ ÁÕÅñÆ ×¹ðç¹ÁÅðÅ ÃÅÇÔì 寺 ðòÅéÅ Ô¯ÇÂÁÅ ÇÂÔ é×ð ÕÆðåé
î¶é ì÷Åð, ×¹ðç¹ÁÅðÅ éÅéÕ çðìÅð, àËÕÃÆ Ãà˺â, ×¹ðÈ å¶× ìÔÅçð Ú½ºÕ,
ÖÅñÃÅ ÃÕÈñ ñÇÖ¿çð, ×¹ðÈ éÅéÕ Ú½ºÕ, ìÅìÅ î¾Öä ôÅÔ «ìÅäÅ Ú½ºÕ, ìÅìÅ
ÖÅÕÆ ôÅÔ Ú½ºÕ, ÿå ê̶î ÇÃ¿Ø Ú½ºÕ 寺 Ô¹¿çÅ Ô¯ÇÂÁÅ ÁÕÅñÆ ×¹ðç¹ÁÅðÅ
ÇòÖ¶ ÃîÅêå Ô¯ÇÂÁÅÍ é×ð ÕÆðåé ÇòÚ ÃÅìÕÅ î¿åðÆ Ú½èðÆ ìñòÆð ÇÿØ
ÇîÁÅäÆ, Ú¶ÁðîËé ñÖÇò¿çð ÇÃ¿Ø ñ¾ÖÆ, Ú¶ÁðêðÃé ìÆìÆ îÅé Õ½ð, Ãðê³Ú
Ôðì¿Ã ÇÿØ, ìÆìÆ Ã¹Çð¿çð Õ½ð, ðäìÆð ÇÃ¿Ø Çì¾ñÅ, êÌèÅé ÇêÁÅðÅ ÇÿØ,
Çê³ÌÃÆêñ îÅé ÇÿØ, ÕËêàé ðØìÆð ÇÿØ, é¿ìðçÅð ùðÜÆå ÇÿØ, îéÜÆå
ÇÃ¿Ø ì¿àÈ, îÅÃàð éÇð¿çð ÇÿØ, ÃÈì¶çÅð ÃðìÜÆå ÇÿØ, êÌç¹îä ÇÿØ,
×¹ðìÖô ÇÿØ, ìñòÆð ÇÿØ, îËé¶Üð ðôêÅñ ÇÿØ, Á¿åð ÇÿØ, ÃÈðå ÇÿØ,
âÅ: çðôé ÇÿØ, Çê³ÌÃÆêñ ÔðíÜé ÇÃ¿Ø î¾ñ·Æ, Çê³ÌÃÆêñ î¾Öä ÇÿØ,
ܯÇ׿çð ÇÿØ, Ü×ÜÆå ÇÿØ, ÃåêÅñ ÇÃ¿Ø ê¾êÈ, îËé¶Üð ñÖÇò¿çð ÇÿØ
ÁÅÇç ÔÅ÷ð ÃéÍ
îÅÇÔñê¹ð (Á×éÆÔ¯åðÆ)-êÇÔñÆ êÅåôÅÔÆ ÃzÆ ×¹ð± éÅéÕ ç¶ò ÜÆ ç¶ êzÕÅô
ÇçÔÅó¶ 鱧 ÃîðÇêå èÅðÇîÕ ÃîÅ×î ×¹ðç¹ÁÅðÅ èðîôÅñÅ ÇòÖ¶ ùÖîéÆ ÃÅÇÔì
öòŠùÃÅÇÂàÆ ÇÂñÅÕÅ îÅÇÔñê¹ð ò¾ñ¯º ÇÂñÅÕ¶ çÆ Ã§×å ç¶ ÃÇÔï¯× éÅñ
ÕðòÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅ ÇÜà ÇòÚ ê¿æ êzÇþè ðÅ×ÆÁ» Áå¶ ÕæÅ òÅÚÕ» é¶ ÁÅêä¶ ðÃ
Çí§é¶ ÕÆðåé Áå¶ ÕæÅ éÅñ ç×å» é±§ ÇéÔÅñ ÕÆåÅÍ ÃîÅ×î çÆ ô¹ð±ÁÅå
íÅÂÆ ÇòÕðîÜÆå ÇÃ§Ø ÔܱðÆ ðÅ×Æ ÜæÅ ÃzÆ çðìÅð ÃÅÇÔì Á§ÇîzåÃð é¶
ðÃÇí§é¶ ÕÆðåé éÅñ ÕÆåÆÍ ÇÂà À¹êð§å çå êðîÜÆå ÇÃ§Ø ì¹§×Å òÅÇñÁ» é¶
ÕæÅ ðÅÔƺ ç×å» é±§ ×¹ðìÅäÆ éÅñ ܯÇóÁÅÍ êz¯. ÁÇê¿çð ÇÃ§Ø êzèÅé
ñ¯Õñ ×¹ðç¹ÁÅðÅ êzì§èÕ Õî¶àÆ é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ ÃzÆ ×¹ð± éÅéÕ ç¶ò ÜÆ ò¾ñ¯º
ô¹ð± ÕÆå¶ Ãðìå ç¶ íñ¶ ç¶ ÕÅðÜ» 鱧 ÜÆòé ÇòÚ ÁêéÅÀ¹ä çÆ Á¾Ü Çòô¶ô
ñ¯ó þÍ
×ó·ô¿Õð (èÅñÆòÅñ)-Á¾Ü êÇÔñÆ êÅåôÅÔÆ ÃÅÇÔì ÃÌÆ ×¹ðÈ éÅéÕ ç¶ò ÜÆ çÅ
êÌÕÅô ê¹ðì ò¾Ö ò¾Ö æÅÂƺ ôðèÅ êÈðòÕ îéÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ ôÇÔð ç¶
×¹ðç¹ÁÅðÅ ÃÌÆ ×¹ðÈ ÇÃ¿Ø ÃíÅ Ãî¶å ÇÂ毺 ç¶ Çê³â ÇÂìðÅÔÆîê¹ð, ׯׯº,
ê¹ðÖ¯òÅñ Ãî¶å Ãî¹¾Ú¶ ÇÂñÅÕ¶ ç¶ ò¾Ö ò¾Ö Çê³â» ÇòÚ ÇêÛñ¶ Çå¿é ð¯÷ å¯
ÁÅð¿í ÃÌÆ ÁÅÖ¿â êÅá ÃÅÇÔì ç¶ í¯× êŶ ׶ À¹êð¿å ðÅ×Æ Çÿػ ò¾ñ¯º
ÕæÅ ÕÆðåé éÅñ ÿ×å» ù ÇéÔÅñ ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ ÕÂÆ æ»ÂÆ êÌÕÅô ê¹ðì çÆ Ö¹ôÆ
ÇòÚ Ãò¶ð Áå¶ ç¶ð ôÅî Ã êàÅÕ¶ ÚñÅÀ¹ä Ãî¶å ÁÅÇåôìÅ÷Æ òÆ ÕÆåÆ ×ÂÆÍ
Á¾âÅ Ãð» (ÔðÇܧçð ÇÃ§Ø îÃÆåÆ)-ÃzÆ ×¹ð± éÅéÕ ç¶ò ÜÆ ç¶ êzÕÅô ê¹ðì
Ãì§èÆ Çê¿â îÃÆå êñ Õ¯à ÇòÖ¶ èÅðÇîÕ ÃîÅ×î ÕðòÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ ×¹ðç¹ÁÅðÅ
îÔ¾ñŠקzæÆ å¶ ç±Ü¶ ×¹ðç¹ÁÅðÅ ÃÅÇÔì ÇòÖ¶ êzÕÅô ê¹ðì ìóÆ ôðèÅ ê±ðòÕ
îéÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ ×¹ðç¹ÁÅðÅ êzì§èÕ Õî¶àÆ ç¶ êzèÅé ðäÜÆå ÇÃ§Ø í¶ñÅ çÆ
Á×òÅÂÆ ÇòÚ ÕðòŶ ÇÂÃ ç¯ Ççé» ÇÂà ÃîÅ×î ç½ðÅé êÇÔñ¶ Ççé é×ð ÕÆðåé
ÃÜÅÇÂÁÅ Ç×ÁŠܯ Çê¿â çÆ êðÕðîÅ ÕðçÅ Ô¯ÇÂÁÅ ç¶ð ôÅî òÅêà ׹ðç¹ÁÅðÅ
ÃÅÇÔì ÇòÖ¶ ÃîÅêå Ô¯ÇÂÁÅÍ Ü×·Å Ü×·Å Óå¶ Ã§×å» ñÂÆ ¦×ð ñ×Ŷ ׶ Ãé
å¶ ÇÂà ç½ðÅé ùÖç¶ò ÇÃ§Ø í½ð ç¶ ðÅ×Æ Üæ¶ ò¾ñ¯º ç×å» é±§ ÇÂÇåÔÅÃ
éÅñ ܯÇóÁÅÍ ç±Ü¶ Ççé ð¾Ö¶ ׶ ÃzÆ ÁÖ¿â êÅá ÃÅÇÔì ç¶ í¯× À¹êð§å
Ç×ÁÅéÆ ÁÜÆå ÇÃ§Ø Ççñ×Æð ç¶ ãÅâÆ Üæ¶ é¶ ×¹ð± éÅéÕ ç¶ò ÜÆ çÆ ÜÆòéÆ
Ãì§èÆ Ã§×å» é±§ ÜÅä± ÕðòÅÇÂÁÅÍ
Úµì¶òÅñ (ðÅÜÅ ÇÃ¿Ø êµàÆ)-ÇîÃñ ôÔÆç» åðé» çñ ÔðÆÁ» ò¶ñ» òñ¯º Üæ¶ì¿çÆ
ç¶ î¹µÖÆ Üæ¶çÅð ÿå ìÅìÅ ÇéÔÅñ ÇÃ¿Ø ÔðÆÁ» ò¶ñ» òÅÇñÁ» ç¶ ÇçôÅ Çéðç¶ô»
Áé¹ÃÅð ÿ×å» ç¶ ÃÇÔï¯× éÅñ ×¹ðç¹ÁÅðÅ ÔðÆÁ» ò¶ñ» ÇòÖ¶ ÃÌÆ ×¹ðÈ éÅéÕ
ç¶ò ÜÆ çÅ ê©ÕÅô ê¹ðì êÈðÆ ôðèÅ éÅñ îéÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ ÇÂà î½Õ¶ ðµÖ¶ ׶
ÃÌÆ ÁÖ¿â êÅá ÃÅÇÔì ÜÆ ç¶ í¯× êŶ ׶ Áå¶ çÆòÅé ÃÜŶ ׶ ÇÜà ÇòµÚ
íÅÂÆ ðÇò¿çð ÇÃ¿Ø , íÅÂÆ îÇÔ³çð ÇÿØ, íÅÂÆ ×¹ç¶ò ÇÃ¿Ø þµâ ש¿æÆ
ÔðÆÁ» ò¶ñÅ , íÅÂÆ ìÔÅçð ÇÃ¿Ø , íÅÂÆ ÃåÇò¿çð ÇÿØ, ìÅìÅ éÅ×ð ÇÿØ
Ãî¶å êÔ¹¿Ú¶ ðÅ×Æ ãÅâÆ Áå¶ Ã¿å îÔ»ê¹ðô» é¶ Ã¿×å» ù ÕæÅ ÕÆðåé ç¹ÁÅðÅ
ÇéÔÅñ ÕÆåÅÍ ÇÂà î½Õ¶ ìÅìÅ ×ð¹ç¶ò ÇÃ¿Ø é¶ ô©Æ ×¹ðÈ éÅéÕ ç¶ò ÜÆ ç¶
ÜÆòé éÅñ ÿì¿Çèå ÃÅÖÆÁ» ùäÅ Õ¶ ÿ×å» ù ×¹ðÈ ÃÅÇÔì òñ¯º Ãðìµå ç¶
íñ¶ ç¶ çðÃŶ îÅð× Óå¶ Úñä ñÂÆ ÇÕÔÅÍ
éò» ×¹ðç¹ÁÅðÅ ÃÅÇÔì Çê³â êµàÆ çÆ ê©ì¿èÕ Õî¶àÆ ò¾ñ¯º ÇÂñÅÕÅ ÇéòÅÃÆÁ»
ç¶ ÃÇÔï¯× éÅñ Ã©Æ ×¹ðÈ éÅéÕ ç¶ò ÜÆ ç¶ ê©ÕÅô ê¹ðì î½Õ¶ ÕÆðåé çðìÅð
ÕðòÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ ÇÂà î½Õ¶ ðµÖ¶ ԯ¶ ÃÌÆ ÁÖ¿â êÅá ÃÅÇÔì ÜÆ ç¶ í¯×
êÅÀ¹ä À¹êð¿å ÕðòŶ ׶ ÕÆðåé çðìÅð ç½ðÅé íÅÂÆ ÔðíÜé ÇÿØ, íÅÂÆ î¶Ôð
ÇÿØ, íÅÂÆ ÁòåÅð ÇÿØ, íÅÂÆ ðÅÜÅ ÇÿØ, Ç×ÁÅéÆ ×¹ðìÚé ÇÿØ, íÅÂÆ
ìñìÆð ÇÿØ, Õ¹ñÇò¿çð ÇÃ¿Ø Ãî¶å êÔ¹¿Ú¶ Ô¯ð òÆ ðÅ×Æ-ãÅâÆ ÜÇæÁ» é¶
ÿ×å» ù ÕæÅ ÕÆðåé Áå¶ ÃÌÆ ×¹ðÈ éÅéÕ ç¶ò ÜÆ ç¶ ÜÆòé éÅñ ÿì¿Çèå
ÇÂÇåÔÅà ùäÅ Õ¶ ÇéÔÅñ ÕÆåÅÍ
ôÅîüðÅÃÆ (õÅéê¹ðÆ)-ÃÌÆ ×¹ðÈ éÅéÕ ç¶ò ÜÆ çÅ ÁòåÅð ê¹ðì ôÅîüðÅÃÆ Áå¶
ÇÂÃ ç¶ ÁÅà êÅà ì¶Ô¼ç À¹åôÅÔ Áå¶ èÅðÇîÕ ôðèÅ éÅñ îéÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ ÇÂÃ
ÕóÆ ÁèÆé ×¹ðç¹ÁÅðÅ ÇÃ¿Ø ÃíÅ õÅéê¹ð ÃÔ¯å¶ ÇòÖ¶ í¯× À¹êð¿å íÅðÆ
çÆòÅé ÃÜÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅ, ÇÜà ÇòÚ ×¹ðÈ ÜÆ çÆ ìÅäÆ Áå¶ À¹é·» òñ¯º Çç¼å¶ ׶
éÅî Üê¯-ò¿â ÛÕ¯ Áå¶ ÇÕðå Õð¯ ç¶ À¹êç¶ô çÆ ÇòÁÅÇÖÁÅ ÕÆåÆ ×ÂÆÍ ÇÂÃ
ç½ðÅé íÅÂÆ êðîÜÆå ÇÃ¿Ø î¶Ø¯òÅñ é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ ÃÌÆ ×¹ðÈ éÅéÕ ç¶ò ÜÆ é¶
ÜÅå êÅå ç¶ ì¿èé» å¯º Çéðñ¶ê Ô¯ Õ¶ ûÞÅ ÃîÅÜ ÇÃðÜä çŠÿÕñê
ÇéíÅÇÂÁÅÍ ÇÂà 寺 ÇÂñÅòÅ Çê³â õÅéê¹ð ç¶ ì¼ÇÚÁ» ç¶ Üæ¶ é¶ ×¹ðìÅäÆ
çÅ îé¯Ôð ÕÆðåé Ãðìä ÕðòÅÇÂÁÅÍ ÇÂà ç½ðÅé ×¹ðÈ Øð çÆ Ã¶òÅ ÇòÚ ñ¿ì¶
Áðö 寺 Çéð¿åð öòÅ Õðé òÅñ¶ à òåé ÇÿØ, à Çìôé ÇÿØ, à òÆð ÇÿØ
ÃÔ¯åÅ òÅñ¶, à ÇêÁÅðÅ ÇÃ¿Ø Ö÷ÅéÚÆ Áå¶ Ã îÇÔ¿çð ÇÃ¿Ø ù ÃéîÅÇéå ÕÆåÅ
Ç×ÁÅÍ
í¿×ÅñÅ (Çé¾ÜÆ ê¾åð ê̶ðÕ)-Á¾Ü ×¹ðç¹ÁÅðÅ ÇÃ¿Ø ÃíÅ í¿×ÅñÅ ÇòÖ¶ êÇÔñÆ
êÅåôÅÔÆ ÃÌÆ ×¹ðÈ éÅéÕ ç¶ò ÜÆ çÅ êÌÕÅô À¹åÃò ìóÆ ôðèÅ Áå¶ À¹åôÅÔ
éÅñ îéÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ Ãò¶ð Ã í¯× ôÌÆ ÁÖ¿â êÅá ÃÅÇÔì ÜÆ À¹êð¿å ÕÆðåé
çðìÅð ÃÜŶ ×Â¶Í ÇÜà ç½ðÅä ÕÆðåéÆ ÜÇæÁ» é¶ ôìç ÕÆðåé Áå¶ ÕæÅ éÅñ
ÿ×å» ù ÇéÔÅñ ÕÆåÅÍ ÇÂà Ã êÌì¿èÕ Õî¶àÆ ç¶ êÌèÅé îéÜÆå ÇÿØ
ع¿îä, ÁîðÜÆå ÇÿØ, ìÅêÈ ÕðéËñ ÇÿØ, ÕðåÅð ÇÿØ, ×¹ðìõô ÇÿØ, öòÅ
ÇÿØ, ìñç¶ò ÇÃ¿Ø ÚÆîÅ, ÕîñÜÆå ÇÃ¿Ø ÃËäÆ é¶ ìóÆ ôðèÅ Áå¶ ÇêÁÅð éÅñ
ÿ×å» ù ñ¿×ð ÛÕÅÇÂÁÅÍ ÇÂà 寺 ÇÂñÅòÅ Çê³â ñÅâê¹ð, îÇÔåÅìê¹ð,
î¿Þê¹ð, ÜÔÅéê¹ð, ×¹ðçÅÃê¹ð, Õ¯àñÆ ÖÅÃ, ÇÔïÅåê¹ð Áå¶ ð¿×Å ÇòÖ¶ òÆ
ÿ×å» ò¾ñ¯º êÌÕÅô À¹åÃò ìóÆ ôðèÅ Áå¶ À¹åôÅÔ éÅñ îéŶ ÜÅä çÆÁ» Öìð»
ÇîñÆÁ» ÔéÍ
é¿×ñ ÇìÔÅñ» (îÔÅÜé)-ÃÌÆ ×¹ðÈ éÅéÕ Ã¶òŠùÃÅÇÂàÆ Ü¯ ÇÂà ֶåð 寺
ÇÂñÅòÅ ×¹Á»ãÆ ðÅÜ ÇÔîÅÚñ Áå¶ Ô¯ðé» Ö¶åð» ÓÚ ×ðÆì ì¶ÃÔÅðÅ ñ¯Õ» çÆ
ÇêÛñ¶ ÕðÆì B@ ÃÅñ» 寺 öòÅ Õð ðÔÆ þ, òñ¯º Á¾Ü êÇÔñÆ êÅåôÅÔÆ ÃÌÆ
×¹ðÈ éÅéÕ ç¶ò ÜÆ ç¶ êÇò¾åð ÇçÔÅó¶ Óå¶ ÇÂÕ ×ðÆì êÇðòÅð éÅñ Ãì¿Çèå
ñóÕÆ çÆ ôÅçÆ ñÂÆ ðÅôé, Õ¾êó¶ ÁÅÇç ç¶ Õ¶ ×¹ðê¹ðì îéÅÇÂÁÅÍ Ã¹ÃÅÇÂàÆ
ç¶ Ú¶ÁðîËé Ã: Ç´êÅñ ÇÃ¿Ø ×¶ðÅ òñ¯º Ǿ毺 ç¶ Çê³â ÇÿدòÅñ ÇòÖ¶ ×ðÆì
ñóÕÆ çÆ ôÅçÆ ñÂÆ ðÅôé, Õ¾êó¶ ÁÅÇç Çç¾å¶ ׶Í
çÃÈÔÅ (í¹¾ñð)-î¹¾Ö êÅðñÆîÅéÆ ÃÕ¾åð ê³ÜÅì ñ¯Õ ÇéðîÅä ÇòíÅ× Ã: ç¶ÃðÅÜ
ÇÃ¿Ø è¹¾×Å òñ¯º ÕðòŶ ÃîÅ×î ç½ðÅé ìÆåÆ ðÅå ñ×í¾× AB.BE òܶ ÃÌÆ
×¹ðÈ éÅéÕ ç¶ò ÜÆ ç¶ Üéî Ã Áñ½ÇÕÕ çÆêîÅñÅ Áå¶ ÁÅÇåôìÅÜÆ ÚñÅÂÆ ×ÂÆÍ
ÇÂà î½Õ¶ ÿå ìÅìÅ ÔðÚðé ÇÃ¿Ø ÖÅñÃÅ î¹¾Ö Ã¶òÅçÅð ×¹ðç¹ÁÅðÅ ×¹ðôìç
êÌÕÅô ðÅîçÅÃê¹ð òÅÇñÁ» é¶ ÁÅÇåôìÅÜÆ çÆ ô¹ðÈÁÅå ÕÆåÆ Áå¶ Ã¿×å» ù
ôÌÆ ×¹ðÈ éÅéÕ ç¶ò ÜÆ ç¶ êÌÕÅô ê¹ðì çÆ òèÅÂÆ Çç¾åÆÍ ÇÂà î½Õ¶ Ã:
è¹¾×Å é¶ ôÌÆ ×¹ðÈ éÅéÕ ç¶ò ÜÆ ç¶ ëñÃë¶ Óå¶ ÚÅéäÅ êŪÇçÁ» ÿ×å» ù
À¹Ôé» çÆÁ» ÇþÇÖÁÅò» Óå¶ Ú¾ñä çÆ ÁêÆñ ÕÆåÆÍ ðÅå AB.BE òܶ ñ×ÅåÅð
Ú¾ñ ðÔ¶ ÕÆðåé çðìÅð çÆ ÃîÅêåÆ À¹êð¿å Ãðì¾å ç¶ íñ¶ Áå¶ Çòôò ô»åÆ çÆ
ÁðçÅà ÕÆåÆ ×ÂÆ Áå¶ ç¶ð ðÅå å¾Õ êàÅÕ¶ Áå¶ ÁÅÇåôìÅÜÆ ÚñÅÂÆ ×ÂÆÍ
ÇÜÃçÅ Áçí¹¾å é÷ÅðÅ ç¶Öä ñÂÆ ÇÂñÅÕ¶ íðçÆÁ» ÿ×å» é¶ ÁÅé¿ç îÅÇäÁÅÍ
ÇÂà î½Õ¶ Ã: è¹¾×Å é¶ ìÅÔ𯺠ÁÅÂÆÁ» ÿ×å» çÅ è¿éòÅç ÕðÇçÁ» êÌî¹¾Ö
ÃÖôÆÁå» ù ÇÃð¯êÅÀ¹ í¶ºà ÕÆå¶Í
î¶ÔàÆÁÅäÅ (èÅîÆ)-ÃzÆ ×¹ð± éÅéÕ ç¶ò ÜÆ çÅ EDAò» êzÕÅà ÇçÔÅóÅ ÇÂñÅÕ¶
íð ÇòÚ ìóÆ ÔÆ ôðèÅ íÅòéÅ éÅñ îéÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ ÇÂÇåÔÅÃÕ ×¹ðç¹ÁÅðÅ ÃzÆ
×¹ð± ÔÇð ðÅÇ ÃÅÇÔì í±§×ðéÆ ÇòÖ¶ ÃzÆ ×¹ð± קzæ ÃÅÇÔì ÜÆ çÆ ìÅäÆ ç¶
ÁÖ¿â êÅá ç¶ í¯× 寺 À¹êð§å êÔ¹§ÚÆÁ» ç×å» é±§ Ç×ÁÅéÆ ÔðíÜé ÇçØ
Çêô¯ðÆ òÅñ¶, ìÆìÆ Õ¹ñçÆê Õ½ð ÖÅñÃÅ, íÅÂÆ ÁòåÅð ÇÃ§Ø ÖÅñÃÅ å¶ ìÆìÆ
ÇÃîðÜÆå Õ½ð ç¶ ðÅ×Æ Áå¶ ãÅâÆ ÜÇæÁ» é¶ ×¹ð± ÇÂÇåÔÅà Ãðòä ÕðÅ Õ¶
×¹ð± ñó ñÅÇÂÁÅÍ ÇÂö åð·» Çê¿â ë¹¾×ñÅäÅ ç¶ ×¹ðç¹ÁÅðÅ ÃÅÇÔì ÇòÖ¶ òÆ
ÃzÆ ×¹ð± ×z§æ ÃÅÇÔì ÜÆ çÆ ÔܱðÆ ÇòÚ ê¿âÅñ ÃÜŶ ×Â¶Í ÇÜà ç½ðÅé
íÅÂÆ Ã¹ðÜÆå ÇÃ§Ø Ã§ØÅ ç¶ ãÅâÆ Üæ¶ é¶ Ã§×å» é±§ ×¹ð± ÇÂÇåÔÅÃ
ùäÅÇÂÁÅÍ
×ó·çÆòÅñÅ (Ú¾×ð)-ÃzÆ ×¹ð± éÅéÕ ç¶ò ÜÆ çÅ êzÕÅô À¹åÃò ×ó·çÆòÅñÅ Áå¶
ÇÂÃ ç¶ ÁÅà êÅÃ ç¶ Çê¿â» ÇòÚ ìóÆ ôðèÅ Áå¶ À¹åôÅÔ éÅñ îéÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ
ÇÂà Ãì§çÆ î¹¾Ö Ã§ÃçÆ ÃÕ¾åð Ã: ç¶Ã ðÅÜ ÇÃ§Ø è¹¼×Å ò¾ñ¯º Ãî±Ô ç×å»
ç¶ ÃÇÔï¯× éÅñ Üéî ÁÃæÅé ×¹ðç¹ÁÅðÅ ìÅìÅ ÔðéÅî ÇÃ§Ø ðÅîê¹ð Ö¶óÅ ÇòÖ¶
ðÅåðÆ çÆòÅé ÃÜÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅ ÇÜà ç½ðÅé íÅÂÆ Ã¹ÖìÆð ÇÃ§Ø ×ó·çÆòÅñÅ,
íÅÂÆ Ç§çðÜÆå ÇÃ§Ø Çç¾ñÆ, íÅÂÆ çðôé ÇÃ§Ø çð×ÅÔ¶óÆ Áå¶ Ã§å ìÅìÅ
ÔðéÅî ÇÃ§Ø ×¹ðîÇå ç×Æå ÁÕËâîÆ ðÅîê¹ð Ö¶óÅ ç¶ íÅÂÆ ÔÇð§çð ÇçØ
ÁÅÇç é¶ Ã§×å» é±§ ×¹ðìÅäÆ ç¶ îé¯Ôð ÕÆðåé ðÅÔƺ ÇéÔÅñ ÕÆåÅÍÇÂà î½Õ¶
Ã: è¹¾×Å é¶ Ã§×å» é±§ êzÕÅô À¹åÃò çÆ òèÅÂÆ Çç§ÇçÁ» À¹é·» çÆÁ»
ÇþÇÖÁÅò» 鱧 ×zÇÔä Õðé ñÂÆ êz¶ÇðÁÅÍ ÇÂö åð·» êzÕÅô À¹åÃò 鱧
ÃîðÇêå ÖÅñÃÅ ÃÆéÆ: ÃËÕ§âðÆ ÃÕ±ñ ×ó·çÆòÅñÅ ÇòÖ¶ èÅðÇîÕ çÆòÅé
ÃÜÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ ÇÜà ç½ðÅé ÃÇÔÜ êÅá ç¶ í¯× À¹êð§å ÃÕ±ñ ç¶ ÇòÇçÁÅðæÆÁ»
é¶ ôìç ÕÆðåé Ãðòä ÕðòÅÇÂÁÅÍ ÇÂà î½Õ¶ îËé¶: åðöî ÇÃ§Ø è¹¾×Å, îËé¶:
ëÕÆð ÇÃ§Ø ÃÔ¯åÅ, Çêz§. ðäÜÆå ÇÃ§Ø í§×±, Ã: ÇÂÕìÅñ ÇÃ§Ø ÁÅÇç é¶
ÁÅêä¶ ÇòÚÅð ê¶Ã ÕðÇçÁ» ç×å» é±§ ×¹ð± éÅéÕ ç¶ò ÜÆ ç¶ ÜÆòé ìÅð¶
ÚÅéäÅ êÅÇÂÁÅÍ ÇÂà 寺 ÇÂñÅòÅ ×¹ðç¹ÁÅðÅ ÇÃ§Ø ÃíÅ ×ó·çÆòÅñÅ , 涺çÅ,
îÅÛÆÁÅ, ׯºçê¹ð, ÁðׯòÅñ Ãî¶å Çå§é çðÜé Çê¿â» ÇòÚ êzÕÅô À¹åÃò ôðèÅ
éÅñ îéÅÀ¹ä çÆÁ» Öìð» ÇîñÆÁ» ÔéÍ
éÃðÅñÅ (Ãåò§å ÇçØ)-è§é è§é ÃzÆ ×¹ð± éÅéÕ ç¶ò ÜÆ çÅ ÁÅ×îé ê¹ðì
Çê¿â ÖÅéê¹ð ÇæÁÅóÅ ÇòÖ¶ é×ð çÆÁ» ç×å» ò¾ñ¯º ìóÆ ôðèÅ éÅñ îéÅÇÂÁÅ
Ç×ÁÅÍ ÇÂà Ãì§èÆ ð¾Ö¶ ׶ ÃzÆ ÁÖ¿â êÅá ÃÅÇÔì ç¶ í¯× êËä À¹êð§å
ÕÆðåé çðìÅð ÃÜŶ ×Â¶Í ÇÜà ÇòÚ ìÆìÆ ìñÇܧçð Õ½ð Ô¹ÇôÁÅðê¹ð òÅñ¶,
íÅÂÆ Ãð±ê ÇÃ§Ø ×¯Ç§çòÅñ ÃÅÇÔì òÅñ¶, Áå¶ íÅÂÆ ÜÃò§å ÇÃ§Ø ç¶ ÕÆðåéÆ
ÜÇæÁ» ò¾ñ¯º ç×å» é±§ ×¹ðìÅäÆ ç¶ îé¯Ôð ÕÆðåé ç¹ÁÅðÅ ÇéÔÅñ ÕÆåÅÍ
ÇÂà î½Õ¶ êzì§èÕ Õî¶àÆ ò¾ñ¯º öòÅ ÇéíÅÀ¹ä òÅñ¶ öòÅçÅð» 鱧 ÇÃð¯êÅú
ç¶ Õ¶ ÃéîÅÇéå ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ ÇÂà Ã ñì¶çÅð åÆðæ ÇçØ, Õî¶àÆ êzèÅé
ÜÆåÅ ðÅî, Ã: êz¶î ÇÃ§Ø , Ü×åÅð ÇÃ§Ø Ø¹¾×Å, Ãðê¿Ú îéî¯Ôé ÇçØ, ÃzÆ
úî êÅñ, åðöî ÇÃ§Ø ë½ÜÆ, ÃÅìÕÅ Ãðê¿Ú ÔðíÜé ñÅñ, ¦: âÅÕàð ìñòÆð
ÇçØ, ÃzÆ êÅñÅ ÇçØ, Ç×ÁÅéÚ§ç íÅÂÆ ÜÃÇò§çð ÇÃ§Ø Çî§à± ÁÅÇç ç×å»
ÔÅ÷ð ÃéÍ
Çê¿â î¶Ø¯òÅñ ×¹ðç¹ÁÅðÅ ìÅìÅ ð±ê ç¶ò ÇòÖ¶ è§é è§é ÃzÆ ×¹ð± éÅéÕ ç¶ò
ÜÆ ç¶ ÁÅ×îé ê¹ðì Ãì§èÆ ÃîÅ×î ÕðòŶ ׶ ÇÜà ÇòÚ êðïº 寺 ð¾Ö¶ ׶
ÃzÆ ÁÖ¿â êÅá ÃÅÇÔì ç¶ í¯× êŶ ׶ Áå¶ ÕÆðåé çÆ ÁÅð§íåÅ íÅÂÆ ÜÃò§å
ÇÃ§Ø î¶Ø¯òÅñ òÅÇñÁ» ò¾ñ½º ÕÆåÆ ×ÂÆÍ ÇÂà Ã íÅÂÆ êðîÜÆå ÇÃ§Ø ÔܱðÆ
ðÅ×Æ ÜæÅ ×¹ðç¹ÁÅðÅ ð±ê ç¶ò ÃÅÇÔì, , íÅÂÆ éÃÆì ÇÃ§Ø ÖÅéê¹ð, íÅÂÆ
ÜÃò§å ÇÃ§Ø éÃðÅñÅ ç¶ ÜÇæÁ» é¶ Ã§×å» é±§ îé¯Ôð ÕæÅ ÕÆðåé ç¹ÁÅðÅ
ÇéÔÅñ ÕÆåÅÍ ÇÂà î½Õ¶ Ã: ìñÜÆå ÇÃ§Ø î¶Ø¯òÅñ, ÃÅìÕÅ Ãðê¿Ú åðöî ÇçØ,
¦ìóçÅð êðîÜÆå ÇÃ§Ø , Ã: ×¹ðêzÆå ÇÃ§Ø , Ã: ÇçñìÅ× ÇçØ, îÅ. çÇò§çð
ÇçØ, Ã: ×¹ðÕÆðå ÇçØ, Ã: ÃðìÜÆå ÇÃ§Ø Áå¶ ÜÃò§å ÇÃ§Ø ÔÅ÷ð ÃéÍ
ÃzÆ ×¹ð± éÅéÕ ç¶ò ÜÆ çÅ ÁÅ×îéê¹ðì è§é è§é ÃzÆ ×¹ð± קzæ ÃÅÇÔì ÜÆ
îÔÅðÅÜ ÜÆ çÆ Û¾åð ÛÅÇÂÁÅ Ô¶á Çê¿â éÃðÅñÅ ç¶ ×¹ðç¹ÁÅðÅ ÃÅÇÔì ÇòÖ¶
ç×å» ò¾ñ¯º ìóÆ ôðèÅ íÅòéÅ éÅñ îéÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ CA ÁÕå±ìð 寺 ð¾Ö¶ ׶
ÃzÆ ÁÖ¿â êÅá ÃÅÇÔì ç¶ í¯× êËä À¹êð§å ÕÆðåé çÆòÅé ÃÜŶ ×Â¶Í ÇÜÃ
ÇòÚ íÅÂÆ åðñ¯Úé ÇÃ§Ø çîçîÆ àÕÃÅñ òÅÇñÁ» é¶ Ã§×å» é±§ îé¯Ôð ÕÆðåé
ç¹ÁÅðÅ ÇéÔÅñ ÕÆåÅÍ ÇÂà î½Õ¶ íÅÂÆ ÔðíÜé ÇÃ§Ø Ô¯ð» ò¾ñ¯º ×¹ð± ÜÆ ç¶
ÜÆòé Óå¶ ÚÅéäÅ êÅÀ¹ºÇçÁ» ç×åŠ鱧 À¹é·» ç¶ Çç¾å¶ ׶ À¹êç¶ô» Óå¶
Ú¾ñä ñÂÆ ÇÕÔÅÍ
Ü¿×ñÅå ÇòíÅ× òñ¯º ÇÂà ÃÅñ ê¿ÜÅì ÓÚ ÇÂÕ Õð¯ó ê½ç¶ ñ×Ŷ ׶-ÃÈç
¶ÕåÅ é×ð Ô¹ÇôÁÅðê¹ð ç¶ êÅðÕ ÇòÚ ê½çÅ ñ×ÅÀ¹ºç¶ ԯ¶ ÕËìÇéà
î¿åðÆ åÆÕôé ÃÈçÍ åÃòÆð : ÔðêÌÆå Õ½ð
Ô¹ÇôÁÅðê¹ð, B éò¿ìð
(ÔðêzÆå Õ½ð, ìñÇÜ¿çðêÅñ ÇóØ)-Ü¿×ñÅå ÇòíÅ× òñ¯º ÇÂà ÃÅñ òä
îÔ»À¹åÃò ç½ðÅé ê¿ÜÅì ÇòÚ ÇÂÕ Õð¯ó ê½ç¶ ñ×Ŷ ׶ ÔéÍ ÇÂà ׾ñ çÆ
ÜÅäÕÅðÆ ÕËìÇéà î¿åðÆ åÆÕôé ñç é¶ Â¶ÕåÅ é×ð ÇòÖ¶ ÕñÆé Á˺â ×ðÆé
ùÃÅÇÂàÆ òñ¯º ÕðòŶ ׶ ÇÂÕ ÃîÅ×î ç½ðÅé Çç¾åÆÍ ÇÂà î½Õ¶ å¶ À¹é·»
é¶ Â¶ÕåÅ é×ð ç¶ êÅðÕ ÇòÚ ê½ç¶ ñ×Å Õ¶ ÇÂà ÃîÅ×î çÅ À¹çØÅàé ÕÆåÅÍ
î¹Ô¾ñÅ òÅÃÆÁ» ç¶ ÇÂÕ íÅðÆ ÇÂÕ¾á 鱧 çì¯èé ÕðÇçÁ» À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ
ÕñÆé Á˺â ×ðÆé ùÃÅÇÂàÆ òñ¯º Ô¹ÇôÁÅðê¹ð ôÇÔð 鱧 ÔðÅ íðÅ ìäÅÀ¹ä
ñÂÆ Ü¯ À¹êðÅñ¶ ÕÆå¶ ÜÅ ðÔ¶ Ôé, À¹Ô ôñÅØÅï¯× ÔéÍ Ü§×ñÅå î§åðÆ é¶
ÇÕÔÅ ÇÕ í§×Æ Ú¯Á ç¶ Ã¹ÖÆÁÅìÅç òÅñ¶ ÇÕéÅð¶ ç¶ éÅñ-éÅñ HE ñ¾Ö ð¹ê¶
çÆ ñÅ×å éÅñ ÇÂÕ ì§é· ìäÅÇÂÁÅ ÜÅ ÇðÔÅ þ ÇÜà À¹êð ê¾ÕÆ ÃóÕ ìäÅÂÆ ÜÅò¶×Æ
Áå¶ À¹Ã ç¶ ÁÅÃ-êÅà ê½ç¶ òÆ ñ×Ŷ ÜÅÎä×¶Í À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ òä ÇòíÅ× òñ¯º
ê½ç¶ ñ×ÅÀ¹ä Ãì§èÆ ÕÆå¶ ÜÅ ðÔ¶ À¹êðÅÇñÁ» 鱧 ç¶Ö Õ¶ ò¾Ö-ò¾Ö ÃòË Ã¶òÆ
çÃæÅò» Áå¶ èÅðÇîÕ Üæ¶ì§çÆÁ» òÆ ÇÂà էî ñÂÆ Á¾×¶ ÁÅÂÆÁ» ÔéÍ ôz¯îäÆ
×¹ðç¹ÁÅðÅ êzì§èÕ Õî¶àÆ é¶ òä ÇòíÅ× é±§ Ôð ÃÅñ A@ ñ¾Ö ê½ç¶ ÇåÁÅð
ÕðÕ¶ ç¶ä ñÂÆ ÇÕÔÅ þÍ Â¶ÕåÅ é×ð òËñë¶Áð ùÃÅÇÂàÆ ç¶ êzèÅé ÔðÆô ¶ðÆ
é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ Ã¹ÃÅÇÂàÆ òñ¯º êÅðÕ é±§ ÃÅë ùæðÅ Áå¶ Ã¹§çð ìäÅÀ¹ä ñÂÆ
ÁêäÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅ þ Áå¶ ÇÂà ÇòÚ ê½ç¶ ñ×Å Õ¶ Ôð ê¾Ö¯º ù§çð ìäÅÇÂÁÅ ÜÅò¶×ÅÍ
êÌÅÜËÕàð âÅÇÂðËÕàð ÕñÆé Á˺â ×ðÆé ¶.Õ¶ ×¹êåÅ é¶ ÇÂà î½Õ¶ å¶
ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ÇÂÔ Ã¹ÃÅÇÂàÆ B@@D ÇòÚ ì¹¹¾è ðÅî ÕÅñ¯éÆ å¯º ô¹ð± ÕÆåÆ ×ÂÆ
ÃÆ Áå¶ Ô¹ä å¾Õ BE ÕÅñ¯éÆÁ» 鱧 ÁêäÅ Õ¶ À¹é·» ÇòÚ ÕñÆé Á˺â ×ðÆé
êÌÅÜËÕà ô¹ð± ÕÆåÅ ÜÅ ü¾ÕÅ þÍ îËé¶ÇÜ§× âÅÇÂðËÕàð ïéÅñÆÕÅ-Õî-Ú¶ÁðîËé
ÕñÆé Á˺â ×ðÆé ùÃÅÇÂàÆ çÆêÕ Çî¾åñ é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ Ã¹ÃÅÇÂàÆ ôÇÔð 鱧
ÃÅë-ùæðÅ Áå¶ Ã¹§çð ìäÅÀ¹ä ç¶ éÅñ-éÅñ Ô¯ð éò¶º êÌÅÜËÕà ô¹ð± Õðé ÜÅ
ðÔÆ þ ÇÜà ÁèÆé îÅâñ àÅÀ±é ÇòÖ¶ ÜñçÆ ÔÆ ÃÆéÆÁð ÇÃàÆ÷é ñÂÆ ÇÂÕ Õñ¾ì
Ö¯Çñ·ÁÅ ÜÅò¶×ÅÍ é×ð Õ½Ãñ ç¶ êÌèÅé Çôò ñç é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ é×ð Õ½Ãñ
çÆÁ» ÃÅðÆÁ» êÅðÕ» 鱧 Ö±ìñðå ìäÅÀ¹ä ñÂÆ À¹êðÅñ¶ ÕÆå¶ ÜÅ ðÔ¶ Ôé Áå¶
ÇÂé·» êÅðÕ» çÆ ç¶ÖíÅñ ñÂÆ îÔ¾ñ» Õî¶àÆÁ» 鱧 Çܧî¶òÅðÆ Çç¾åÆ ÜÅ ðÔÆ
þÍ À¹é·» ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ Â¶ÕåÅ é×ð ç¶ êÅðÕ é±§ Ö±ìñðå ìäÅÀ¹ä ñÂÆ é×ð
Õ½Ãñ òñ¯º òÆ G ñ¾Ö ð¹ê¶ ÖðÚ ÕÆå¶ ÜÅ ðÔ¶ ÔéÍ |
Á¿é·¶ Õåñ çÆ ×¹¾æÆ Ã¹ñÞÆ-ÕÅåñ Ç×ÌøåÅð
à»âÅ À¹óî¹ó, B éò¿ìð (ÃåéÅî ÇÃ¿Ø Ö¾Ö)-ÇêÛñ¶ ÇçéÄ æÅäÅ à»âÅ ÁèÆé
êËºç¶ Çê³â ç¹ìðÜÆ ç¶ Ãòðé ÇÃ¿Ø ç¶ Ô¯Â¶ Á¿é¶ Õåñ çÆ ×¹¾æÆ Ã¹ñÞ ÜÅä
éÅñ ç¯ôÆ ù Ç×ÌëåÅð Õð ÇñÁÅ Ç×ÁÅ þÍ Á¾Ü æÅäÅ à»âÅ ÇòÖ¶ æÅäÅ î¹¾ÖÆ
ðÅÜé êðÇî¿çð ÇÃ¿Ø é¶ ê¾åðÕÅð» éÅñ ×¾ñìÅå ÕðÇçÁ» çÇÃÁÅ ÇÕ AD ÁÕåÈìð
ù ÕðÆì ôÅî ê½ä¶ þå òܶ Ãòðé ÇÃ¿Ø òÅÃÆ ç¹ìðÜÆ ù ê¹¾ñê¹ÖåÅ çÆ ò¶ÂÄ
éÜçÆÕ ÇÕö ÁäêÛÅå¶ ÇòÁÕåÆ é¶ î¯ìÅÇÂñ ë¯é ðÅÔÄ ì¹ñÅ Õ¶ ñ¯Ô¶ çÆ ðÅâ
îÅð Õ¶ À¹ÃçÅ Õåñ Õð Çç¾åÅ ÃÆÍ ÇÂà Õåñ ù àð¶Ã Õðé ñÂÆ ÁËÃ. êÆ.
Ô¹ÇôÁÅðê¹ð é¶ âÆ. ÁËÃ. êÆ. ÔðêÌÆå ÇÃ¿Ø î¿â¶ð Áå¶ æÅäÅ î¹¾ÖÆ ðÅÜé
êðÇî¿çð ÇÃ¿Ø çÆ ÃêËôñ àÆî ìäÅÂÆ Áå¶ åëåÆô ç½ðÅé Ãòðé ÇÃ¿Ø ç¶
î¯ìÅÂÆñ çÆ Çâà¶ñ ÕãòÅ Õ¶ é¿ìð» çÆ êóåÅñ ÕÆåÆÍ ÇÜà ç½ðÅé ÇÂÕ é¿ìð
çÆ êÇÔÚÅä åðéÜÆå Õ½ð êåéÆ í¹Çê³çð ÇÃ¿Ø òÅÃÆ íÈñê¹ð òܯº Ô¯ÂÆÍ ÇÜÃ
ù À¹ÃçÅ ñóÕÅ ñòñÆ òðåçÅ ÃÆ Áå¶ À¹Ãç¶ ë¯é 寺 Ü×ÜÆå ÇÃ¿Ø À¹ðë Çì¾àÈ
ê¹¾åð Ô¿Ã ðÅÜ òÅÃÆ íÈñê¹ð Ãòðé ÇÃ¿Ø (ÇîÌåÕ) ù ë¯é ÕðçÅ ÃÆÍ Á¾Ü
ê¹ÇñÃ é¶ Ü×ÜÆå ÇÃ¿Ø ù Ç×ÌëåÅð Õð ÇñÁÅ Áå¶ À¹Ãé¶ î¿ÇéÁÅ ÇÕ E-F îÔÆé¶
êÇÔñ» À¹Ãé¶ Ãòðé ÇÃ¿Ø êÅïº E@ Ô÷Åð ð¹ê¶ À¹èÅð ñ¶ Ãé Áå¶ À¹Ô Ã
Óå¶ êËö òÅÇêà éÔÄ Õð ÃÇÕÁÅ ÃÆÍ Ãòðé ÇÃ¿Ø òñ¯º òÅð òÅð êËö çÆ î¿×
Õðé Óå¶ À¹Ãé¶ AD ÁÕåÈìð ù ìÔÅéÅ ìäÅ Õ¶ Ãòðé ÇÃ¿Ø ù ë¯é ÕðÕ¶
ê¹ñê¹ÖåÅ ò¶ÂÄ êÅà ì¹ñÅ ÇñÁÅ Áå¶ À¹Ãç¶ ñ¯Ô¶ çÆ ðÅâ îÅð Õ¶ À¹ÃçÅ Õåñ
Õð Çç¾åÅÍ ê¹ÇñÃ é¶ À¹Ã êÅïº Ãòðé ÇÃ¿Ø çÆ î¹¿çðÆ Áå¶ Ã¯é¶ çÅ ÕóÅ
ìðÅîç Õð ÇñÁÅÍ Ü×ÜÆå ÇÃ¿Ø é¶ ÁÅêäŠܹðî î¿é ÇñÁÅ þÍ
êÌòÅÃÆ íÅðåÆ çÆ Õ¯áÆ ÓÚ Á¾× ñ×ÅÂÆ
Õ¯à ëåÈÔÆ/îÅÇÔñê¹ð, B éò¿ìð (ÁàòÅñ/ Á×éÆÔ¯åðÆ)-ìÆåÆ ðÅå ÇÂ毺
é÷çÆÕÆ Çê³â é¿×ñ-á¿âñ ÇòÖ¶ êÌòÅÃÆ íÅðåÆ çÆ Õ¯áÆ Á¿çð ôðÅðåÆÁ»
ò¾ñ¯º ç¶ð ðÅå Ç×äÆ-ÇîæÆ ÃÅÇÜô åÇÔå Á¾× ñ×Å Õ¶ ñ¾ÖÅ ð¹ê¶ çÅ ÃîÅé
ÃÅó Õ¶ ÃòÅÔ Õð ç¶ä çÆ õìð êÌÅêå Ô¯ÂÆ þÍ êÌÅêå ÜÅäÕÅðÆ Áé¹ÃÅð Ã:
ïÔä ÇÃ¿Ø á¿âñ ÚÆë êÅðñÆîÅéÆ ÃÕ¾åð ç¶ ÕðÆìÆ ÃÅæÆ êÌòÅÃÆ íÅðåÆ
Ãðê³Ú ïãÆ ÇÃ¿Ø êðîÅð ܯ ÇêÛñ¶ ñ¿ì¶ Ã 寺 Çê³â ÇòÖ¶ Õ¯áÆ ìäÅ Õ¶
ÁÅêäÆ êåéÆ éÅñ ðÇÔ ðÔ¶ Ãé, À¹Ô B@ ÁÕåÈìð ù Ç¿×ñ˺â ÇòÖ¶ ÁÅêä¶
êÇðòÅð ÇòÚ ÇÕö ñóÕ¶ çÆ ôÅçÆ ÓÚ ôÅîñ Ô¯ä ñÂÆ ÁÅêäÆ êåéÆ éÅñ ׶
ԯ¶ ÃéÍ ìÆåÆ ðÅå Õ¹¾Þ ôðÅðåÆÁ» é¶ Õ¯áÆ çÅ î¹¾Ö çðòÅ÷Å à¾ê Õ¶ ìËáÕ
ç¶ Õîð¶ çÅ åÅñÅ ðÅâ éÅñ å¯óÕ¶ Õ¯áÆ ç¶ Á¿çð ׶ å¶ Õ¿è» ÇòÚ ìäÆÁÅ
ÕÆîåÆ ñµÕóÆ çÆÁÅ ÁñîÅðÆÁ», åÅÕÆÁÅ, çðòÅ÷¶, ïë¶, ìËâ, ×µç¶, à¶ìñ,
Õ¹ðÃÆÁ», ÇìÜñÆ çÅ ÃîÅé, Û¾å À¹êð ô¯Á òÅñ¶ ÞÈîð, ê¾Ö¶, ÁËñ. ÃÆ. âÆ.,
¶. ÃÆ, ÁñîÅðÆÁ» ÇòÚ ê¶ ÕÆîåÆ Õ¾êó¶ Óå¶ Ô¯ð ê¶ ԯ¶ ÃîÅé ù
ò¾Ö-ò¾Ö ÕîÇðÁ» ÇòÚ Á¾× ñ×Å Õ¶ ÃÅó Çç¾åÅ, ÇÂà կáÆ ÇòÚ ì¶ÇÔÃÅìÅ
èÈ¿ÁÅ å¶ Áµ× çÆÁÅ ñêà» Ü篺 ðÅå AB Õ¹ òܶ ç¶ ÕðÆì Õ¯áÆ ç¶ ÁÅÃ-êÅÃ
ç¶ Øð» òÅÇñÁ» é¶ ò¶ÖÆÁÅ å» À¹é·» ù¾å¶ ԯ¶ ÁÅã-×¹ÁÅã ù Ü×Å Õ¶ å¶
Ã. ïÔä ÇÃ¿Ø á¿âñ ù ë¯é ÕðÕ¶ ØàéÅ ìÅð¶ ÃÈÚéÅ Çç¾åÆ î½Õ¶ À¹êð ¶.
ÁËÃ. ÁÅÂÆ ÕðéËñ ÇÃ¿Ø ê¹Çñà ڽÕÆ ÁÜé¯ÔÅ, Ô½ñçÅð ðÇò¿çð ÇÿØ, Ô½ñçÅð
ùÖÇò¿çð ÇÃ¿Ø ê¹Çñà êÅðàÆ éÅñ ê¹Ô¿Ú Õ¶ Çê³â òÅÃÆÁ» çÆ î¾çç éÅñ åóÕ¶
C Õ¹ òܶ ç¶ ÕðÆì îÃÅ Á¾× À¹êð ÕÅìÈ êÅÇÂÁÅÍ ÇÂà Á¾× éÅñ Õ¯áÆ ç¶
Á¿çð ñ¾×Å ÕÆîåÆ ñµÕóÆ çÅ ÃÅðÅ ÃÜÅòàÆ ÃîÅé, ÃÅðÆÁ» Û¾å» ì¹ðÆ åð·»
åìÅÔ Ô¯ ×ÂÆÁÅ, ÇÂà Á¾× éÅñ ñ×ê× Õ¯áÆ çÅ Á¿çÅÜé C@ Õ¹ ñ¾Ö ð¹ê¶ çÅ
é¹ÕÃÅé Ô¯ Ç×ÁÅ, ÜçÇÕ Ãà¯ð ç¶ Á¿çð ê¶ ÕÆîåÆ ÃîÅé ç¶ é¹ÕÃÅé òÅð¶
Õ¯áÆ ç¶ îÅÇñÕ ç¶ Çòç¶ô 寺 ÁÅÀ¹ä Óå¶ êåÅ ñ× ÃÕ¶×ÅÍ
ì»Ãñ ÁËÜÈÕ¶ôé ÇÃàÆ ç¶ Õ˺êà âÅÇÂðËÕàð Çéï¹Õå
Ô¹ÇôÁÅðê¹ð, B éò¿ìð (ÔðêzÆå Õ½ð)-ÇðÁÅå-ìÅÔðÅ ÁËÜÈÕ¶ôé ÇÃàÆ
Ô¹ÇôÁÅðê¹ð ç¶ âÅÇÂðËÕàð ÇêÌ¿ÃÆêñ âÅ. ÃåÆô Õ¹îÅð ì»Ãñ ù À¹é·» çÆ
òèÆÁÅ ÕÅð×¹÷ÅðÆ Áå¶ Õ˺êà êÌåÆ Ãîðêä ù ç¶Öç¶ Ô¯Â¶ ÁËÜÈÕ¶ôé ÇÃàÆ çÅ
Õ˺êà âÅÇÂðËÕàð Çéï¹Õå ÕÆåÅ Ç×ÁÅ þÍ ÁËÜÈÕ¶ôé ÇÃàÆ ç¶ ÃÅð¶
âÅÇÂðËÕàð, ÇêÌ¿ÃÆêñ Áå¶ ÇòíÅ×» ç¶ î¹ÖÆ Ô¹ä Õ˺êà âÅÇÂðËÕàð ù ÔÆ
Çðê¯ðà Õðé×¶Í ÇðÁÅå-ìÅÔðÅ ×ð¹¾ê ç¶ òÅÂÆà ڶÁðîËé ×¹ðÇò¿çð ÇÿØ
ìÅÔðÅ é¶ ÇÂà Çéï¹ÕåÆ çÅ Ö¹ñÅÃÅ ÇÂÕ îÆÇà¿× ç½ðÅé ÕÆåÅ ÇÜà ÇòÚ À¹é·»
ç¶ éÅñ ê̯. Õ¶.Õ¶ À¹µêñ, ÿçÆê ÇÃ¿Ø Õ¯óÅ, ÇìÌ׶âÆÁð (ÇðàÅÇÂð) ܶ.ÁËÃ
éÅ×ðÅ, Çòòè ôðîŠ寺 ÇÂñÅòÅ Õ˺êÃ ç¶ Ô¯ð ê̯ëËÃð, ÃÅð¶ ÇòíÅ×» ç¶
î¹ÖÆ Áå¶ êÌôÅÃÇéÕ ÃàÅë ôÅÇîñ ÃéÍ ÃÌÆ ìÅÔðÅ é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ âÅ. ì»Ãñ
çÆ ìå½ð Õ˺êà âÅÇÂðËÕàð Çéï¹ÕåÆ éÅñ ÇòÇçÁÅðæÆÁ» Áå¶ ÃàÅë ù ÃÔÈñå
Ô¯ò¶×ÆÍ òðäéï¯× þ ÇÕ Ô¹ÇôÁÅðê¹ð ÃÇæå Õ˺êà ÇòÚ îËé¶Üî˺à, ëÅðî¶ÃÆ,
ìÆ.ÁËâ Áå¶ Ç¿ÜÆéÆÁÇð¿× ç¶ ç¯ ÕÅÇñÜ Ö¯ñ¶ ׶ ÔéÍ ÇÂé·» ÕÅÇñÜ» ç¶
ê³Ü âÅÇÂðËÕàð ÇêÌ¿ÃÆêñ êÇÔñ» ÇÃ¾è¶ îËé¶Üî˺à ù Çðê¯ðà Õðç¶ ÔéÍ
ê¹Çñà Óå¶ ÕÅðòÅÂÆ éÅ Õðé çÅ ç¯ô
à»âÅ À¹óî¹ó, B éò¿ìð (Ö¾Ö)-ðÅå Ã Õ¹¾Þ ÇòÁÕåÆÁ» òñ¯º ÇÂÕ Øð Óå¶
Ǿ໠ê¾æð» éÅñ ÔîñÅ Õðé Áå¶ Øð òÅÇñÁ» ù ÜõîÆ Õðé Óå¶ À¹µÕå
ÇòÁÕåÆÁ» ÇÖñÅø ê¹Çñà ç¹ÁÅðÅ ÕÅðòÅÂÆ é» Õðé ç¶ ç¯ô ÃÅÔîä¶ ÁŶ ÔéÍ
ïãÆ ê¹¾åð ÇðÁÅ÷ òÅÃÆ ÕÅÔñò» é¶ êÌËà ù Çç¾å¶ ÔñëÆÁÅ ÇìÁÅé ÇòÚ
çÇÃÁÅ ÇÕ BE ÁÕåÈìð çÆ ðÅå ù Çê³â ç¶ Õ¹¾Þ ÇòÁÕåÆÁ» ÇÜé·» ÇòÚ Á½ðå»
òÆ ôÅÇîñ Ãé, é¶ À¹Ôé» ç¶ Øð Óå¶ ÔîñÅ Õð Çç¾åÅ Áå¶ À¹Ôé» ç¶ Øð» ç¶
çðòÅܶ Ǿ໠ê¾æð îÅð Õ¶ ì¹ðÆ åð·» í¿é Çç¾å¶ Áå¶ À¹Ôé» ù Á½ðå» Ãî¶å
ÜõîÆ Õð Çç¾åÅ ÃÆÍ Ü篺 À¹Ôé» ë¯é ðÅÔÄ à»âÅ ê¹Çñà ù ÃÈÇÚå ÕÆåÅ å»
ÇÂÕ æÅä¶çÅð ê¹Çñà êÅðàÆ éÅñ À¹µæ¶ ê¹¾ÜÅ, ܯ êÈðÆ åð·» ôðÅìÆ ÃÆ Áå¶
Ü»ÇçÁ» ÔÆ À¹ÃçÆ Áå¶ À¹Ãç¶ íðÅò» çÆ Õ¹¾àîÅð Õðé ñ¾× ÇêÁÅÍ Ç¾毺
å¾Õ ÇÕ À¹µÕå æÅä¶çÅð é¶ ÃÅâÆÁ» Á½ðå» çÆ òÆ íÅðÆ Õ¹¾àîÅð ÕÆåÆÍ ÜçÇÕ
À¹Ãç¶ íðÅ ù òÆ ÇñÁÅ Õ¶ æÅä¶ ì¿ç Õð Çç¾åÅÍ ç¯ôÆÁ» ÇÖñÅë ÕÅðòÅÂÆ Õðé
çÆ ìÜŶ À¹µÕå æÅä¶çÅð é¶ ÁÅêä¶ òñ¯º ÞÈᶠÇìÁÅé ÇñÖ Õ¶ ÃÅù âðÅ
èîÕÅ Õ¶ çÃåõå ÕðòÅ ñÂ¶Í À¹Ôé» À¹µÚ ÁÇèÕÅðÆÁ» êÅïº ê¹ð÷¯ð î¿× ÕÆåÆ
þ ÇÕ Øð Óå¶ ÔîñÅ Õðé òÅñ¶ ç¯ôÆÁ» ÇÖñÅø ÕÅùéÆ ÕÅðòÅÂÆ ÕÆåÆ ÜÅò¶ Áå¶
À¹µÕå æÅä¶çÅð ÇÖñÅø òÆ ÕÅðòÅÂÆ ÕÆåÆ ÜÅò¶Í
ÃÈì¶ çÅ ÇòÕÅà ÕðòÅÀ¹ä ñÂÆ ÁÕÅñÆ-íÅÜêÅ ×áܯó êÈðÆ åð·» ïåéôÆñ-îÅÃàð
î¯Ôä ñÅñ
à»âÅ À¹óî¹ó, B éò¿ìð (ê¼åð ê¶ÌðÕ)-ê³ÜÅì Á¿çð Ãëð Õðé òÅñ¶ ïÅåðÆÁ»
çÆÁ» ÃÔÈñå» çÅ Çòô¶ô ÇèÁÅé ð¾ÇÖÁÅ ÜÅ ÇðÔÅ þ Áå¶ î½ÜÈçÅ ÃðÕÅð Ã
Ã ÇÃð éòÆÁ» ì¾Ã» ê³ÜÅì çÆÁ» ÃóÕ» Óå¶ ÚñÅ ðÔÆ þÍ ÇÂÔ êÌ×àÅòÅ
àð»Ãê¯ðà î¿åðÆ ê³ÜÅì îÅÃàð î¯Ôä ñÅñ é¶ Ç÷ñ·Å êÌèÅé íÅÜêÅ ôÌÆ ÜòÅÔð
ñÅñ Ö¹ðÅäÅ ç¶ ×ÌÇÔ à»âÅ ÇòÖ¶ ê¾åðÕÅð» éÅñ ×¾ñìÅå ç½ðÅé ÕÆåÅÍ À¹Ôé»
ÇÕÔÅ ÇÕ ÃÈì¶ çÅ ÇòÕÅà ÇÃõð» ù ÛÈÔ ÇðÔÅ þ Áå¶ Ã: êÌÕÅô ÇÃ¿Ø ìÅçñ çÆ
ðÇÔé¹îÅÂÆ Ô¶á ÃÈìÅ ÃðÕÅð ê³ÜÅì ç¶ ÇòÕÅà ñÂÆ êÈðÆ åð·» ïåéôÆñ þÍ
À¹Ôé» ÇÕÔÅ ÇÕ ê³ÜÅì ç¶ Ôð¶Õ Çê³â ù êÆä òÅñ¶ êÅäÆ çÆ Ã¹ÇòèÅ
î¹Ô¾ÂÆÁÅ ÕðòÅÂÆ ÜÅò¶×ÆÍ
îÇÔ§×ÅÂÆ Óå¶ ÕÅì± êÅ Õ¶ ÁÅî ÜéåŠ鱧 ðÅÔå Çç¾åÆ ÜÅò¶-ÃËäÆ
Ô¹ÇôÁÅðê¹ð, B éò§ìð (ìñÇܧçð êÅñ ÇçØ)-ÃËäÆ ÜÅÇ×zåÆ î§Ú ê¿ÜÅì çÆ
îÆÇà§× Ã: Õ¹ñò§å ÇÃ§Ø çÆ êzèÅé×Æ ÇòÚ Ô¯ÂÆ ÇÜà ÇòÚ î§Ú ç¶ Ãî±Ô
ÁÔ¹ç¶çÅð» Áå¶ òðÕð» é¶ ôî±ñÆÁå ÕÆåÆÍ ÇÂà î½Õ¶ Ã: Õ¹ñò§å ÇÃ§Ø ÃËäÆ
êzèÅé ÃËäÆ ÜÅÇ×zåÆ î§Ú ê¿ÜÅì, ÃzÆ Ã§çÆê ÃËäÆ , ÃzÆ ôÕåÆ ÇÃ§Ø ÃËäÆ
é¶ ÁÅêä¶ Ã»Þ¶ ÇìÁÅé ÇòÚ ê¿ÜÅì ç¶ Ãî±Ô òð×» 鱧 ÇÕÔÅ ÇÕ ÁÃƺ ÁÅê
ò¯à» êÅ Õ¶ ÇÕ§é¶ ÃÅñ Ô¯ð ÇÂé·» ÃðÕÅð» 寺 ñÅáÆÁ» Ö»ç¶ ðԻ׶
ÇÕÀ¹ºÇÕ Õ¯ÂÆ òÆ ÃðÕÅð ÇÃðë ÁÅêäÆÁ» ò¯à» ñËä ñÂÆ ÇðÁÅÇÂå» Çç§çÆ þ
Áå¶ ÁÅî ÜéåÅ Óå¶ ì¯Þ êÅÇÂÁÅ Ü»çÅ þÍ ÇÜà çÆ ÇîÃÅñ ÇìÜñÆ ç¶ Çì¾ñ» çÅ
òèäÅ Áå¶ ò¾â¶-ò¾â¶ Ç÷§îÆçÅð» ç¶ ÇàÀ±ìòËñ» ç¶ Çì¾ñ î¹ÁÅë ÕðéÅÍ
À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ îÇÔ§×ÅÂÆ é¶ ×ðÆì» Áå¶ ÁÅî ÜéåÅ çÅ ñ¾Õ å¯ó Çç¾åÅ þ
À¹é·» ÃðÕÅð 寺 î§× ÕÆåÆ ÇÕ À¹Ô ÇÂà ò¾èçÆ îÇÔ§×ÅÂÆ é±§ ÕÅì± êÅò¶ å»
ܯ ÁÅî ÜéåŠ鱧 ðÅÔå Çîñ ÃÕ¶Í ÇÂà î½Õ¶ ÃzÆ êz¶î ÃËäÆ Ç÷ñ·Å êzèÅé,
ÃzÆ ðäÜÆå ÃËäÆ êzèÅé ÁËé.ÁÅð.ÁÅÂÆ. ÃËñ, ÃzÆ Ü¯Çקçð ÇçØ, ÃËäÆ
ÔÇðÁÅäÅ, ÃzÆ åðñ¯Úé ÇÃ§Ø Ö¹äÖ¹ä Õñ», ÃzÆ ÜðéËñ ÇÃ§Ø Õ¹ðÅñÅ, ÃzÆ
îéÇܧçð ÇÃ§Ø ÕÃìÅ, Ã: ìñç¶ò ÇÃ§Ø Ü¾ñ¯òÅñ, Ã: ×¹ðçÆê ÇÃ§Ø Öé±ð, ÃzÆ
ÃÅè± ðÅî ì¯Ôé, ÃzÆ Ã¹Çð§çð ÇÃ§Ø ì¾ÃÆ, ÃzÆ Áô¯Õ ÃËäÆ, ÃzÆ Ã§å¯ô
ÃËäÆ, ÃzÆ Ç´ôé ÃËäÆ, ÃzÆ åðñ¯Úé ÇÃ§Ø ÃËäÆ ìÔÅçðê¹ð, ÃzÆ ÜÃòÆð ÃËäÆ,
Ã: çÃÅð ÇÃ§Ø ì¾ÃÆ ×¹ñÅî Ô¹ÃËé, Ã: ÜÃÇò§çð ÇÃ§Ø ÁÅÇç òÆ ÔÅ÷ð ÃéÍ
Áô¯Õ Õ¹îÅð òÇôÃà çÆ Ã¶òÅ î¹ÕåÆ Óå¶ ÃîÅ×î
Ô¹ÇôÁÅðê¹ð, B éò§ìð (ìñÇܧçð êÅñ ÇçØ)-ê¿Çâå Ü×å ðÅî ÃðÕÅðÆ
ê¯ñÆàËÕÇéÕ ÕÅñÜ ç¶ ÃÆéÆÁð ñËÕÚðÅð Áô¯Õ Õ¹îÅð òÇôôà çÆ Ã¶òÅ î¹ÕåÆ
Óå¶ Ãî±Ô ÃàÅë Áå¶ êÇðòÅð ò¾ñ¯º À¹é·» ç¶ ×zÇÔ ×¯Çì§ç é×ð Ô¹ÇôÁÅðê¹ð
ÇòÖ¶ ÇòçÅÇÂ×Æ êÅðàÆ Çç¾åÆ ×ÂÆÍ ÇÂà î½Õ¶ ÕÅñÜ çÆ Çêz§ÃÆêñ ÃzÆîåÆ
ðÚéÅ Õ½ð é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ Áô¯Õ Õ¹îÅð é¶ ÁÅêäÆ ÇâÀ±àÆ ê±ðÆ åéå¶ÔÆ éÅñ
ÇéíÅÂÆ þÍ ÇÜà ÕÅðé À¹Ô Ôî¶ô» î¯ÔðÆ ÕåÅð ÇòÚ Ç×ä¶ Ü»ç¶ ðÔ¶ Ôé Áå¶
À¹é·» çÆ ÕÅðÜôËñÆ é±§ Ôî¶ô» ÔÆ ïÅç ð¾ÇÖÁÅ ÜÅò¶×ÅÍ ÇÂà ç½ðÅé
êz¯ëËÃð ܶ.ÁËÃ. Õ§×, îéî¯Ôé ñÅñ, èðîêÅñ, Ö¹ôò§å ÇçØ, ÁËÚ.ÁËÃ. îé±Õ
é¶ òÆ ÁÅêä¶ ÇòÚÅð êz×à ÕðÇçÁ» ÇÕÔÅ ÇÕ Áô¯Õ Õ¹îÅð òÇôôà é¶ ÇþÇÖÁÅ
Ö¶åð ÇòÚ ÖÅà å½ð Óå¶ ×ðÆì òð× éÅñ Ãì§èå ÇòÇçÁÅðæÆÁ» 鱧 ÇþÇÖÁå
Õðé ç¶ ñÂÆ î¹¾Ö í±ÇîÕÅ ÇéíÅÂÆ þÍ ÇÜà 鱧 Ôî¶ô» ïÅç ð¾ÇÖÁÅ ÜÅò¶×ÅÍ
À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ Ã¶òÅ î¹ÕåÆ ç¶ ìÅÁç Õ¯ÂÆ òÆ êzíÅòôÅñÆ ÇòÁÕåÆ Ã¶òÅ
î¹Õå éÔƺ Ô¹§çÅ Ãׯº À¹Ã çÆ ÁÃñÆ ÇâÀ±àÆ Ô¹§çÆ þ À¹Ô þ öòÅ î¹Õå Ô¯
Õ¶ ÇþÇÖÁÅ çÅ êzÃÅð Õðé ç¶ ñÂÆ ïåéôÆñ Ô¯äÅÍ À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ Ãî±Ô
ÕÅñÜ é±§ ÁÅôÅ þ ÇÕ ÃzÆ òÇôôà ÇþÇÖÁÅ ç¶ êzÃÅð ÇòÚ ÁÅêäÅ ìԹñÅ
ï¯×çÅé êÅÀ¹ä×¶Í ÇÂà î½Õ¶ ðÅܶô , Áå¶ ìÅÔð 寺 ÁŶ À¹é·» ç¶ ê¹¾åð
çÆêÕ òÇôÃà é¶ ÃîÅð¯Ô ÇòÚ ÁŶ îÇÔîÅé» çÅ è§éòÅç ÕÆåÅÍ ÇÂà ç½ðÅé
ÕÅñÜ ÃàÅë ò¾ñ¯º ÃzÆ òÇôôà 鱧 ÃéîÅé ÇÚ§é· ç¶ Õ¶ ÃéîÅÇéå ÕÆåÅÍ
ܦèð çÆ àÆî Ô¹ÇôÁÅðê¹ð 鱧 ÔðÅ Õ¶ Ú˺êÆÁé ìäÆ
Ô¹ÇôÁÅðê¹ð, B éò§ìð (ìñÇܧçð êÅñ ÇçØ)-ܶ.ÃÆ.àÆ. ×ðÅÀ±ºâ
Ô¹ÇôÁÅðê¹ð ÇòÖ¶ Üñ§èð Áå¶ Ô¹ÇôÁÅðê¹ð ç¶ âÅÕàð» çÆ àÆî ÇòÚÕÅð Ç´Õà
îËÚ Ö¶ÇâÁÅ Ç×ÁÅÍ ç¯ò» àÆî» ÇòÚÕÅð Ô¯ÇÂÁÅ î¹ÕÅìñÅ ìÔ¹å ÔÆ ëÃò» Áå¶
ð½ÚÕ ÃÆÍ ç¯ò» àÆî» ç¶ ÇÖâÅðÆÁ» ò¾ñ¯º Çܾå Óå¶ ÕÅì÷ Ô¯ä ñÂÆ ê±ðÆ
ÇîÔéå ÕÆåÆ ÜÅ ðÔÆ ÃÆ Í ÇÂà î½Õ¶ Ô¹ÇôÁÅðê¹ð çÆ àÆî é¶ B@ úòð» ÇòÚ
AEE Áå¶ Üñ§èð çÆ àÆî é¶ AGF ç½ó» ìäÅ Õ¶ Çܾå 鱧 ÁÅêäÆ Þ¯ñÆ
êÅÇÂÁÅÍ ÇÂà î½Õ¶ îËé ÁÅë çÅ îËÚ âÅ. ÇðÁÅó Áå¶ ìËÃà ëÆñâð âÅ. Õðé
ÚÅòñŠ鱧 Çç¾åÅ Ç×ÁÅÍ ÇÂà î½Õ¶ Ü¶å± àÆî 鱧 ÇÂéÅî çÆ ò§â ðÅÜ ÃÕËé
Ã˺àð ç¶ ÁËî.âÆ. âÅ. ðÅÜ Õ¹îÅð é¶ ÕÆåÆÍ ÇÂà î½Õ¶ À¹é·» Ü¶å± Ü¦èð
çÆ àÆî 鱧 àðÅëÆ êzçÅé ÕÆåÆÍ ÇÂà î½Õ¶ ܶ.ÃÆ.àÆ. ç¶ ï±Çéà þâ ÇîÃàð
âÆ.ÁËÃ. ðÅá½ð , ëËÕàðÆ îËâÆÕñ ÁëÃð âÅ. îéÜÆå, ÁËïÃƶà âÅÇÂðËÕàð
Õ¶.ÃÆ. ×ð¹¾ê, ǧÜÆéÆÁð ú.êÆ. Çôð òÆ î½Ü±ç ÃéÍ ÇÂà î½Õ¶ Ô¹ÇôÁÅðê¹ð
àÆî ç¶ ÕËêàé âÅ. ê¿ÕÜ Çôò Áå¶ Ü¦èð àÆî ç¶ ÕËêàé âÅ. ÃÇÚé ç¶ò îÇÔåÅ
é¶ âÅ. ðÅÜ Õ¹îÅð çÅ ÇÖâÅðÆÁ» çÆ Ô½ºÃñÅ ÁëÜÅÂÆ Õðé ñÂÆ è§éòÅç ÕÆåÅÍ
ÇÂà î½Õ¶ ǧâÆÁé â˺àñ ÁËïÃƶôé ç¶ êzèÅé âÅ. Ü×çÆô , ÃËÕàðÆ âÅ.
Ü×åÅð ÇÃ§Ø Áå¶ âÅ. çñÜÆå ÇÃ§Ø Ö¶ñÅ òÆ ÔÅ÷ð ÃéÍ
ÒôÅÕÅÔÅðÆ ìä¯ å¶ îÅà ÖÅäÅ Û¾â¯Ó Çòô¶ Óå¶ ÃËîÆéÅð
Ô¹ÇôÁÅðê¹ð, B
éò§ìð (ìñÇܧçð êÅñ ÇçØ)-ÃðÕÅðÆ ÕÅñÜ Ô¹ÇôÁÅðê¹ð ç¶ ÇÂÇåÔÅà ÇòíÅ×
ò¾ñ¯º ÒôÅÕÅÔÅðÆ ìä¯ å¶ îÅà ÖÅäÅ Û¾â¯Ó Çòô¶ Óå¶ ÃËîÆéÅð ÕðòÅÇÂÁÅ
Ç×ÁÅÍ ÇÜà ÇòÚ ÇòÇçÁÅðæÆÁ» é¶ ìÔ¹å À¹åôÅÔ ê±ðòÕ ÇÔ¾ÃÅ ñ˺ÇçÁ»
ôÅÕÅÔÅðÆ í¯Üé ÁêéÅÀ¹ä çÅ òÅÁçÅ ÕÆåÅÍ ÇÂà ÃËîÆéÅð ÇòÚ íÅ× ñËä òÅñ¶
ÇòÇçÁÅðæÆÁ» é¶ ôÅÕÅÔÅðÆ í¯Üé ÁêéÅÀ¹ä Óå¶ îÅà ÖÅäÅ Û¾âä çÆ êz¶ðéÅ
Çç¾åÆÍ ÇÂà ÃËîÆéÅð ÇòÚ Çð§êÆ é¶ êÇÔñÅ, îÆéÅ é¶ ç±ÜÅ å¶ òÇð§çð
Õ¹îÅð é¶ åÆÜÅ ÃæÅé ÔÅÃñ ÕÆåÅÍ ÇÂà î½Õ¶ ÇÂÇåÔÅà ÇòíÅ× ç¶ êz¯. ðäÜÆå
Õ¹îÅð, êz¯. Çì§ç± ôðîÅ, êz¯. ÃÚÆ å¶ êz¯. åñÇò§çð Õ½ð é¶ ÇòÇçÁÅðæÆÁ»
鱧 ôÅÕÅÔÅðÆ í¯Üé çÆ îÔ¾ååÅ ìÅð¶ ç¾ÇÃÁÅÍ ÇÂà ÃËîÆéÅð 鱧 ÃëñåÅ ê±ðòÕ
é¶êð¶ ÚÅóä ÇòÚ ðÆÚÅ áÅÕ¹ð, ÔðîéçÆê Õ½ð, ðÆå±, ñòçÆê , ÜÇå§çð Õ½ð,
ùêðÆéÅ å¶ ÇÃîðéÜÆå Õ½ð,ÔðçÆê ÇçØ, ×¹ðçÆê ÇçØ, çÆêÕ, ðÇò§çð
Õ¹îÅð å¶ ÜÃòÆð ÇÃ§Ø é¶ Çòöô ï¯×çÅé êÅÇÂÁÅÍ ÇÂà î½Õ¶ çñÜÆå Õ½ð é¶
Ãà¶Ü ÃÕ¾åð çÆ í±ÇîÕÅ ìÅÖ±ìÆ ÇéíÅÂÆÍ
ÿå î¹ðÅñ¶ òÅÇñÁ» çÅ Üéî ÇçÔÅóÅ îéÅÀ¹ä Ãì¿èÆ îÆÇà¿×
ÇîÁÅäÆ, B éò¿ìð (ê¼åð ê¶ÌðÕ)-Çê³â ÕË𶺠ÇòÖ¶ ÇÂñÅÕ¶ çÆÁ» ÿ×å» òñ¯º
ÿå ìÅìÅ ê̶î ÇÃ¿Ø î¹ðÅñ¶ òÅÇñÁ» çÅ Üéî ÇçÔÅóÅ îéÅÀ¹ä Ãì¿èÆ ÇÂÕ
Çòô¶ô ìËáÕ ÕÆåÆ ×ÂÆÍ ÇÜà ÇòÚ ìÆìÆ Ü×Æð Õ½ð î¹¾Ö Ã¶òÅçÅð â¶ðÅ ì¶×¯òÅñ
Çòô¶ô ðÈê ÇòÚ ôÅÇîñ Ô¯ÂÆÍ ÇÂà î½Õ¶ AA éò¿ìð ù ×¹ðç¹ÁÅðŠÿå ê̶î
ÇÃ¿Ø Çê³â ÕË𶺠ÇòÖ¶ Ô¯ä òÅñ¶ êÌÕÅô ÇçÔÅó¶ Ãì¿èÆ ÃîÅ×î ùðÜÆå ÇÿØ
ÕËð¶º, Ãðê³Ú îñÕÆå ÇÿØ, êÌèÅé ÁéÈê ÇÿØ, Õ½ºÃñð ÜðéËñ ÇÿØ, Ãðê³Ú
ÃåÇò¿çð ÇÿØ, ÃÈì¶çÅð ×¹ðÚðé ÇÿØ, êÌèÅé ÃðËä ÇÿØ, Üæ¶çÅð ÔðíÜé
ÇÿØ, ðäÜÆå ÇÿØ, Çô¿×ÅðÅ ÇÿØ, Ç×ÁÅéÆ Ã¹ðÜÆå ÇÿØ, ÚÈÔó ÇÿØ,
êÌèÅé Ü×åÅð ÇÿØ, îÇÔ¿çð ÇÿØ, ÁîðÜÆå ÇÿØ, ùÖÇò¿çð ÇÿØ, ô¶ð
ÇÿØ, ìÔÅçð ÇÿØ, ùÖÇò¿çð Õ½ð, Ãòðé Õ½ð, Ü×Æð ÁÅÇç ÔÅ÷ð ÃéÍ
ê¿ÜÅì ÃðÕÅð ֶ⻠鱧 À¹åôÅÇÔå Õðé ñÂÆ Çòô¶ô À¹êðÅñ¶ Õð ðÔÆ þ-ê鱧
ÔÇðÁÅäÅ, B éò§ìð (Ôðî¶ñ ÇÃ§Ø Ö¾Ö)-ê¿ÜÅì ÃðÕÅð ò¾ñ¯º é½ÜòÅé êÆóÆ
鱧 éÇôÁ» 寺 î¹Õå Õðé ñÂÆ Çòô¶ô å½ð Óå¶ Ö¶â» é±§ À¹åôÅÇÔå ÕÆåÅ ÜÅ
ÇðÔÅ þ ÇÜà åÇÔå ÔÆ Çê¿â Á§çð ìäŶ ׶ Ö¶â Õñ¾ì» 鱧 Ôð ÃÅñ ×z»à»
Çç¾åÆÁ» ÜÅ ðÔÆÁ» ÔéÍ ÇÂé·» ÇòÚÅð» çÅ êz×àÅòÅ Ç÷ñ·Å Üéðñ ÃÕ¾åð
ô¯zîäÆ ÁÕÅñÆ çñ (ì) Ã: êðÇî§çð ÇÃ§Ø ê鱧 é¶ ÕÆåÅÍ À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ
Á¾Ü ÃîÅÜ Á§çð éÇôÁ» ç¶ Ú¾ñ ðÔ¶ çÇðÁÅ ÇòÚ Ãí 寺 Ç÷ÁÅçÅ é½ÜòÅé òð×
â¹¾ìÕÆÁ» ñ×Å ÇðÔÅ þ å¶ Ô¯ñÆ Ô¯ñÆ À¹Ô ÇÂà éÇôÁ» ç¶ çÇðÁÅ ÇòÚ ÔÆ
â¹¾ì Ü»çÅ þÍ Á¾Ü ñ¯ó þ é½ÜòÅé òð× é±§ ÇÂà êÅö 寺 ÔàÅ Õ¶ ֶ⻠ò¾ñ
À¹åôÅÇÔå Õðé çÆÍ Ã: ê鱧 é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ Á¾Ü ֶ⻠ÇòÚ òÆ ÕÅëÆ Ô¾ç å¾Õ
ò¾â¶ é×ç ÇÂéÅî Çç¾å¶ Ü»ç¶ Ôé å¶ Ö¶â» ÕÅðé ÔÆ ìÔ¹å ÇÖâÅðÆ Çòç¶ô» çÆ
òÆ ÃËð Õð ðÔ¶ Ôé ܯ ÁÅðÇæÕ å½½ð Óå¶ ÕÅëÆ ñÅíçÅÇÂÕ ÃÅìå Ô¯ ðÔ¶ ÔéÍ
À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ ê¿ÜÅì ÃðÕÅð Ô¹ä ìÅÕÆ Ö¶â» ò»× ÔÆ Õì¾âÆ é±§ òÆ
êzë¹Çñå Õðé ñÂÆ Õð¯ó» ð¹ê¶ ÖðÚ ÕðÕ¶ ò¾âÅ à±ðéÅî˺à ÕðòÅÀ¹ä ÜÅ ðÔÆ
þ ÇÜæ¶ éô¶ ðÇÔå ÔÆ ÇÖâÅðÆ íÅ× ñË ÃÕä׶ ܯ ìÔ¹å òèÆÁÅ À¹êðÅñÅ þÍ
î¯ìÅÂÆñ Ú¯ðÆ Õðé ç¶ ç¯ô ÓÚ ÇÂÕ Ç×zøåÅð
Ô¹ÇÃÁÅðê¹ð, B éò§ìð (ìñÇܧçð êÅñ ÇçØ)-î¯ìÅÂÆñ Ú¯ðÆ ç¶ ç¯ô ÇòÚ
ÇÃàÆ ê¹Çñà ò¾ñ¯º ÇÂÕ ÇòÁÕåÆ ÇÖñÅë îÅîñÅ çðÜ Õð ÕðÕ¶ À¹Ã 鱧
Ç×zëåÅð Õð ñËä çÅ ÃîÅÚÅð êzÅêå Ô¯ÇÂÁÅÍ êzÅêå ÜÅäÕÅðÆ Áé¹ÃÅð îÅéòåÅ
î§çð ç¶ òÃéÆÕ ðÅÜÆò ôðîÅ é¶ ê¹Çñà 鱧 ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ çÆêÕ Õ¹îÅð òÅÃÆ
éòƺ ÁÅìÅçÆ é¶ ÕÇæå å½ð Óå¶ À¹Ã çÅ î¯ìÅÇÂñ ë¯é Ú¯ðÆ Õð ÇñÁÅÍ ê¹ÇñÃ
é¶ Ú¯ðÆ ç¶ î¯ìÅÇÂñ Ãî¶å ç¯ôÆ é±§ Ç×zëåÅð ÕðÕ¶ ÕÅðòÅÂÆ ô¹ð± Õð
Çç¾åÆ þÍ
Þ¿âÆ êÌÅêå Õðé òÅñ¶ ÇÖâÅðÆ ÃéîÅÇéå
ôÅîüðÅÃÆ, B éò¿ìð (õÅéê¹ðÆ)-÷¯é ê¼èð çÆÁ» ÁËñÆî˺àðÆ ÃÕÈñ» çÆÁ» Ö¶â»
ÇòÚ Ü¯é Áå¶ ìñÅÕ ê¼èð ÇòÚ¯ Õì¼âÆ çÆ àÆî ÇòÚ Á¼òñ ÁÅÀ¹ä òÅñ¶ ÃðÕÅðÆ
ÁËñÆîËàðÆ ÃÕÈñ ìÇðÁÅñ ç¶ ÇÖâÅðÆÁ» ù ×ÌÅî ê³ÚÅÇÂå ìÇðÁÅñ Áå¶ êÃòÕ
òñ¯º ÃéîÅÇéå ÕðÕ¶ À¹åôÅÇÔå ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ ÇÂà î½Õ¶ å¶ À¹Ú¶Ú¶ å½ð Óå¶
ô̯îäÆ ÁÕÅñÆ çñ ç¶ ÃðÕñ êÌèÅé Üæ¶çÅð ìñò¿å ÇÃ¿Ø ìÇðÁÅñ Áå¶ Ãðê³Ú
îËâî ì¶Á¿å Õ½ð ÔÅ÷ð Ô¯Â¶Í À¹é·» é¶ ÇÂà ֶâ ÇòÚ òèÆÁÅ êÌçðôé Õðé
òÅñ¶ ÇòÇçÁÅðæÆÁ» ù ïÅç ÇÚ¿é ç¶ Õ¶ ÃéîÅÇéå ÕÆåÅÍ ÃÕÈñ î¹¼ÖÆ Ã.
ÜÃêÌÆå ÇÃ¿Ø ×ð¯ÁÅ ç¶ êÌì¿è» Ô¶á ԯ¶ ÇÂà ê̯×ðÅî ç½ðÅé Üæ¶çÅð
ìÇðÁÅñ é¶ ÃîÈÔ ÃàÅë Áå¶ ì¼ÇÚÁ» ù òèÅÂÆ Çç¿ç¶ ԯ¶ ÇÕÔÅ ÇÕ Ö¶â» çÅ
îé¹¼ÖÆ ÜÆòé ñÂÆ Çòô¶ô îÔ¼ååÅ þ ÇÕÀ¹ÇÕ ÇÂé·» éÅñ ÃðÆð Áå¶ ÇçîÅ×Æ
å½ð å¶ å¿çð¹ÃåÆ å¯ ÇÂñÅòÅ ÁÅêÃÆ ÇêÁÅð, ¶ÕåÅ Áå¶ î¶ñ ܯñ çÆ íÅòéÅ
êËçÅ Ô¹¿çÆ þÍ ÇÂà ê̯×ðÅî ÇòÚ ôÅÇîñ êÌî¹¼Ö ÇòÁÕåÆÁ» ÇòÚ ìÆìÆ ì¶Á¿å
Õ½ð, ôÌÆ Ã¹Öç¶ò Õ¹îÅð, ôÌÆ ÔÆðÅ ñÅñ, ùÇð¿çð Õ¹îÅð, ìÆìÆ ×¹ðÚðé
Õ½ð, Ã. ùÖÇò¿çð ÇÿØ, Ã. ÜÃÇò¿çð ÇÿØ, Ã. ðäÜÆå ÇÃ¿Ø ÖÅñÃÅ,
êðîÜÆå ÇÃ¿Ø Ç¿àðéËôéñ, ÜÃêÌÆå ÇÿØ, Õ¹ñçÆê ÇÃ¿Ø ç¶ é»Á òðéäï¯×
ÔéÍ
ñÅêåÅ çÅ Õ¯ÂÆ Ã¹ðÅ× éÅ ÇîÇñÁÅ
ôÅîüðÅÃÆ, B éò§ìð (Ôð×ó·ÆÁÅ)-ÔðíÜé ñÅñ À¹ðë í±§âêÅñ ê¹¾åð Õðî Ú§ç
òÅÃÆ òÅðâ é§. H ôÅîüðÅÃÆ Ü¯ ÇÕ ÇÃòñ ÔÃêåÅñ ôÅîüðÅÃÆ ç¶ é÷çÆÕ ÇìÜñÆ
çÆ ç¹ÕÅé ÕðçÅ ÃÆ ìÆå¶ Ççéƺ ÁÅêä¶ ç¯Ãå éÅñ î¾æÅ à¶Õä Ç×ÁÅ ÃÆ À¹æ¯º
ñÅêåÅ Ô¯ Ç×ÁÅ ÃÆ Áܶ å¾Õ Õ¯ÂÆ Ã¹ðÅ× éÔƺ ÇîÇñÁÅÍ ÇÂà Ãì§èÆ ÔðíÜé
ñÅñ ç¶ ê¹¾åð ðÅÜêÅñ é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ î¶ð¶ ÇêåÅ ÜÆ ìÆåÆ BA ÁÕå±ìð 鱧
ÁÅêä¶ ÇÂÕ ç¯Ãå ôðéÜÆå òÅÃÆ òÅðâ é§. ç¯ ôÅîüðÅÃÆ éÅñ éËäÅ ç¶òÆ ÇòÖ¶
î¾æÅ à¶Õä ׶ Ãé ñ¶ÇÕé À¹æ¯º î¾æÅ à¶Õä À¹êð§å ñÅêåÅ Ô¯ ׶ Áå¶ Øð
òÅêà éÔƺ êÔ¹§Ú¶Í ÇÂà Ãì§èÆ ÕÅëÆ íÅñ Õðé À¹êð§å òÆ À¹é·» çÅ Õ¯ÂÆ
êåÅ éÔƺ ñ¾× ÃÇÕÁÅÍ ÇÂà Ãì§èÆ éËäÅ ç¶òÆ ê¹Çñà Áå¶ æÅäÅ ì¹¾ñ·¯òÅñ
ÇòÖ¶ ê¹Çñà 鱧 ñÇÚå Õð Çç¾åÅ Ç×ÁÅ þÍ
ç¯ ÇçéÅ ÇòôÅñ Õì¾âÆ àÈðéÅî˺à ÕðòÅÇÂÁÅ
ÔÅÜÆê¹ð/é½ÇôÔðÅ ê¾åä, B éò¿ìð (ê¾åð ê̶ðÕ» ðÅÔÄ)-ÃÔÆç í×å ÇÿØ
îËî¯ðÆÁñ Ãê¯ðàà Áå¶ ô¯Ãñ òËñë¶Áð Õñ¾ì ê¯åÅ òñ¯º çÈÃðÅ ç¯ Ççé»
ÇòôÅñ Õì¾âÆ àÈðéÅî˺à ìóÆ ôÅé¯ ô½Õå éÅñ ÕðòÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ ÇÂÃ
àÈðéÅî˺à ÇòÚ EH ÇÕñ¯ íÅð Çò¾Ú ×ðéÅ ÃÅÇÔì çÆ àÆî êÇÔñ¶ ÃæÅé Óå¶
ðÔÆ Áå¶ ì¶ðÛÅ çÆ àÆî é¶ çÈÜÅ ÃæÅé ÔÅÃñ ÕÆåÅÍ FF ÇÕñ¯×ÌÅî íÅð Çò¾Ú
Çê³â ê¯åÅ çÆ àÆî é¶ êÇÔñÅ Áå¶ ñ¾Öé Õ¶ ê¾â¶ çÆ àÆî é¶ çÈÃðÅ ÃæÅé
ÔÅÃñ ÕÆåÅÍ ÇÂö åð·» À¹êé Õñ¾ì» çÆÁ» àÆî» ç¶ ëÅÇÂéñ î¹ÕÅìñ¶ Çò¾Ú
ÔðׯÇì¿ç Õñ¾ì Ô¹ÇÃÁÅðê¹ð ܶåÈ ÇðÔÅÍ ÇÂà àÈðéÅî˺à Çò¾Ú ÇÂéÅî» çÆ
ò¿â Õðé ñÂÆ Çòô¶Ã å½ð Óå¶ ÃÌÆ î¿×ñ¶ô Õ¹îÅð Ü¾Ü î¹¾Ö îÇÔîÅé òܯº
êÔ¹¿Ú¶ Áå¶ À¹êé çÆ Ü¶åÈ àÆî ù CA Ô÷Åð ð¹ê¶ çÅ é×ç ÇÂéÅî Áå¶ àðÅëÆ
Çç¾åÆ Áå¶ çÈܶ ÃæÅé Óå¶ ðÔÆ àÆî ù BA Ô÷Åð ð¹ê¶ çÅ ÇÂéÅî Çç¾åÅÍ
àÈðéÅî˺à Çò¾Ú éò» ôÇÔð Áå¶ ÕêÈðæñÅ çÆÁ» Õ¹óÆÁ» çÆÁ» àÆî» çŠïÁ
îËÚ òÆ ÕðòÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ ÇÜà Çò¾Ú éò» ôÇÔð çÆ àÆî ܶåÈ ðÔÆÍ ÇÂà î½Õ¶
Õñ¾ì ç¶ êÌèÅé Ã: ÕÅîð¶â ÜÃò¿å ÇÃ¿Ø Áå¶ Õñ¾ì ç¶ ìÅÕÆ î˺ìð» òñ¯º
ÃÌÆ î¿×ñ¶Ã Õ¹îÅð Ü¾Ü ù ÇÃð¯êÅ ç¶ Õ¶ ÃéîÅé ÇÚ¿é· ç¶ Õ¶ ÃéîÅÇéå ÕÆåÅ
Ç×ÁÅÍ ÇÂà î½Õ¶ ÕÅîð¶â Ã: ìñç¶ò ÇÃ¿Ø ê¯åÅ é¶ òÆ ÁÅêä¶ Ã¿ì¯èé ÓÚ¯
ñ¯Õ» ù éô¶ Çòð¹¾è ÇÂ¾Õ Ü¹¾à Ô¯ä ñÂÆ ÇÕÔÅÍ ÇÂà àÈðéÅî˺à ÓÚ ðËëðÆ
çÆ íÈÇîÕÅ Ã: åðñ¯Úé ÇÃ¿Ø èÅîÆ, ÕðåÅð ÇÃ¿Ø è¹¾×Å Áå¶ ÔðÇò¿çð ÇÿØ
èÅîÆ é¶ ÇéíÅÂÆÍ Ãà¶Ü Óå¶ Õî˺àðÆ Çð¿ÕÅ Áå¶ ÁÅñî×Æð òñ¯º ÕÆåÆ ×ÂÆÍ
ÇÂà î½Õ¶ êÌèÅé ÕÅîð¶â Ã: ÜÃò¿å ÇÃ¿Ø ÕÅÕÅ, À¹µê êÌèÅé Ã: ÁòåÅð ÇÿØ,
ÃËÕàðÆ éòçÆê ÇÃ¿Ø ÁËâò¯Õ¶à, ÖÜÅéÚÆ Ã¹ÖÇò¿çð ÇÃ¿Ø ÕÅñÅ, Ã: ×¹ðéÅî
ÇÃ¿Ø ×ðÆ÷, Ã: ðÅî ÇÿØ, ÁîéçÆê ÇÃ¿Ø ÃÔ¯åÅ, Ã: îñÕÆå ÇÃ¿Ø ÃÔ¯åÅ,
îÔ¿å ùéÆñ Õ¹îÅð, Ã: ÁîðÜÆå ÇÃ¿Ø Ç×¾ñ ìñÅÕ Ã¿îåÆ î˺ìð, Ãðê³Ú
ÔðÕîñ ÇÃ¿Ø èÅîÆÁÅ, ð¶éÈ èÅîÆ, ÁÜË òÅñÆÁÅ, ÔÆðÅ ñÅñ, Ã: ÿå ðÅî
ÇÿØ, Ã: åðöî ÇÿØ, Ã: ×¹ðî¶ñ ÇÃ¿Ø ÃÔ¯åÅ, Ã: çðôé ÇÿØ, Ã: ìñò¿å
ÇÃ¿Ø Ç×¾ñ ÃÔÅñÆÁ» ÁÅÇç ÔÅ÷ð ÃéÍ ÇÂà î½Õ¶ ÃÔÆç í×å ÇÃ¿Ø î½î¯ðÆÁñ Áå¶
ô¯Ãñ òËñë¶Áð Õñ¾ì ê¯åÅ ç¶ êÌèÅé ÜÃò¿å ÇÃ¿Ø ÕÅÕÅ òñ¯º ÁŶ ÃÅð¶
îÇÔÁÅéÅ çÅ è¿éòÅç ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ
íÅðå ÃðÕÅð ؾà Ç×äåÆ ñ¯Õ» ñÂÆ ïåéôÆñ-Ô¿ÃêÅñ
×ó·ô¿Õð, B éò¿ìð (èÅñÆòÅñ)-íÅðåÆ ÃðÕÅð òñ¯º ؾà Ç×äåÆ Õ½î» ñÂÆ
ïåéôÆñ ÕÅðÜ ÕÆå¶ ÜÅ ðÔ¶ Ôé å¶ íÇò¾Ö ÇòÚ Ø¾à Ç×äåÆ ñ¯Õ» ù ÃÔÈñå»
î¹Ô¾ÂÆÁÅ ÕðÅÀ¹ä ñÂÆ éò¶º À¹êðÅñ¶ ÕÆå¶ ÜÅ ðÔ¶ ÔéÍ ÇÂé·» ÇòÚÅð» çÅ
êÌ×àÅòÅ íÅðåÆ Ø¾à Ç×äåÆ ÕÇîôé ç¶ ÇÃµÖ î˺ìð Ã: ÁËÚ. ÁËÃ. Ô¿ÃêÅñ é¶
ÇÂæ¶ ðËÃà ÔÅÀ¹Ã ÇòÖ¶ ê¾åðÕÅð» éÅñ ×¾ñìÅå ÕðÇçÁ» ÕÆåÅÍ À¹é·» ÇÕÔÅ
ÇÕ Ø¾à Ç×äåÆ ÕÇîôé òñ¯º î¹ñÕ Á¿çð ؾà Ç×äåÆ Õ½î» ç¶ ÇòÇçÁÅðæÆÁ»
ñÂÆ êÌèÅé î¿åðÆ âÅ. îéî¯Ôé ÇÃ¿Ø ç¶ AE é¹ÕÅåÆ ê̯×ðÅî åÇÔå Õð¯óÅ
ð¹ê¶ çÆ ò÷ÆëÅ ÃÕÆî ô¹ðÈ ÕÆåÆ ×ÂÆ þ ÇÜÃçÅ ñÅí ò¾âÆ Ç×äåÆ ÇòÚ
ÇòÇçÁÅðæÆÁ» é¶ ÇñÁÅ þÍ ÇÂÕ ÃòÅñ ç¶ ÜòÅì ÇòÚ À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ Ø¾à
Ç×äåÆ ÇòÇçÁÅðæÆÁ» ñÂÆ Õ¶ºçð ÃðÕÅð çÆ ÃÕÆî ê³ÜÅì ÇòÚ ê³ÜÅì ÃðÕÅð ç¶
ÃÇÔï¯× çÆ ØÅà ÕÅðé Ú¿×Æ åð·» ñÅ×È éÔƺ Ô¯ ÃÕÆÍ AIHD ç¶ ÇÃµÖ Çòð¯èÆ
ç¿Ç×Á» ç¶ ç¯ôÆÁ» ù Ã÷Åò» ç¶ä Ãì¿èÆ ê¹¾Û¶ ÃòÅñ ç¶ ÜòÅì ÇòÚ À¹é·»
ÇÕÔÅ ÇÕ ÁçÅñåÆ ëËÃñ¶ å¶ ÃÔÆ åÃòÆð ÃÅÔîä¶ ÁŶ×ÆÍ À¹é·» ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ
À¹Ô Çþֻ çÆÁ» ÕÅñÆÁ» ÃÈÚÆÁ» Öåî ÕðÅÀ¹ä ñÂÆ òÆ ïåéôÆñ ÔéÍ ÇÂà î½Õ¶
À¹é·» éÅñ ê³ÜÅì êÌç¶ô Õ»×ðà Õî¶àÆ à̶Çé¿× Ã˵ñ çÅ Ú¶ÁðîËé ÃÌÆ ê³ÕÜ
Ç´êÅñ, áÅÕ¹ð Ç´ôé ç¶ò ÇÃ¿Ø ×¹¾âÆ, éÇð¿çð îäÆ, Áô¯Õ Õ¹îÅð éÅé¯òÅñ,
ÇåñÕ ðÅÜ îÇÔåÅ, ÁîðÜÆå Ãåé½ð, ìñÇò¿çð Çì¾àÈ, ÔðêÌÆå ÇÃ¿Ø ì˺Ã
ÃÅè¯òÅñ, íÅ× ðÅäÅ, ðÅÜÈ, êñÇò¿çð ÇÃ¿Ø ÁÅÇç ÔÅ÷ð ÃéÍ ÇÂà î½Õ¶ Ã:
Ô¿ÃêÅñ çÅ ÁÅ×ÈÁ» òñ¯º Çòô¶ô ÃéîÅé òÆ ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ
îÔÅé ÕÆðåé çðìÅð ÕðòÅÇÂÁÅ
Ô¹ÇôÁÅðê¹ð, B éò¿ìð (ìñÇܧçð êÅñ ÇçØ)-è§é è§é ìÅìÅ çÆê ÇÃ§Ø ÜÆ
鱧 ÃîðÇêå îÔÅé ÕÆðåé çðìÅð çå Õ¹àÆÁÅ í±§×ðéÆ ò¾ñ¯º Çê¿â í¹§×ðéÆ
Ç÷ñ·Å Ô¹ÇÃÁÅðê¹ð ÇòÖ¶ ìóÆ ôðèÅ ê±ðòÕ îéÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ ÇÂà î½Õ¶ ÇÂÃ
îÔÅé ÕÆðåé çðìÅð ÇòÚ Ã§Ãç î˺ìð ÃzÆîåÆ Ã§å¯ô Ú½èðÆ Áå¶ ÃÅìÕÅ
ÇòèÅÇÂÕ Ú½èðÆ ðÅî «íÅÇÂÁÅ é¶ Çòô¶ô å½ð Óå¶ ÇôðÕå ÕÆåÆÍ ÇÂà î½Õ¶
ÃzÆîåÆ Ã§å¯ô Ú½èðÆ å¶ Ú½èðÆ ðÅî «íÅÇÂÁÅ é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ ê¿ÜÅì ×¹ð±Á»
êÆð» çÆ èðåÆ þ Çê¿â í¹§×ðéÆ ÇÂÕ ÇÂÇåÔÅÃÕ ÁÃæÅé þÇÜæ¶ Ôð ÃÅñ îÔÅé
ÕÆðåé çðìÅð ÕðòÅ Õ¶ ç×å» é±§ ×¹ð± Øð éÅñ ܯÇóÁÅ Ü»çÅ þÍ ÕÆðåé
çðìÅð ÇòÚ ê¿æ êzÇþè ÕÆðåéÆ Üæ¶ íÅÂÆ Ã¹Çð§çð ÇÃ§Ø ðîåÅ, íÅÂÆ ìñò§å
ÇÃ§Ø êz¶îÆ, îÆðÆ êÆðÆ ÜæÅ ÜîéÅ é×ð òÅñ¶, íÅÂÆ îéÜÆå ÇÃ§Ø , íÅÂÆ
ÁîéçÆê ÇÃ§Ø , íÅÂÆ ÃÇå§çð ÇÃ§Ø , íÅÂÆ Õ¹ñò§å ÇÃ§Ø ÁÅÇç Ãî¶å ÕæÅ
òÅÚÕ» é¶ ð¾ìÆ ìÅäÆ ç¶ îé¯Ôð ÕÆðåé ÕæÅ éÅñ ç×å» é±§ ÇéÔÅñ ÕÆåÅÍ
ÇÂà î½Õ¶ Ãà¶Ü ÃÕ¾åð çÆ Ã¶òÅ íÅÂÆ ìñÇò§çð ÇÃ§Ø é¶ ìÅÖ±ìÆ ÇéíÅÂÆÍ
ÇÂà î½Õ¶ ÃzÆîåÆ Ã§å¯ô Ú½èðÆ Ã§Ãç î˺ìð Áå¶ ÃÅìÕÅ ÇòèÅÇÂÕ Ú½èðÆ ðÅî
«íÅÇÂÁÅ , Ã:Õñò§å ÇÃ§Ø í¹§×ðéÆ Üéðñ ÃÕ¾åð Ç÷ñ·Å Õ»×ðà Õî¶àÆ, çñÜÆå
ÇÃ§Ø Öóç¶Ôó êzèÅé ìñÅÕ Õ»×ðÃ, Ãðê¿Ú êz¶î Õ¹îÅð ñÇÔñÆ Õñ», çñòÆð
ÇÃ§Ø í¹§×ðéÆ, úºÕÅð ÇÃ§Ø , î¶Üð èÅîÆ ÃÕ¾åð Ç÷ñ·Å Õ»×ðà Õî¶àÆ,
ð¯ÇÔå Ö¹¾ñð Õ»×ðÃÆ ÁÅ×±, Õ§òðÜÆå ÇÃ§Ø Üéðñ ÃÕ¾åð Ç÷ñ·Å Õ»×ðà Õî¶àÆ,
ìñòÆð ÇÃ§Ø ðÅÜê¹ð íÅÂÆÁ», Ãðê¿Ú ÚðéÜÆå ñÅñ ìÇÔñÅ, ìñòÆð ÇçØ
ë¹¾×ñÅäÅ À¹ê êzèÅé ÇÃ¾Ö Ãà±â˺àà ëËâð¶ôé Ãî¶å ò¾âÆ Ç×äåÆ ÇòÚ ò¾Ö
ò¾Ö ðÅÜÃÆ êÅðàÆÁ» ç¶ ÁÅ×±Á» 鱧 ïÅç×ÅðÆ ÇÚ§é· å¶ ÇÃð¯êÅú ç¶ Õ¶
ÃéîÅÇéå ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ ÇÂà î½Õ¶ ×¹ð± ÕÅ ¦×ð Áå¹¾à òðåÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ
âÅÕ ÕðîÚÅðÆÁ» ò¾ñ¯º î¹ñÅ÷î îÅð± éÆåÆÁ» çÆ Çé§çÅ
Ô¹ÇôÁÅðê¹ð, B éò§ìð (ìñÇܧçð êÅñ ÇçØ)-âÅÕ ÕðîÚÅðÆÁ» çÆ éËôéñ ï±éÆÁé
çÅ ç¯ ÃÅñÅ ÁÅî ÇÂÜñÅà íÅÇ×ÁÅ åÅðÅ ÜËé Ãð» Ô¹ÇôÁÅðê¹ð ÇòÖ¶ ÇòÖ¶ Ã:
îÇÔ§çð ÇÃ§Ø êzèÅé ê¿ÜÅì êz»å Áå¶ Ã: éð§Üä ÇÃ§Ø ÃËäÆ ê¿ÜÅì ÃðÕñ
ÃÕ¾åð çÆ ðÇÔé¹îÅÂÆ Ô¶á ôÅé¯ ô½Õå éÅñ Ô¯ÇÂÁÅÍ éËôéñ ï±éÆÁé ç¶ ÇÂÃ
ÇÂÜñÅà ÇòÚ ÃzÆ ÁòåÅð ÇÃ§Ø êÔ±ÜÅ ÃÆéÆÁð ùêðâ˺à é¶ î¹¾Ö îÇÔîÅé òܯº
ÇôðÕå ÕÆåÆÍ ÇÂà î½Õ¶ Ã: ÔðíÜé ÎÇÃ§Ø ×¹ñ¶ðÆÁÅ ÃÕ¾åð ÇÔîÅÚñ êzç¶ô,
ÃzÆ ðî¶ô Çþè±, ÃzÆ Õ¶.ÁËñ. îÇÔåÅ, ïÔä ÇÃ§Ø ÃËäÆ À¹Ú¶Ú¶ å½ð Óå¶
ôÅîñ Ô¯Â¶Í ÇÂà î½Õ¶ ÇòíÅ× çÆÁ» î¹ñÅ÷î îÅð± éÆåÆÁ» çÆ ÁÅñ¯ÚéÅ ÕÆåÆ
×ÂÆÍ ÇÂà î½Õ¶ Ô¯ÂÆ Ú¯ä ç½ðÅé Á×ñ¶ ç¯ ÃÅñ» ñÂÆ ÃðìçîåÆ éÅñ Ã:
îÇÔ§çð ÇÃ§Ø é±§ êzèÅé Áå¶ Ã: éð§Üä ÇÃ§Ø ÃËäÆ ÃÕ¾åð Çéï¹Õå ÕÆåÅ
Ç×ÁÅÍ
ÿêðÕ ÃóÕ» çÆ çôŠùèÅðé çÆ ñ¯ó
ê¾ÃÆ Õ¿ãÆ, B éò¿ìð (ê. ê.)-ÇêÛñ¶ Ççéƺ ìðÃÅåÆ î½Ãî ç½ðÅé Ô¯ÂÆ
ìÅÇðÃ é¶ ìñÅÕ çÃÈÔÅ ç¶ Õ¿ãÆ Ö¶åð ç¶ Çê³â» ù ÿêðÕ ÕðçÆÁ» ÃóÕ» çÆ
çôÅ ÖðÅì ÕðÕ¶ ð¾Ö Çç¾åÆ þ êÅäÆ çÆ ÖÅð éÅñ ÃóÕ» ç¶ ÇÕéÅÇðÁ» Óå¶ ê¶
à¯Â¶ ðÅÔ×Æð» ñÂÆ Ö¯ë çÅ ÕÅðé ìä¶ Ô¯Â¶ Ôé ÇÜà ÕðÕ¶ ÇÂé·» ÃóÕ» çÆ
çôŠùèÅðé çÆ ñ¯ó þÍ ÇîôÅñ òܯº ê¾ÃÆ Õ¿ãÆ å¯º ÇåÔÅóÅ ÃóÕ Áå¶ ìÆðÈ
Ú¾Õ å¯º ìÆÜÅ ÃóÕ Ü¯ ÇêÛñ¶ ÃÅñ ÔÆ á¶Õ¶çÅð» ò¾ñ¯º ò¾âÆ ñÅ×å éÅñ
ìäÅÂÆÁ» ×ÂÆÁ» Ôé ç¶ÖÆÁ» ÜÅ ÃÕçÆÁ» Ôé ÕŬ Ú¾Õ å¯º îÆðê¹ð ÿêðÕ ÕðçÆ
ÃóÕ ç¶ ÇÕéÅÇðÁ» Óå¶ ÕÅëÆ åÅçÅç ÇòÚ à¯Â¶ ê¶ ԯ¶ Ôé ܯ ðÅÔ×Æð» ñÂÆ
Ö¯ê ìä¶ Ô¯Â¶ ÔéÍ ìÆðÈ Ú¾Õ å¯º íà¯ñÆ ÃóÕ Óå¶ è¹¾ÃÆ ì¿é Õ¶ À¹ÃêÅð
òÅñ¶ ÇÕéÅð¶ Óå¶ ÃóÕ ðÅÔ×Æð» ñÂÆ ÇÃð çðç ìäÆ Ô¯ÂÆ þÍ çÃÈÔŠ寺
ÿÃÅðê¹ð ÃóÕ Óå¶ î¹¾ãñÅ ÇÃÔå Õ¶ºçð î¿â ê³è¶ð éÜçÆÕ ê¶ à¯ÇÂÁ» ìÅð¶
êÇÔñ¶ òÆ îÇÔÕî¶ ù ÁÖìÅð» ðÅÔƺ ÃÈÇÚå ÕÆåÅ Ç×ÁÅ ÃÆ, êð îÇÔÕî¶ é¶
À¹èð ÇèÁÅé ç¶ä çÆ ìÜŶ ÇÂÔ Ã¯Ú ÇñÁÅ ñ¾×çÅ þ ÇÕ ÇÕÔóÅ Õ¯ÂÆ ÔÅçÃÅ
Ô¯ÇÂÁÅ þ Ü篺 Ô¯ò¶×Å ç¶Ö ñò»×¶Í Á×ð îÇÔÕîÅ á¶Õ¶çÅð» Õ¯ñ¯º ÃóÕ»
ìéÅÀ¹ä ò¶ñ¶ ÃÔÆ ìðî ìäòŶ å» ÇÂÔ Ãî¾ÇÃÁÅ ÇÕö Ô¾ç å¾Õ ؾà ÃÕçÆ þ,
êð ÇÂà òÕå ÔÅçÇÃÁ» 寺 ìÚä ñÂÆ ÇÂé·» à¯ÇÂÁ» ù íðéÅ ÜðÈðÆ þÍ
íÅðåÆ ÇÕÃÅé ïÈéÆÁé çÆ îÆÇà¿×
ÔÇðÁÅäÅ, B éòì§ð (Ôðî¶ñ ÇÃ§Ø Ö¾Ö)-íÅðåÆ ÇÕÃÅé ï±éÆÁé çÆ îÆÎÇà§×
Ç÷ñ·Å îÆå êzèÅé Ã: ù¾ÚÅ ÇÃ§Ø åÅÜê¹ð çÆ êzèÅé×Æ Ô¶á Çê¿â íà¯ñÆÁÅ
ÇòÖ¶ Ô¯ÂÆ ÇÜæ¶ ÇÕÃÅéÆ éÅñ Ãì§èå ÁÇÔî î¹¾ÇçÁ» Óå¶ ÇòÚÅð ÚðÚÅ ÕÆåÆ ×ÂÆÍ
ÇÂà îÆÇà§× ÇòÚ Çòô¶ô å½ð Óå¶ ìñÅÕ êzèÅé ê¿ÕÜ îÇÔåÅ, ÃËÕàðÆ ôÅî
ÇÃ§Ø ÃËäÆ, îÆå êzèÅé ùÖÇܧçð ÇÃ§Ø î»×à, ùÖêÅñ ÇçØ, Ã: ÕôîÆð
ÇçØ, ñì¶çÅð ùÇð§çð êÅñ ÇçØ, ñì¶çÅð ÁÜËì ÇçØ, Ü×Æð ÇçØ
éÅîèÅðÆ, Ãð±ê ÇçØ, ñðå ÇÃ§Ø îé¯Ôð ÇçØ, ùÖç¶ò ÇçØ, Ú§éä ÇçØ,
Õ¶òñ ÇçØ, ܹÞÅð ÇçØ, Ã: Õ¹ñÇò§çð ÇÃ§Ø ÔÅ÷ð ÃéÍ ÇÂà îÆÇà§× ÇòÚ
ÔÅ÷ð ÇÕÃÅé» é±§ çì¯èé ÕðÇçÁ» Ã: ù¾ÚÅ ÇÃ§Ø åÅÜê¹ð é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ ÇÂÃ
òÅð ìðÃÅå ؾà Ô¯ä ÕÅðé Áå¶ ÇìÜñÆ çÆ îÅóÆ ÃêñÅÂÆ ÕÅðé Þ¯é¶ çÆ ëÃñ
Óå¶ ÕÅëÆ îÅóÅ ÁÃð ÇêÁÅ þ ÇÜà ÕÅðé Õ¶ºçð ÃðÕÅð ÇÂà Óå¶ B@@ ð¹ê¶
êzåÆ Õ¹Ç§àñ ì¯éà ç¶ò¶Í À¹é·» ÇÂÔ òÆ ÇÕÔÅ ÇÕ Õ§ãÆ ÕéÅñ éÇÔð çÅ ñ¯Õ»
鱧 ñÅí éÔƺ Çîñ ÇðÔÅ ÇÕÀ¹ºÇÕ À¹Ã ÇòÚ Õç¶ òÆ Ã ÇÃð êÅäÆ éÔƺ
ÁÅÀ¹ºçÅÍ ÃðÕÅð ò¾ñ¯º ú.òÅÂÆ. àÆ. ÃÕÆî ðÅÔƺ ÇÕÃÅé» é±§ ÜñçÆ ÔÆ
Õ¹éËÕôé Çç¾å¶ ÜÅä Áå¶ éÇÔðÆ ÇòíÅ× ò¾ñ¯º éÇÔð ç¶ êÅäÆ Ãì§èÆ îÅîñÅ
òñÇñÁÅ ÜÅ ÇðÔÅ þ Áå¶ éÇÔðÆ ÇòíÅ× ò¾ñ¯º éÇÔð ç¶ êÅäÆ Ãì§èÆ îÅîñÅ
òñÇñÁÅ ÜÅ ÇðÔÅ þ ܯ ì§ç ÕÆåÅ ÜÅò¶Í À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ Ü¶Õð ÜñçÆ À¹é·»
çÆÁ» î§×» çÅ Ô¾ñ éÅ ÕÆåÅ Ç×ÁÅ å» Ã§Øðô ÕÆåÅ ÜÅò¶×ÅÍ |
é½ÜòÅé ñóÕÆ çÆ ñÅô ê¹Çñà ñÂÆ ÇÃðçðçÆ ìäÆ-ÇîzåÕ çÆ êÇÔÚÅä éÔƺ Ô¯
ÃÕÆ
Ô¹ÇôÁÅðê¹ð, B éò§ìð (ìñÇܧçð êÅñ ÇçØ)-Çå§é Ççé êÇÔñ» Çê¿â ÖóÕ» ç¶
é÷çÆÕ Ü§×ñ ÇòÚ¯º ÇîñÆ ñóÕÆ çÆ ñÅô ê¯ÃàîÅðàî Õðé 寺 ìÅÁç òÆ ÇÃòñ
ÔÃêåÅñ Ô¹ÇôÁÅðê¹ð ÇòÖ¶ êÂÆ Ô¯ÂÆ þÍ GB ؿචìÆå ÜÅä ç¶ ìÅòܱç ÇîzåÕ
ç¶ òÅÇðû çÅ éÅ êåÅ ñ¾×ä ÕÅðé ñÅô çÅ ê¯ÃàîÅðàî ÕðÕ¶ ÇÃòñ ÔÃêåÅñ çÆ
î¯ðÚðÆ ÇòÚ ð¾ÇÖÁÅ Ô¯ÇÂÁÅ þ ì¶ô¾Õ GB ؿචìÅÁç ñÅô çŠçÃÕÅð ÕÆåÅ
ÜÅ ÃÕçÅ þ êz§å± ê¹ÇñÃ ç¶ À¹Ú ÁÇèÕÅðÆÁ» ò¾ñ¯º ñóÕÆ ç¶ Õåñ çÆ ×¹¾æÆ
ùñÞÅÀ¹ä ç¶ î¾ç¶é÷ð À¹Ã çÅ Á§Çåî çÃÕÅð ÇÂÕ Ççé ñÂÆ Á¾×¶ êÅ Çç¾åÅ
þÍ ê¹Çñà ñåð» Áé¹ÃÅð ܶÕð Õ¾ñ· å¾Õ Õ¯ÂÆ òÅÇðà éÅ ÁÅÇÂÁÅ å» À¹Ã çÅ
Á§Çåî çÃÕÅð Õð Çç¾åÅ ÜÅò¶×ÅÍ ÇÂæ¶ Ç÷Õðï¯× þ ÇÕ ê¹Çñà ñÂÆ Áܶ òÆ í¶ç
ìÇäÁÅ Ô¯ÇÂÁÅ þ ÇÕ ÇÂÔ é½ÜòÅé îÅâðé ñóÕÆ Õ½ä þ Áå¶ ÇÕà ôÇÔð éÅñ
Ãì§èå þÍ ñóÕÆ çÆ êÇÔÚÅä éÅ Ô¯ä ç¶ ÕÅðé ê¹Çñà 鱧 նà çÆ ×¹¾æÆ
ùñÞÅÀ¹ä ÇòÚ ÕÅëÆ î¹ôÇÕñ» çÅ ÃÅÔîäÅ ÕðéÅ êË ÇðÔÅ þÍ ê¹Çñà çÅ ÕÇÔäÅ
þ ÇÕ Ü篺 å¾Õ ÇîzåÕ ñóÕÆ çÆ êÇÔÚÅä éÔƺ Ô¯ ÃÕçÆ À¹ç¯º å¾Õ Ü»Ú é±§
Á¾×¶ éÔƺ òèÅÇÂÁÅ ÜÅ ÃÕçÅÍ ñóÕÆ ç¶ êÇÔðÅò¶ 鱧 ñË Õ¶ ÃÅë ÇçÖÅÂÆ ç¶
ÇðÔÅ þ ÇÕ ñóÕÆ îÅâðé êÇðòÅð éÅñ Ãì§èå þ Í ñóÕÆ ç¶ ÜÆé çÆ ê˺à Áå¶
àÅê êÅÂÆ Ô¯ÂÆ ÃÆÍ ÇëñÔÅñ ê¹Çñà çÆ Ü»Ú àÆî ÇÂÔ î§é Õ¶ Ú¾ñ ðÔÆ þ ÇÕ
ÇÂÔ îÅîñÅ éÜÅÇÂ÷ å½ð Óå¶ Ú¾ñ ðÔ¶ êz¶î Ãì§è» çÅ Ô¯ ÃÕçÅ ÔËÍ Ç÷Õðï¯×
þ ÇÕ ô¹¾ÕðòÅð Ãò¶ð¶ ê¹ÇñÃ é¶ ÖóÕ» Çê¿â ç¶ é¶ó¶ ܧ×ñÆ ÇÂñÅÕ¶ ÇòÚ¯º
Çê¿â ç¶ òÃéÆÕ î¯Ôé ÇÃ§Ø çÆ Ã±ÚéÅ Óå¶ ÇÂÕ ñóÕÆ çÆ ñÅô ìðÅîç ÕÆåÆ
ÃÆÍ Ü»Ú ç½ðÅé êÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅ Ç×ÁÅ ÃÆ ÇÕ ñóÕÆ çÅ Õåñ ×ñ¶ Óå¶ å¶÷
ÔÇæÁÅð éÅñ òÅð ÕðÕ¶ ÕÆåÅ Ç×ÁÅ þÍ Üç ÇÕ ê¯ÃàîÅðàî çÆ Çðê¯ðà ÁÅÀ¹äÆ
ìÅÕÆ þÍ ñóÕÆ çÆ À¹îð BB-BC ÃÅñ ç¶ ÕðÆì ç¾ÃÆ ÜÅ ðÔÆ þÍ ÔÅñ» ÇÕ
ÇîzåÕ ñóÕÆ çÆ ÇÂÕ ì»Ô Óå¶ Á§Ü± Ãð¯ÁÅ Áå¶ ç±ÜÆ ì»Ô Óå¶ Â¶.ÁÅð.
ÇñÇÖÁÅ Ô¯ÇÂÁÅ þÍ ê¹Çñà À¹Õå Á¾Öð» 鱧 ñË Õ¶ ÇÂà 鱧 åñÅôä ÇòÚ ê±ðÆ
ÇîÔéå éÅñ ïåé Õð ðÔÆ þÍ ê¹Çñà çÆ Ü»Ú àÆî î¹åÅÇìÕ ÇëñÔÅñ ñóÕÆ çÆ
ñÅô ê¯ÃàîÅðàî ç¶ ìÅÁç ÇÃòñ ÔÃêåÅñ ÇòÖ¶ î¯ðÚðÆ ÇòÚ ð¾ÖÆ ×ÂÆ þÍ Ü¶Õð
Õ¯ÂÆ òÅÇðà éÔƺ êÔ¹§ÚçÅ å» ÇÂà çÅ î§×ñòÅð å¾Õ Á§Çåî çÃÕÅð Õð
Çç¾åÅ ÜÅò¶×ÅÍ ÇëñÔÅñ ÇÂÔ ØàéÅ ê¹ÇñÃ ç¶ ñÂÆ ÇÃðçðçÆ ìäÆ Ô¯ÂÆ þÍ ÇÜÃ
Çê¿â 寺 ñóÕÆ çÆ ñÅô ÇîñÆ þ À¹Ã 寺 Õ¹Þ ç±ðÆ Óå¶ ÇÔîÅÚñ çÆ ÃÆîÅ
ô¹ð± Ô¹§çÆ þÍ ê¹Çñà ò¾ñ¯º ÇÂÔ òÆ Á§çÅ÷Å ñ×ÅÇÂÁÅ ÜÅ ÇðÔÅ þ ÇÕ Õ¯ÂÆ
ÇòÁÕåÆ ØàéŠ鱧 Á§ÜÅî ç¶ Õ¶ ñÅô 鱧 ÇÂæ¶ Ã¹¾à Ç×ÁÅÍ æÅäÅ Ãçð ç¶
ÁËÃ.ÁËÚ.ú. Ã: ñÖòÆð ÇÃ§Ø é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ê¹Çñà ò¾ñ¯º ìóÆ ìðÆÕÆ éÅñ
ÇÂà նà çÆ Ü»Ú ÕÆåÆ ÜÅ ðÔÆ þÍ
îðé ñÂÆ îÜì±ð Õðé ç¶ ç¯ô ÓÚ Çå§é ÇòÁÕåÆÁ» ÇõñÅø îÅîñÅ çðÜ
ÔÇðÁÅäÅ, B éò§ìð (Ôðî¶ñ ÇÃ§Ø Ö¾Ö)-ÔÇðÁÅäÅ ê¹ÇñÃ é¶ îðé ñÂÆ î÷ì±ð
Õðé ç¶ ç¯ô ÇòÚ Çå§é ÇòÁÕåÆÁ» ÇÖñÅë îÅîñÅ çðÜ Õðé çÅ ÃîÅÚÅð êzÅêå
Ô¯ÇÂÁÅÍ êzÅêå ÜÅäÕÅðÆ Áé¹ÃÅð ÇîzåÕ Õ¹ñÇò§çð ÇÃ§Ø ç¶ íðŠùÇð§çð
êÅñ Ü×å ðÅî òÅÃÆ òÅðâ é§. A@ ò¾âÅ ìÅׯòÅñ ÕÅäÅ î¹Õ¶ðÆÁÅ é¶ ê¹ÇñÃ
ÇìÁÅé» ÇòÚ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ À¹Ã ç¶ Û¯à¶ íðÅ çÅ ÇòÁÅÔ Õ¹ñçÆê Õ½ð ê¹¾åðÆ
ÃåÇò§çð ÇÃ§Ø òÅÃÆ ê¿â¯ðÆ Ã±±îñ» æÅäÅ ÔÇðÁÅäÅ éÅñ Ô¯ÇÂÁÅ ÃÆÍ À¹Ã ç¶
íðÅ ç¶ Ã¾Ã ÃÔ¹ð¶ ÁÕÃð ñóÅÂÆ Þ×óÅ ð¾Öç¶ ÃéÍ À¹é·» ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ BA ÁÕå±ìð
@I 鱧 Õ¹ñÇò§çð ÇÃ§Ø ÁÅêäÆ êåéÆ å¶ ì¾ÇÚÁ» Ãî¶å ÁÅêä¶ ÃÔ¹ð¶ Çê¿â
ê¿â¯ðÆ Ã±îñ» ÇòÖ¶ ÁÅÇÂÁÅ ÃÆ å¶ ÇÂÕ¶ ÔÆ À¹Ã çÆ BC ÁÕå±ìð 鱧 î½å Ô¯
×ÂÆ ÃÆÍ À¹é·» ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ C@ ÁÕå±ìð @I 鱧 Õ¹ñÇò§çð ÇÃ§Ø çÆ ç¹ÕÅé
ÇòÚ¯º ÇÂÕ Öå ÇñÇÖÁÅ ÇÜà Óå¶ ÇñÇÖÁÅ Ô¯ÇÂÁÅ ÃÆ ÇÕ À¹Ã 鱧 À¹Ã çÆ
êåéÆ, þà Áå¶ ÃÔ¹ðÅ å§× êz¶ôÅé Õðç¶ ÔéÍ À¹Ã 鱧 ô¾Õ þ ÇÕ À¹Õå
ÇòÁÕåÆÁ» é¶ î¶ð¶ íðŠ鱧 îðé ñÂÆ î÷ì±ð ÕÆåÅ Ô¯ò¶×ÅÍ ÔÇðÁÅäÅ ê¹ÇñÃ
é¶ À¹Õå Çå§é» ÕÇæå ç¯ôÆÁ» ÇÖñÅë èÅðÅ C@F, CD ÁÅÂÆ êÆ ÃÆ åÇÔå îÅîñÅ
çðÜ Õð ÇñÁÅ þÍ
ïÅç×ÅðÆ Ô¯ ÇéìÇóÁÅ ç¯ÁÅìÅ ÃÕ±ñ çÅ ÇÂéÅî ò§â ÃîÅð¯Ô
îÅÇÔñê¹ð, B éò§ìð (Á×éÆÔ¯åðÆ/ÃËäÆ)-ç¯ÁÅìÅ êìÇñÕ ÃÕ±ñ ç¯Ôñð¯º
îÅÇÔñê¹ð çÅ ÃÅñÅéÅ ÇÂéÅî ò§â ÃîÅ×î ÃÕ±ñ çÆ Çêz§ÃÆêñ ÃzÆîåÆ Ã¹Çð¿çð
Õ½ð çÆ Á×òÅÂÆ Ô¶á ÕðòÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅ ÇÜà ÇòÚ î¹¾Ö îÇÔîÅé òܯº ì¾ìð
ÁÕÅñÆ îËî¯ðÆÁñ ÖÅñÃÅ ÕÅñÜ ×ó·ô§Õð ç¶ Çêz§ÃÆêñ êzÆå îÇÔ§çð êÅñ ÇçØ
ÔÅ÷ð Ô¯Â¶Í Üç ÇÕ ÃîÅ×î çÆ êzèÅé×Æ ÃÕ±ñ ç¶ âÅÇÂðËÕàð ÔðÇܧçð ÇçØ
Ç×¾ñ, êÆ.ÃÆ.êÅñ, îÅè¹ðÆ Â¶.ÇÃ§Ø Áðܹé ÁËòÅðâÆ, ÃÕ±ñ çÆ Ú¶ÁðêðÃé
îËâî ìñÇò§çð Õ½ð é¶ ÕÆåÆÍ ÃîÅð¯Ô ÇòÚ ÃÕ±ñ ç¶ GE ÇòÇçÁÅðæÆÁ» 鱧
ÃéîÅÇéå ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ ÃÕ±ñ ç¶ ÇòÇçÁÅðæÆÁ» ò¾ñ¯º ÃÇíÁÅÚÅðÕ êz¯×ðÅî
ðÅÔƺ ÃîÅÜ ÇòÚ ëËñÆÁ» Õ¹ðÆåÆÁ» Óå¶ ÕðÅðÆ Ú¯à ÕÆåÆÍ ÃîÅ×î çÆ ô¹ð±ÁÅå
ÃÕ±ñ ç¶ ÇòÇçÁÅðæÆÁ» ò¾ñ¯º èÅðÇîÕ êz¯×ðÅî ê¶ô ÕðÕ¶ ÕÆåÆ ×ÂÆÍ À¹Ã 寺
ìÅÁç ÇòÇçÁÅðæÆÁ» é¶ ×Æå», ÃÇÕ¾à», éÅàÕ», í§×ó¶, Ç×¾è¶ å¶
Õ¯ðÆú×zÅëÆ ðÅÔƺ çðôÕ» çÅ Ö±ì îé¯ð§Üé ÕÆåÅÍ Û¯à¶ Û¯à¶ ì¾ÇÚÁ» ò¾ñ¯º
ê¶ô Õ¯ðÆú×zÅëÆ ÒÇÃ§Ø ÇÂÜ ÇÕ§×Ó Òî¶ðÅ íÅðå îÔÅéÓ ðÅÔƺ ç¶ô ÇêÁÅð Áå¶
ÃîÅÜ ÇòÚ ëËñÆÁ» ì¹ðÅÂÆÁ» Óå¶ ÕðÅðÆ Ú¯à ÕÆåÆ ×ÂÆÍ çÃòƺ çÆ
ÇòÇçÁÅðæä òñ¯º ê¶ô ÕÇòåÅ ÒèÆÁ» é¶ ìñòÅéÓ ðÅÔƺ íð±ä Ô¾ÇåÁÅ Áå¶
ÃîÅÜ ÇòÚ ò¾è ðÔÆ ñóÕÆÁ» çÆ îÔ¾ååŠ鱧 ìÅÖ±ìÆ êz×à ÕÆåÅ Ç×ÁÅ ÇÜÃ
鱧 çðôÕ» é¶ Ö±ì êçç ÕÆåÅÍ ÁÅêä¶ Ã§ì¯èé ðÅÔƺ Çêz§. êzÆå îÇÔ§çð
êÅñ ÇÃ§Ø é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ ÇòÇçÁÅðæÆÁ» 鱧 éòƺ ÇçôÅ Áå¶ Ã¶è ç¶ä ñÂÆ
ÁÇèÁÅêÕ» Áå¶ îÅÇêÁ» çÆ Ç÷§î¶òÅðÆ êÇÔñ» éÅñ¯º òÆ òèÆ þÍ ÃîÅ×î ç¶
Á§å ÇòÚ ÃÕ±ñ ç¶ ÇòÇçÁÅðæÆÁ» ò¾ñ¯º í§×óÅ Ç×¾èÅ ê¶ô ÕðÕ¶ ÇÜæ¶ çðôÕ»
鱧 é¾Úä ñÂÆ î÷ì±ð Õð Çç¾åÅ À¹æ¶ ÇÂà ÃîÅ×î 鱧 ïÅç×ÅðÆ ìäÅ Çç¾åÅÍ
ÇÂà î½Õ¶ ùÇð§çð ÇÃ§Ø ÃÔ¯åÅ ìÅóÆÁ» Õñ», îÅ. çÇò§çð î¯Ôé, ÁîéçÆê
ÇÃ§Ø ì˺à Á§åð ðÅôàðÆ ÁæñÆà, îÇÔ§çð ÇÃ§Ø ñÅçÆÁÅ, âÅ. Ôðç¶ò ÇÃ§Ø ,
ǧÜ: ×¹ðÇò§çð ÇÃ§Ø ì˺à ÃÅè¯òÅñ Ãî¶å íÅðÆ Ç×äåÆ ÇòÚ îÅåÅ-ÇêåÅ Áå¶
ÇÂñÅÕ¶ çÆÁ» êzî¹¾Ö ÔÃåÆÁ» òÆ ôÅîñ ÃéÍ Ãà¶Ü çÚÅñé ç¶ ëð÷ òÆ
ÇòÇçÁÅðæÆÁ» ò¾ñ¯º û޶ å½ð Óå¶ ÇéíÅÂ¶Í ÁŶ ԯ¶ îÇÔîÅé» çÅ è§éòÅç
ÔðÇܧçð ÇÃ§Ø Ç×¾ñ é¶ ÕÆåÅÍ
Õ¹¾àîÅð ÕðÕ¶ àËÕÃÆ Ö¯ÔÆ
Ô¹ÇôÁÅðê¹ð, B éò§ìð (ìñÇܧçð êÅñ ÇçØ)-àËÕÃÆ ÇÕðŶ Óå¶ ñË Õ¶
âðÅÂÆòð çÆ Õ¹¾àîÅð ÕðÕ¶ àËÕÃÆ Ö¯Ôä ç¶ ç¯ô ÇòÚ î¶ÔàÆÁÅäÅ ê¹Çñà é¶
ÁäêÛÅå¶ ÇòÁÕåÆÁ» ÇÖñÅë îÅîñÅ Õð Õð ñËä çÅ ÃîÅÚÅð êzÅêå Ô¯ÇÂÁÅÍ
êzÅêå ÜÅäÕÅðÆ Áé¹ÃÅð ë×òÅóÅ òÅÃÆ ðäèÆð Õ¹îÅð é¶ ê¹Çñà 鱧 ç¾ÇÃÁÅ
ÇÕ ìÆå¶ Ççé ç¯ é½ÜòÅé À¹ÃçÆ àËÕÃÆ î¹ÖÇñÁÅäÅ ñÂÆ ÇÕðŶ Óå¶ ñË Õ¶
ÁŶ Ãé Ü篺 À¹Ô Çê¿â ê¿â¯ðÆ Õ¾ç é¶ó¶ êÔ¹§Ú¶ å» À¹Õå é½ÜòÅé» é¶ å¶÷
ÔÇæÁÅð» éÅñ À¹Ã Óå¶ ÔîñÅ Õð Çç¾åÅ ÇÜà ÕÅðé À¹Ô קíÆð ð±ê ÇòÚ ÷ÖîÆ
Ô¯ Ç×ÁÅ Áå¶ À¹Õå é½ÜòÅé À¹Ã 鱧 ÕÅð ÇòÚ¯º ìÅÔð ù¾à Õ¶ ÕÅð Ãî¶å
ëðÅð Ô¯ ×Â¶Í ê¹ÇñÃ é¶ îÅîñÅ çðÜ ÕðÕ¶ Á×ñÆ ÕÅðòÅÂÆ ô¹ð± Õð Çç¾åÆ þÍ
Çòç¶ô» ÓÚ ìËᶠê³ÜÅìÆ, ê³ÜÅì çÆ ñÆâðÇôê 寺 ÇéðÅô-Ö¶óÅ
Ô¹ÇôÁÅðê¹ð, B éò¿ìð (ÔðêzÆå Õ½ð)-ñ¯Õ öòÕ î¿âñ ç¶ ÃÆéÆÁð òÅÂÆà ڶÁðîËé
Áå¶ Á¿åð ðÅôàðÆ ×çð Á¿ç¯ñé ïÅç×ÅðÆ Ã¿×áé ç¶ Õ¯ÁÅðâÆé¶àð ìñò¿å ÇÿØ
Ö¶óŠܯ Ô¹ä¶ ÇÜÔ¶ Çòç¶ô ç½ð¶ 寺 êðå¶ Ôé, é¶ ÇÕÔÅ þ ÇÕ ÁîðÆÕÅ, ÕËé¶âÅ
òð׶ î¹ñÕ» ÇòÚ òö ê³ÜÅìÆ, ê³ÜÅì çÆ ÇÃÁÅÃÆ ñÆâðÇôê 寺 ÇéðÅô ÔéÍ
ñ¯Õ ÃîÞç¶ Ôé ÇÕ Á÷ÅçÆ ç¶ FB ÃÅñ ìÅç òÆ Ü¶Õð ÃÈìÅ î¹ãñÆÁ» ÃÔÈñå» å¯º
þÖäÅ þ å» ÇÂà ñÂÆ ÇÃÁÅÃÆ é¶åÅ ÇÜ¿î¶òÅð ÔéÍ ÃÌÆ Ö¶óÅ é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ
ÁÅêäÆ Çòç¶ô ë¶ðÆ ç½ðÅé À¹é·» é¶ Áé¶Õ» ÃîÅ×î» ÇòÚ ÇôðÕå ÕÆåÆ ÇÜÃ
ç½ðÅé ÕÂÆ êÌòÅÃÆÁ» é¶ ÇÂ¾æ¶ å¾Õ ÇÕÔÅ ÇÕ ÃÈì¶ çÆ ÁÅðÇæÕåÅ ù åìÅÔ
Õðé, ÇÕÃÅé» Áå¶ î÷çÈð» ù Ö¹çÕ¹ôÆ ñÂÆ î÷ìÈð ÕðéÅ, À¹çï¯Ç×Õ À¹éåÆ
á¾ê Õðé Áå¶ ÃîÅÇÜÕ åÅä¶ ìÅä¶ ù Çò×Åó Õ¶ ð¾Ö ç¶ä ç¶ ç¯ô ÇòÚ ÇÂé·»
ÁÖ½åÆ ñÆâð» ÇÖñÅë ÁçÅñå» ÇòÚ î¹Õ¾çî¶ Ú¾ñä¶ ÚÅÔÆç¶ ÔéÍ Çòôò íð ÇòÚ
Ú¾ñ ðÔ¶ ÁÅðÇæÕ î¿çÆ ç¶ ç½ð ÓÚ íÅðå çÆ Áðæ ÇòòÃæÅ ù ÕÅÇÂî ÕðÆ ð¾Öä
ñÂÆ êÌòÅÃÆ êÌèÅé î¿åðÆ âÅ. îéî¯Ôé ÇÃ¿Ø ç¶ ÕÅÇÂñ ÔéÍ ÃÌÆ Ö¶óÅ é¶
ÇÕÔÅ ÇÕ ô̯îäÆ ÁÕÅñÆ çñ, íÅðåÆ ÜéåÅ êÅðàÆ Áå¶ Õ»×ðà òñ¯º Çòç¶ô» ÓÚ
ܯ ÇÂÕÅÂÆÁ» ÃæÅÇêå ÕÆåÆÁ» ×ÂÆÁ» Ôé, À¹Ô ë¿â ÇÂÕ¾áÅ Õðé òÅñÆÁ» ¶ܿÃÆÁ»
寺 ò¾è Õ¹¾Þ éÔÄÍ Çìé» î˺ìðÇôê ç¶ ÁÅêä¶ ÇêÁÅÇçÁ» ù ÁÔ¹ç¶çÅðÆÁ» ç¶
Õ¶ ÇéòÅÇÜÁÅ Ü»çÅ þ ܯ Çòç¶ô» ÓÚ¯º èé ÇÂÕ¾áÅ ÕðÕ¶ ÇÂé·» çÆÁ» Þ¯ñÆÁ»
íðç¶ ðÇÔ¿ç¶ ÔéÍ À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ ô̯îäÆ ÁÕÅñÆ çñ Áå¶ ô̯îäÆ ×¹ðç¹ÁÅðÅ
êÌì¿èÕ Õî¶àÆ é¶ çÅ ÔÆ ê³ÜÅì ÓÚ Áå¶ éÅ ÔÆ ìÅÔðñ¶ î¹ñÕ» ÇòÚ ÇþÖÆ ù
êðê¾Õ Õðé ñÂÆ Õ¯ÂÆ À¹êðÅñÅ ÕÆåÅ þÍ ÃÌÆ Ö¶óÅ é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ B@AC ÓÚ ×çð
êÅðàÆ çÆ ôåÅìçÆ îéÅÂÆ ÜÅ ðÔÆ þ ÇÜÃ ç¶ Ãì¿è ÇòÚ ïÅç×ÅðÆ Ã¿×áé
ÃÅéëð»ÇÃÃÕ¯ òñ¯º ò¾Ö-ò¾Ö ôÇÔð» ÇòÚ îÆÇà¿×» Ô¯ ðÔÆÁ» ÔéÍ À¹é·»
ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ×çðÆ ìÅÇìÁ» çÆ Ã¯Ú ÃÆ ÇÕ î¹ñÕ Áå¶ ìðÅìðåÅ òÅñÅ Áå¶ èðî
Çéðê¾Ö ðÅÜ ÃæÅÇêå Ô¯ò¶ êð Áܯն Ã ç¶ ÇÃÁÅÃåçÅé» é¶ À¹é·» ç¶
ùêé¶ ÃÅÕÅð éÔÄ Ô¯ä Çç¾å¶Í
ð¹Õ¶ ԯ¶ ÇéðîÅä Õ§î 鱧 î¹ó ÚÅñ± ÕðòÅÀ¹ä çÆ î§×
îÅÇÔñê¹ð, B éò§ìð (Á×éÆÔ¯åðÆ)-îÅÇÔñê¹ð ç¶ é÷çÆÕ Çê¿â ç¯Ôñ𯺠ÇòÖ¶
ùèÅð «ÇèÁÅäÅ òÅÃÆ êzíܯå ÇÃ§Ø ê¹¾åð ìñÇò§çð ÇÃ§Ø Áå¶ ÁÇíô¶Õ ÁÅé§ç
é¶ Ç÷ñ·Å ê¹Çñà ÖÆ, ÇâêàÆ ÕÇîôéð Ô¹ÇôÁÅðê¹ð Áå¶ ê¿ÜÅì ç¶ À¹Ú
ÁÇèÕÅðÆÁ» 鱧 ê¾åð ÇñÖ Õ¶ î§× ÕÆåÆ ÇÕ À¹Ã ò¾ñ¯º Çê¿â ç¯Ôñð¯ ÇòÖ¶
À¹Ã ò¾ñ¯º ÖðÆçÆ BG ÕéÅñ ÷îÆé À¹êð ê¿â ç¶ ÔÆ Õ¹Þ ÇòÁÕåÆ ÁÅêäÆ
îñÕÆÁå çðÃÅ Õ¶ À¹Ã ò¾ñ¯º ÖðÚ ÕÆå¶ Õð¯ó» ð¹ê¶ çÅ é¹ÕÃÅé Õð ðÔ¶ Ôé
Üç ÇÕ ê¿ÚÅÇÂå Áå¶ Ãðê¿Ú çÆ ÔÅ÷ðÆ ÇòÚ Ô¯Â¶ ðÅÜÆéÅî¶ é±§ é÷ð Á§çÅ÷
ÕðÕ¶ À¹Ã 鱧 å§× êz¶ôÅé Õð ðÔ¶ ÔéÍ êzÅêå ÜÅäÕÅðÆ Áé¹ÃÅð êzíܯå
ÇçØ, ÁÇíô¶Õ ÁÅé§ç òÅÃÆ Ã¹èÅð («ÇèÁÅäÅ) é¶ ê¹Çñà Áå¶ êzôÅÃé ç¶ À¹Ú
ÁÇèÕÅðÆÁ» 鱧 ÇñÖÆ ÇôÕÅÇÂå ÇòÚ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ À¹Ã é¶ Õ¹Þ Ãî» êÇÔñ»
×¹ðôðé Õ½ð, îÇÔ§çð ÇçØ, ìñÜÆå ÇçØ, êz¶î ÇçØ, êzì¯è ÇÃ§Ø ç¯Ôñð¯
寺 Õ¹Þ Ãî» êÇÔñ» BG ÕéÅñ ÷îÆé ÖðÆçÆ ÃÆ ÇÜà Óå¶ À¹é·» ÇéðîÅä çÅ
Õ§î ô¹ð± ÕÆåÅ Áå¶ ò§â 寺 ìÅÁç ÁÅêäÆ ÷îÆé ÇòÚ¯º Ö¹çÅÂÆ ÕðÕ¶ ê¹ñ
ìäÅÀ¹äÅ ô¹ð± Õð Çç¾åÅ ÃÆ êz§å± ç¯Ôñ𯺠ÇéòÅÃÆÁ» ò¾ñ¯º ÁÅêäÆ ÷îÆé
çÆ ò§â éÅ Ô¯ä ÕðÕ¶ ê¹Çñà Áå¶ êzôÅÃé çÆ ÃÔÅÇÂåÅ éÅñ Õ§î ì§ç Õð
Çç¾åÅ Üç ÇÕ À¹é·» 鱧 âð¶é÷ ÇòíÅ× ò¾ñ¯º òÆ ÔðÆ Þ§âÆ Áå¶ îé÷±ðÆ Çîñ
ü¾ÕÆ þÍ À¹é·» ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ×¹ðôðé Õ½ð ÁçÅñå ÇòÚ¯º ÁÅêäŠնà òÅêà ñË
ü¾ÕÆ þ Áå¶ ðÅÜÆéÅîÅ Çê¿â çÆ Ãðê¿Ú Áå¶ ê¿ÚÅÇÂå ÇòÚ Ô¯ ü¾ÕÅ þÍ À¹é·»
î§× ÕåÆ ÇÕ À¹é·» ò¾ñ¯º ÕÆå¶ ÜÅ ðÔ¶ ÇéðîÅä Õ§î» é±§ î¹ó ÚÅñ±
ÕðòÅÇÂÁÅ ÜÅò¶ å» Ü¯ ÁÅêäÅ Ô¯ ðÔ¶ ñ¾Ö» ç¶ é¹ÕÃÅé 寺 ìÚ ÃÕäÍ
è¹¾×Å é¶ ÕÆåÅ Õ¹çðåÆ ÚÇÕåÃÅ î¿Ççð çÅ ç½ðÅ
Ô¹ÇôÁÅðê¹ð, B éò¿ìð (Çòô¶ô êÌåÆÇéè)-î¹¾Ö êÅðñÆîÅéÆ ÃÕ¾åð ç¶Ã ðÅÜ
ÇÃ¿Ø è¹¾×Å é¶ ÃæÅéÕ îÅâñ Õñ¯éÆ ÇòÖ¶ ÃÇæå êÌÅÇ´ÇåÕ ÚÇÕåÃÅ î¿Ççð çÅ
ç½ðÅ ÕÆåÅÍ ÇÂà î½Õ¶ ÃÌÆ è¹¾×Å é¶ âÅ. ÜÃòÆð ÁÅÇðÁÅ éÅñ ×¾ñìÅå ÕÆåÆ
Áå¶ Õ¹çðåÆ ÇÂñÅÜ ÇòèÆ ìÅð¶ ÜÅäÕÅðÆ ÔÅÇÃñ ÕÆåÆÍ ÃÌÆ è¹¾×Å é¶ ÇÕÔÅ
ÇÕ çòÅÂÆÁ» 寺 å¿× ÁÅ ü¾Õ¶ ñ¯Õ» ù ÇÂà çÅ ìÔ¹å ñÅí êÔ¹¿Ú¶×ÅÍ
êÌÅÇ´ÇåÕ ÚÇÕåÃÅ î¿Ççð ÇòÚ ê¹¿Üä ç¶ Ã¿ÃæÅêÕ áÅÕ¹ð ÃåêÅñ ÇÃ¿Ø Áå¶
Ô¯ð êåò¿å¶ þÜä» é¶ ÃÌÆ è¹¾×Å çÅ ÃòÅ×å ÕÆåÅÍ
ñ¯Õ ê¾ÖÆ î¹¾ÇçÁ» Óå¶ ÜæÅ îÅðÚ Õðé çÅ ÁËñÅé
×ó·ô¿Õð, B éò¿ìð (èÅñÆòÅñ)-ÃÆ. êÆ. ÁÅÂÆ. ÁËî. ç¶ ÃÈìÅ ÃÕ¾åð¶å
î˺ìð ÕÅîð¶â ðØÈéÅæ ÇÃ¿Ø é¶ Á¾Ü ÇÂæ¶ êÌËà ÕÅéëð¿Ã ç½ðÅé ×¾ñìÅå
ÕðÇçÁ» Õ¶ºçð ÃðÕÅð 寺 î¿× ÕÆåÆ ÇÕ ÇÕÃÅé» ù Þ¯é¶ çÆ ëÃñ å¶ A@@
ð¹ê¶ çÅ ì¯éà Çç¾åÅ ÜÅò¶Í À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ ÃðÕÅð» ù ÚÅÔÆçÅ þ ÇÕ
ÇÕÃÅéÆ ù ìÚÅÀ¹ä ñÂÆ ÇÕÃÅé» çÆÁ» ëÃñ» ç¶ òÅÜì î¹¾ñ ñ×Ŷ ÜÅäÍ À¹é·»
ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ì¶ð¹Ü×ÅðÆ, îÇÔ¿×ÅÂÆ å¶ ÜéåÕ ò¿â êÌäÅñÆ ï¯× ã¿× éÅñ ñÅ×È
ÕðòÅÀ¹ä ñÂÆ AB çÿìð ù ÃÆ.êÆ.ÁÅÂÆ. Áå¶ ÃÆ.êÆ.ÁÅÂÆ. ÁËî òñ¯º «ÇèÁÅäÅ
ÇòÖ¶ ÇòôÅñ ðËñÆ ÕÆåÆ ÜÅ ðÔÆ þ ÇÜà ç½ðÅé ÃÆ.êÆ.ÁÅÂÆ. ÁËî ê¯Çñà
ÇìÀÈð¯ î˺ìð ÕÅ. ÃÆåÅ ðÅî ïËüðÆ Áå¶ ÃÆ.êÆ.ÁÅÂÆ ç¶ Üéðñ ÃÕ¾åð ÕÅ. ¶.
ìÆ. ìðèé 寺 ÇÂñÅòÅ ç¯ò» êÅðàÆÁ» ç¶ Õ¶ºçðÆ Ã¹ìÅÂÆ ÁÅ×È Ã¿ì¯èé Õðé׶Í
ÇÂà î½Õ¶ À¹é·» éÅñ ÕÅîð¶â çðôé ÇÃ¿Ø î¾àÈ, ÕÅ. îÔ» ÇÃ¿Ø ð¯óÆ,
ÜÇå¿çð êÅñ ÇÃ¿Ø ÃÆàÈ ÁÅ×È, ÕÅ. ðÇò¿çð Õ¹îÅð éÆàÅ, ×¹ðç¶ò ÇÃ¿Ø ìÅ×Æ
ÁÅÇç ÁÅ×È ÔÅ÷ð ÃéÍ
ñÅñÅ ñÅÜêå ðŶ ïÅç×ÅðÆ ÃÅñÅéÅ ìÅÃÇÕàìÅñ àÈðéÅî˺à ÃîÅêå
Ô¹ÇôÁÅðê¹ð, B
éò¿ìð (ÔðêzÆå Õ½ð)-ñÅñÅ ñÅÜêå ðŶ ÃÆéÆÁð ÃËÕ¿âðÆ ÃÕÈñ ÕÅÇñÜ ð¯â
ÇòÖ¶ Ú¾ñ ÇðÔÅ ñÅñÅ ñÅÜêå ðŶ ïÅç×ÅðÆ ÃñÅéÅ ìÅÃÇÕàìÅñ àÈðéÅî˺à
Á¾Ü ÃîÅêå Ô¯ Ç×ÁÅÍ Á¾Ü ÃîÅêåÆ ÃîÅ×î çÅ À¹çØÅàé îÅéÇÃÕ ð¯×» ç¶
îÅÇÔð âÅ. ìñÜÆå ÇÃ¿Ø é¶ ÕÆåÅÍ ÇÂà î½Õ¶ ì¯ñÇçÁ» À¹é·» é¶ ì¾ÇÚÁ» ù
ÇÂîÅéçÅðÆ éÅñ Ö¶âä ñÂÆ ê̶ÇðÁÅÍ çëåð ÃÕ¾åð ìñòÆð ÇÃ¿Ø é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ
ìÅÃÇÕàìÅñ ÇòÚ AE ÃÅñ 寺 ؾà À¹îð ç¶ à»âÅ ç¶ ì¾ÇÚÁ» çÆ àÆî é¶
êÇÔñÅ Áå¶ ìÃÆ ç½ñå Ö» çÆ àÆî é¶ çÈÜÅ Áå¶ AH ÃÅñ 寺 ؾà À¹îð òð×
ÇòÚ ×ó·çÆòÅñÅ çÆ àÆî é¶ êÇÔñÅ Áå¶ ðÅî Õñ¯éÆ çÆ àÆî é¶ çÈÜÅ ÃæÅé
ÔÅÇÃñ ÕÆåÅÍ Ü¶åÈ ì¾ÇÚÁ» ù âÅ. ìñÜÆå ÇÿØ, ñ¯Õ öòÕ î¿âñ ç¶ ÃÆéÆÁð
òÅÂÆà êÌèÅé ìñò¿å ÇÃ¿Ø Ö¶óÅ Áå¶ Ãê¯ðàà Õî¶àÆ ç¶ êÌÅÜËÕà Ú¶ÁðîËé âÅ.
ìÆ.Õ¶ îÇÔåÅ é¶ ÇÂéÅî åÕÃÆî ÕÆå¶Í ÇÂà î½Õ¶ Ô¯ðé» å¯º ÇÂñÅòÅ åÅðÅ
ÇÃ¿Ø Ô¹¿çñ, ÇêÌ¿ÃÆêñ ìñç¶ò ÇÿØ, ëÅÂÆé»Ã ÃÕ¾åð ú.êÆ îÇÔåÅ, Ãê¯ðàÃ
ÕéòÆéð Ãðî¹¾Ö ÇÃ¿Ø ÁÅÇç ÔÅÇ÷ð ÃéÍ
Çìðè ÁÅôðî ÇòÖ¶ èÅðÇîÕ ÃîÅ×î
ÔÇðÁÅäÅ, B éò§ìð (Ôðî¶ñ ÇÃ§Ø Ö¾Ö)-è§é è§é ÃzÆ ×¹ð± קzæ ÃÅÇÔì ÜÆ
çÆ ÃðêzÃåÆ Ô¶á ìÅìŠù§çð ÇÃ§Ø é¶åðÔÆä Çìðè ÁÅôðî ÔÇðÁÅäÅ ÇòÖ¶
ìÅìŠù§çð ÇÃ§Ø çÆ Gòƺ ìðÃÆ Ãì§èÆ îÔÅé ÕÆðåé çðìÅð ÕðòÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅ
ÇÜà ÇòÚ ê¿æ êzÇþè ÕÆðåéÆ Üæ¶ Áå¶ Ã§å îÔ»ê¹ðô Çòöô å½ð Óå¶ ÔÅ÷ð
Ô¯Â¶Í ÎÇÂà î½Õ¶ ÁÅÂÆÁ» ç×å» é±§ çì¯èé ÕðÇçÁ» Çìðè ÁÅôðî ç¶ î¹¾Ö
öòÅçÅð ìÅìÅ ìñòÆð ÇÃ§Ø ÖÅñÃÅ é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ Á¾Ü Ôð ÇÂéÃÅé êËö çÆ ç½ó
ÇòÚ ç±Ü¶ 寺 Á¾×¶ ÇéÕñä çÆ Õ¯Çôô ÇòÚ ÁÅêä¶ ×¹ð±Á» å¶ À¹é·» ò¾ñ¯º
çðÃŶ ðÃå¶ é±§ í¹¾ñçÅ ÜÅ ÇðÔÅ þÍ ÇÂà î½Õ¶ çå ìÅìÅ ìñòÆð ÇçØ
ÖÅñÃÅ, çå Ôðç¶ò ÇÃ§Ø åñò§âÆ ÁðÅÂÆÁ», çå ìñò§å ÇÃ§Ø ÔðÖ¯òÅñ, çå
í×ò§å ÇÃ§Ø ÔðÖ¯òÅñ, çå ìÅìÅ ðÅî ÇÃ§Ø ÃîÅè», çå öòÅ ÇÃ§Ø ðÅîê¹ð
Ö¶óÅ, çå þÚçÅ é§ç åÅÜê¹ð, íÅÂÆ ×¹ðêzÆå ÇÃ§Ø Ã¯åñÅ, ìÆìÆ ìñÇò§çð
Õ½ð ÖÅñÃÅ, íÅÂÆ ÜÃÇò§çð ÇÃ§Ø êàòÅðÆ ãÅâÆ ÜæÅ Ü×ÜÆòé ÇçØ, íÅÂÆ
ñÖòÆð ÇÃ§Ø ñ¾ÖÆ, íÅÂÆ ×¹ðÚðé ÇçØ, íÅÂÆ ÜÃÇò§çð ÇÃ§Ø êðîÅð å¶ íÅÂÆ
èðÇî§çð ÇçØ, ÕæÅ òÅÚÕ ÁîðÜÆå ÇçØ, íÅÂÆ ÔðíÜé ÇÃ§Ø Ã¯åñÅ, íÅÂÆ
åðñ¯Úé ÇÃ§Ø Õ§×îÅÂÆ, íÅÂÆ Ã§å¯Ö ÇÃ§Ø ÇÃåÅðÅ, ÕòÆôð, íÅÂÆ Ô÷ÅðÅ
ÇÃ§Ø íÆÖ¯òÅñ é¶ ÁÅÂÆÁ» ç×å» é±§ ×¹ðìÅäÆ éÅñ ܯÇóÁÅÍ ÇÂà ÃîÅ×î ÇòÚ
Ãà¶Ü ÃÕ¾åð çÆ í±ÇîÕÅ ÔðêzÆå ÇÃ§Ø å¶ ð¶ôî ÇÃ§Ø ÖÅñÃÅ é¶ ìÅÖ±ìÆ
ÇéíÅÂÆÍ ÇÂà ÃîÅ×î ÇòÚ Ô¯ðé» å¯º ÇÂñÅòÅ Ã: ×¹ðÇçÁÅñ ÇÃ§Ø èÅîÆ,
Õ¹ñçÆê ÇçØ, Ãðê¿Ú ×¹ðçÆê ÇçØ, é§: åÆðæ ÇçØ, ÔðêzÆå ÇÃ§Ø ÃÅìÆ,
×¹ðçÆê ÇÃ§Ø , î¹Õ¶ô Õ¹îÅð, òÇð§çð ÇÃ§Ø Ç×¾ñ, Ã: ÔðÜÆå ÇÃ§Ø ÖÅñÃÅ
é§×ñ, ù¾ÚÅ ÇÃ§Ø åÅÜê¹ð Çòô¶ô å½ð Óå¶ ÔÅ÷ð ÃéÍ
êÌÅÇÂîðÆ ÃÕÈñ» çÆÁ» Ö¶â» ç¶ éåÆܶ
çÃÈÔÅ, B éò¿ìð (ê. ê.)-çÃÈÔŠܯé ç¶ êÌÅÇÂîðÆ ÃÕÈñ» çÆÁ» ֶ⻠Ç÷ñ·Å
ÇþÇÖÁÅ ÁëÃð ÃÌÆîåÆ Ã¹ç¶ô Õ¹îÅðÆ ç¶ ÇçôÅ Çéðç¶ôÅ Áå¶ Ü¯é ÕéòÆéð Ã:
ÇçñìÅ× ÇÃ¿Ø ìÆ. êÆ. ÂÆ. ú. çÃÈÔÅ-B çÆ Á×òÅÂÆ Ô¶á ìñÅÕ Ã¿îåÆ Ãà¶âÆÁî
çÃÈÔÅ ÇòÖ¶ ÿê¿é Ô¯ÂÆÁ»Í ÇÂé·» Ö¶â» ç¶ éåÆܶ ÇÂà åð·» ðÔ¶
ÁËæñËÇàÕà ç½ó A@@ îÆàð ñóÕ¶ ðäÜÆå ÇÃ¿Ø ìïñ Õñ» êÇÔñ» ÃæÅé, ÿçÆê
ÇÃ¿Ø ÁÅñîê¹ð çÈÃðÅ, A@@ îÆàð ñóÕÆÁ» ììÆåÅ Õñ¯òÅñ êÇÔñÅ, ÃŬ ì˺Ã
ÁòÅé çÈÃðÅ, ç½ó B@@ îÆàð ñóÕ¶ Çòé¯è Õ¾ñ¯òÅñ êÇÔñÅ, ÁÕÅÃçÆê ê¾ÃÆ ì¶à
çÈÃðÅ, D@@ îÆàð ñóÕÆÁ» ìñÇò¿çð Õ½ð ç¹ðîÆòÅñ êÇÔñÅ, ùîå ðÅäÆ
ùðÃÆÁÅ çÈÜÅ, D@@ îÆàð ðÆñ¶Á ñóÕ¶ çÃÈÔÅ êÇÔñÅ, à»âÅ çÈÜÅ, D@@ îÆàð
çÈÃÔÅ êÇÔñÅ, à»âÅ çÈÜÅÍ
ò¾Ö-ò¾Ö ÃóÕ ÔÅçÇÃÁ» ÇòÚ ÚÅð ÷ÖîÆ
×ó·ô§Õð, B éò§ìð (ìÅñÆ)-æÅäÅ ×ó·ô§Õð ÁèÆé êËºç¶ îÅð×» Óå¶ ò¾Ö ò¾Ö
ÃóÕÆ ÔÅçÇÃÁ» ÇòÚ ÚÅð ñ¯Õ» ç¶ ÷ÖîÆ Ô¯ä çÆ Ã±ÚéÅ êzËà 鱧 ÇîñÆÍ æÅäÅ
×ó·ô§Õð çÆ ÜÅäÕÅðÆ Áé¹ÃÅð Çê¿â í¾Üñ 寺 Çê¿â ðÅîê¹ð Çìñó¯º é±§
Ü»çÆ ÃóÕ Óå¶ ÃÕ±àð å¶ î¯àð ÃÅÇÂÕñ çÆ Ô¯ÂÆ à¾Õð ÇòÚ î¯àð ÃÅÇÂÕñ
ÚÅñÕ ñòçÆê ôðîÅ ê¹¾åð î¶Üð ÇÃ§Ø òÅÃÆ í¾Üñ Áå¶ Ü×çÆô ôðîÅ ê¹¾åð
Çé¾ÕÅ ðÅî òÅÃÆ ìÅìÅ çÆê ÇÃ§Ø é×ð éò» ôÇÔð ÷ÖîÆ Ô¯Â¶ ÇÜé·Å ÇòÚ¯º
ñòçÆê ÇÃ§Ø ÇÃòñ ÔÃêåÅñ ×ó·ô§Õð ÇòÚ Ü×çÆô ôðîŠ鱧 קíÆð ÷ÖîÆ Ô¯ä
ÕðÕ¶ éò» ôÇÔð ç¶ ÇÂÕ êzÅÇÂò¶à ÔÃêåÅñ ÇòÚ çÅÖñ ÕðòÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅ ç±ÜÅ
ì§×Å ð¯â å¶ Çê¿â Ú½óÅ ñÅ׶ êðîÜÆå Ã¾å¯ ÇÂÕ àð¾Õ éÅñ ÃÕ±àð ÚñÅÀ¹ºç¶
Ã àÕðÅÁ Õ¶ ÷ÖîÆ Ô¯ Ç×ÁÅÍ åÆÜÅ ÔÅçÃÅ ç¯ ÕÅð» ç¶ ÁÅêà ÇòÚ àÕðÅÀ¹ä
å¶ òÅêÇðÁÅ ÇÜà ÇòÚ ÇÜé ÕÅð ÚÅñÕ ÜËîÆ Ú¯êóÅ ê¹¾åð ðÇܧçð ÇÃ§Ø ÔÅñ
òÅÃÆ ê¯ÃÆ é±§ þ໠ñ¾×ÆÁ»Í
á§âñ é¶ ò§â¶ AH ñ¾Ö HE Ô÷Åð ç¶ Ú˵Õ
îÅÇÔñê¹ð, B éò§ìð (çÆêÕ Á×éÆÔ¯åðÆ)-ê¿ÜÅì çÆ Ã¾åÅèÅðÆ ÃðÕÅð ê¿ÜÅì
ÇòÚ Ö¶åÆìÅóÆ çÆ çôŠùèÅðé Áå¶ ÇÕÃÅéÅ çÆÁ» Ôð ÃÔ±ñå» é±§ ê±ðÅ Õðé
ñÂÆ ê±ð¶ ܯð ô¯ð éÅñ Õ§î Õð ðÔÆ þÍ ÇÂà Ãì§èÆ ÇÕÃÅé» ñÂÆ éòƺ éÆåÆ
òÆ ÇåÁÅð Õð ðÔÆ þÍ ÇÂÔ ÇòÚÅð î¹¾Ö Ã§ÃçÆ ÃÕ¾åð ïÔä ÇÃ§Ø á§âñ é¶
Á¾Ü ÃæÅéÕ ìñÅÕ Ã§îåÆ çëåð ÇòÖ¶ ìñÅÕ îÅÇÔñê¹ð ç¶ Ãðê¿Ú» ê¿Ú» ç¶
íÅðÆ ÇÂÕ¾á 鱧 çì¯èé ÕðÇçÁ» êz×à ÕÆå¶Í ÃzÆ á§âñ é¶ ìñÅÕ îÅÇÔñê¹ð
ç¶ BE Çê¿â» 鱧 AH ñ¾Ö HE Ô÷Åð ç¶ ÚËÕ éð¶×Å ï¯ÜéÅ ÁèÆé ò§â¶Í ÇÂÃ
î½Õ¶ À¹é·» ìñÅÕ îÅÇÔñê¹ð ÁèÆé êËºç¶ BE Çê¿â» çÆÁ» ê¿ÚÅÇÂå» é±§ éð¶×Å
ï¯ÜéÅ ÁèÆé AH ñ¾Ö HE Ô÷Åð ð¹ê¶ ç¶ ÚËÕ òÆ Çç¾å¶Í À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ
ìñÅÕ ñÂÆ Û¶ Õð¯ó ð¹ê¶ ÁÅ ü¾Õ¶ ÔéÍ ÇÂà î½Õ¶ À¹é·» ç¶ éÅñ ÇÂÕìÅñ
ÇÃ§Ø ÖËóÅ î˺ìð Üéðñ Õ½ºÃñ ÁÕÅñÆ çñ ìÅçñ, êðîÜÆå ÇÃ§Ø Ú¶ÁðîËé ìñÅÕ
çîåÆ, èðîêÅñ ÇÃ¾è± ìñÅÕ ÇòÕÅà Áå¶ ê¿ÚÅÇÂå ÁÇèÕÅðÆ, í×å ðÅî î˺ìð
ìñÅÕ Ã§îåÆ, îÇÔ§çð êÅñ , ñ¾ÖÅ ÇÃ§Ø êÅñçÆÍêðîçÆê ÇÃ§Ø ê¿â¯ðÆ, ÃåéÅî
ÇÃ§Ø ðÅîê¹ð, ìñç¶ò ÇÃ§Ø îé¯ñÆÁÅ Ãðê¿Ú, îÇÔ§çð ÇÃ§Ø Ãðê¿Ú ìÅóÆÁ»
Ö¹ðç, åðöî ÇÃ§Ø Ãðê¿Ú Ú¶ñÅ, ùðÜÆå Õ½ð, Ãðê¿Ú ì¾ã¯ , ÜÃÇò§çð Õ½ð
ì¾ã¯ÁÅä, ×¹ðîÆå Õ½ð Ãðê¿Ú Ôò¶ñÆ, ùÇð§çð Õ½ð Õ¯áÆ, ǧçðêÅñ ÇçØ
Ãðê¿Ú, îÇÔ§×ð¯òÅñ Ãî¶åíÅðÆ Ç×äåÆ ÇòÚ ÁÕÅñÆ íÅÜêÅ òðÕð òÆ ÔÅ÷ð ÃéÍ
ê³ÜÅìÆ ÔÆ î» ì¯ñÆ å¯º íàÕ ðÔ¶-Ç×¾ñ
×ó·ô¿Õð, B éò¿ìð (èÅñÆòÅñ)- ê³ÜÅìÆ ì¯ñÆ Áå¶ ê³ÜÅìÆ ÃÇíÁÅÚÅð ù
ÇÜÀ¹ºçÅ ð¾Öä ñÂÆ ê³ÜÅìÆÁ» ÇòÚ ê³ÜÅìÆ êÌåÆ ð¹ÚÆ Áå¶ ÷ÜìÅ êËçÅ ÕðéÅ
çÅ òÕå ÁÅ Ç×ÁÅ þ ÇÕÀ¹ºÇÕ Á¾Ü ÔñÅå ÇÂÔ¯ ìä ׶ Ôé ÇÕ ÃÅⶠê³ÜÅìÆ ÔÆ
ê³ÜÅìÆ ì¯ñÆ å¯º íàÕ ðÔ¶ ÔéÍ ÇÂé·» ÇòÚÅð» çÅ êÌ×àÅòÅ ê³ÜÅìÆ ÕñÚðñ
ùÃÅÇÂàÆ Áå¶ ê³ÜÅìÆ é½ÜòÅé ÃíÅ òËéÕÈòð ç¶ êÌèÅé Ã: ìñçÆê ÇÃ¿Ø Ç×¾ñ
ÁÕÅñ×ó· é¶ Á¾Ü ê³ÜÅìÆ ÇçòÃ ç¶ Ãì¿è ÇòÚ ×¾ñìÅå ÕðÇçÁ» ÕÆåÅÍ À¹é·»
ÇÕÔÅ ÇÕ ê³ÜÅìÆ Ççòà îéÅÀ¹ä çÅ î¿åò å» ÔÆ êÈðÅ Ô¯ Ãն׊ܶÕð ÁÃÆ
ê³ÜÅìÆ î» ì¯ñÆ Áå¶ ê³ÜÅìÆ ÃÇíÁÅÚÅð ù êÌë¹¾ñå Õðé çÅ À¹êðÅñÅ ÕðƶÍ
ÇÂà î½Õ¶ ïÈæ ÁÅ×È Ã: ÔðêÌÆå ÇÃ¿Ø Çð¿ÕÈ ì¶çÆ, Ã: ìÔÅçð ÇÃ¿Ø ÁÕÅñ×ó·
òÆ ÔÅ÷ð ÃéÍ
ڿ׶ ÇêÛ¯Õó òÅñ¶ ÁÅ×ÈÁ» ù Á¾×¶ ÇñÁÅÀ¹ä çÆ ñ¯ó-Ç×¾ñ
×ó·ô¿Õð, B éò¿ìð (èÅñÆòÅñ)-ê³ÜÅì ç¶ ÇòÕÅà Áå¶ ñ¯Õ ÇÔ¾å» ù î¹¾Ö
ð¾ÖÇçÁ» î¹¾Ö î¿åðÆ Ã: êÌÕÅô ÇÃ¿Ø ìÅçñ Áå¶ À¹ê î¹¾Ö î¿åðÆ Ã: ùÖìÆð
ÇÃ¿Ø ìÅçñ ù ÚÅÔÆçÅ þ ÇÕ À¹Ô êÅðàÆ ÓÚ Ú¿×Å ÁÃð ðÃÈÖ Áå¶ Ú¿×¶ ÇêÛ¯Õó
ð¾Öä òÅñ¶ ÁÅ×ÈÁ» ù Á¾×¶ ÇñÁÅÀ¹äÍ ÇÂé·» ÇòÚÅð» çÅ êÌ×àÅòÅ êÌòÅÃÆ
íÅðåÆ å¶ ÃîÅÜ Ã¶òÆ Ã: ìñçÆê ÇÃ¿Ø Ç×¾ñ ÁÕÅñ×ó· êÌèÅé ê³ÜÅìÆ ÕñÚðñ
ùÃÅÇÂàÆ Áå¶ ê³ÜÅìÆ é½ÜòÅé ÃíÅ òËéÕÈòð (ÕËé¶âÅ) é¶ ÁÅêä¶ Çê³â
ÁÕÅñ×ó· ÇòÖ¶ ×¾ñìÅå ç½ðÅé ÕÆåÅÍ Ã: ìñçÆê ÇÃ¿Ø Ç×¾ñ é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ
êÌòÅÃÆ ê³ÜÅìÆÁ» ù ô̯îäÆ ÁÕÅñÆ çñ 寺 ìÔ¹å ÁÅû Ôé ÇÂà ñÂÆ êÌòÅÃÆ
ê³ÜÅìÆ éÔƺ ÚÅÔ¹¿ç¶ ÇÕ À¹é·» ÇòòÅçå ÁÅ×ÈÁ» ù ڿ׶ ÁÔ¹¾ç¶ Çç¾å¶ ÜÅä
ܯ ç¶ô-Çòç¶ô ÇòÚ êÅðàÆ Ü» ÃÈì¶ ç¶ ÇÔ¾å» çÆ ìÜŶ ÁÅêä¶ Çé¾ÜÆ ÇÔ¾å»
Á¾×¶ ÁŶ Ô¯äÍ
ÇòÇ×ÁÅé êzçðôéÆ ÓÚ ÃðÕÅðÆ ÃÕ±ñ» çÆ Úó·å
îÅÇÔñê¹ð, B éò¿ìð (çÆêÕ Á×éÆÔ¯åðÆ)-ðÅÜ ÃÅǧà ÇþÇÖÁŠçÃæÅ ê¿ÜÅì
ç¶ ÇçôÅ Çéðç¶ô» å¶ ÇòÇ×ÁÅé åÕéÅñ¯ÜÆ Áå¶ ÃîÅÜ Çòô¶ Óå¶ ÃæÅé ÃðÕÅðÆ
ÃÆéÆÁð ÃËÕ§âðÆ ÃÕ±ñ (ñóÕ¶) ÇòÖ¶ ÇòÇ×ÁÅé êzçðôéÆ ñ×ÅÂÆ ×ÂÆÍ Ç÷ñ·Å
ÇþÇÖÁÅ ÁëÃð ÇêzåêÅñ ÇÃ§Ø òÅñÆÁÅ Áå¶ Ç÷ñ·Å ÃÅǧà ùêðòÅÂÆ÷ð ÃǦçð
ÇÃ§Ø çÆ Á×òÅÂÆ Ô¶á ñ×ÅÂÆ ×ÂÆ ÇÂà åÇÔÃÆñ ê¾èðÆ êzçðôéÆ ÇòÚ åÇÔÃÆñ ×ó·ô§Õð
ÁèÆé êËºç¶ CE ÃÕ±ñ» çÆÁ» àÆî» é¶ ÇÔ¾ÃÅ ÇñÁÅÍ Çêz§. ùÖÇò§çð ÇçØ
çÆ Á×òÅÂÆ Ô¶á ÕðòÅÂÆ ×ÂÆ ÇÂà êzçðôéÆ ÇòÚ î¹¾Ö îÇÔîÅé òܯº Áô¯Õ
ÕÅñÆÁÅ ÁÇÃÃà˺à Ç÷ñ·Å ÃÅǧà ùêðòÅÂÆ÷ð ÔÅ÷ð Ô¯Â¶Í À¹é·» ÁÅêä¶
çì¯èé ðÅÔƺ ÇÂÔ¯ ÇÜÔÆÁ» Ã Ã Óå¶ ñ¾×çÆÁ» êzçðôéÆÁ» éÅñ
ÇòÇçÁÅðæÆÁ» Áå¶ ÁÅî ñ¯Õ» çÅ ÚÔ¹§î¹¾ÖÆ ÇòÕÅà Թ§çÅ þÍ ç¯ Ççé Ú¾ñ¶
ÇÂé·» î¹ÕÅìÇñÁ» ÇòÚ ÚÅðà î¹ÕÅìñ¶ ÇòÚ ÜÃêzÆå Õ½ð îÅÇÔñê¹ð 鱧 êÇÔñÅ,
Õ¹Çñò§çð ÇÃ§Ø îÅÇÔñê¹ð 鱧 ç±ÜÅ Áå¶ êzíܯå Õ½ð î¯ð»òÅñÆ Áå¶ åÇܧçð
Õ½ð ëÇåÔê¹ð 鱧 åÆÜÅ ÃæÅé ÇîÇñÁÅÍ ÁÅî Ç×ÁÅé ÇòÚ ÇçñêzÆå Õ½ð ×¹ð±
éÅéÕ ÃÕ±ñ ðòÆéÅ, êÇÔñ¶, Áܶ Õ¹îÅð , ÁÕÅôçÆê ãÅâÅ Õñ» ç±Ü¶,
Õ¹ñÇò§çð Õ½ð, ðäÜÆå ÇÃ§Ø ÁÜé¯ÔÅ åÆܶ ÃæÅé Óå¶ ðÔ¶Í î½ÃîÆ åìçÆñÆ
î¹ÕÅìñ¶ ÇòÚ ÁÕÅôêzÆå ê¿âðÆ ìÆå, ÜÃÕðé îÅÔÆ îÜÅðÅ âƺ×ðÆÁ» , íÅòéÅ
ì§×Å ÕÅñ¶òÅñ í×å», ñÚéÅ å¶ åÕé¯ñ¯ÜÆ Çòô¶ ÇòÚ ê±éî Çã¾ñ¯º îÜÅðÅ
âƺ×ðÆÁ» ÔðÇܧçð ÇÃ§Ø ê¯ÃÆ, ×Çäå Çòô¶ ÇòÚ îéêzÆå Õ½ð îÜÅðÅ
âƺ×ðÆÁÅ, Ü×ð±ê ñÅñ ê¿â¯ðÆ ìÆå, î¹Õ¶ô Õ¹îÅð ê¾çÆ Ã±ðÅ ÇçØ, Ö¶â»
ÇòÚ ÇòÇ×ÁÅé åÕé¯ñ¯ÜÆ ñÖòÆð ñÅñ ê¿â¯ðÆ ìÆå, ÁôòéÆ Õ¹îÅð ê¯ÃÆ,
òÅåÅòðä åìçÆñÆ ç¶ éåÆܶ ÇòÚ çñÜÆå Õ½ð îÜÅðÅ âƺ×ðÆÁÅ, Áܶ Õ¹îÅð
ãÅâÅ Õñ», ìñÇܧçð ÇÃ§Ø ê¯ÃÆ, ÔÇðÁÅòñ Çòô¶ ÇòÚ îéÜÆå ðÅî î¯ð»òÅñÆ,
ìñÜÆå ÇÃ§Ø îÜÅðÅ âƺ×ðÆÁÅ, ÜÃêzÆå ê¯ÃÆ, îé¹¾ÖÆ ÇòÕÅà ÇòÚ ×¹ðçÆê
ÇÃ§Ø ê¯ÃÆ, ðÅÜ ðÅäÆ îÜÅðÅ âƺ×ðÆÁÅ,ñÖòÆð ÇÃ§Ø ê¿â¯ðÆ ìÆå êÇÔñ¶,
ç±Ü¶ Áå¶ åÆܶ ÃæÅé Óå¶ ðÔ¶Í ÃËÕ§âðÆ î¹ÕÅìÇñÁ» ÇòÚ òÅåÅòðä åìçÆñÆ
Çòô¶ ÇòÚ Á§Çîzå ÇÃ§Ø îÅÇÔñê¹ð êÇÔñ¶, îéÇܧçð Õ½ð ê¾çÆ Ã±ðÅ ÇçØ,
ÁðôçÆê Õ½ð ×ó·ô§Õð åÆܶ ÃæÅé Óå¶ ðÔ¶Í ÔÇðÁÅòñ Çòô¶ ÇòÚ Çòò¶Õ
îÅÇÔñê¹ð, îé¹¾ÖÆ ÇòÕÅà ÇòÚ ÇêzÁ§ÕÅ Õ½ôñ ×ó·ô§Õð, îéêzÆå Õ½ð ê¾çÆ Ã±ðÅ
ÇÃ§Ø , ÕîñÜÆå ÇÃ§Ø îÅÇÔñê¹ð, ñÚéÅ åÕéÅñ¯ÜÆ ÇòÚ Ú§çð êzåÅê ê¾çÆ Ã±ðÅ
ÇçØ, î¹éÆô Õ¹îÅð ×ózô§Õð, ×Çäå ÔðÜÅê ÇÃ§Ø îÅÇÔñê¹ð ÕðîòÅð êÇÔñ¶
ç±Ü¶ Áå¶ åÆܶ ÃæÅé Óå¶ ðÔ¶Í Á¾Ü ç¶ î¹ÕÅìÇñÁ» ÇòÚ Á§Õ¹ð ôðîÅ, ðÅÜÆò
ôðîÅ, éÆðÜ ôðîÅ, Áîéܯå Õ½ð, ÜÃÇò§çð ÇçØ, ÁòåÅð ÇÃ§Ø ðÆÔñ,
ìñÇò§çð ÇÃ§Ø ã¾à, úºÕÅð éÅæ , ùÇð§çð êÅñ ÇçØ, ÁòåÅð ÇÃ§Ø Ú¾Õ ìÅî±
, ÃåêÅñ ÇÃ§Ø , êðîÜÆå ܯôÆ, ðÇò§çð ÇçØ, ÔðÕ§òñÜÆå ÇçØ, ÃÆåñ ÇçØ
é¶ òÆ ÁÅêä¶ ÇòÚÅð ê¶ô ÕÆå¶Í
ÇåñÕ ðÅÜ é¶ ÁÔ¹çŠÿíÅÇñÁÅ
î¹Õ¶ðÆÁ», B éò¿ìð (ðÅî×ó·ÆÁÅ)-ê³ÜÅì ðÅÜ ÇìÜñÆ ì¯ðâ Ãì âòÆ÷é î¹Õ¶ðÆÁ»
ç¶ ÁËÕÃÆÁé çÅ ÁÅÔ¹çÅ éò¶º Çéï¹¾Õå ԯ¶ ÁËÕÃÆÁé ôÌÆ ÇåñÕ ðÅÜ é¶
ÿíÅñ ÇñÁÅÍ À¹Ô Ç÷ñ·Å ×¹ðçÅÃê¹ð 寺 ìçñ Õ¶ ÇÂ¾æ¶ Çéï¹¾Õå ԯ¶ ÔéÍ
Á¾Ü À¹é·» ç¶ ÁÅÔ¹çŠÿíÅñä î½Õ¶ ÇìÜñÆ ì¯ðâ ç¶ ÕðîÚÅðÆÁ» 寺 ÇÂñÅòÅ
À¹Ôé» ç¶ Çðôå¶çÅð» òñ¯º òÆ êÔ¹¿Ú Õ¶ òèÅÂÆ Çç¾åÆ ×ÂÆÍ ÇÂà ÃÅç¶
ÃîÅ×î ÇòÚ Ô¯ðé» å¯º ÇÂñÅòÅ Ç¿ÜÆéÆÁð Áô¯Õ Õ¹îÅð, Ã: ×¹ðÇçÁÅñ ÇÿØ
ܶ. ÂÆ., Ãðê³Ú ìñòÆð ÇÃ¿Ø é½ôÇÔðÅ, Ã: îÇÔñ ÇÿØ, ùç¶ô Õ¹îÅð,
×¹ðçÆê ÇÃ¿Ø èÅîÆ, ÜÃêÅñ ÇÃ¿Ø ÁÅÇç Ãî¶å À¹Ôé» ç¶ ç¯Ãå Çî¾åð» òñ¯º
ÔÅ÷ð Ô¯ Õ¶ ôÌÆ ÇåñÕ ðÅÜ ÁËÕÃÆÁé î¹Õ¶ðÆÁ» ù òèÅÂÆ Çç¾åÆÍ
ÜéÅì ÇÂé·» À¹êð Õ¯ÂÆ ÕÅ鱧é ñÅ×± éÔƺ Ô¹§çÅ
éÃðÅñÅ, B éò¿ìð (Ãåò§å ÇçØ)-éÃðÅñÅ ê¹¾ñ é÷çÆÕ ð¶åÅ ç¶ À¹êð å¾Õ
ñ¾ç¶ àð¾Õ ç¶ àÅÇÂð ÇéÕñ ÜÅä ÕÅðé ÃóÕ ÇòÚÕÅð Öó·¶ àð¾Õ é¶ ÕÅëÆ Ãî»
ÁÅòÅÜÅÂÆ é±§ êzíÅÇòå ÕðÆ ð¾ÇÖÁÅ å¶ ÇÂÔ ÇÃñÇÃñÅ åÕðÆìé Ôð ð¯÷ ÔÆ
ÇÂÕ Á¾èÆ úòð ñ¯â àðÅñÆ Ü» àð¾Õ éÅñ òÅêÇðÁÅ ðÇÔ§çÅ þÍ Ü¦èð Ç÷ñ·¶
ÇòÚ òðåÆ ÜÅä òÅñÆ ð¶åÅ åÕðÆìé ÃÅðÆ Ô¹ÇôÁÅðê¹ð Ç÷ñ·¶ 寺 ÔÆ Ü»çÆ þ
ÇÜà ÕÅðé ÇÂÔ àðËÕàð àðÅñÆÁ» òÅÇñÁ» é¶ÇÂà ÇÕ¾å¶ é±§ ÁÅêäÅ ð¯÷Æ ð¯àÆ
çÅ ÃÅèé ìäÅÇÂÁÅ Ô¯ÇÂÁÅ þÍ ÇÂÔ ð¶åÅ ã¯ä òÅñ¶ ÁÅêä¶ òÅÔé» é±§ Çìé»
ã¾Õ¶ ÔÆ ÇñÜ»ç¶ Ôé ÇÜà ÕÅðé ÇÂé·» 寺 À¹âçÆ ð¶åÅ î¯àð ÃÅÇÂÕñ ÃÕ±àð
ÃòÅð» çÆÁ» Á¾Ö» ÇòÚ ê˺çÆ þ å¶ ÎÇÂà éÅñ ÕÂÆ òÅð ÔÅçÃÅ òÆ òÅêð Ü»çÅ
þÍ êzôÅÃé 鱧 ÚÅÔÆçÅ þ ÇÕ ÇÂé·» ò¾ñ ÇèÁÅé ç¶ò¶ ÇÕÀ¹ºÇÕ ÇÂé·» ò¾ñ¯º
òðåÆ Ü»çÆ Áä×ÇÔñÆ ÕÅðé Õ¯ÂÆ Ô¯ð ò¾âÅ ÔÅçÃÅ éÅ òÅêð ÜÅò¶Í
Ç÷ñ·Å ܶå±Á» çÅ ÃéîÅé
îÅÇÔñê¹ð, B éò¿ìð (Á×éÆÔ¯åðÆ)- ÁÅôÅ ÇÕðé ÃÕ±ñ ÜÔÅé Ö¶ñ» ÇòÖ¶
ÕðòÅÂÆÁ» ×ÂÆÁ» î§çì¹¾èÆ ì¾ÇÚÁ» çÆÁ» Ç÷ñ·Å ê¾èðÆ Ö¶â» ÇòÚ ìñÅÕ
îÅÇÔñê¹ð B ç¶ Çê¿â éâÅñ ç¶ ÃðÕÅðÆ ÁËñî˺àðÆ ÃÕ±ñ ç¶ ç¯ ì¾ÇÚÁ» òñ¯º
B@@ îÆàð ç½ó ÇòÚ êÇÔñ» Áå¶ åÆÃðÅ ÃæÅé êzÅêå ÕðÕ¶ ÃÕ±ñ Áå¶ ÇÂñÅÕ¶
çÅ é»Á ð¯ôé ÕÆåÅÍ ÇÂà Ãì§èÆ ÜÅäÕÅðÆ Çç§ÇçÁ» ìñÅÕ êzÅÇÂîðÆ ÇþÇÖÁÅ
ÁëÃð ðعòÆð ÇÃ§Ø é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ Ç÷ñ·Å ê¾èðÆ Ö¶â» ÇòÚ î§çì¹èÆ Á§ÜéÆ
Õ¹îÅðÆ é¶ B@@ îÆàð ç½ó ÇòÚ¯º êÇÔñ» Áå¶ Ü×ÜÆå ÇÃ§Ø é¶ åÆÜÅ ÃæÅé
êzÅêå ÕÆåÅÍ ì¾ÇÚÁ» çÆ ÃëñåÅ å¶ À¹é·» ÃÕ±ñ ÁÇèÁÅêÕŠùÇð§çð ÇçØ
ǧÚÅðÜ Áå¶ îÆù ìÅñÅ ù òèÅÂÆ Çç§ÇçÁ» ì¾ÇÚÁ» ù ÃéîÅÇéå òÆ ÕÆåÅ
Ç×ÁÅÍ
Ü¿âÅ Çòç¶ô ç½ð¶ 寺 êðå¶
Ô¹ÇôÁÅðê¹ð, B
éò¿ìð (Çòô¶ô êÌåÆÇéè)-Ç÷ñÅ ô̯îäÆ ÁÕÅñÆ çñ (ìÅçñ) ç¶ Üéðñ ÃÕ¾åð
Õ¹ñÇò¿çð ÇÃ¿Ø Ü¿âÅ Çòç¶ô ç½ð¶ 寺 êðå ÁŶ ÔéÍ ÃÌÆ Ü¿âÅ é¶ êÅðàÆ
êÌåÆ ÁÅêäÆÁ» öòÅò» Çëð 寺 Ãð×ðî Õð Çç¾åÆÁ» ÔéÍ |
|
|
