 |
|
New Page 1
|
|
|
|
|
|
|
ÓHD ç¶ ôÔÆç» çÆ ïÅç ÓÚ Ö³éÅ Áå¶ ÁÅÃ-êÅà î¹Õ¿îñ ì¿ç
Õ¹ÔÅóÅ Ú½Õ ÓÚ î¹Õ¿îñ ì¿ç ç½ðÅé ì¿ç ç¹ÕÅé» Á¼×¶ ç¯ ø¶ðÆ òÅñ¶ ÁðÅî
Õðç¶ Ô¯Â¶Í åÃòÆð : 嶬 ðÅî Õ¹ÔÅóÅ
Ö¿éÅ, C éò§ìð (ñÅñ)-
Á¾Ü Ö¿éÅ ÇòÚ AIHD ç¶ ç§Ç×Á» ç¶ ÇÖñÅë Ö¿éÅ ÇòÚ ì§ç ñ×ê× î¹Õ§îñ
ÇðÔÅÍ Ãò¶ð¶ ÕðÆì A@ òܶ AIHD ç§×Å êÆó·å ùÃÅÇÂàÆ Ö¿éÅ ç¶ êzåÆÇéè»
é¶ Ã: ðÇò§çð ÇÃ§Ø ì¾×Å çÆ Á×òÅÂÆ ÇòÚ ÃæÅéÕ ×¹ðç¹ÁÅðÅ ÃzÆ Ã¹Ö
ÃÅ×ð ÃÅÇÔì ÇòÖ¶ ÁðçÅà Õðé À¹êð§å ôÇÔð ç¶ ì÷Åð» ç¶ ÇòÚ å¶ ÜÆ. àÆ.
ð¯â Óå¶ Ú¾Õð ñÅÇÂÁÅ Áå¶ ìÅÁç ÇòÚ Ö¿éÅ ç¶ ÁËÃ. âÆ. ÁËî. ÃzÆ ÁÇíéò
ÇåzÖÅ ù î§× ê¾åð í¶à ÕÆåÅÍ Á¾Ü ôÇÔð ç¶ ÃÅð¶ êzî¹¾Ö ì÷Åð» ÇÜé·»
ÇòÚ Áîñ¯Ô ð¯â, ùíÅô ì÷Åð, ÇÕåÅì ì÷Åð, î¶é ì÷Åð, ð¶ñò¶ ð¯â,
ÕðéËñ ÇÃ§Ø ð¯â, îñ¶ðÕ¯àñÅ ð¯â, ÃîðÅñÅ ð¯â ÁÅÇç ôÅÇîñ Ôé ñ×ê× ì§ç
ðÔ¶Í ÇÂà î½Õ¶ ܯÇקçð ÇçØ, Õ¹ñçÆê ÇÃ§Ø Ã¬ÜÅ, çÇò§çð ÇçØ, çå¯Ö
ÇÃ§Ø ì¾×Å, ÁÅåîòÆð ÇçØ, Õ¹ñçÆê ÇÃ§Ø ì¾×Å, ÁîðÆÕ ÇçØ, ëÈñÅ ÇçØ,
ðÇò§çð ÇÃ§Ø Áñ¾×, êz¶î ÇçØ, ×¹ñÅì ÇçØ, îéÜÆå ÇçØ, ÜÃòÆð ÇçØ,
ÁðÇò§çð ÇÃ§Ø Áå¶ ò¾âÆ Ç×äåÆ ÇòÚ ç§×Å êÆó·å ôÅÇîñ ÃéÍ
ìÆÜÅ î¹Õ§îñ å½ð Óå¶ ì§ç ÇðÔÅ
ìÆÜÅ, (èÆðÅ)- éò§ìð AIHD ç¶ ÇÃ¾Ö Õåñ¶ÁÅî î½Õ¶ îÅð¶ ׶ Ô÷Åð»
Çþֻ ù ôðè»ÜñÆ ç¶ä ñÂÆ ÖÅñÃÅ ÁËÕôé Õî¶àÆ Áå¶ çñ ÖÅñÃÅ ò¾ñ¯º
Çç¾å¶ ê¿ÜÅì ì§ç Ã¾ç¶ å¶ ÕÃìÅ ìÆÜÅ î¹Õ§îñ å½ð Óå¶ ì§ç ÇðÔÅÍ ê¿ÜÅì
ì§ç ç½ðÅé ñ¯Õ» ò¾ñ¯º Çç¾å¶ ÃÇÔï¯× ñÂÆ è§éòÅç ÕðÇçÁ» ×¹ðî¹Ö ÇçØ
êÈðìÅ, ùÜÅé ÇÃ§Ø î§ÜÅñÆ, ççÆê ÇÃ§Ø ð¹êÅñ¯º Áå¶ ÔðêÅñ ÇçØ
ÇìÜñÆê¹ð é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ Õ»×ðÃ é¶ BE ÃÅñ êÇÔñÅ Çç¾ñÆ Áå¶ Ô¯ðé» ôÇÔð»
ÇòÚ ÔÜÅð» ÇÃ¾Ö Õåñ, Á½ðå» çÆ ì¶êåÆ Áå¶ ×¹ðÈ ×z§æ ÃÅÇÔì ÜÆ çÆÁ»
êÅòé ìÆóÅ, ×¹ðç¹ÁÅð¶ Á×é í¶ºà ÕÆå¶Í êz§åÈ ÃðÕÅð é¶ ç¯ôÆÁ» ù ÃÜÅò»
ç¶ä çÆ æ» Ã§ÇòèÅéÕ ÁÔ¹ÇçÁ» å¶ ÇìáÅ Õ¶ êÆóå Çþֻ ç¶ ÷Öî» å¶ ¬ä
ÇÛóÇÕÁÅ Í
ÃîðÅñÅ ÇðÔÅ î¹Õ¿îñ ì¿ç
ÃîðÅñÅ, (ì¿×ó)-Á¼Ü ê³ÜÅì ì¿ç ç¶ Çç¼å¶ ׶ Ã¼ç¶ Óå¶ ÃîðÅñÅ ôÇÔð
î¹Õ¿îñ ðÈê ÇòÚ ì¿ç ÇðÔÅÍ ÃÅð¶ ÕÅð¯ìÅðÆ ÁçÅð¶, ÇòÇçÁÕ Ã¿ÃæÅò» òÆ
ì¿ç êÂÆÁ» ò¶Öä ù ÇîñÆÁ»Í ôzÆ Ã¹ÜÅé ÇÃ¿Ø î¿ÜÅñÆ é¶ Õ¼ã¶ ×¶ Ú¶åéÅ
îÅðÚ çÆ Á×òÅÂÆ ÕðÇçÁ» ÇÕÔÅ ÇÕ ÇÃ¼Ö Çòð¯èÆ ç¿Ç×Á» ç¶ ç¯ôÆÁ» ù
å¹ð¿å ã¼¹Õòƺ Ã÷Å Çç¼åÆ ÜÅò¶Í ÇÂà îÅðÚ ÓÚ Ô¯ðé» å¯º ÇÂñÅòÅ ÁÜò¿å
ÇÃ¿Ø ÃîðÅñÅ, ÁòåÅð ÇÃ¿Ø ×ÇÔñ¶òÅñ, Õ¹ñçÆê Ö¼¹ñð, Üæ¶. À¹µÜñ ÇÿØ,
Üæ¶. íÜé ÇÿØ, ÁòåÅð ÇÃ¿Ø ðÅܶòÅñ Áå¶ ×¹ðêzÆå ÇÃ¿Ø ì½ºçñÆ ÁÅÇç
ÁÅ×È ôÅîñ ÃéÍ çÈܶ êÅö ÇÕö òÆ åð·» çÆ ÁäùÖÅòƺ ØàéŠ寯º ìÚÅÁ
ê¼Ö ñÂÆ Ü¹¼à¶ ê¹Çñà À¹µê ÕêåÅé ÃzÆ ðÇò¿çð Õ¹îÅ𠬿ìÅ ç¹ÁÅðÅ
ùð¼ÇÖÁ» ç¶ Çòô¶ô êzì¿è ÕÆå¶ ×¶ ÃéÍ Õ¹ÔÅóÅ Áå¶ ÁÅÃ-êÅà î¹Õ¿îñ
ì¿ç ÇðÔÅ
Õ¹ÔÅóÅ, (ê. ê.) - ì¿ç ç½ðÅé Õ¹ÔÅóÅ Ú½Õ Áå¶ ÁÅà - êÅÃ ç¶ Çê³â»
çÆÁ» ç¹ÕÅé» Áå¶ Á¼ÇâÁ» ÇòÚñ¶ ÕÅð¯ìÅðÆ ÁçÅð¶ î¹Õ¿îñ ðÈê ÇòÚ ì¿ç
ðÔ¶ êð çòÅÂÆÁ», ÃìÜÆÁ», øñ ÁÅÇç çÆÁ» ç¹ÕÅéÅ Ö¹¼ñÆÁ» ðÔÆÁ»Í Ú½Õ
ÇòÚ ê¹Çñà ÕðîÚÅðÆ åÅÇÂéÅå ðÔ¶Í àÅòÆÁ» -àÅòÆÁ» ì¼Ã» òÆ ÚñçÆÁÅ
ðÔÆÁ»Í
ÃîðÅñÅ ÇòÖ¶ ùÜÅé ÇÃ¿Ø î¿ÜÅñÆ çÆ Á×òÅÂÆ Ô¶á ð¯Ã îÅðÚ Õðç¶ Ô¯Â¶
ÇüÖ
ÁÅ×ÈÍ åÃòÆð : ðÅîçÅà ì¿×ó
ç¯ðÅÔÅ ôÇÔð Á§çð
î¹Õ§îñ ôÅåÆ ðÔÆ
ç¯ðÅÔÅ, (Ç×¾ñ)-ê¿ÜÅì ç¶ ì§ç ç¶ Ã¾ç¶ Óå¶ Á¾Ü ç¯ðÅÔÅ ôÇÔð òÆ Ãò¶ð¶
ñ×ê× AA òܶ å¾Õ î¹Õ§îñ ì§ç ÇðÔÅÍ ôÇÔð ÇòÚñ¶ íÅò¶º ÔÃêåÅñ Ö¹¾ñ¶
ðÔ¶, ñ¶ÇÕé îðÆ÷» çÆ ÁÅîç ìÔ¹å ؾà ðÔÆÍ À¹æ¶ ð¶ñò¶ Ãà¶ôé Óå òÆ
ð¶ñ» éÅ ÁÅÀ¹ä ÕÅðé ôÅî å¾Õ ù§éÃÅé òÅñÅ îÅÔ½ñ ìÇäÁÅ ÇðÔÅÍ
HD ÕåñÅî ð¯Ã òܯº ç¯ðÅÔÅ ì§ç
ç¯ðÅÔÅ, (Þ¾Ü)- ê¿ÜÅì ì§ç ç¶ Ã¾ç¶ ù ç¯ðÅÔÅ ÇòÚ ðÇñÁÅ ÇîÇñÁÅ
Ô¹§×ÅðÅ ÇîÇñÁÅÍ Ãò¶ð¶ ÃÅÞð¶ ñ×ê× ÃÅðÅ ì÷Åð ì§ç ÃÆ¶Í Õ¹ñ ÇîñÅ Õ¶
ì§ç Ãøñ å¶ ô»åÆêÈðé ÇðÔÅÍ
ܽó¶ê¹ñ Üð×, (êÅñÅ)-Á¾Ü ê¿ÜÅì ì§ç ù ܽó¶ê¹ñ Üð× éÅñ ñ¾×ç¶ ÃÅð¶
Çê¿â» ð½äÆ, å¹ðîðÆ ìÆê¹ð, ì½ê¹ð, ðÅܶòÅñ, éðËä×ó·, ì¹¾×Å Õñ»,
ܾì¯îÅÜðÅ, ÇÃðæñÅ, î»Ôê¹ð, ëðܹ¾ñ»ê¹ð, ÕêÈð×ó·, íðêÈð×ó· Ãî¶å
ÁÅÇç Çê¿â» íðò» Ô¹§ØÅðÅ ÇîÇñÁÅ Áå¶ ÃÅð¶ Çê¿â» ÓÚ ç¹ÕÅé» Áå¶
ÁÅòÅÜÅÂÆ ì§ç ðÔÆÍ
ÇÃ¼Ö Üæ¶ì¿çÆÁ» ò¼ñ¯º ì¿ç ç¶ Ã¼ç¶ å¶ îÅÛÆòÅóÅ î¹Õ¿îñ ì¿ç ÇðÔÅ
îÅÛÆòÅóÅ, C éò¿ìð (Ç×¼ñ, îé¯Ü) : ì¿ç ç¶ Çç¼å¶ ׶ Ã¼ç¶ ù ÇÂæ¶
íðò» Ô¹¿×ÅðÅ ÇîÇñÁÅ ÇÜà åÇÔå Á¼Ü îÅÛÆòÅóÅ ôÇÔð î¹Õ¿îñ ì¿ç ÇðÔÅÍ
îÅÛÆòÅóÅ ÇÂñÅÕ¶ çÆÁ» ÇÃ¼Ö Üæ¶ì¿çÆÁ» çÆ ÁêÆñ å¶ ç¹ÕÅéçÅð» é¶ Á¼Ü
Ãò¶ð 寺 ÔÆ ÁÅêäÆÁ» ç¹ÕÅé» éÅ Ö¯ñ·ÆÁ»Í Ô¯ð å» Ô¯ð Õ¯ÂÆ òÆ ÚÅÔ
òÅñÆ ð¶óÆ Ü» Ö¯ÖÅ òÆ Ö¹¼ñ·Å ÇçÖÅÂÆ éÅ Çç¼åÅÍ ð¯Ã îÅðÚ ÇòÚ ôÅÇîñ
ÇÃ¼Ö Üæ¶ì¿çÆÁ» ç¶ ÁÅ×± ìÅìÅ î¯Ôä ÇÃ¿Ø êzèÅé ×éÆ Ö» éìÆ Ö» öòÅ
ùÃÅÇÂàÆ, ìÅìÅ ìñÜÆå ÇÃ¿Ø ì¹ðÜ, ÜÃòÆð ÇÃ¿Ø Ç×¼ñ, ÜÃòÆð ÇÿØ
Çã¼ñ¯º, âÅ. ÇòéÆå, çÇò¿çð ÇÿØ, ùÇð¿çðêÅñ ÇÿØ, Õ¶òñ ÇÃ¿Ø Õ¼ç¯º
ÁÅÇç é¶ òÆ î¿× Õðç¶ Ô¯Â¶ ÇÕÔÅ ÇÕ AIHD ÇòÚ Çüֻ çÅ Õåñ¶ÁÅî Õðé
òÅñ¶ ç¯ôÆÁ» 鱿 ÃÜŠùäÅ Õ¶ ÃðÕÅð ÿåÅê Ô¿ãÅ ðÔ¶ Çüֻ ç¶ Üõî» å¶
î¼ñ·î ñ×Åò¶Í |
îÅçê¹ð ÃÕÈñ ÓÚ Õ§ÇêÀÈàð Ú¯ðÆ
ìÆÜÅ, C éò§ìð (èÆðÅ)- é¶óñ¶ ÖÅñÃÅ ÃÆéÆÁð ÃËÕ§âðÆ ÃÕÈñ îÅçê¹ð ÇòÖ¶
Õ§ÇêÀÈàð å¶ Çêz§àð Ú¯ðÆ Ô¯ä çÅ ÃîÅÚÅð þÍ êzÅêå ÜÅäÕÅðÆ Áé¹ÃÅð
ìÆåÆ ðÅå Ú¯ð ÃÕÈñ 綶 Õ§ÇêÀÈàð ðÈî çÅ åÅñÅ å¯ó Õ¶ Õ§ÇêÀÈàð å¶
Çêz§àð Ú¯ðÆ ÕðÕ¶ ñË ×Â¶Í ÃÕÈñ ç¶ Çêz§ÃÆêñ åÅðÅ ÇçØ, Õî¶àÆ î˺ìð
ðäÜÆå ÇçØ, ÜÅ×Æð ÇÃ§Ø Áå¶ ÃàÅë î˺ìð» é¶ ÇÂà çÆ ÇÂåñÅÔ ê¹ÇñÃ
æÅäÅ ÃîðÅñÅ ÇòÖ¶ Çç¾åÆÍ ÃÕÈñ ç¶ îËé¶Üð í¹Çê¿çð ÇÃ§Ø ìËéÆêÅñ é¶
ê¹ÇñÃ å¶ êzÃÅôé 寺 î§× ÕÆåÆ ÇÕ Ú¯ð» çÆ íÅñ ÕðÕ¶ À¹é·» Çòð¹¾è
ÕÅðòÅÂÆ ÕÆåÆ ÜÅò¶ Áå¶ Õ§ÇêÀÈàð» çÆ íÅñ ÕÆåÆ ÜÅò¶Í
éÃðÅñÆ ÇòÖ¶ êzÕÅô ê¹ðì ôðèÅ éÅñ îéÅÇÂÁÅ
ÂÆÃóÈ, C éò§ìð (ìñÇò§çð ÇçØ)-Çê¿â éÃðÅñÆ ÇòÖ¶ ÃîÈÔ é×ð ÇéòÅÃÆÁ»
Áå¶ ÃîÈÔ Ã§×å» ò¾ñ¯º ÃzÆ ×¹ðÈ éÅéÕ ç¶ò ÜÆ çÅ ED@ò» êÌÕÅô ÇçòÃ
èÈîèÅî éÅñ îéÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ ÇÂà î½Õ¶ îÔÅé é×ð ÕÆðåé ÃÜÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅ
ÇÜà ÇòÚ Ã: îÇÔ§çð ÇÃ§Ø Ü¯ôÆñÅ, ìÆìÆ îÇé§çð Õ½ð, ìÆìÆ ð¹Çê¿çð Õ½ð
Áå¶ åìñÅòÅçÕ çðôé ÇÃ§Ø éÈð Ö¿éÅ ç¶ êzÇþè Üæ¶ é¶ Ã§×å» ù ÕÆðåé
ÇòÇÖÁÅé ç¹ÁÅðÅ ÇéÔÅñ ÕÆåÅÍ ÇÂà î½Õ¶ é×ð ò¾ñ¾¯º æ» æ» ÚÅÔ, ìð˵â,
êÕ½ÇóÁ» Áå¶ ëñ» ç¶ ¦×ð ñ×Ŷ ×Â¶Í ÇÂÔ îÔÅé é×ð ÕÆðåé ܯ ÇÕ ÃÅð¶
Çê¿â çÆ êðÕðîÅ ÕðçÅ Ô¯ÇÂÁÅ òÅêà ׹ðç¹ÁÅðÅ ÃÅÇÔì ÇòÖ¶ ÃîÅêå
Ô¯ÇÂÁÅÍ ÃzÆ ÁÖ¿â êÅá ÃÅÇÔì ç¶ í¯× À¹êð§å Áå¹¾à ¦×ð òðåÅÇÂÁÅ
Ç×ÁÅÍ
çÅÀÈçê¹ð ÇòÖ¶ Ã˺àð ìÅÔ¯îÅÜðÅ çÆÁ» ֶ⻠ԯÂÆÁ»
Ö¿éÅ, C éò§ìð (ÕñÅñ îÅÜðÅ/ðŶ)- ÇêÛñ¶ Ççéƺ Çê¿â çÅÀÈçê¹ð ÇòÖ¶
ÃðÕÅðÆ êzÅÇÂîðÆ ÃÕÈñ» ç¶ Ã˺àð ìÅÔ¯îÅÜðÅ çÆÁ» ֶ⻠ÕðòÅÂÆÁ» ×ÅÂÆÁÅÍ
ÇÂà Ã Çê¿â òÅÃÆÁ» Áå¶ Ô¯ð ñ¯Õ» é¶ ì¾ÇÚÁ» çÆÁ» ֶ⻠çÅ íðíÈð
Áé§ç îÅÇäÁÅ Áå¶ Ô¯ÃñÅ ÁøÜÅÂÆ ÕÆåÆÍ
ÇÂéÅî» çÆ ò§â ìÆ. êÆ. ÂÆ. ú Ö¿éÅ B ÃzÆîåÆ ìñÕÅð Õ½ð Áå¶ Ãðê¿Ú
Çê¿â çÅÀÈçê¹ð Ã: î¯Ôä ÇÃ§Ø é¶ ÕÆåÆÍ ÇÂéÅî ò§â ÃîÅ×î Ã Ã:
Ü×åÅð ÇÃ§Ø ê¿ÚÅÇÂå î˺ìð Ã: ×¹ðìÖô ÇÃ§Ø î˺ìð, ÃzÆîåÆ Çí§çð Õ½ð
ê¿ÚÅÇÂå î˺ìð Áå¶ Çî§çðÜÆå ÇÃ§Ø Áå¶ î¶Üð ÇÃ§Ø Ã: íÜé ÇÃ§Ø ¦ìóçÅð
Õ¯ÁÅêz¶Çàò ùÃÅÇÂàÆ ç¶ êzèÅé Ã: îéÜÆå ÇÃ§Ø í¾àÆ, Ç×: ùðÜÆå ÇçØ
í¾àÆ, ÃzÆîåÆ îéî¯Ôä Õ½ð 寺 ÇÂñÅòÅ ìÆ. ÁÅð. êÆ. ÃzÆîåÆ êðîÜÆå
Õ½ð, ÃzÆîåÆ ìñÜÆå Õ½ð, ÃzÆîåÆ ð¶ùòÅñÅ, ùÖÇî§çð ÇÃ§Ø àÆÚð,
ÃzÆîåÆ ÃåòÆð Õ½ð, ÃzÆîåÆ êðîÆñÅ, ÃzÆîåÆ êðîÜÆå Õ½ð ÔÅ÷ð ÃéÍ
Õì¾âÆ ÓÚ êÇÔñÅ ÃæÅé ìÅÔ¯îÅÜðÅ ç¶ ñóÇÕÁ» é¶ ÇܼÇåÁÅ Áå¶ ÇñìóÅ çÆ
àÆî çÈܶ ÃæÅé Óå¶ ðÔÆÍ ñóÕÆÁ» ç¶ Õì¾âÆ ç¶ î¹ÕÅìÇñÁ» ÓÚ êÇÔñÅ
ÃæÅé ÇÂÕ¯ñÅÔÆ Áå¶ çÈÜÅ ìÅÔ¯îÅÜðÅ é¶ ÇܼÇåÁÅÍ Ö¯, Ö¯ ÇòÚ ÇñìóÅ
ÃÕÈñ ç¶ ñóÕ¶ êÇÔñ¶ Áå¶ ÇÂÕ¯ñÅÔÆ ÃÕÈñ ç¶ çÈܶ ÃæÅé Óå¶ ðÔ¶ Ü篺
ÇÕ ñóÕÆÁ» ç¶ òð× ÓÚ ìÅÔ¯îÅÜðÅ ÃÕÈñ êÇÔñ¶ Áå¶ Õ½óÆ ÃÕÈñ çÈܶ ÃæÅé
Óå¶ ðÔ¶Í Õ¹ôåÆÁ» ç¶ î¹ÕÅìñ¶ ÓÚ ìÅÔ¯îÅÜðÅ êÇÔñ¶ Áå¶ çÅÀÈçê¹ð çÈܶ
ÃæÅé Óå¶ ðÔ¶Í
îÅÛÆòÅóÅ ÓÚ Á¼èÅ ÇÕñ¯ éôÆñ¶ êçÅðæ Ãî¶å åÃÕð ÕÅì±
îÅÛÆòÅóÅ, C éò¿ìð (Ç×¼ñ) : îÅÛÆòÅóÅ ê¹Çñà 鱿 Á¼Ü À¹Ã ò¶ñ¶ íÅðÆ
ÃøñåÅ ÇîñÆ Ü篺 Ǽ毺 çÆ ê¹ÇñÃ é¶ êÇÔñÆ òÅð ÿæËÇàÕ éô¶ çÆ Á¼èÅ
ÇÕñ¯ çÆ ÃêñÅÂÆ Õðé ÁŶ ÇÂ¼Õ åÃÕð 鱿 ÕÅì± ÕÆåÅ þÍ îÅÛÆòÅóÅ æÅäÅ
ÇòÚ êzËà ÕÅéëð¿Ã ç½ðÅé æÅäÅ î¹ÖÆ ðÅܶô Õ¹îÅð é¶ ç¼ÇÃÁÅ ÇÕ ÇêÛñ¶
ÕÅëÆ Ã 寺 ÇÂñÅÕ¶ ÇòÚ òè ðÔ¶ éô¶ ç¶ ÕÅð¯ìÅð å¶ ÇÂÃç¶ åÃÕð»
鱿 ÕÅì± Õðé ñÂÆ ê¹Çñà ò¼ñ¯º Õ¯Çôô ÕÆåÆ ÜÅ ðÔÆ þ ÇÜà åÇÔå Õ¼ñ·
ÃðÔ¿ç éÇÔð Óå¶ Çê³â ÜñÅÔ îÅÜðÅ é¶ó¶ À¹é·» ò¼ñ¯º ÁÅêäÆ ê¹ñÆÃ
êÅðàÆ Ãî¶å éÅÕÅì¿çÆ ÕÆåÆ Ô¯ÂÆ ÃÆ ÇÕ ÇÂ¼Õ î¯àð ÃÅÂÆÕñ é¿ìð ÁËÚ.
ÁÅð. EB-CDD@ Óå¶ ÇÂ¼Õ ÇòÁÅÕåÆ Ü¯ ÇÕ ê¹Çñà êÅðàÆ é±¿ ç¶Ö Õ¶ í¼Üä
çÆ Õ¯Çôô Õðé ñ¼Ç×ÁÅ À¹Ãù ê¹Çñà ÕðîÚÅðÆÁ» é¶ Çê¼ÛÅ ÕðÕ¶ çì¯Ú
ÇñÁÅÍ Ü篺 À¹ÃçÆ åñÅôÆ ñÂÆ ×ÂÆ å» À¹Ã Õ¯ñ¯º EG@ ×ðÅî ÿæËÇàÕ
éôÆñ¶ êçÅðæ ìðÅîç Ô¯Â¶Í ÇÂà éôÆñ¶ êçÅðæ» çÆ åÃÕðÆ Õðé òÅñ¶
ÇòÁÅÕåÆ çÆ êÇÔÚÅä î¹Ô¿îç ÃîÆî, Çê³â À¹àÅòó, Ç÷ñ·Å êðòÅð ÔÇðÁÅäÅ
çÅ ÇéòÅÃÆ òܯº Ô¯ÂÆÍ ÇÂà åÃÕð î¹Ô¿îç ÃîÆî ÇÖñÅø íÅðåÆ ç¿â ÇòèÅé
çÆ èÅðÅ BB, BE FA/HE ÁËé. âÆ. êÆ. ÃÆ. ÁËÕà åÇÔå êðÚÅ çðÜ Õð ÇñÁÅ
Ç×ÁÅ þ å¶ À¹Ã寺 Ô¯ð ê¹¼ÛÇ×¼Û ÕÆåÆ ÜÅ ðÔÆ þÍ
ÇÕÃÅé» ò¾ñ¯º çÅäÅ î§âÆÁ» ÓÚ ÃðÕÅð ÇÖñÅø éÅÁð¶ìÅ÷Æ
ñ¯Ôàì¾çÆ, C éò§ìð (â»×¯)-ò¾Ö-ò¾Ö çÅäÅ î§âÆÁ» Á§çð Þ¯é¶ çÅ ÃÔÆ Ã
Óå¶ î§âÆÕðé, ÇñëÇà§× éÅ Ô¯ä ÕÅðé ìÆåÆ Õñ· ç¶ð ôÅî ç¹ÖÆ Ô¯Â¶
ÇÕÃÅé» é¶ ìóȧçÆ, ñåÅñÅ, îÔ¶ðé» Õñ», ñ¯Ôàì¾çÆ, ÕñÃÆÁ», Á»â¬,
çÅäÅ î§âÆÁ» ÓÚ ìÅçñ ÃðÕÅð, ÖðÆç ¶ܧÃÆÁ» Áå¶ ô˵ñð îÅñÕ» ÇÖñÅë
ܧî Õ¶ éÅÁð¶ìÅ÷Æ ÕÆåÆÍ çÅäÅ î§âÆ ñ¯Ôàì¾çÆ ÓÚ¯º ÖðÆç ÁÇèÕÅðÆ
ÇÕÃÅé» ç¶ ð¯Ô 寺 âðçÅ í¾Ü Ç×ÁÅÍ Õ»×ðà êÅðàÆ ÇÂÕÅÂÆ ñ¯Ôàì¾çÆ ç¶
êzèÅé ܯ×Å ÇçØ, ÃÆéÆÁð Õ»×ðÃÆ ÁÅ×È îÇÔ§çð ÇÃ§Ø ñåÅñÅ, é§ìðçÅð
ìÖå½ð ÇÃ§Ø ñ¯Ôàì¾çÆ, ñÖòÆð ÇÃ§Ø ê¿Ú, ÜÃòÆð ÇÃ§Ø ê¿Ú, À¹çËòÆð
ÇÃ§Ø ê¿Ú, Ôðç¶ò ÇÃ§Ø î§â, îéèÆð ÇÃ§Ø î§â, êzç¾îä ÇçØ, Ü×ç¶ò
ÇÃ§Ø ÕÇñÁÅä, êòéçÆê ÇçØ, ÇêzåêÅñ ÇÃ§Ø ÇêzæÆ, Õ¶òñ ÇÃ§Ø Ççúñ,
ìñÇܧçð ÇÃ§Ø î§â, ðÅÇܧçð ÇÃ§Ø ÁÅÇç é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ À¹é·» ù A@-AB
Ççé Ô¯ ׶ î§âÆ ÓÚ Þ¯éŠù¾àÆ ìËÇáÁ» ù ð¯÷ ÔÆ ÖðÆç ¶ܧÃÆ Þ¯é¶
ÓÚ ÁÇèÕ éîÆ çÅ ìÔÅéÅ ìäÅ Õ¶ ÖðÆç Õðé 寺 ÁÅéÅ ÕÅéÆ Õð ðÔ¶ ÔéÍ
ÔðÚ§ç ÇÃ§Ø î§â, ùðÜÆå ÇÃ§Ø Ã¶Ö¯º, ùðÜÆå ÇÃ§Ø î§â, ×¹ðêzÆå ÇçØ,
×¹ðÚðé ÇÃ§Ø ÁÅÇç é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ À¹Ô íñÕ¶ D éò§ìð Ççé ì¹¾èòÅð ù ÃðÕÅð,
ÖðÆç ¶ܧÃÆÁ» Áå¶ ô˵ñð îÅñÕ» çÆÁ» ÇÕÃÅé Çòð¯èÆÁ» éÆåÆÁ» ÇÖñÅë
ÃzÆ ÇòÕÅà ×ð× ÇâêàÆ ÕÇîôéð «ÇèÁÅäÅ ù Çîñä׶Í
î§âÆÁ» ÓÚ ÇÕÃÅé» çÆ ç¹ðçôÅ-ÇñìóÅ
êÅÇÂñ, C éò§ìð (ÇéÜÅîê¹ð)- ñ¯Õ ÃíÅ î˺ìð Ã: ùÖç¶ò ÇÃ§Ø ÇñìóÅ é¶
Á¾Ü ÁéÅÜ î§âÆÁ» çÅ ç½ðÅ Õðé À¹êð§å çÅäÅ î§âÆ ÇÃÔ½óÅ ÇòÖ¶
ê¾åðÕÅð» éÅñ ×¾ñìÅå ÕðÇçÁ» ÇÕÔÅ, Á¾Ü ܯ ç¹ðçÃÅ ÇÕÃÅé çÆ Þ¯éÅ ò¶Úä
Ã î§âÆÁ» ÇòÚ Ô¯ ðÔÆ þ À¹ÃçÆ ÃÅðÆ Ç÷§î¶òÅðÆ î½ÜÈçÅ ìÅçñ ÃðÕÅð
ç¶ îÅó¶ êì§è» çÆ îȧԯº ì¯ñçÆ åÃòÆð ÃæÅéÕ î§âÆ ÇòÚ íðÆÁÅ êÂÆÁ»
ì¯ðÆÁÅ ç¶ ñ¾×¶ Á§ìÅð ê¶ô Õð ðÔ¶ ÔéÍ À¹é·» ÇÕÔÅ Õ¶ºçð çÆ Õ»×ðÃ
ÃðÕÅð é¶ ÇÕÃÅé» ù E@ ð¹ê¶ ì¯éà ç¶ä 寺 ìÅçñ ÃðÕÅð ù ÁÅñ¯ÚéÅ ÕðÕ¶
â§× àêÅÀÈ Ãî» éÔƺ ¦ØÅÀ¹äÅ ÚÅÔÆçÅ ìñÇÕ ÇÕÃÅé» çÆ ì¯éà ðÅÔƺ Ô¯ð
î¾çç ÕðéÆ ÚÅÔÆçÆ þÍ ÇÜà éÅñ ê¿ÜÅì ç¶ ÇÕÃÅé ù ÁÅðÇæÕ î÷ìÈåÆ Çîñ
ÃÕ¶Í ÇÂà î½Õ¶ ÃÅìÕÅ Ú¶ÁðîËé Õ¹ñçÆê ÇÃ§Ø î»×¶òÅñ å¶ ïÅçÇò§çð ÇçØ
ܧâÅñÆ ÔÅ÷ð ÃéÍ
Õ»×ðÃ é¶ Ôî¶ôÅ À¹ÃÅðÈ ð¯ñ ÇéíÅÇÂÁÅ þ-ÇÃÁÅó·
îñ½ç, C éò§ìð (îÅÜðÅ)- ê¿ÜÅì êzç¶ô Õ»×ðÃ ç¶ ÃÆéÆÁð ÁÅ×È á¶Õ¶çÅð
ÁòåÅð ÇÃ§Ø ÇÃÁÅó· é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ Õ»×ðà êÅðàÆ é¶ Ôî¶ôÅ ÃÈì¶ Áå¶ ç¶ô
ç¶ ÇÔ¾å» ñÂÆ À¹ÃÅðÈ ð¯ñ ÇéíÅÇÂÁÅ þÍ À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ ÁÕÅñÆ çñ é¶ Ôî¶ôÅ
ÔÆ ñ¯Õ» éÅñ ÞÈᶠòÅÁç¶ ÕðÕ¶ þåÅ êzÅêå ÕÆåÆ å¶ Ü篺 òÆ ÇÂé·» çÅ
çÅÁ ñ¾Ç×ÁÅ å» ÇÂé·» ñ¯Õ» ù «¾ÇàÁÅ å¶ Õ¹¾ÇàÁÅ þÍ ÇÂà î½Õ¶ À¹é·»
éÅñ ÃzÆ ðØÈé§çé ôðîÅ ÇÃÁÅó·, ìñÜÆå ÇÃ§Ø ÇÕñÅÔ»Ã, ÕËêàé ñÅñ ÇçØ
íÆÖÆ, Çéðîñ ÇÃ§Ø ÇÃÁÅó·, ìÇÚ¾åð ÇÃ§Ø ÃÆÔÅ ç½ç å¶ Ô¯ð ÁÅ×È ÔÅ÷ð
ÃéÍ
ôÕåÆîÅé ðÈàÅò¶àð Óå¶ ÇÕÃÅé» ù ÃìÇÃâÆ Çç¾åÆ ÜÅò¶×Æ-ÃåêÅñ
Ö¿éÅ, C éò§ìð (ðŶ)-ôÕåÆîÅé ò¾ñ¯º ìäÅÇÂÁÅ ðÈàÅò¶àð ÃðÕÅð 寺
îé÷Èð ô¹çÅ þÍ ÇÂà À¹êð ÃðÕÅð ò¾ñ¯º B@ 寺 C@ Ô÷Åð ð¹ê¶ ÃìÇÃâÆ
Çç¾åÆ ÜÅò¶×ÆÍ ÇÂÔ ÜÅäÕÅðÆ ÃzÆ ÃåêÅñ ×¹êåÅ é¶ êzÕÅô î¯àð÷ çÅäÅ
î§âÆ Ö¿éÅ ÇòÖ¶ Çç¾åÆÍ À¹é·» Á¾×¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ÇÂà ðÈàÅò¶àð çÆ òð寺
éÅñ ÃîÅ, å¶ñ Áå¶ ÇîÔéå çÆ ì¾Úå Ô¹§çÆ þÍ
ê¹¼åð çÆ åñÅô ÓÚ íàÕ ÇðÔË êzòÅÃÆ î÷çÈð
ÃîðÅñÅ, C éò¿ìð (Çò.êz.) - Ǽ毺 é¶óñ¶ Çê¿â ÇìÜñÆê¹ð ÇòÖ¶
îÜçÈðÆ ÕðÕ¶ ê¶à êÅñä òÅñ¶ ÇìÔÅðÆ ðÅî ê¹¼åð éöðÈ ðÅî (òÅÃÆ ÇìÔÅð)
é¶ æÅäÅ ÃîðÅñÅ ù Çç¼åÆ çðÖÅÃå ÇòÚ ç¼ÇÃÁÅ ÇÕ À¹ÃçÅ B@ ÃÅñÅ Ú¿ç¶Ãð
éÅîÆ ê¹¼åð ÇÜà çÅ ÇçîÅ×Æ Ã¿å¹ñé áÆÕ éÔƺ ÔË Øð òÅêà éÔƺ êðÇåÁÅÍ
ÇìÔÅðÆ ðÅî é¶ ç¼ÇÃÁÅ ÇÕ À¹Ãé¶ ÁÅêä¶ ê¹¼åð çÆ êÈð¶ ÇÂñÅÕ¶ ÇòÚ íÅñ
ÕÆåÆ êz¿åÈ Õ¯ÂÆ À¹µØ ù¼Ø éÔƺ ÇîñÆÍ êÆó·å ÚÅð îÔÆé¶ êÇÔñ»
ÇìÜñÆê¹ð ÇòÖ¶ ÃÇæå ÇÂ¼Õ øËÕàðÆ ÇòÚ Õ¿î Õðé ñÂÆ ÁÅÇÂÁÅ ÃÆÍ ç¹¼ÖÆ
ÇêåÅ é¶ ÁÅêä¶ ê¹¼åð ù ñ¼íä ñÂÆ ñ¯Õ» 寺 ÃÇÔï¯× 寺 î¿× ÕÆåÆ þÍ
êz˵à ë¯à¯×zÅëð Óå¶ Ô¯Â¶ Ôîñ¶ çÆ Çé§çÅ
ÁÇÔîç×ó··, C éò§ìð (å¶Çܧçð Çì§ÜÆ)- îÅéò ¶ÕåÅ î§Ú çÆ ÇÂÕ ÁÇÔî
îÆÇà§× î§Ú ç¶ êzèÅé ìñÇܧçð ÇÃ§Ø èÅñÆòÅñ çÆ êzèÅé×Æ Ô¶á èÅñÆòÅñ
ëÅðî ÔÅÀÈà ÇòÖ¶ Ô¯ÂÆÍ ÇÜà ÇòÚ «ÇèÁÅäÅ ÇòÖ¶ B êËzµÃ ë¯à¯×zÅëð»
À¹êð ×¹§âÅ ÁéÃð» ò¾ñ¯º ÕÆå¶ ×¶ ÜÅéñ¶òÅ Ôîñ¶ çÆ Ãõå ôìç» ÇòÚ
Çé§çÅ ÕÆåÆ ×ÂÆÍ îÆÇà§× ù çì¯èé ÕðÇçÁ» î§Ú ç¶ êzèÅé ìñÇܧçð ÇçØ
èÅñÆòÅñ é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ ê¾åðÕÅð ñ¯Õ ÇÔ¾å» ç¶ êÇÔð¶çÅð Ôé ܯ ÷¯Öî íð¶
ÕÅðÜ Õðé ñÂÆ ÁÅêäÆ ÜÅé çÆ êzòÅÔ ÕÆå¶ Çìé·» ÃðÕÅð Óå¶ ÃîÅÜ çÆÁ»
ÖÅîÆÁ» ù éôð Õðç¶ ÔéÍ À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ î½ÜÈçÅ ê¿ÜÅì ÃðÕÅð îÆâÆÁÅ
éÅñ Ãì§Çèå ñ¯Õ» ù ùð¾ÇÖÁÅ ç¶ä ÇòÚ Ã½ ëÆÃçÆ ÁÃëñ ðÔÆ þÍ íÅò¶º
ìÅçñ ÃÅÇÔì îÆâÆÁÅ ñÂÆ Áé¶Õ» ÃÔÈñå» çÅ ðÅ× ÁñÅêç¶ ðÇÔ§ç¶ Ôé êz§åÈ
÷îÆéÆ ÔÕÆÕå åþñÆìÖô éÔÆºÍ î§Ú ç¶ îÆâÆÁÅ ÃñÅÔÕÅð îÔ»òÆð ׯÇÂñ é¶
ìÅÁç ÇòÚ ê¾åðÕÅð» éÅñ ×¾ñìÅå ÕðÇçÁ» ÇÕÔÅ ÇÕ ê¿ÜÅì ÃðÕÅð ×¹§âÅ
ÁéÃð» ò¾ñ¯º ÷õîÆ ÕÆå¶ ë¯à¯ ÜðéÇñÃà ÁÇç¾ÇåÁŠܶåñÆ Áå¶ þêÆ çÅ
î¹Õ§îñ ÇÂñÅÜ ÕðòÅ Õ¶ ×¹§âÅ ÁéÃð» Çòð¹¾è ÃÖå ÕÅùéÆ ÕÅðòÅÂÆ Õð¶Í
ÇÂà 寺 ÇÂñÅòÅ îÈÕ çðôÕ ìä¶ ê¹Çñà î¹ñÅ÷î» ù î¹Á¾åñ ÕÆåÅ ÜÅò¶Í
ÇÂà î½Õ¶ êòéçÆê ÚÆîÅ, ܾ×Æ ÁÅÇç ÔÅ÷ð ÃéÍ
À¹µØ¶ òêÅðÆ ÃåêÅñ ÕÅñÆÁÅ çÅ ÁÚÅéÕ ÇçÔ»å
Ö¿éÅ, C éò§ìð (ñÅñ)-Ö¿éÅ ç¶ êzî¹¾Ö òêÅðÆ ÃzÆ ÃåêÅñ ÕÅñÆÁÅ Á¾Ü
ôÅî ÁÚÅéÕ ÃçÆòÆ ÇòÛ¯óÅ ç¶ ×Â¶Í À¹Ô Õ¾ñ ÔÆ îÅîÈñÆ ÇìîÅð ԯ¶ ÃéÍ
Á¾Ü Ãò¶ð¶ ÇìñÕ¹ñ áÆÕ áÅÕ Ãé ÇÕ ôÅî ç¶ ê½ä¶ F òܶ ç¶ ÕðÆì ÁÚÅéÕ
ÁÕÅñ ÚñÅäÅ Õð ×Â¶Í ÃzÆ ÕÅñÆÁÅ Ö¿éÅ çÆ ðÅÜéÆåÆ ÇòÚ Ãð×ðî ÃzÆ
ÇçéÕð ÕÅñÆÁÅ ÃÅìÕ ÁËî. ÃÆ., ÃzÆ ðÅܶô ÕÅñÆÁÅ, ÇòÕÅà ÕÅñÆÁÅ Áå¶
ê¹éÆå ÕÅñÆÁÅ ç¶ ÇêåÅ ÃéÍ À¹é·» ç¶ ÁÕÅñ ÚñÅä¶ å¶ Áøïà êz×à Õðé
òÅÇñÁ» ÇòÚ Ö¿éÅ ç¶ ÇòèÅÇÂÕ å¶ î¹¾Ö êÅðñÆîÅéÆ ÃÕ¾åð Ã: ÇìÕðîÜÆå
ÇÃ§Ø ÖÅñÃÅ, Ö§éÅ é×ð Õ½ºÃñ ç¶ êzèÅé Ã: ÇÂÕìÅñ ÇçØ, ÃÆéÆÁð é¶åÅ
Ã: ×¹ðêzÆå ÇÃ§Ø í¾àÆ î˺ìð ô¯zîäÆ Õî¶àÆ, çÇò§çð ÇÃ§Ø ÚÆîÅ
ê¾åðÕÅð ïÈéÆÁé ê¿ÜÅì ç¶ êzèÅé âÅ: ÔðÇܧçð ÇÃ§Ø ñÅñ, Ã: ñÖòÆð
ÇÃ§Ø ÕñÅñ îÅÜðÅ, î˺ìð òðÇÕ§× Õî¶àÆ ÁÕÅñÆ çñ ìñÇò§çð Õ½ð Ö¾àóÅ
î˺ìð ÁËÃ. ÜÆ. êÆ. ÃÆ. Áå¶ À¹é·» êåÆ Ã: çÇò§çð ÇÃ§Ø Ö¾àóÅ, Çòܶ
ôðîÅ, Ã: ðÅÇܧçð ÇÃ§Ø ÜÆå Õ½ºÃñð, ×¹ðÕÆðå ÇÃ¿Ø Õ¯àñÆ, Ôðç¶ò ÇÿØ
ð¯ôÅ, Ôðì¿Ã ÇÃ¿Ø ð¯ôÅ, ÁîðçÆê ÇÃ¿Ø ê¹ð¶òÅñ, ôôÆ òðèé Áå¶ êðîÜÆå
ÇÃ¿Ø ÁÅÇç ôÅÇîñ ÃéÍ
çÅäÅ î§âÆ ÓÚ Þ¯é¶ çÆÁ» ì¯ðÆÁ» ç¶ Á§ìÅð ñ¾×¶
ðŶկà, C éò§ìð (Çñ¾åð/éÈðê¹ð)- çÅäÅ î§âÆ ðŶկà ÇòÖ¶ ÁÅó·åÆÁ»
ÁËïÃƶôé çÆ ÷ð±ðÆ îÆÇà§× êzèÅé ùð¶ô ×ð× çÆ êzèÅé×Æ Ô¶á Ô¯ÂÆ,
ÇÜà ÇòÚ Þ¯é¶ çÆ üÕÅÂÆ ç¶ îÃñ¶ Ãì§èÆ ÇòÚÅð-òà»çðÅ ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ
À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ BH ÁÕå±ìð 寺 ñË Õ¶ B éò§ìð å¾Õ õzÆç ÕÆå¶ Þ¯é¶ çÆ
Ô¹ä å¾Õ åÕðÆìé C ñ¾Ö ì¯ðÆ ìÕÅÇÂÁÅ êÂÆ þ, ÇÜà ÕÅðé Þ¯é¶ çÆÁ»
ì¯ðÆÁ» ç¶ ò¾â¶-ò¾â¶ Á§ìÅð î§âÆÁ» ÓÚ ñ¾× ׶ Ôé ÇÜà çÆ ôËñð îÅñÕ
ÃÅðà¶÷ î§× ðÔ¶ Ôé Áå¶ ÇÂÔ ÇìñÕ¹ñ éÅÜÅÇÂ÷ þÍ À¹é·» õzÆç ¶ܧÃÆÁ»
ç¶ ÁÇèÕÅðÆÁ» ù ÔçÅÇÂå ÕÆåÆ ÇÕ Õ¾ÚÅ ÁÅó·åÆÁ» çÆ ÃÅðà¶÷ Ãì§èÆ Õ¯ÂÆ
Ç÷§î¶òÅðÆ éÔƺ ìäçÆ ÇÕªÇÕ õzÆÇçÁÅ îÅñ BD Ø¿ÇàÁ» ç¶ Á§çð-Á§çð
ü¾ÕäÅ Ô¹§çÅ þÍ ÇÂà î½Õ¶ ÁÅó·åÆÁ» ÁËïÃƶôé ðŶկà é¶ øËÃñÅ
ÕÆåÅ þ ÇÕ ÇÜé·» ÇÚð î§âÆ Áå¶ õzÆç Õ¶ºçðÆ ìð·îÆ, åñò§âÆ ðŶ,
ÔñòÅðÅ, ÃÅÇÔìÅ÷ê¹ðÅ, ܽÔñ», ç¾èÅÔ±ð, ÕÅñÃÅ, ÜñÅñçÆòÅñ, Á»âñ±,
é¾æ¯òÅñ, ñ¯Ôàì¾çÆ, ÕñÃÆÁ» ÓÚ Þ¯é¶ çÅ ð¶à éÔƺ ñ×òÅÀ¹ä×¶Í ÇÂÃ
Ãì§èÆ À¹é·» é¶ ÁËÃ. âÆ. ÁËî. ðŶկà, âÆ. ÁËî. ú., ÃËÕàðÆ,
îÅðÕÆà Õî¶àÆ ðŶկà, ¶.ÁËë. ÁËÃ. ú. Áå¶ ê¿Ü õzÆç ¶ܧÃÆÁ» ç¶
ÁÇèÕÅðÆÁ» ù ÇñÖåÆ Ã±ÚéÅ í¶Ü Çç¾åÆ þÍ ÇÂà î½Õ¶ Ú¶ÁðîËé îÇÔ§çðêÅñ
ÇÃ§Ø Çþè±, ÃzÆ ðî¶ô Õ½óÅ, ÃÕ¾åð ðÅÇܧçðêÅñ ׯÇÂñ, ïîéÅæ, î¶Üð
ÇÃ§Ø Ç×¾ñ, À¹ê Ú¶ÁðîËé ê¿âå Ç´ôé ÁÅé§ç, ðܶô Õ¹îÅð ðÅܱ, î§×å
êÅÃÆ, ÕÆîåÆ ñÅñ, ×¹ðÚðé ÇçØ, Çòé¯ç ÕÇåÁÅñ ÁÅÇç ÔÅ÷ð ÃéÍ Ç÷Õðï¯×
ÔË ÇÕ ÇêÛñ¶ Ççéƺ ÃÅìÕÅ ÁÕÅñÆ ÇòèÅÇÂÕ Ã: ðäÜÆå ÇÃ§Ø åñò§âÆ é¶
ÃæÅéÕ å¶ ÇÂÃ ç¶ ÃÔÅÇÂÕ ÁéÅÜ Õ¶ºçð» ÇòÚ Þ¯é¶ çÆ õzÆç å¶ üÕÅÂÆ ç¶
ì¹ðÆ åð·» Çò×ó ü¾Õ¶ çå¹ñé ù ñÆÔ Óå¶ ÇñÁÅÀ¹ä çÆ îéôÅ éÅñ ÇâêàÆ
ÕÇîôéð «ÇèÁÅäÅ å¶ Ç÷ñ·Å ê¾èð ç¶ Ô¯ð À¹µÚ ÁÇèÕÅðÆÁ» çÅ ÁéÅÜ î§âÆÁ»
ÇòÚ å±øÅéÆ ç½ðÅ ÕðòÅ Õ¶ õzÆç å¶ ÇñøÇà§× éÅñ Ãì§èå Ãí Çèð» ù õzÆç
êzì§è ùÚÅð± Õðé çÆÁ» ÔçÅÇÂå» Çç¾åÆÁ» Ãé êð À¹µÚ ÁÇèÕÅðÆÁ» çÆ å±øÅéÆ
ë¶ðÆ ç¶ ÚÅð Ççé ìÆå ÜÅä 寺 ìÅÁç ÁéÅÜ î§âÆ ÇòÚ ÔÅñå êÇÔñ» éÅñ¯º
òÆ ìçåð Ô¯ ×ÂÆ þÍ
ÃÇåÁÅ íÅðåÆ ÃÕÈñ ÇÃðæñÅ çÅ ôÅéçÅð ÃîÅ×î
îñ½ç, C éò§ìð (îÅÜðÅ)- þÇåÁÅ íÅðåÆ ÃÕÈñ ÇÃðæñÅ çÆÁ» ÃñÅéÅ Ö¶â»
å¶ ÃîÅ×î À¹ç¯º ïÅç×ÅðÆ Ô¯ ÇéìÇóÁÅ Ü篺 ÃÕÈñ ç¶ ì¾ÇÚÁ» é¶ å¯åñÆÁÅ
ÁÅòÅ÷ ÇòÚ ÃÇíÁÅÚÅðÕ ×Æå, ÕÇòåÅò» ê¶ô ÕÆåÆÁ»Í êÇÔñ¶ ÃæÅé Óå¶
ÁÅÀ¹ä òÅñ¶ ì¾ÇÚÁ» ù î¹¾Ö îÇÔîÅé å¶ êåò§ÇåÁ» ò¾ñ¯º ÃéîÅé ÇÚ§é
Çç¾å¶ ׶ Áå¶ Ö¶â» ò¾ñ Ô¯ð ÇÃÁÅî ç¶ò ñÂÆ ê¶zÇðÁÅ Ç×ÁÅÍ ÃÕÈñ ç¶
ÃàÅø î˺ìðÅé ×¹ðå¶Ü ÇÃ§Ø (Õ¶Áð à¶Õð) çÆçÆ ÃòðéÜÆå Õ½ð ç¶ À¹çî
ÃçÕÅ ÕðòÅÂ¶Í ÇÂà ÃñÅéÅ ÃîÅ×î ÇòÚ ì¾ÇÚÁ» é¶ Õ¯ðÆú×zÅøÆ å¶ Ô¯ð
ÃîÅÜ Ã¹èÅðÕ êz¯×ðÅî ê¶ô ÕðÕ¶ çðôÕ» çÅ îé î¯Ô ÇñÁÅÍ ÇÂà ÃîÅ×î ÇòÚ
Õñ¾Ãàð Õ¯ÁÅðâÆé¶àð ÇÜñ·Å Õ¯ ÁÅðâÆé¶àð, Çéðîñ ÇÃ§Ø ÃÅìÕÅ ê¿Ú,
ùðÜÆå ÇÃ§Ø ê¿Ú Õì¾âÆ ÇÖâÅðÆ ×¹ðêzÆå ÇçØ, ×¹ðÚðé ÇÃ§Ø ì¹¾×Å,
ÁÅ÷ÅçÇò§çð ÇçØ, ê¿Ú ÃòðéÜÆå ÇÃ§Ø å¶ ì¾ÇÚÁ» ç¶ îÅÇêÁÅ Ãî¶å ò¾âÆ
Ç×äåÆ ÇòÚ êåò§ÇåÁ» é¶ ÔÅ÷ðÆ ñ×òÅÂÆ å¶ ì¾ÇÚÁ» çÆ Ô½ºÃñÅÁøÜÅÂÆ
ÕÆåÆÍ ÁÖÆð ÇòÚ îËâî ÜÃòÆð Õ½ð é¶ ÁŶ îÇÔîÅé» çÅ è§éòÅç ÕÆåÅÍ
â»×¯
ÓÚ êÇÔñÆ êÅåôÅÔÆ çÅ êzÕÅô ÇçÔÅóÅ îéÅÇÂÁÅ
ܯè», C éò§ìð (ê. ê)- ×¹ðîÇå êzÚÅð Çîôé ðÇÜ: â»×¯ ò¾ñ¯º ÃzÆ ×¹ð±
éÅéÕ ç¶ò ÜÆ ç¶ ÁòåÅð ê¹ðì ù ÃîðÇêå ÃîÅ×î ìÅìÅ Ãðìܯå ÇÃ§Ø â»×¯
òÅÇñÁ» çÆ ç¶Ö-ð¶Ö Ô¶á Çê¿â â»×¯ ÇòÖ¶ ìóÆ ôðèÅ å¶ è±î-èÅî éÅñ
îéÅÇÂÁÅÍ ÇÂà Ã ðÅ×Æ íÅÂÆ ìñòÆð ÇÃ§Ø â»×¯, êz¶î ÇÃ§Ø ÕÇñÁÅä Áå¶
ìÅìŠùÖç¶ò ÇÃ§Ø î¯îéÅìÅç òÅÇñÁ» é¶ òÆ Ã§×å» ù ÕæÅ-ÕÆðåé ç¹ÁÅðÅ
ÇéÔÅñ ÕÆåÅÍ ÇÂà ÃîÅ×î ÓÚ ìñìÆð ÇÃ§Ø â»×¯, ìñÇò§çð ÇÃ§Ø ê¾Ö¯òÅñ,
ðÇܧçð ÇçØ, ×¹ðêzÆå ÇÃ§Ø Þ§îà, ìñç¶ò ÇÃ§Ø êzèÅé ×¹ðç¹ÁÅðÅ
êzì§èÕ Õî¶àÆ ÁñÆê¹ð õÅñÃÅ, ðÕ¶ô Õ¹îÅð ×ð×, Õ¹ñçÆê ÇÃ§Ø é±ðê¹ðÅ,
Õ¹ñçÆê ÇÃ§Ø ÚÆéÅ, ×¹ðçÆê ÇÃ§Ø ñÆñ êzèÅé ǧàðéËôéñ ÇÃ¾Ö èðî
êzÚÅð î§Ú, ìÅìÅ çÇò§çð ÇçØ, ìÅìÅ ÜÆå ÇÃ§Ø ÁÅÇç é¶ Çòô¶ô ï¯×çÅé
êÅÇÂÁÅÍ
ç¹¾è À¹åêÅçÕ ÃÇÔÕÅðÆ ÃíÅ çÆ êzì§èÕ Õî¶àÆ çÅ ÃéîÅé
îñ½ç, C éò§ìð (îÅÜðÅ)- Çê¿â îÅñ½ç½ç ÇòÖ¶ ÇîñÕ êñ»à «ÇèÁÅäÅ ç¶
ÃÅìÕÅ Ú¶ÁðîËé Ã: ðØòÆð ÇÃ§Ø ÃÔÅðé îÅÜðÅ é¶ ç¹¾è À¹åêÅçÕ ÃÇÔÕÅðÆ
ÃíÅ çÆ êzì§èÕ Õî¶àÆ çÅ Ú§×Æ ÕÅð÷¹×ÅðÆ ÃçÕÅ ÃéîÅé ÕÆåÅ å¶ ÇÕÔÅ ÇÕ
ÇÂÔ Õî¶àÆ ÇÜà ù Á½ðå» ÔÆ ÚñÅ ðÔÆÁ» Ôé ìÔ¹å ÔÆ Ú§×ÆÁ» öòÅò» ÇéíÅ
ðÔÆ þÍ ÇÜÃç¶ ÃçÕÅ ÃíÅ î¹éÅø¶ ÇòÚ Ú¾ñ ðÔÆ þÍ ÇÂà î½Õ¶ ÃíÅ çÆ
êzèÅé ×¹ðÜÆå Õ½ð, îÆå êzèÅé Õ¹ñÇò§çð Õ½ð Õî¶àÆ î˺ìð ìñÇܧçð
Õ½ð, îÇÔ§çð Õ½ð, ÔðîÆå Õ½ð, ÜÃòÆð Õ½ð, Õ¹ñçÆê Õ½ð å¶ ÃËÕàðÆ î¯Ôä
ÇÃ§Ø çÅ Çòô¶ô ÃéîÅé ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ ÃîÅ×î ç¶ Çòô¶ô îÇÔîÅé Üæ¶: çñÆê
ÇÃ§Ø À¹ÚÆ ç½ç îÆå êzèÅé ô¯zîäÆ ÁÕÅñÆ çñ ÃéÍ ÇÂà î½Õ¶ ùÇð§çð
ÇÃ§Ø ÁËî. êÆ.¶. å¶ Ô¯ð ÃàÅø î˺ìðÅé ÔÅ÷ð ÃéÍ
ôËñð îÅñÕ» ò¾ñ¯º Þ¯é¶ çÆ ÇþèÆ õzÆç Õðé çÅ îÅîñÅ ÃÅÔîä¶ ÁÅÇÂÁÅ
ðŶկà, C éò§ìð ( é±ðê¹ðÅ/ùôÆñ)-ÇÂÕ êÅö å» ôËñð îÅñÕ éîÆ çÆ
ò¾è-ؾà îÅåðÅ çÅ ìÔÅéÅ ìäÅÕ¶ ÃðÕÅðÆ Çéïî» åÇÔå õzÆç ÕÆå¶ Þ¯é¶ ù
ôËñð» ÇòÚ ðÖòÅÀ¹ä 寺 ÁÅéÅÕÅéÆ Õð ðÔ¶ Ôé êð Õ¹Þ ôËñð îÅñÕ ÁÇÜÔ¶
òÆ Ôé ÇÜÔó¶ ÃðÕÅðÆ å§åð çÆ Çìé» êzòÅÔ ÕÆÇåÁ» ÇÕÃÅé» çÅ Þ¯éÅ ôð¶ÁÅî
Ö¹ç õzÆç ðÔ¶ Ôé å¶ Áé¶Õ» øÆà گðÆÁ» ÕðÕ¶ ÃðÕÅð ù î¯àÅ Ú±éÅ ñ×Å
ðÔ¶ ÔéÍ ÁÇÜÔÅ ÔÆ ÇÂÕ îÅîñÅ êzå¾Ö ðÈê ÇòÚ é÷çÆÕÆ Çê¿â ÃÇÔìÅ÷ê¹ðÅ
ç¶ é¶ó¶ À¹ÜÅó-ìÆÁÅìÅé ÇòÚ ìä¶ Õ¹ì¶ð ðÅÂÆà Çîñ÷ ÇòÚ ò¶Öä ù ÁÅÇÂÁÅ
þ, ÇÜæ¶ ê¿ÜÅì î§âÆÕðé ì¯ðâ ç¶ Çéïî» çÆÁ» ôð¶ÁÅî è¾ÜÆÁ» À¹âÅÕ¶
Þ¯é¶ çÆ ÇþèÆ õzÆç ÕÆåÆ ÜÅ ðÔÆ ÃÆÍ íð¯Ã¶ï¯× ÃÈåð» ò¾ñ¯º ÜÅäÕÅðÆ
ç¶ä Óå¶ Üç ÇÂñËÕàzÅÇéÕ å¶ Çêz§à î§âƶ éÅñ Ãì§Çèå ê¾åðÕÅð» çÆ
àÆî é¶ À¹Õå ôËñð ÇòÚ ÜÅ Õ¶ ò¶ÇÖÁÅ å» Çê¿â ÃÇÔìÅ÷ê¹ðÅ ç¶ ÇÂÕ
ÇÕÃÅé ç¶ Þ¯é¶ çÆÁ» ÁÅÂÆÁ» H-A@ àðÅñÆÁ» ÇòÚñ¶ Þ¯é¶ ç¶ Ç×¾ñ¶ ã¶ð»
ù ñ¶ìð ëð¯ñä ÇòÚ ð¹¾ÞÆ Ô¯ÂÆ ÃÆÍ ê¾åðÕÅð» é¶ ÇÜÀ¹º ÔÆ ã¶ð» çÆÁ»
åÃòÆð» ñËäÆÁ» ô¹ðÈ ÕÆåÆÁ» å» ôËñð ÇòÚñ¶ ÇÂÕ ÕðîÚÅðÆ ò¾ñ¯º îÅñÕ»
ù å¹ð§å ÃÈÇÚå Õð Çç¾åÅ Ç×ÁÅ å¶ îÅñÕ» ÇòÚ ÇÂÕ åð·» çÅ ÔóÕ§ê î¾Ú
Ç×ÁÅÍ Õ¹Þ ÇòÁÕåÆÖÁ» é¶ é»Á éÅ ÛÅêä çÆ ÃÈðå ÇòÚ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ Þ¯é¶
çÆÁ» àðÅñÆÁ» ÕÂÆ Ççé 寺 ÇÂà ôËñð ÇòÚ ÁÅ ðÔÆÁ» ÔéÍ ôËñð ÇòÚ ê¶
Þ¯é¶ ç¶ ã¶ð» ìÅð¶ ÜÅäÕÅðÆ ñËä ñÂÆ ê¾åðÕÅð» é¶ Üç îÅñÕ» éÅñ çêðÕ
ÕÆåÅ å» À¹é·» ôËñð ÇòÚ å¹ð§å êÔ§¹Úä ìÅð¶ å» ÕÇÔ Çç¾åÅ êð ¦ìÆ
À¹âÆÕ Õðé î×𯺠ç¹ìÅðŠçêðÕ Õðé Óå¶ À¹é·» ÁÅêä¶ î¯ìÅÇÂñ ì§ç Õð
ñÂ¶Í ÇÂà îÅîñ¶ Ãì§èÆ Üç ê¾åðÕÅð» çÆ àÆî îÅðÕÆà Õî¶àÆ îÇÔñ Õñ» ç¶
çøåð ê¹¾ÜÆ å» ÃËÕàðÆ Ã¹ðÜÆå ÇÃ§Ø çÆ ×Ëð ÔÅ÷ðÆ ÇòÚ Ô¶áñ¶ ê¾èð ç¶
ÕðîÚÅðÆ ×¹ðîÆå ÇÃ§Ø é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ À¹Ô ÇÂÕ ÕðîÚÅðÆ Ãî¶å À¹Õå ôËñð
çÅ ç½ðÅ ÕðÕ¶ ÁŶ ÔéÍ À¹é·» ôËñð ÇòÚ ñ×í× H-A@ àðÅñÆÁ» ç¶ Ö¹¾ñ·¶
ðÈê ÇòÚ ê¶ ã¶ð» çÆ ê¹ôàÆ ÕðÇçÁ» ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ îÅñÕ» ù Õî¶àÆ ò¾ñ¯º
ÕÅðé ç¾Ã¯ é¯Çàà í¶Ü Çç¾åÅ Ç×ÁÅ þÍ ¦ì¶ Ã 寺 ìÅÁç ÃËÕàðÆ
ùðÜÆå ÇÃ§Ø éÅñ çêðÕ Ô¯ä Óå¶ À¹é·» ôËñð îÅñÕ» ÇÖñÅø ìäçÆ
ÕÅðòÅÂÆ Õðé çÆ ×¾ñ ÕÔÆÍ
Õ¹¾àîÅð Õðé òÅÇñÁ» Çòð¹¾è îÅîñÅ çðÜ
Ü×ðŪ, C éò§ìð (ê. ê.)-îÅî±ñÆ Þóê 寺 ìÅÁç ÜÆê ÃòÅð é½ÜòÅé»
ò¾ñ¯º ÇÂÕ é½ÜòÅé çÆ ì¹ðÆ åð·» Õ¹¾àîÅð Õðé ç¶ îÅîñ¶ ÇòÚ ê¹ÇñÃ
ò¾ñ¯º îÅîñÅ çðÜ Õð ÇñÁÅ Ç×ÁÅ þÍ ÁÚÅéÕ Ô¯Â¶ ÇÂà Þ×ó¶ ç½ðÅé ÜÆê
ÃòÅð é½ÜòÅé» Ã¾ìÆ, ÕÅñÆ, ׯñ¯ ê¹¾åð î§×Å, ÔðêzÆå Ú»çñÅ ê¹¾åð ׯÇì§ç
Ú»çñÅ ÃÅð¶ òÅÃÆ Ü×ðŪ Áå¶ ÇÂé·» ç¶ ê¿Ü-Û¶ ÁäêÛÅå¶ ÃÅæÆÁ» ò¾ñ¯º
ÕÇæå å½ð Óå¶ ì¶ÃìÅñ, ðÅâ» Áå¶ Ö¿â¶ ÁÅÇç éÅñ å¹ôÅð ÇåòÅóÆ ê¹¾åð
ìðÇî§çð ÇåòÅóÆ òÅÃÆ Ü×ðŪ ù קíÆð ð±ê ÇòÚ ÷õîÆ Õð Çç¾åÅÍ ê¹ÇñÃ
ò¾ñ¯º ÷õîÆ é½ÜòÅé å¹ôÅð ç¶ ÇìÁÅé» Óå¶ ÁêðÅè èÅðÅ CDA, CBC, E@F,
ADH, ADI ÁÅÂÆ.êÆ.ÃÆ. åÇÔå îÅîñÅ çðÜ Õð ÇñÁÅ þÍ
ÇízôàÅÚÅð Çòð¯èÆ ëð¿à çÆ îÆÇà¿× Ô¯ÂÆ
îÅÛÆòÅóÅ, C éò¿ìð (Ç×¼ñ) : ÇízôàÅÚÅð Çòð¯èÆ ëð¿à çÆ ÇÂ¼Õ îÆÇà¿×
ëð¿à ç¶ çøåð ÇòÚ Ô¯ÂÆ ÇÜà ÇòÚ ÇêÛñ¶ ç¯ ÃÅñ» çÆÁ» Ãð×ðîÆÁ» çÅ ñ¶ÖÅܯ×Å
ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ ëð¿à çÅ ÇÔÃÅì ÇÕåÅì Õðé À¹êð¿å Á×ñ¶ Ã ñÂÆ ÕÅðÜ
ÇòÀ¹ºå À¹ñÆÕÆ ×ÂÆÍ ò¼Ö ò¼Ö ÇòíÅ×» ÇòÚ ëËñ¶ ÇízôàÅÚÅð å¶ íðòƺ
ÚðÚÅ ÇòÚ îÅÃàð îé¯Ôð ñÅñ, ÃÅìÕÅ Ãðê³Ú ×¹ðÚðé ÇÃ¿Ø «ìÅä×ó·, Çéðîñ
ÇÿØ, åðñ¯Õ ÇÿØ, ×¹ðîÆå ÇÃ¿Ø Ç×¼ñ, Ôðì¿Ã ÇÃ¿Ø Á½ÜñÅ, ùÖÇò¿çð
ÇÿØ, ÔðÇî¿çð ÇÃ¿Ø Ç×¼ñ, ìñðÅÜ Ú¯êóÅ Áå¶ îÅÃàð ìÖôÆ ðÅî é¶ íÅ×
ÇñÁÅÍ ì¹ñÅÇðÁ» é¶ Ã±ÚéÅ çÅ ÁÇèÕÅð ÕÅ鱿é B@@E Ãì¿èÆ ñ¯Õ» ù ÜÅ×ð±Õ
Õðé ñÂÆ ÁÅêä¶ ÇòÚÅð ê¶ô ÕÆå¶Í ëð¿à çÆ Á×ñ¶ ç¯ ÃÅñ» ñÂÆ ÕÆåÆ ×ÂÆ
Ú¯ä Çò¼Ú ùÖÇò¿çð ÇÃ¿Ø é±¿ êzèÅé, çðôä ÇÃ¿Ø åìÆìÅ ÃÆéÆÁð îÆå
êzèÅé, Ôðì¿Ã ÇÃ¿Ø Á½ÜñÅ îÆå êzèÅé, îÅÃàð ìÖôÆ ðÅî ÃÕ¼åð, ÇçñìÅ×
Ú¿ç ÃÔÅÇÂÕ ÃÕ¼åð, ìñðÅÜ Ú¯êóÅ Çò¼å ÃÕ¼åð, é¿ìðçÅð ÔðÇî¿çð ÇÿØ
êzËà ÃÕ¼åð, âÅ. çÇò¿çð ÇÃ¿Ø Üæ¶ì¿çÕ ÃÕ¼åð Áå¶ ×¹ðîÆå ÇÃ¿Ø çøåð
ÃÕ¼åð üä¶ ×Â¶Í ÇÂÔ Ú¯ä ÃðìÿîåÆ éÅñ ÕÆåÆ ×ÂÆÍ
Õ¶ºçð çÆÁ» òèÆÕÆÁ» Õ»×ðà ÃÅⶠÇÃð éÅ ñŶ-Çò¾ÕÆ
Ú½ºÕÆîÅé, C éò§ìð (ê. ê.)- ê¿ÜÅì, ê§ÜÅìÆ å¶ ê§ÜÅìÆÁå éÅñ Õ¯ÂÆ
òÅð òÅÃåÅ éÔƺ Áå¶ ÇÃðø ÇÃÁÅÃå Ö¶âä çÆ ÁÅó ÓÚ ñ¯Õ» ù ×¹§îðÅÔ Õðé
ç¶ ðÅÔ å¹ðÆ Õ»×ðà êÅðàÆ Õ¶ºçð ÃðÕÅð çÆÁ» ÕÆåÆÁ» òèÆÕÆÁ» ÁÕÅñÆÁ»
ÇÃð éÅ æ¯ê¶Í ÇÂé·» ÇòÚÅð» çÅ êz×àÅòÅ ÃÆéÆÁð ÁÕÅñÆ ÁÅ×È å¶ Üéðñ
ÃÕ¾åð ô¯zîäÆ ÁÕÅñÆ çñ îÇÔ§çðÜÆå ÇÃ§Ø Çò¾ÕÆ é¶ ðÃîÆ îÆÇà§× ç½ðÅé
ÕÆåÅÍ À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ ê¹ðÇÖÁ» 寺 ÇîñÆ ÁôÆðòÅç å¶ ÇþÇÖÁÅ ù ÁîñÆ
ÜÅî» êÇÔéÅÀ¹ºÇçÁ» ÃÅù ÃÅÇðÁ» ù ê¿ÜÅì çÆ Úó·çÆ Õñ» ñÂÆ ÃÅð¶ òð×»
ù ÁÅêä¶-ÁÅêä¶ øð÷ êÇÔÚÅéä¶ ÚÅÔÆç¶ Ôé å¶ ìäçÆÁ» Ç÷§î¶òÅðÆÁ»
ÇéíÅÀ¹ä ÇòÚ ÇÔÚÇÕÚÅÔà éÔƺ ÚÅÔÆçÆÍ
ñ˺â îÅð×¶Ü Ú¯ä» ñÂÆ ô¯zîäÆ ÁÕÅñÆ çñ é¶ À¹îÆçòÅð» çÅ ÕÆåÅ ÁËñÅé
êÅÇÂñ, C éò§ìð (ê. ê.)- ñ˺â îÅð׶÷ ìËºÕ ç¯ðÅÔÅ çÆÁ» Ú¯ä»
Ãð×ðîÆÁ» À¹Ã Ã êÈðÆ åð·» ÷¯ð ëó· ×ÂÆÁ» Ü篺 ô¯zîäÆ ÁÕÅñÆ çñ
ç¶ ÃðÕñ êÅÇÂñ 寺 êzèÅé Üæ¶: íðêÈð ÇÃ§Ø ð½äÆ é¶ ÔñÕŠǧÚÅðÜ Ã:
îÔ¶ôǧçð ÇÃ§Ø ×ð¶òÅñ çÆ ÃñÅÔ îôòð¶ éÅñ ÔñÕÅ êÅÇÂñ çÆ Ãî¹¾ÚÆ
ÁÕÅñÆ ñÆâðÇôê ç¶ íðò¶º ÇÂÕ¾á ç½ðÅé ÃÅðÆÁ» F Ü¯é» å¯º À¹îÆçÅòð»
çÆ ÃÈÚÆ ÜÅðÆ ÕðÇçÁ» ç¾ÇÃÁÅ, ܯé ðÅîê¹ð 寺 ÔðÜÆå ÇÃ§Ø ðÅîê¹ð,
ܯé վ篺 ÁòåÅð ÇÃ§Ø ìðîÅñÆê¹ð, ÷¯é عâÅäÆ Õñ» 寺 êðîÜÆå ÇçØ
عâÅäÆ Õñ», ÷¯é èî¯à 寺 Ü×ç¶ò ÇÃ§Ø èî¯à, ÷¯é Üð×óÆ å¯º ÃÅìÕÅ
Ãðê¿Ú ìñç¶ò ÇÃ§Ø Üð×óÆ Áå¶ ÷¯é ð½äÆ å¯º í¹Çê¿çð ÇÃ§Ø ð½äÆ ù
ô¯zîäÆ ÁÕÅñÆ çñ ç¶ À¹îÆçòÅð» òܯº ÁËñÅé ÕðÕ¶ Ú¯ä Ãð×ðîÆÁ» ÁÅð§í
Õð Çç¾åÆÁ» ÔéÍ ÇÂà î½Õ¶ ÔðêÅñ ÇÃ§Ø Ü¾ñ·Å, ÁîðÆÕ ÇÃ§Ø ð½äÆ, ÜðéËñ
ÇÃ§Ø ôÅÔê¹ð (Çå§é¯º î˺ìð Üéðñ Õ½ºÃñ), ÔðÜÆòéêÅñ ÇÃ§Ø Ç×¾ñ, î¶Üð
ÇÃ§Ø ê¾ñ·Å, Ú¶ÁðîËé ÔÇð§çðêÅñ ÇÃ§Ø Ø¹âÅäÆ, Ú¶ÁðîËé ×¹ðÜÆå ÇçØ
ðÅîê¹ð, À¹ê Ú¶ÁðîËé ÁîðÜÆå ÇÃ§Ø î»×¶òÅñ, Ôðç¶ò ÇÃ§Ø îáÅóÈ, ÜÃòÆð
ÇÃ§Ø ÇéÜÅîê¹ð, éÛ¾åð ÇÃ§Ø èî¯à, Ç÷ñ·Å êzÆôç î˺ìð ìñò§å ÇçØ
Øñ¯àÆ, ç¶Çò§çð ÇÃ§Ø ÇéÜÅîê¹ð, ÃÇî§çð ÇÃ§Ø ÇÃÔ½óÅ, ìñÇܧçð ÇçØ
íÅâ¶òÅñ, ÇÃòðÅÜ ÇÃ§Ø Ü¾ñ·Å (ÚÅð Ãðê¿Ú), çñìÆð ÇÃ§Ø î˺ìð ìñÅÕ
çîåÆ, ǧçðÜÆå ÇÃ§Ø ìðîÅñÆê¹ð å¶ Õ¹ñÇò§çð ÇÃ§Ø Ç×¾ñ ÔÅ÷ð ÃéÍ
êÅðàÆ À¹îÆçòÅð» ù ÇÜåÅ Õ¶ ÔÆ çî ñò»×¶-ܾæ¶: ê¾ñÅ
ܽó¶ê¹ñ Üð×, C éò§ìð (êÅñÅ)-ÇÜÔóÅ òÆ ÁÕÅñÆ çñ (ì) çÅ êÆ. ¶. âÆ.
ì¶. ìËºÕ çÆ Ú¯ä» ÓÚ ÃÆéÆÁð ñÆâðÇôê ò¾ñ¯º À¹îÆçòÅð ìäÅÇÂÁÅ ÜÅò¶×Å
ÁÃƺ À¹Ãù ÇÜåÅ Õ¶ çî ñò»×¶Í ÇÂé·» ÇòÚÅð» çÅ êz×àÅòÅ ÁÕÅñÆ çñ (ì)
ç¶ ÃðÕñ Ö¿éÅ (ÇçÔÅåÆ) ç¶ êzèÅé Üæ¶: î¶Üð ÇÃ§Ø ê¾ñ·Å é¶ ÇÂÕ Çòô¶ô
î¹ñÅÕÅå ç½ðÅé ÕÆåÅÍ À¹é·» Á¾×¶ ÁÅÇÖÁÅ ÇÕ ô¯zîäÆ ÁÕÅñÆ çñ (ì) ç¶
À¹îÆçòÅð ò¾â¶ ëðÕ éÅñ Çܾåä׶ Áå¶ Õ»×ðÃÆ À¹îÆçòÅð ì¹ðÆ åð·» ÔÅðé׶Í
ÇÂà î½Õ¶ ÕÂÆ ÃÆéÆÁð ÁÕÅñÆ ÁÅ×È ÔÅ÷ð ÃÆÍ
î¹øå ÁÅêð¶ôé Õ˺ê H ù
ç¯ðÅÔÅ, C éò§ìð (Ç×¾ñ)-çôî¶ô ÚËðÆà¶ìñ ÔÃêåÅñ ç¯ðÅÔÅ ÇòÖ¶ H éò§ìð
Ççé ÁËåòÅð ù Ãò¶ð¶ I 寺 D òܶ å¾Õ î¹øå îËâÆÕñ ÚËÕÁê Õ˺ê
ñ×ÅÇÂÁÅ ÜÅ ÇðÔÅ þÍ ÔÃêåÅñ ç¶ êzèÅé Ã: ǧçðÜÆå ÇÃ§Ø ÕÅñÅ é¶
À¹êð¯Õå ÜÅäÕÅðÆ Çç§ÇçÁ» ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ÇÂà Õ˺ê ç½ðÅé êzÇþè ÃðÜé
âÅÕàð ÔðêzÆå ÇÃ§Ø Ü½ñÆ çÆ Á×òÅÂÆ ÓÚ âÅÕàðÆ àÆî ñ¯óò§ç îðÆ÷» ç¶
ÔðéÆÁ», ê¾æðÆ, ðýñÆÁ», ×çÈç», ÁêËÇâÕÃ, Ô¾âÆÁ» Áå¶ Ü¯ó» ÁÅÇç
ÇìîÅðÆÁ» ç¶ î¹øå ÁÅêð¶ôé ÕÆåÅ ÜÅä×¶Í Ã: ÕÅñÅ é¶ Á¾×¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ
ñ¯óò¿ç îðÆ÷» ç¶ àËÃà î¹øå ÕÆå¶ ÜÅä׶ Áå¶ çòÅÂÆ òÆ ëðÆ Çç¾åÆ ÜÅò¶×ÆÍ
çòÅÂÆ ÇòÕð¶åÅ é¶ éôÆñÆÁ» çòÅÂÆÁ» çÆÁ» ÕÆîå» òèÅÂÆÁ»
Çþèò» ì¶à, C éò§ìð (ê. ê.)- ê¹Çñà òñ¯º ÔÅñ ÔÆ ÇòÚ ÕÆåÆ ×ÂÆ
ÕÅðòÅÂÆ ç¶ âð ÕÅðé ÕÃì¶ Áå¶ ñÅ×ñ¶ Çê¿â» ç¶ éô¶ ò¶Úä òÅñ¶ çòÅÂÆ
ÇòÕð¶åÅò» ò¾ñ¯º ÁÅêä¶ õÅà ì§ÇçÁ» ù ÔÆ éÇôÁ» òÅñÆÁ» çòÅÂÆÁ»
Çç¾åÆÁ» ÜÅ ðÔÆÁ» ÔéÍ Ô¹ä Õ¯ðËÕà çÆ ôÆôÆ Ü¯ êÇÔñ» GE ð¹ê¶ çÆ
ÇîñçÆ ÃÆ, Ô¹ä A@@ ð¹ê¶ å¾Õ ê¹¾Ü ×ÂÆ þ Í ÇÂà Ãì§èÆ æÅäÅ Çþèò» ì¶à
çÆ ê¹Çñà íÅò¶º ê±ðÆ Ãð×ðîÆ éÅñ éÇôÁ» çÆ åÃÕðÆ Õðé òÅñ¶ ñ¯Õ» çÆ
êÇÔÚÅä Õðé ÇòÚ ñ¾×Æ þ êð Áܶ å¾Õ é½ÜòÅé» ù éÇôÁ» çÆ çñ-çñ ÇòÚ
ù¾àä Áå¶ éÇôÁ» çŠׯðÖ è§çÅ Õðé òÅñ¶ ñ¯Õ» Óå¶ ê¹Çñà çÆ é÷ð éÔƺ
êÂÆÍ
Õ»×ðÃ é¶ ê¿ÜÅì ç¶ ÇÔ¾å» éÅñ ÇÖñòÅó ÕÆåÅ-ð½äÆ
ܽó¶ê¹ñ Üð×, C éò§ìð (êÅñÅ ðÅܶòÅñÆÁÅ)-ô¯zîäÆ ÁÕÅñÆ çñ (ì) ç¶
ÃðÕñ êÅÇÂñ ç¶ êzèÅé Üæ¶: íðêÈð ÇÃ§Ø ð½äÆ é¶ êzËÃ ç¶ é»Á ÜÅðÆ
ÇìÁÅé ðÅÔƺ ÁÅÇÖÁÅ ÇÕ êÆ. ¶. âÆ. ìÆ. ç¯ðÅÔÅ çÆÁ» Ô¯ä òÅñÆÁÅ Ú¯ä»
ÇòÚ ÁÕÅñÆ çñ (ì) ç¶ À¹îÆçòÅð ò¾â¶ ëðÕ ÇÜ¾å» êzÅêå ÕðÕ¶ éò» ð¼Ú
ç¶ä×¶Í ÇÕªÇÕ ê¿ÜÅì ç¶ ñ¯Õ Õ»×ðà çÆÁ» ñ¯Õ îÅðÈ éÆåÆÁÅ ù ì¹ðÆ åð·»
éÅÕÅð ü¾Õ¶ Ôé Áå¶ ìÅçñ ÃðÕÅð çÆÁ» éÆåÆÁ» 寺 ê¿ÜÅì çÅ Ôð òð×
êÈðÆ åð·» êzíÅÇòå Ô¯ÇÂÁÅ þ À¹é·» ÁÅÇÖÁÅ ÇÕ Õ»×ðÃ é¶ ê¿ÜÅì ç¶
ÇÔ¾å» éÅñ Ôî¶ôÅ ÔÆ ÇÖñòÅóÅ ÕÆåÅÍ ÇÂà î½Õ¶ Ãðê¿Ú ô¶ð ÇÃ§Ø ð½äÆ,
ÜÃÕðéÜÆå ÇÃ§Ø Çê¿àÈ ð½äÆ, Ú¶å ÇÃ§Ø îÆå Ú¶ÁðîËé ìñÅÕ Ã§îåÆ Ö¿éÅ,
çðôé ÇÃ§Ø ê¿Ú, Üæ¶: îé¯Ôð ÇçØ, î˺ìð çîåÆ ×¹ðÇê¿çð ÇÃ§Ø Ã¶ìÆ
Ô¯ñ, ìÈàÅ ÇÃ§Ø ðÅܶòÅñ, ×¹ðîÆå ÇçØ, çñÇò§çð ÇçØ, ×¹ðêzÆå ÇçØ
Ãî¶å Ô¯ð ÔÅ÷ð ÃéÍ
×ð¶òÅñ å¶ ð½äÆ çÆ Á×òÅÂÆ ÓÚ êÅðàÆ î÷ìÈå
êÅÇÂñ, C éò§ìð (ÇéÜÅîê¹ð)- ô¯zîäÆ ÁÕÅñÆ çñ ç¶ Üéðñ ÃÕ¾åð å¶ ÔñÕÅ
êÅÇÂñ ç¶ Ç§ÚÅðÜ Ã: îÔ¶ôǧçð ÇÃ§Ø ×ð¶òÅñ å¶ ÃðÕñ êÅÇÂñ ç¶ êzèÅé
Üæ¶: íðêÈð ÇÃ§Ø ð½äÆ çÆ Á×òÅÂÆ ÇòÚ êÆ. ¶. âÆ. ìÆ. Ú¯ä» ç¶ éåÆܶ
þðÅéÆÜéÕ Ô¯ä×¶Í À¹êð¯Õå ÇòÚÅð» çÅ êz×àÅòÅ ÕðÇçÁ» Ç÷ñ·Å êzÆôç
î˺ìð ìñò§å ÇÃ§Ø Øñ¯àÆ é¶ ÇÕÔÅ, ÔñÕÅ êÅÇÂñ çÆ Ãî¹¾ÚÆ ÁÕÅñÆ
ñÆâðÇôê Ã: ×ð¶òÅñ å¶ Üæ¶: ð½äÆ ç¶ éÅñ ò»× ÚàÅé ò»× ÖóÆ þÍ ÇÂÃ
î½Õ¶ Ü×ç¶ò ÇÃ§Ø ç¯ì¹ðÜÆ, ÜÃòÆð ÇÃ§Ø ÇéÜÅîê¹ð, âÅ: ùÖÇò§çð ÇçØ
Á½ÜñÅ, Ãðê¿Ú ô¶ð ÇÃ§Ø ð½äÆ, Ãðê¿Ú ç¶Çò§çð ÇÃ§Ø ÇéÜÅîê¹ð, å¶
Ãðê¿Ú ùÖò§å ÇÃ§Ø ê¿è¶ð ÔÅ÷ð ÃéÍ
êÆð ìÅìÅ ñ¼è¶ ôÅÔ çÆ ïÅç ÓÚ î¶ñÅ G å¶ H ù
Õ¹ÔÅóÅ, C éò¿ìð (ê¼åð êz¶ðÕ) - Çê³â ðÅî×ó· ÇòÖ¶ êÆð ìÅìÅ ñ¼è¶
ôÅÔ çÆ ïÅç ÇòÚ Ã¼ÇíÁÅÚÅðÕ î¶ñÅ Áå¶ í¿âÅðÅ G Áå¶ H éò¿ìð ù
ÕðòÅÇÂÁÅ ÜÅ ÇðÔÅ ÔËÍ êÇÔñ¶ Ççé ÚÅçð çÆ ðÃî êzçÆê Õ¹îÅð òñ¯º ÁçÅ
ԯ¶×ÆÍ Þ¿â¶ çÆ ðÃî ùÇð¿çð î¯Ôé ÁçÅ Õðé׶ Ü篺 ÇÕ Ã¼ÇíÁÅÚÅðÕ î¶ñ¶
çÅ À¹çØÅàé îñÕÆå ÇÃ¿Ø î»×à Õðé׶Í
×¹ðç¹ÁÅðÅ ÕðÆð ÃÅÇÔì Çñ¾åð ÇòÖ¶ BE êzÅäÆÁ» é¶ Á§Çîzå ÛÇÕÁÅ
ðŶկà, C éò§ìð (ê. ê.)- ×¹ðç¹ÁÅðÅ ÕðÆð ÃÅÇÔì êÅåôÅÔÆ Û¶òƺ ÇòÖ¶
Çê¿â Çñ¾åð» ÇòÖ¶ Á§Çîzå çÚÅð ÕðòÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ ÇÜà ÇòÚ çîçîÆ àÕÃÅñ
ÁÜéÅñÅ (Á§ÇîzåÃð) ç¶ ê¿Ü ÇêÁÅÇðÁ» ç¶ Ü¾æ¶ é¶ Ö¿â¶ ìÅචçÅ Á§Çîzå
çÚÅð ÕðòÅÇÂÁÅ, ÇÜà çÆ Á×òÅÂÆ íÅÂÆ Ü×çÆô ÇÃ§Ø é¶ ÕÆåÆÍ ÇÂà î½Õ¶
î¹¾Ö Ã¶òÅçÅð íÅÂÆ ×¹ðçÆê ÇÃ§Ø é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ ÇÂÔ Á§Çîzå çÚÅð ÃzÆ
×¹ð± éÅéÕ ç¶ò ÜÆ ç¶ ×¹ðê¹ðì ù î¹¾Ö ð¾Ö Õ¶ ÕðòÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅ Áå¶ BE
êzÅäÆÁ» ×¹ð± ñó ñ¾×¶ ÔéÍ ÇÂà î½Õ¶ ñ¯Õñ ×¹ðç¹ÁÅðÅ êzì§èÕ Õî¶àÆ
êzèÅé Ôðé¶Õ ÇçØ, îÆå êzèÅé ×¹ðÚðé ÇÃ§Ø ×ð¶òÅñ, õ÷ÅéÚÆ Ã¹ðÜÆå
ÇÃ§Ø ×ð¶òÅñ, ÁîðÜÆå ÇÃ§Ø ììñÅ, Ç×ÁÅéÆ Ã§å¯Ö ÇçØ, íÅÂÆ çðôé ÇçØ,
êÅñ ÇçØ, êzèÅé Ç´êÅñ ÇÃ§Ø ×ð¶òÅñ, ÔðçÆê ÇÃ§Ø ç¹¾ñÅ, í¹Çê¿çð
ÇÃ§Ø Çí§çð, ðÅÇܧçð ÇÃ§Ø ðÅÜÅ ê¿Ú ÁÅÇç ÔÅ÷ð Ãé, ÇÜé·» é¶ ê¿Ü
ÇêÁÅÇðÁ» ù ÇÃð¯êÅú ìõÇôà ÕÆå¶Í
Çê¿â ÇÕôé×ó· ÇòÖ¶ Ãðê¿Ú é¶ ðïÂÆ çÆ éÆºÔ Áå¶ ìÈචñŶ
ìÆÜÅ, C éò§ìð (èÆðÅ)- Á¼Ü é¶óñ¶ Çê¿â ÇÕÃé×ó· ç¶ é½ÜòÅé Ãðê¿Ú ì¶Á§å
ÇÃ§Ø Ü¾ÃÆ é¶ ÁÅêä¶ ÃÅæÆ ê¿ÚÅÇÂå î˺ìð» ç¶ ÃÇÔï¯× éÅñ ÃðÕÅðÆ
ÁËñÆî˺àðÆ ÃÕÈñ çÆ ðïÂÆ çÆ éÆºÔ ð¾ÖÆ Áå¶ ÃÕÈñ ÃàÅø ù êÈðé ÃÇÔï¯×
ç¶ä çÅ íð¯ÃÅ Çç¾åÅÍ ÇÂà 寺 ÇÂñÅòÅ Ãðê¿Ú é¶ òÅåÅòðä ù ô¹¾è ð¾Öä
ñÂÆ Çê¿â çÆÁ» ÃÅâÆÁ» çÃæÅò» å¶ ìÈචñÅÂ¶Í ÇÂà î½Õ¶ ÔðÇ´ôé ÇçØ,
îÇÔ§çð ÇçØ, ÕîñÜÆå Õ½ð, êðÇî§çð Õ½ð (ÃÅð¶ ê¿Ú) î¹¾Ö ÁÇèÁÅêÕÅ
ÕîñÜÆå Õ½ð, îËâî ÔðÜÆå Õ½ð, îÅ: Çéðîñ ÇçØ, îËâî ðÅÜòÆð ôðîÅ, îÅ:
Çí§çð ÇÃ§Ø å¯º ÇÂñÅòÅ é×ð ÇéòÅÃÆ ×¹ðêzÆå ÇÃ§Ø ×¯×Æ, ×¹ðçÆê ÇçØ,
ÜÅ×Æð ÇçØ, ÁîðÆÕ ÇÃ§Ø ÇÛ¾ìð, ïî ÇçØ, é§ìðçÅð ì¹¾è ÇçØ, ìñÜÆå
ÇçØ, ÇçÁÅñ ÇçØ, ×¹ðéÅî ÇçØ, Ãòðé ÇçØ, åðñ¯Úé ÇçØ, éÇð§çðêÅñ
ÇçØ, Ü×ç¶ò ÇçØ, ܯðÅ ÇçØ, ×¹ðêzÆå ÇçØ, ÁîðÆÕ ÇÃ§Ø Áå¶ ÕôîÆðÅ
ÇÃ§Ø ÔÅ÷ð ÃéÍ
×¹ðê¹ðì îéÅÇÂÁÅ
Õ¹ÔÅóÅ, C
éò¿ìð (ê. ê.) - êÇÔñÆ êÅåôÅÔÆ ÃzÆ ×¹ðÈ éÅéÕ ç¶ò ÜÆ çÅ êzÕÅô
À¹åÃò ÇÂà ÇÂñÅÕ¶ ÇòÚ ìÔ¹å ÔÆ èÈî èÅî éÅñ îéÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ Õ¹ÔÅóÅ ç¶
Ú½Õ é¶ó·ñ¶ ×¹ðç¹ÁÅðÅ ÃÅÇÔì ÇòÚ êzèÅé Ã: ì¿å ÇÃ¿Ø çÆ ç¶Ö-ð¶Ö Ô¶á
êzÕÅô À¹åÃò ç¶ Ãì¿è ÇòÚ ÃzÆ ×¹ðÈ ×¿zæ ÃÅÇÔì ç¶ ÁÅÖ¿â êÅá» ç¶ í¯×
òÆ êŶ ×Â¶Í ÇÂö å𷻠ÿ×åÃð ÃÅÇÔì ÇòÚ òÆ ÁÅÖ¿â êÅá» ç¶ í¯× êŶ
×Â¶Í êzèÅé ÁîðÜÆå ÇÃØ ñÅñÆ çÆ ç¶Ö-ð¶Ö Ô¶á À¹åÃò ÃîÅ×î Ã íÅÂÆ
ÇÃÕ¿çð ÇÿØ, íÅÂÆ ìñòÆð ÇÿØ, íÅÂÆ Úåð ÇÿØ, íÅÂÆ Ã¹Öò¿å ÇÃ¿Ø òñ¯º
ÕæÅ ÕÆðåé ç¹ÁÅðŠÿ×å» ù ÇéÔÅñ ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ
E ù î¹ÔÅñÆ ÓÚ ÇòôÅñ èðéÅ ç¶ä Ãì¿èÆ ÇåÁÅðÆÁ» î¹Õ¿îñ
ÃîðÅñÅ, C éò¿ìð (ì¿×ó) - ê³ÚÅÇÂå ÃÕ¼åð Áå¶ Ã¿îåÆ ÕðîÚÅðÆ ïÈéÆÁé
ç¶ ÃÈìÅ ÖÜÅéÚÆ Ã: ÿå¯Ö ÇÃ¿Ø ìÅá, Çéðîñ ÇÃ¿Ø ñ¯çÆ îÅÜðÅ Áå¶
ê³ÜÅì ÃÕ¼åð ïÈéÆÁé ç¶ ÃìÇÜ¿çð Õ¶çÅð é¶ ÇÂ¼æ¶ ÜÅäÕÅðÆ Çç¿ÇçÁ»
ç¼ÇÃÁÅ ÇÕ ïÈéÆÁé òñ¯º ÁÅêäÆÁ» Ô¼ÕÆ î¿×» ù î¹¼Ö ð¼ÖÇçÁ» ǼÕ
ÇòôÅñ èðéÅ E éò¿ìð ù î¹ÔÅñÆ ÇòÚ Çç¼åÅ ÜÅ ÇðÔÅ þ ÇÜà Ãì¿èÆ
ÇåÁÅðÆÁ» ù î¹Õ¿îñ Õð ÇñÁÅ Ç×ÁÅ þÍ À¹é·» ç¼ÇÃÁÅ ÇÕ êËéôé ñ×ÅÀ¹ä
Ã ÁÇèÕÅðÆÁ» òñ¯º òðå¶ Ü»ç¶ ÇízôàÅÚÅðÆ ã¿× ù õåî Õðé, êËéôéð
î¹ñÅ÷î» ù îËâÆÕñ í¼åÅ, òÆ. âÆ. ú÷ å¶ ÇÃñÅÂÆ àÆÚð» çÆ íðåÆ Õðé, á¶Õ¶
å¶ ð¼Ö¶ I@I ÃÕ¼åð ù ð¶×Èñð Õðé Áå¶ ðË×Èñð ×ð¶â ç¶ä, îÇÔ¿×ÅÂÆ
í¼å¶ Ãî¶å Ô¯ðé» ìÕÅÇÂÁÅ ù ÜÅðÆ Õðé, ê³ÚÅÇÂå ÁøÃð (ÿîåÆ) ù åð¼ÕÆ
ç¶ Õ¶ ÂÆ. ú. êÆ. ÁËÃ. ìäÅÀ¹ä Áå¶ Ô¯ð ÇòíÅ×» çÅ òÅèÈ Õ¿î Õðé ìçñ¶
òÅèÈ í¼åÅ ç¶ä ÁÅÇç î¿×» ù ñË Õ¶ ÇÂÔ èðéÅ âÅÇÂðËÕàð ê³ÚÅÇÂå ÇòíÅ×
ê¿ÜÅì î¹ÔÅñÆ ÇòÚ Çç¼åÅ ÜÅò¶×ÅÍ |
ñ¯Õ Ú¶åéÅ ÃÅÂÆÕñ îÅðÚ ×¹ðç¹ÁÅðÅ Úðé Õ¿òñ ÃÅÇÔì ÓÚ ÃîÅêå
îÅÛÆòÅóÅ, C éò¿ìð (Ç×¼ñ) : ÃzÆ ×¹ð± éÅéÕ ç¶ò ÜÆ ç¶ êzÕÅô À¹åÃò
Áå¶ ê¿ÜÅì Ççòà 鱿 ÃîðÇêå ÃîÅÜ Ã¹èÅð ñ¯Õ Ú¶åéÅ îÅðÚ ô¯zîäÆ
×¹ðîÇå êzÚÅð ÃíÅ ÃîðÅñÅ ò¼ñ¯º ÇÂñÅÕ¶ çÆÁ» Ô¯ð ÃîÅÜ Ã¶òÆ Üæ¶ì¿çÆÁ»
鱿 éÅñ ñË Õ¶ Õ¼ÇãÁÅ Ç×ÁÅÍ ÇÂÃ ç¯ ð¯÷Å ÃÅÂÆÕñ îÅðÚ é±¿ ééÕÅäÅ
ÃÅÇÔì êìÇñÕ ÃÕ±ñ ÃîðÅñŠ寺 ô¯zîäÆ Õî¶àÆ î˺ìð Üæ¶çÅð Ç´êÅñ ÇÿØ
ÖÆðéÆÁ», âÅ. êðÇî¿çð ÇÃ¿Ø ìËéÆêÅñ Çêz¿ÃÆêñ éËôéñ ÕÅñÜ ëÅð ÇòîËé
îÅÛÆòÅóÅ, Üæ¶çÅð îéî¯Ôé ÇÃ¿Ø Ö¶óÅ é¶ Þ¿âÆ ç¶ Õ¶ ðòÅéÅ ÕÆåÅÍ ÇÂÔ
ÃÅÂÆÕñ îÅðÚ A éò¿ìð ù ÃîðÅñŠ寺 Ú¼ñ Õ¶ ×¹ðç¹ÁÅðÅ ÃzÆ ÞÅó ÃÅÇÔì,
×¹ðç¹ÁÅðÅ ÃzÆ ÚîÕ½ð ÃÅÇÔì, ×¹ðç¹ÁÅðÅ ÃzÆ í¼áÅ ÃÅÇÔì, ×¹ðç¹ÁÅðÅ
ÃzÆ êÇðòÅð ÇòÛ¯óÅ ÃÅÇÔì å¶ ×¹ðç¹ÁÅðÅ ÃzÆ ÕÆðåê¹ð ÃÅÇÔì ç¶ çðôé
ÕðçÅ Ô¯ÇÂÁÅ åÖå ÃzÆ Õ¶Ã×ó· ÃÅÇÔì ÁÅé¿çê¹ð ÃÅÇÔì ê¹¼ÜÅÍ ÇÂà ÃîÅÜ
ùèÅð ñ¯Õ Ú¶åéÅ ÃÅÂÆÕñ îÅðÚ ÇòÚ ÃðÕÅðÆ ÃÆéÆÁð ÃËÕ¿âðÆ ÃÕ±ñ
ÃîðÅñÅ, îÅäÕÆ, عñÅñ, ÇÃÔÅñÅ, ع¿×ðÅñÆ Çüֻ, ÇçÁÅñê¹ðÅ, Ö¼àð» å¶
î¹¼Çåúº ÁÅÇç Çê³â» ç¶ ÕðÆì D@@ ì¼ÇÚÁ» é¶ íÅ× ÇñÁÅÍ ÇÂà ÃîÅÜ
ùèÅð ñ¯Õ Ú¶åéÅ ÃÅÂÆÕñ îÅðÚ ç¶ êzì¿èÕ êz¯. ÔîçðçòÆð é½ôÇÔðòÆ,
ñÖìÆð ÇÃ¿Ø ìñÅñÅ, Üæ¶çÅð Ü×Æð ÇÃ¿Ø ìÇÔñ¯ñê¹ð, ùÖÇò¿çð ÇÿØ
Ö¼àð», ÚîÕ½ð ÇÃ¿Ø Øä×Ã, ÔðÇÜ¿çðêÅñ ÇÿØ, âÅ. å¶ÇÜ¿çð ÇÿØ, îñÕÆå
ÇÃ¿Ø ÕÕðÅñÅ, Ü×ð±êÜÆå ÇÃ¿Ø ôÅÔÆ, ÔðêzÆå ÇÃ¿Ø ÖÅñÃÅ, ðÅÜÇò¿çð
ÃîðÅñÅ, ðÇÜ¿çð ÇÃ¿Ø ì¶çÆ, Üæ¶. ÁîðÜÆå ÇÃ¿Ø ìÅÇñúº ìÃêÅ ÁÅ×±, âÅ.
ùÖç¶ò ÇÃ¿Ø Õ¹¼ì¶, ùÖç¶ò ÇÃ¿Ø ÃÇÔܯ îÅÜðÅ å¶ êzËà Õñ¼ì ÃîðÅñÅ
ò¼ñ¯º ܹÁÅñÅ ÇÃ¿Ø Çæ¿ç é¶ ç¼ÇÃÁÅ ÇÕ ÇÂà îÅðÚ çÅ î¹¼Ö À¹ç¶ô Çê³â»
ç¶ ñ¯Õ» 鱿 ÒéÇôÁ», íð±ä Ô¼ÇåÁÅ, òÅåÅòðä 鱿 ÃÅë ùæðÅ ð¼Öä,
ê³ÜÅìÆ Ã¼ÇíÁÅÚÅð, Üñ Ãð¯å» çÆ Ã¿íÅñ å¶ êÅäÆ çÆ îÔ¼ååÅ ìÅð¶ ÜÅ×ð±Õ
ÕðéÅ ÃÆÍ ÇÂà ÃÅÂÆÕñ îÅðÚ ÇòÚ ÇÜ¼æ¶ ìܹð×» é¶ òÆ íÅðÆ À¹åôÅÔ
ÇçÖÅÀ¹ºç¶ ԯ¶ ôî±ñÆÁå ÕÆåÆ À¹æ¶ îÕËÇéÕ Ú¿Úñ Õ¹îÅð ÃîðÅñÅ Áå¶
ìñòÆð ÇÃ¿Ø é¶ ÁÅêäÅ ï¯×çÅé êÅÇÂÁÅÍ ÃîÅÜ Ã¹èÅð ñ¯Õ Ú¶åéÅ ÃÅÂÆÕñ
îÅðÚ çÅ îÅÛÆòÅóÅ ç¶ ÇÂÇåÔÅÃÕ ×¹ðç¹ÁÅðÅ ÃzÆ Úðé Õ¿òñ ÃÅÇÔì ê¹¼Üä
å¶ íðò» ÃòÅ×å ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ ×¹ðç¹ÁÅðÅ ÃÅÇÔì ç¶ îËé¶Üð ×¹ðîÆå ÇÿØ
ÕÅÔñ¯º, ìÅìÅ î¯Ôä ÇÿØ, Üæ¶çÅð îéî¯Ôä ÇÃ¿Ø Ö¶óÅ, Ôðé¶Õ ÇÃ¿Ø èÅîÆ,
Üæ¶çÅð îéî¯Ôä ÇÃ¿Ø ×¹ÇñÁÅäÆ, Üæ¶çÅð Ü×Æð ÇÃ¿Ø ìÇÔñ¯ñê¹ð å¶
×¹ðç¹ÁðÅ ÃÅÇÔì ç¶ þµâ ×z¿æÆ ×¹ðî¹¼Ö ÇÃ¿Ø é¶ ÇÂà ڶåéÅ ÃÅÂÆÕñ
îÅðÚ ç¶ êzì¿èÕ» 鱿 ÇÃð¯êÅú ç¶ Õ¶ ÃéîÅÇéå ÕÆåÅ Áå¶ À¹é·» ç¶ ÇÂÃ
À¹êðÅñ¶ çÆ íðê±ð ôñÅØÅ ÕÆåÆÍ
¶ÕéÈð ùÃÅÇÂàÆ ò¾ñ¯º ô×é ÃÕÆî çÆ ðÅôÆ í¶à
ÁÇÔîç×ó·, C éò§ìð (Çì§ÜÆ)- ¶ÕéÈð öòŠùÃÅÇÂàÆ ðÇÜ: ÛêÅð ò¾ñ¯º
Çê¿â ÇòÚ ñ¯óò§ç ñóÕÆÁ» ç¶ ÇòÁÅÔ î½Õ¶ ô¹ðÈ ÕÆåÆ ô×é ÃÕÆî ÁèÆé Á¾Ü
Çê¿â ÛêÅð ç¶ òÅÃÆ ìñç¶ò ÇÃ§Ø çÆ ê¹¾åðÆ ìÆìÆ êðîÜÆå Õ½ð ç¶ ÇòÁÅÔ
Ãì§èÆ Ã¹ÃÅÇÂàÆ ò¾ñ¯º EA@@ ð¹ê¶ éÕç Çç¾å¶ ×Â¶Í ÇÂÔ ðÅôÆ á¶Õ¶çÅð
ô¶ð ÇÃ§Ø êzèÅé Áå¶ ×¹ðîÆå ÇÃ§Ø ÛêÅð ò¾ñ¯º êÇðòÅð ù ýºêÆ ×ÂÆÍ á¶Õ¶çÅð
ô¶ð ÇÃ§Ø é¶ ÇÂà î½Õ¶ ÇÕÔÅ ÇÕ Ã¹ÃÅÇÂàÆ çÅ î¹¾Ö À¹ç¶ô ÷ðÈðåî§ç» çÆ
ÃÔÅÇÂåÅ ÕðéÅ, ñ¯Õ íñÅÂÆ ç¶ ÕÅðÜ ÕðéÅ, Çê¿â çÆ åð¾ÕÆ ñÂÆ Çòô¶ô
À¹êðÅñ¶, òÅåÅòðä ù ô¹¾è ð¾Öä ñÂÆ ð¹¾Ö, ìÈචñ×ÅÀ¹äÅ ÁÅÇç ôÅÇîñ
ÔéÍ ÇÂà öòÅ íÅòéÅ ÇêÛ¶ À¹é·» çÅ Õ¯ÂÆ ðÅÜéÆåÕ å¶ Çé¾ÜÆ À¹ç¶ô éÔƺ
þÍ ÇÂà î½Õ¶ á¶Õ¶çÅð ô¶ð ÇçØ, ×¹ðîÆå ÇÃ§Ø ÛêÅð, ùçÅ×ð ÇçØ,
Õ¹ñò§å ÇÃ§Ø ÃÅìÕÅ îËé¶Üð îÅðÕë˵â, ÔðçÁÅñ ÇÃ§Ø ÃÅìÕÅ Ãðê¿Ú,
Õ¹ñò§å ÇÃ§Ø ÛêÅð, ðÅÜÇò§çð Çî§àÅ, ùÖç¶ò ÇçØ, Çç×ÅðÅ ÇçØ,
ñóÕÆ ç¶ ÇêåÅ ìñç¶ò ÇÃ§Ø ÁÅÇç ÔÅ÷ð ÃéÍ
×¹ðç¹ÁÅðŠïîÅÃð ÃÅÇÔì ÇòÖ¶ ò¼âÆ Ç×äåÆÓÚ ôðèŬ éåîÃåÕ Ô¯Â¶
ÃÅÔé¶òÅñ, C éò¿ìð (Çã¼ñ¯º) - çÃî êÅåôÅÔ ÃÅÇÔì ÃzÆ ×¹ðÈ ×¯Çì¿ç
ÇÃ¿Ø ÜÆ ç¶ êÇò¼åð Úðé Û¯Ô êzÅêå ÃzÆ Ã¯îÅÃð ÃÅÇÔì Çà¼ìÅ ÇòÖ¶ ÃzÆ
×¹ðÈ éÅéÕ ç¶ò ÜÆ ç¶ êzÕÅô ê¹ðì Áå¶ êÈðéîÅôÆ çÅ ÇçÔÅóÅ Çê³â Çà¼ìÅ
å¶ Ô¯ð çÈ𯺠é¶Çóúº ê¹¼ÜÆÁŠÿ×å» òñ¯º ìó¶ ÔÆ À¹åôÅÔ å¶ ÃÇåÕÅð
éÅñ îéÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ ÇÂà î½Õ¶ ×¹ðç¹ÁÅðÅ ÃÅÇÔì ç¶ ÕðåÅ èðåÅ Áå¶ î¹¼Ö
öòÅçÅð ìÅìÅ ×¹ðç¶ò ÇÃ¿Ø Ô¹ð» é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ ÇÂ¼Õ îé ÇÂ¼Õ ÇÚå Ô¯ Õ¶
ÕÆåÅ êÇò¼åð ìÅäÆ çÅ ÜÅê ÃÅâÆ îÅéÇÃÕ ÁòÃæÅ ù À¹Ú¶ðÅ ÕðçÅ þÍ ÇÂÃ
èÅðÇîÕ ÃîÅ×î ÓÚ î¿Ú ÿÚÅñé íÅÂÆ ÁòåÅð ÇÃ¿Ø òñ¯º ÇéíÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ
×¹ðÈ éÅéÕ ÃÅÇÔì ò¾ñ¯º çðÃŶ îÅð× Óå¶ Ú¾ñä çÆ ñ¯ó-çå ÕðéËñ ÇçØ
Ö¿éÅ, C éò§ìð (ñÅñ)-ÃæÅéÕ é§çÆ Õñ½éÆ ÇòÖ¶ îÅéò ÕÇñÁÅä Çîôé ê¿ÜÅì
ò¾ñ¯º êÇÔñÆ êÅåôÅÔÆ ÃzÆ ×¹ðÈ éÅéÕ ç¶ò ÜÆ çÅ êzÕÅô ÇçÔÅóÅ ôðèÅ å¶
èÈîèÅî éÅñ îéÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ ÇÂà î½Õ¶ í¯× À¹êð§å ç×å» ù çì¯èé
ÕðÇçÁ» Çîôé ç¶ Ú¶ÁðîËé çå ìÅìÅ ÕðéËñ ÇÃ§Ø é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ Á¾Ü îé¹¾Ö
ù êÇååê¹ä¶, ÇëðÕÅ êzÃåÆ, ÇízôàÅÚÅð, éÇôÁ» Áå¶ ê¾Ûî ç¶ íËó¶ êzíÅò»
寺 ìÚÅÀ¹ä ñÂÆ ÃzÆ ×¹ðÈ éÅéÕ ÃÅÇÔì ç¶ çðÃŶ îÅð× Óå¶ Ú¾ñä çÆ
ñ¯ó þÍ ÇÂà î½Õ¶ Ãà¶à ÁËòÅðâÆ ÃzÆ ìñðÅî ôðîÅ, ìÅìÅ ×¹ðç¶ò ÇçØ
çÅÀ¹çê¹ð, çñìÆð ÇÃ§Ø ÖÇÔðÅ, êzÆåî ÇçØ, ÜÃÇò§çð ÇÃ§Ø ÁîðÅñÆ,
ÕðîÜÆå ÇÃ§Ø îó¯ñÆ, ÜÆå ÇÃ§Ø ÃÅçÕê¹ð, ÔÇð§çð ÇÃ§Ø êî½ð, ÁîéçÆê
ÇÃ§Ø ÇñìóÅ, ðî¶ô Õ¹îÅð, ×¹ðÇò§çð ÇÃ§Ø Ã¾åÅ, ÔðÇò§çð ÇÃ§Ø ã¶ñ¶òÅñ,
ìñÜÆå ÇÃ§Ø îÇÔ§çÆê¹ð, îñÕÆå ÇÃ§Ø ðÅî×ó·, éòçÆê ÇÃ§Ø éòÆ, ÁîÇð§çð
ÇçØ, ÁîéçÆê ÇÃ§Ø Ã§Ø¯ñ, ÕðéËñ ÇÃ§Ø ÇñìóÅ, ðÅÇܧçð ÇÃ§Ø ðÅî×ó·,
ççÆê Õ½ð, îéÜÆå Õ½ð ìÈñ¶ê¹ð, ðÇò§çð Õ½ð, îéçÆê Õ½ð êÅÇÂñ,
Õ¹ñçÆê Õ½ð ì¹ðÜ ÁÅÇç é¶ ÁÅÂÆÁ» ç×å» çÆ Ã¶òÅ ÕðÕ¶ ×¹ðÈ Úðé» ÇòÚ
ÔÅ÷ðÆ ñòÅÂÆÍ ×¹ðÈ çÅ ¦×ð Áå¹¾à òðÇåÁÅÍ
Õ¯à ö֯º ÇòÖ¶ ÃzÆ ×¹ðÈ éÅéÕ ç¶ò ÜÆ çÅ ÁòåÅð ê¹ðì îéÅÇÂÁÅ
ìÆÜÅ, C éò§ìð (èÆðÅ)- êÇÔñÆ êÅåôÅÔÆ ÃzÆ ×¹ðÈ éÅéÕ ç¶ò ÜÆ ç¶
ÁòåÅð ê¹ðì ù ÃîðÇêå ×¹ðç¹ÁÅðÅ ÃzÆ ×¹ðÈ ðÇòçÅà ÃÔŶ çÆ êzì§èÕ Õî¶àÆ
Çê¿â Õ¯à ö֯º ò¾ñ¯º é×ð ÇéòÅÃÆÁ» Áå¶ ×zÅî ê¿ÚÅÇÂå ç¶ ÃÇÔï¯×
ÃçÕÅ ×¹ðÈ Øð ç¶ î¹¾Ö Ã¶òÅçÅð îÅ: ðØòÆð ÇÃ§Ø çÆ ç¶Ö ð¶Ö Ô¶á ê¿Ü
êzíÅå ë¶ðÆÁ» Õ¾ãÆÁ» ×ÂÆÁ»Í êzíÅå ë¶ðÆÁ» ç½ðÅé ì¾ÇÚÁ» Áå¶ é×ð
ÇéòÅÃÆÁ» ò¾ñ¯º ÁÅÇåÃìÅ÷Æ Áå¶ êàÅÕ¶ ÚñÅ Õ¶ Ö¹ôÆ çÅ êz×àÅòÅ ÕÆåÅÍ
ç×å» ç¶ ÃÇåÕÅð ñÂÆ ð¯÷ÅéÅ ×¹ðî¶ñ ÇÃ§Ø ê¿Ú, îÔ§å ×¾Üä ÇçØ,
í×ò§å çÅÃ, ÔðéÅî çÅà Áå¶ îÅ: ðØòÆð ÇÃ§Ø ç¶ êÇðòÅð» é¶ êÕ½ó¶ Áå¶
ÚÅÔ ç¶ ¦×ð ñ×ÅÂ¶Í êzíÅå ë¶ðÆÁ» ç½ðÅé Ãðê¿Ú îéÜÆå Õ½ð, ê¿Ú ÜÃòÆð
ÇçØ, ê¿Ú ìñòÆð ÇçØÍ ê¿Ú îñÕÆå ÇçØ, ×¹ðî¶ñ ÇçØ, Ôðé¶Õ ÇçØ,
ðäÜÆå ÇçØ, ð¾ÖÅ ÇçØ, çÆçÅð ÇçØ, î¯Ôä çÅÃ, ÃÕ¾åð Ü×ÜÆå ÇçØ,
îÆå êzèÅé ðÅî ÃðÈê ÇçØ, í¹Çê¿çð ÇçØ, ÁîðÆÕ ÇçØ, Çéð§ÕÅð ÇçØ
Áå¶ Ã¹¾ÖÅ ÇÃ§Ø é¶ èÅðÇîÕ ÃîÅ×î ç½ðÅé Çòô¶ô ï¯×çÅé êÅÇÂÁÅÍ
é×ð ÕÆðåé ÃÜÅÇÂÁÅ
ÂÆÃóÈ, C éò§ìð (ìñÇò§çð ÇçØ)-ÃzÆ ×¹ðÈ éÅéÕ ç¶ò ÜÆ ç¶ êzÕÅô
À¹åÃò Ãì§èÆ Á¾Ü ÂÆÃóÈ ÇòÖ¶ ÇòôÅñ é×ð ÕÆðåé ÃÜÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ ÇÜà çÆ
Á×òÅÂÆ ê¿Ü ÇêÁÅð¶ Áå¶ Ã§×å» ÜÅê Õð ðÔÆÁ» ÃéÍ ÕÂÆ æÅÂƺ ç×å» ñÂÆ
ÚÅÔ, ì˵zâ, êÕ½ó¶, ñ¾âÈ ÁÅÇç ç¶ ¦×ð ñ×Ŷ ×Â¶Í ÇÂö åð·» ÇÂñÅÕ¶
ç¶ Çê¿â» Õð½çÆÁ», ÚÆîÅ, éÃðÅñÆ, çÅÀÈîÅÜðÅ, Á¬äÅ, ð¯Ô䯺 ÁÅÇç
Çê¿â» ÓÚ òÆ ÃzÆ ×¹ðÈ éÅéÕ ç¶ò ÜÆ çÅ Üéî Ççòà ôðèÅ êÈðòÕ îéÅÇÂÁÅ
Ç×ÁÅÍ
Òè§é éÅéÕ å¶ðÆ ò¾âÆ ÕîÅÂÆÓ ÁÅâÆú ÕËÇÃà ÇðñÆ÷
ìÆÜÅ, C éò§ìð (èÆðÅ)- ×¹ðç¹ÁÅðÅ î§ÜÆ ÃÅÇÔì կ໠ÇòÖ¶ ×¹ðìÅäÆ ç¶
ðÅ×» Óå¶ ÁèÅÇðå ôìç ÕÆðåéƶ íÅÂÆ ðÇܧçð ÇÃ§Ø ÕðåÅðê¹ð Ô÷ÈðÆ
ðÅ×Æ ×¹ðç¹ÁÅðÅ î§ÜÆ ÃÅÇÔì կ໠çÆ êñ¶áÆ ÁÅâÆú ÕËÇÃà Òè§é éÅéÕ å¶ðÆ
ò¾âÆ ÕîÅÂÆÓ ÃzÆ ×¹ðÈ éÅéÕ ç¶ò ÜÆ ç¶ êzÕÅô ê¹ðì î½Õ¶ Á¾Ü ÇÂæ¶
ÇðñÆ÷ Õð Çç¾åÆ ×ÂÆÍ Ã¯zîäÆ ×¹ðç¹ÁÅðÅ êzì§èÕ Õî¶àÆ î˺ìð ðØòÆð
ÇÃ§Ø ÃÔÅðéîÅÜðÅ é¶ ÇÂà ÕËÇÃà ù ÇÃ¾Ö Ã§×å ñÂÆ ÃîðÇêå ÕÆåÅÍ À¹é·»
íÅÂÆ ðÇܧçð ÇÃ§Ø ÕðåÅðê¹ð çÆ ÕËÇÃà Òè§é å¶ðÆ ò¾âÆ ÕîÅÂÆÓ ÇðñÆ÷
Ô¯ä Óå¶ À¹é·» ç¶ ÃÅæÆ èðîÜÆå ÇçØ, ÔðíÜé ÇÃ§Ø ù òèÅÂÆ Çç§ÇçÁ»
ÇÕÔÅ ÇÕ íÅÂÆ ðÇܧçð ÇÃ§Ø ò¾ñ¯º ×¹ðìÅäÆ ÕÆðåé ðÅÔƺ ÕÆåÆÁ»
êzÅêåÆÁ» ÇòÚ ÇÂà ÕËÇÃà éÅñ Ô¯ð òÅèÅ Ô¯ò¶×ÅÍ ÇÂà î½Õ¶ îËé¶Üð ñÅí
ÇçØ, îÇÔ§çð ÇÃ§Ø çÇÔóÈ, Õ¹ñçÆê ÇçØ, ðäèÆð ÇÃ§Ø ìðîÅñÆê¹ð, íÅÂÆ
×¹ðêzÆå ÇÃ§Ø ð¹êÅñ¯º, í¹Çê¿çð ÇÃ§Ø ÇÃÔ½óÅ, ñÅñ ÇÃ§Ø éÅ×ðÅ, ìÔÅçð
ÇÃ§Ø Ç×¾ñ, Ç×: ìñÜÆå ÇçØ, ñÖòÆð ÇÃ§Ø ð¯êó, ÕÇî¾Õð ÇÃ§Ø Õ¯à ö֯º
Ãî¶å Áé¶Õ» ÁÅ×È ÔÅ÷ð ÃéÍ
â¶Ôñ¯º ÇòÖ¶ Õ¹çðåÆ ÁÅëå» å¯º ÜÅ×ð±ÕåÅ Ãì§èÆ ÃËîÆéÅð ñ¾×Å
â¶Ôñ¯º, C éò§ìð (ÕËñ¶)- ÕÃìÅ â¶Ôñ¯º ç¶ ÃðÕÅðÆ ÃÆéÆÁð ÃËÕ§âðÆ
ÃÕÈñ ÇòÖ¶ îÅñ ÇòíÅ× ê¹éð ÇòÃæÅêé Áå¶ ÁÅëå êzì§èé ÇòíÅ× ò¾ñ¯º
Õ¹çðåÆ ÁÅëå» å¯º ÜÅ×ð±ÕåÅ Ãì§èÆ ÃËîÆéÅð ÕðòÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅ ÇÜà çÆ
Á×òÅÂÆ éÅÇÂì åÇÔÃÆñçÅð â¶Ôñ¯º Ã: ܯÇקçð ÇÃ§Ø é¶ ÕÆåÆÍ ÃËîÆéÅð
ç½ðÅé ÁËÃ. âÆ. ÁËî. «ÇèÁÅäÅ Ã: îéêzÆå ÇÃ§Ø ÛåòÅñ Çòô¶ô å½ð å¶
êÔ¹§Ú¶Í ÇÂà ÃËîÆéÅð ç½ðÅé Ôó· ÁÅÀ¹ä, Á¾× ñ¾×ä, í¹ÚÅñ ÁÅÀ¹ä Áå¶ ×ËÃ
ñÆÕ¶÷ Ã ìÚÅÀ¹ Ãì§èÆ ÜÅäÕÅðÆ Çç¾åÆ ×ÂÆÍ Ü¶.ÁËÃ. çèÈ, âÅ: Ú§çé
Çç×ñÅ Áå¶ âËî¯Ãà¶àð Ã: ÇçñìÅ× ÇÃ§Ø ò¾ñ¯º ìó¶ ÔÆ ÇòÃæÅð éÅñ ÁÅëå»
寺 ìÚÅÀ¹ Ãì§èÆ ç¾ÇÃÁÅ Ç×ÁÅÍ ÇÂà î½Õ¶ ÁËÃ. âÆ. ÁËî «ÇèÁÅäÅ Ã:
îéêzÆå ÇÃ§Ø Û¾åòÅñ é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ Õ¹çðåÆ ÁÅëå» Ã ìÚÅú Ãì§èÆ ñ¯Õ»
ù ÜÅäÕÅðÆ ìÔ¹å ÷ð±ðÆ þÍ ÇÂà î½Õ¶ éÅÇÂì åÇÔÃÆñçÅð â¶Ôñ¯º Ã:
ܯÇקçð ÇÃ§Ø é¶ òÆ ÇÕÔÅ ÇÕ í¹ÚÅñ Áå¶ Ôó» çÆ ÃÇæåÆ éÅñ Çéêàä ñÂÆ
ÃÅù Õ¹çðåÆ ÁÅëå» éÅñ Çéêàä çÆ ÜÅäÕÅðÆ çÅ Ô¯äÅ ìÔ¹å Üð±ðÆ þ Í ÇÂÃ
î½Õ¶ ÁËÃ. âÆ. ÁËî «ÇèÁÅäÅ Ãz: îéêzÆå ÇÃ§Ø ÛåòÅñ, éÅÇÂì åÇÔÃÆñçÅð
â¶Ôñ¯º Ã: ܯÇקçð ÇçØ, çîåÆ î˺ìð Ã: Ü×çÆê ÇÃ§Ø Çì¾à±, Ãðê¿Ú
þ¹ÚÅ ÇÃ§Ø â¶Ôñ¯º, çñÜÆå ÇÃ§Ø Üò§çÅ, Çêz§ÃÆêñ ìñÇò§çð ÇçØ,
ìñò§å ÇÃ§Ø ðäÆÁ», ×¹ðî¶ñ ÇÃ§Ø êàòÅðÆ Õ¹ñÅó, Õ¹ñçÆê ÇÃ§Ø êàòÅðÆ,
ðÇò§çð ÇÃ§Ø ÕÅùׯ â¶Ôñ¯º, ǧçðÜÆå ÇÃ§Ø êàòÅðÆ, ÜÃòÆð ÇÃ§Ø â¶Ôñ¯º,
í¹Çê¿çð ÇÃ§Ø Ö¶óÅ, í¹Çê¿çð ÇÃ§Ø ê¯ÔÆó, ÁÅåîÅ ÇÃ§Ø ê¯ÔÆó, Õ¹ñêzÆå
ÇÃ§Ø ê¯ÔÆó, ùÇð§çð ÇÃ§Ø «ÇèÁÅäÅ, é¶îêÅñ ÇÃ§Ø ð¹óÕÅ Áå¶ ÕðîÜÆå
ÇÃ§Ø ð§×ÆÁ» ÁÅÇç ÔÅ÷ð ÃéÍìÅêÈ Ã¹¾ÚÅ ÇÃ§Ø ð¯óÆÁÅ éÇî¾å ôðè»ÜñÆ
ÃîÅ×îîñ½ç, C éò§ìð (îÅÜðÅ)-á¶Õ¶çÅð Ôðç¶ò ÇÃ§Ø ð¯óÆÁÅ ç¶ ÇêåÅ
ìÅêÈ Ã¹¾ÚÅÇÃ§Ø ð¯óÆÁÅ éÇî¾å ôðè»ÜñÆ ÃîÅ×î Ô¯ÇÂÁÅÍ ÇÜà ÇòÚ ñ¯Õ
ÃíÅ î˺ìð Ã: ùÖç¶òÇÃ§Ø ÇñìóÅ, ÃÅìÕÅ ÁËî. êÆ. ÔÇð§çð ÇÃ§Ø éÅðò¶º,
ô¯zîäÆ Õî¶àÆ î˺ìð Üæ¶: ðØòÆð ÇÃ§Ø ÃÔÅðé îÅÜðÅ, ÃÅìÕÅ Ú¶ÁðîËé
Õ¹ñçÆê ÇÃ§Ø î»×¶òÅñ, Õ»×ðÃ ç¶ ÃÕ¾åð ×¹ðÕÆðå ÇÃ§Ø Õ¯àñÆ, Üæ¶:
î§×å ðŶ ÇÃ§Ø ñÃÅóÅ, îÅ: îñÕÆå ÇÃ§Ø ÃÔÅðé îÅÜðŠǧçðÜÆå ÇÃ§Ø î»×¶òÅñ,
ðÖÇò§çð ÇÃ§Ø Çà§ÕÈ ×ÅìóÆÁÅ, Ã: êÅñ ÇÃ§Ø ç½ñåê¹ð, ðÇܧçð ÇçØ
ÕÅÕÅ, ܾÃÅ ð¯óÆÅÁ, ç¶Çò§çð ÇÃ§Ø ê¯ñŠگ, ÕðîÜÆå ÇÃ§Ø ô¶ðÇ×¾ñ,
ìñò§å ðÅî ê¾êÈ, ðÇò§çð ÇÃ§Ø ð¯îÆ ÛêÅð, îÇÔ§çðêÅñ ÇÃ§Ø , ÁîðçÆê
îàÕä , Ãðê¿Ú ìñç¶ò ÇÃ§Ø Ã¶ÖÅ, Ú¶ÁðîËé çñÜÆå ÇÃ§Ø Ã¶ÖÅ ÁÅó·åÆ, ç¶Çò§çðÇçØ
Çà§ìðòÅñ, Ãðê¿Ú çÆôêÅñ ÇÃ§Ø Ü׶ËóÅ, ùÖêÅñ ÇÃ§Ø îäÕÈ, ܾÃÆ
ç¹ñîÅ, ê¿Ú ܯðÅ ÇçØ, ùÖÇò§çð ÇÃ§Ø ê¿è¶ð, ÕÅ: ÃðÈê ÇÃ§Ø ÃÔÅðé
îÅÜðÅ, Ç÷ñ·Å ÇôÕÅÇÂå ÇéòÅðé Õî¶àÆ î˺ìð ǧçðêzÆå ÇÃ§Ø î»×¶òÅñ,
ܾ×Æ ð¯óÆÁÅ, ìÅìŠùÖç¶ò ÇçØ, ìñÇܧçðêÅñ ÇçØ, êðîÜÆå ÇçØ, ÃÈì¶çÅð
Õð;îÜÆå ÇçØ, ùÖÜÆå ÇÃ§Ø ñÅñÆ å¯º ÇÂñÅòÅ ÇÂñÅÕ¶ ç¶ ê¿Ú Ãðê¿Ú,
ðÅÜÃÆ å¶ èÅðÇîÕ ÁÅ×È ôÅÇîñ Ô¯Â¶Í Ãà¶Ü çÆ ÕÅðòÅÂÆ Üæ¶: î§×å ðŶ
ÇÃ§Ø ñÃÅóÅ é¶ ÇéíÅÂÆ Áå¶ è§éòÅç Õ¹ñçÆê ÇÃ§Ø îÅ׶òÅñ ÃÅìÕÅ Ú¶ÁðîËé
é¶ ÕÆåÅÍ
ع§×ðÅäÅ ÇòÖ¶ é×ð ÕÆðåé
ÁÇÔîç×ó·, C éò§ìð (Çì§ÜÆ)-ñÅ×ñ¶ Çê¿â ع§×ðÅäÅ ÇòÖ¶ ÃzÆ ×¹ðÈ éÅéÕ
ç¶ò ÜÆ ç¶ êzÕÅô ÇçÔÅó¶ ù ÃîðÇêå ×¹ðç¹ÁÅðÅ êÅåôÅÔÆ Û¶òƺ êzì§èÕ
Õî¶àÆ Áå¶ ÃîÈÔ é×ð ÇéòÅÃÆÁ» ò¾ñ¯º îÔÅé é×ð ÕÆðåé Õ¾ÇãÁÅ Ç×ÁÅÍ
ÇÂà î½Õ¶ Ç×ÁÅéÆ ×¹ðÚðé ÇÃ§Ø î¯×¶ òÅÇñÁ» ç¶ ãÅâÆ Üæ¶ é¶ òÅð» ×ÅÇÂé
ÕðÕ¶ ç×å» ù ÇéÔÅñ ÕÆåÅÍ Ç×ÁÅéÆ ìñò§å ÇÃ§Ø ×¾åÕÅ àÆî ÁÇÔîç×ó· é¶
ÁÅêä¶ Õðå¾ò ê¶ô ÕÆå¶Í êzì§èÕ Õî¶àÆ ç¶ êzèÅé ùÖêÅñ ÇÃ§Ø é¶ ÁÅÂÆÁ»
Ô¯ÂÆÁ» ç×å», ðÅ×Æ Ççػ, ÕòÆôðÆ ÜÇæÁ», ×¾åÕÅ êÅðàÆÁ», ë½ÜÆ ì˺â
Áå¶ ãÅâÆ ÜÇæÁ» çÅ è§éòÅç ÕÆåÅÍ
ðØòÆð ÇÃ§Ø Á½ñÖ ÃðêzÃå üä¶ ×¶
ç¯ðÅÔÅ, C éò§ìð (Ç×¾ñ)- àÆ. ÁÅð. âìÇñïÈ âòÆÜé ê¿ÜÅì ðÅÜ ÇìÜñÆ
ì¯ðâ ç¯ðÅÔÅ çÆ Ú¯ä ÃzÆÕðîÚ§ç Ö¿éÅ êzèÅé ǧêñÅÂÆ÷ ëËâð¶ôñ ¶àÕ
ê¿ÜÅì çÆ êzèÅé×Æ Ô¶á Ô¯ÂÆÍ ÇÜà ÇòÚ ç¯ðÅÔÅ âòÆÜé ç¶ ÁÔ¹ç¶çÅð» çÆ
ÃðìçîåÆ éÅñ Ú¯ä ÕðòÅÂÆ ×ÂÆÍ ÇÜà ÇòÚ Ã: ðØìÆð ÇÃ§Ø Á½ñÖ ù ÃðêzÃå,
ÔðÇܧçðêÅñ ÇÃ§Ø ù êzèÅé Ã: ñÖòÆð ÇÃ§Ø ù ÃÆéÆ: îÆå êzèÅé, Ã:
ÜÃêÅñ ÇÃ§Ø Áå¶ ×¹ðîÆå ÇÃ§Ø ù îÆå êzèÅé, ÔðêzÆå ÇÃ§Ø ÃÕ¾åð,
ÕîñÜÆå ÇÃ§Ø ù ÃÔÅÇÂÕ ÃÕ¾åð, ÁîðÆÕÇÃ§Ø Áå¶ êòé Õ¹îÅð ù ÕËôÆÁð,
îôÔÈð î¹Ô§îç ù ÁÅâÆàð, ÜÃÇò§çð ÇÃ§Ø ù êzÚÅð ÃÕ¾åð ÔðÇܧçðêÅñ
ÇÃ§Ø ù ÃñÅÔÕÅð î˺ìð üÇÎäÁÅ Ç×ÁÅÍ
ÃðÕÅðÆ êzÅÇÂîðÆ ÃÕÈñ ç¶ ì¾ÇÚÁ» é¶ Çò¾ÇçÁÕ ïÅåðÅ Õ¾ãÆ
ç¯ðÅÔÅ, C éò§ìð (Þ¾Ü)- ç¯ðÅÔÅ ç¶ é¶óñ¶ Çê¿â Ç×çóÆ ÃðÕÅðÆ
êzÅÇÂîðÆ ÃÕÈñ ç¶ ì¾ÇÚÁ» ù Çò¾ÇçÁÕ ïÅåðÅ ÕðòÅÂÆ ×ÂÆÍ Ãðò ÇþÇÖÁÅ
î¹ÇÔ§î ÁèÆé ÃðÕÅðÆ ÃÕÈñ» ñÂÆ ÁÅÂÆ Çò¾ÇçÁÕ ïÅåðÅ ×ð»à éÅñ
ÇòÇçÁÅðæÆÁ» ù ÇÜæ¶ ÃÅǧà ÇÃàÆ Ü¦èð ÇòÖ¶ ÜÅ Õ¶ Ç×ÁÅé ÇòÇ×ÁÅé ù
ÜÅéä çÅ î½ÕÅ ÇîÇñÁÅ À¹æ¶ ÕêÈðæñÅ Áå¶ Ã¹ñåÅéê¹ð ñ¯èÆ ÇòÖ¶ èÅðÇîÕ
Áå¶ ÇÂÇåÔÅÃÕ å¾æ» ù òÆ ÜÅä ÃÕ¶Í
Òֶ⻠ðŶկà çÆÁ»Ó ÓÚ Ô¯ò¶×Æ Ççñ ÇÖÚò¶º
ÇÂéÅî» çÆ òðÖÅ
ðŶկà, C éò§ìð (ùôÆñ, éÈðê¹ðÅ)-ï§× Ãê¯ðàà Õñ¾ì (ðŶկà)
ò¾ñ¯º D 寺 F ççìð å¾Õ ÕðòŶ ÜÅä òÅñ¶ Ö¶â î¶ñ¶ Òֶ⻠ðŶկà
çÆÁ»Ó ÇòÚ íÅ× ñËä òÅñÆÁ» àÆî» ù Ççñ ÇÖ¾Úò¶º ÇÂéÅî» éÅñ éòÅÇÜÁÅ
ÜÅò¶×ÅÍ ÇÂé·» ôìç» çÅ êz×àÅòÅ Õñ¾ì ç¶ êzèÅé ìÈàÅ ÇÃ§Ø ÛÅêÅ Áå¶
Ü×åÅð ÇÃ§Ø Ã§å ò¾ñ¯º ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ À¹é·» ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ à±ðéÅî˺à ñÂÆ
ÇÂñÅÕÅ ÇéòÅÃÆÁ» Áå¶ êzòÅÃÆ òÆð» çÅ íðêÈð ÃÇÔï¯× êzÅêå Ô¯ ÇðÔÅ þÍ
À¹é·» ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ Õì¾âÆ úêé î¹ÕÅìñ¶ çÆ Ü¶åÈ àÆî ù êÇÔñÅ ÇÂéÅî GA
Ô÷Åð ð¹ê¶ ܯ ÇÕ ÜÈÃÆ ç¹ñ¶ÁÅ Áå¶ ðÈìÆ ÕËé¶âÅ ò¾ñ¯º ÁÅêä¶ îÅåÅ ÜÆ
ÃzÆîåÆ ÕðéÜÆå Õ½ð çÆ ïÅç ÇòÚ Çç¾åÅ ÜÅò¶×ÅÍ ÇÂà 寺 ÇÂñÅòÅ
ë¹¾àìÅñ úêé çÆ Ü¶åÈ àÆî ù î§×Å ÕËé¶âÅ ò¾ñ¯º CA Ô÷Åð ð¹ê¶ çÅ
êÇÔñÅ ÇÂéÅî Çç¾åÅ ÜÅò¶×Å å¶ ÇÂà 寺 ÇÂñÅòÅ ìËÃà ð¶âð, ìËÃà ÃàÅêð
ù òÆ AE-AE Ô÷Åð ð¹ê¶ çÅ ÇÂéÅî Çç¾åÅ ÜÅò¶×ÅÍ à¹ðéÅî˺à çÅ
À¹çØÅàé åðñ¯Úé ÇÃ§Ø ç¹ñ¶ÁÅ Õðé׶Í
÷ÇÔðÆñ¶ 豧¶º ÕÅðé ÁÅî ñ¯Õ ÇìîÅðÆÁ» çÆ Ç×zøå ÓÚ ÁÅÀ¹ä ñ¾×¶
ðŶկà, C éò§ìð (é±ðê¹ðÅ)-êzç±ôä Õ§àð¯ñ ì¯ðâ, ðÅÜ ÃðÕÅð å¶
êzÃÅôÇéÕ ÁÇèÕÅðÆÁ» ò¾ñ¯º êðÅñÆ ù Á¾× éÅ ñ×ÅÀ¹ä çÆÁ» ÇÕÃÅé» ù
òÅð-òÅð ÕÆåÆÁ» ÜÅ ðÔÆÁ» ì¶éåÆÁ» ù Çà¾Ú ÃîÞÇçÁ» ÇÕÃÅé» ò¾ñ¯º
êðÅñÆ ù Á¾× ñ×ÅÀ¹ä çÅ ð¹ÞÅé Ççé-ì-Ççé ÷¯ð ëó·çÅ ÜÅ ÇðÔÅ ÔË å¶
ÇÂñÅÕ¶ çÅ òÅåÅòðé ÇÂà Ã ÷ÇÔðÆñÅ Ô¯ ü¾ÇÕÁÅ þ, ÇÜÔóÅ ÇÕ Áé¶Õ
êzÕÅð çÆÁ» ÇìîÅðÆÁ» çÅ î¹¾ã ì§é· ÇðÔÅ þÍ êzÃÅôÇéÕ ÁÇèÕÅðÆÁ»
ò¾ñ¯º ÇÂà îÅîñ¶ Óå¶ êzíÅòôÅñÆ ÕÅðòÅÂÆ éÅ Õðé ÕÅðé ÇÜæ¶ òÅÔé ÚÅñÕ»
ù ÇÜæ¶ íÅðÆ êz¶ôÅéÆ ÇòÚ¯º ×¹÷ðéÅ êË ÇðÔÅ þ, À¹æ¶ ÔÅçö òÆ òÅêð
ðÔ¶ ÔéÍ ÜéåÅ é¶ î§× ÕÆåÆ þ ÇÕ À¹Ô ÇÂà קíÆð Ãî¾ÇÃÁŠ寺 ñ¯Õ» ù
Üñç Çé÷Åå ÇçòÅò¶Í
þå ÃÅñÅ ì¾Ú¶ ù ×ñŠع¾à Õ¶ îÅðé òÅñÆ îåð¶ÂÆ î» Ç×zøåÅð
Ü×ðÅÀ¹º, C éò§ìð (ê. ê.)-ÇÂÕ îåð¶ÂÆ î» ò¾ñ¯º ÁÅêä¶ êåÆ ç¶ êÇÔñÆ
êåéÆ å¯º ԯ¶ îÅñî ê¹¾åð (G) çÅ ×ñŠع¾à Õ¶ Õåñ Õð ç¶ä ç¶ Ãì§è
ÇòÚ ê¹ÇñÃ é¶ ÕÇæå ÕÅåñ îåð¶ÂÆ î» ù Ç×zøåÅð Õð ÇñÁÅ þÍ ÇÂà Ãì§èÆ
ê¹Çñà Ç÷ñ·Å «ÇèÁÅäÅ ÇçÔÅåÆ ç¶ ÃÆéÆÁð ê¹Çñà ÕêåÅé ò¾ñ¯º þçÆ
ÕÅéøð§Ã ÇòÚ ç¾ÇÃÁÅ Ç×ÁÅ ÇÕ ÇîåÆ BI/A@/@I çÆ ôÅî ù þå ÃÅñÅ ì¾Ú¶
ܯôǧçð ÇÃ§Ø À¹ðø ܯô ê¹¾åð ÃåÇò§çð ÇÃ§Ø òÅÃÆ îÔ¶ðé» Õñ» çÆ î½å
Ô¯ ×ÂÆ ÃÆ, ÇÜÃ ç¶ ê¯ÃàîÅÃàî ÕðòÅÀ¹ä 寺 êåÅ ñ¾Ç×ÁÅ ÃÆ ÇÕ î½å ×ñÅ
ع¾àä éÅñ Ô¯ÂÆ þÍ ÇÂà 寺 ìÅÁç ÇîzåÕ ì¾Ú¶ ç¶ îÅîÅ å¶ÜêÅñ ÇçØ
ê¹¾åð ×¹ðîÅé ÇÃ§Ø òÅÃÆ ÇÃÔ¯óÅ ç¶ ÇìÁÅé Óå¶ î¹Õ¾çîÅ é§ìð AC@ ÇîåÆ
C@/A@/B@@I Á/è C@B/CD/AB@-ìÆ í/ç æÅäÅ â¶Ôñ¯ ÇÖñÅø ìñÇܧçð Õ½ð
êåéÆ ÃåÇò§çð ÇçØ, ÃåÇò§çð ÇÃ§Ø ê¹¾åð êzô¯åî ÇçØ, îÇÔ§çð Õ½ð
êåéÆ êzô¯åî ÇçØ, êzô¯åî ÇÃ§Ø ê¹¾åð ×¾Üä ÇÃ§Ø òÅÃÆÁÅé îÔ¶ðé» Õñ»
ç¶ çðÜ ÕÆåÅ Ç×ÁÅ ÃÆ ÇÕ ÇÂé·» é¶ ñÅñÚ Áå¶ Á§è ÇòôòÅà ÇòÚ ÁÅ Õ¶
ì¾Ú¶ çÅ ×ñ ع¾à Çç¾åÅ ÃÆÍ Ü»Ú ç½ðÅé ÇÂÔ ×¾ñ ÃÅÔîä¶ ÁÅÂÆ ÇÕ
ìñÇܧçð Õ½ð ܯ ÇÕ ÇîzåÕ ì¾Ú¶ ܯô çÆ îåð¶ÂÆ î» þ é¶ ÇîåÆ BI/A@/@I
ù ÕðÆì E òܶ ôÅî, À¹Ã ò¶ñ¶ ì¾Ú¶ çÅ À¹Ã î½Õ¶ ÁÅêä¶ Ô¾æ» éÅñ ×ñÅ
ع¾à Çç¾åÅ, Ü篺 À¹Ô Øð ÇòÚ àËñÆòÆ÷é ç¶Ö ÇðÔÅ ÃÆ, åðà ÁÅÀ¹ä Óå¶
À¹Ã ç¶ Ô¾æ õ¹ç-ì-õ¹ç ì¾Ú¶ çÆ ×ðçé 寺 Ôà ׶ êð ç±ÜÆ òÅð À¹Ã ç¶
ÇçîÅ× ÇòÚ Ü篺 ÇÂÔ ÇòÚÅð ÁÅÇÂÁÅ ÇÕ ì¾ÚÅ ×ñŠع¾àä çÆ ×¾ñ Øð ç¶
ç±Ü¶ î˺ìð» ù ç¾Ã ç¶ò¶ å» ÇÂà îåð¶ÂÆ î» é¶ ç±ÜÆ òÅð Çëð ì¾Ú¶ çÅ
×ñ ع¾à Çç¾åÅ, ÇÜà éÅñ À¹Ã çÆ î½å Ô¯ ×ÂÆÍ ÇÂà Ãì§èÆ ê¹ÇñÃ
ÁÇèÕÅðÆ é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ìñÇܧçð Õ½ð çÅ ÇòÁÅÔ Ô¯Â¶ ù ÔÅñ¶ A@ Õ¹ îÔÆé¶
ÔÆ Ô¯Â¶ Ôé Áå¶ ÇÂÃ ç¶ Õ¯ÂÆ ì¾ÚÅ éÔƺ ÃÆ Ô¯ÇÂÁÅ, ÇÜà ÕðÕ¶ À¹Ã ç¶
îé ÇòÚ âð ÃÆ ÇÕ Ü¶Õð À¹Ã ç¶ ì¾ÚÅ êËçÅ éÅ Ô¯ÇÂÁÅ å» À¹Ã ç¶
ÃÔ¹ÇðÁ» é¶ À¹Ã ù éÔƺ ð¾ÖäÅ å¶ À¹Ã ç¶ îé ÇòÚ ÇÂÔ òÆ òÇÔî ÃÆ ÇÕ
ÃÔ¹ðÅ êÇðòÅð À¹Ã ç¶ ê¶à¯º ì¾ÚÅ éÔƺ ÚÅÔ¹§çÅÍ
ÔðêÅñê¹ð 鱧 Ú¶ÁðîËé ìäŶ ÜÅä Óå¶ ÁÕÅñÆ òðÕð» ÓÚ Ö¹ôÆ çÆ ñÇÔð
íÅçïº, C éò§ìð (ÃåêÅñ ÇÃ§Ø ì¾èä)-ÁÕÅñÆ ÁÅ×± ÔðÇò§çð ÇçØ
ÔðêÅñê¹ð 鱧 îÅðÕÆà Õî¶àÆ êÇàÁÅñÅ çÅ Ú¶ÁðîËé ìäŶ ÜÅä çÆ Ö¹ôÆ
ÇòÚ Á¾Ü íÅçïº ÇòÖ¶ ÃÆéÆÁð ÁÕÅñÆ ÁÅ×± çðìÅðÅ ÇÃ§Ø Ö¾àóÅ çÆ
Á×òÅÂÆ Ô¶á ÁÕÅñÆ çñ ÃðÕñ íÅçïº ç¶ ÁÅ×±Á»/òðÕð» ò¾ñ¯º ñ¾â± ò§â¶
׶ å¶ À¹é·» çÆ ÇÂà Çéï¹ÕåÆ Óå¶ Ö¹ôÆ çÅ êz×àÅòÅ ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ
×¾ñìÅå ç½ðÅé ÁÕÅñÆ ÁÅ×± çðìÅðÅ ÇÃ§Ø Ö¾àóÅ é¶ ÇÕÔÅ ÔðêÅñê¹ð ç¶ Ú¶ÁðîËé
ìäé éÅñ Ç÷ñ·¶ ç¶ Ãî¹¾Ú¶ òðÕð» çÅ îÅä òÇèÁÅ þÍ ÇÂà î½Õ¶ Ö¹ôÆ çÅ
êz×àÅòÅ Õðé òÅÇñÁ» ÓÚ àð¾Õ ï±éÆÁé íÅçïº ç¶ êzèÅé Üæ¶. Úðé ÇçØ
ðÅî×ó, ìñÇܧçð ÇÃ§Ø ì¾ì± Ãðê¿Ú ðÅî×ó, ÕËêàé íÅ× ÇÃ§Ø Çç¾å±ê¹ð
êzèÅé ÁÅóåÆÁÅ ÁËïÃƶôé, Ü×î¶ñ ÇÃ§Ø í¯ñÅ, êz¶î Õ¹îÅð ì»Ãñ,
ùÇð§çð ÇÃ§Ø Çô§çÆ, ÁîðÆÕ ÇÃ§Ø îËé¶Üð, ùÇð§çð ÇçØ, ÔÅÕî ÇçØ
ê¿Ú, ðÅÜ Õ¹îÅð, ìñÇò§çð ÇÃ§Ø ì¾ñÆ, à¶Õ ÇÃ§Ø ëðÆçê¹ð ÃÅ.Ãðê¿Ú,
ùÇð§çð ÇÃ§Ø Õ¹¾ÕÆ å¶ ðäÜÆå ÇÃ§Ø Õ¹¾ÕÆ ÁÅÇç ÁÅ×± ÔÅ÷ð ԯ¶Í
îÇÔ§×ÅÂÆ Õ¶ºçð çÆÁ» ×ñå éÆåÆÁ» çÅ éåÆÜÅ- Üæ¶: Ö¾àóÅ
Ö¿éÅ, C éò§ìð (ðŶ)- êÈð¶ ç¶ô ÇòÚ Ççé¯ Ççé ò¾è ðÔÆ îÇÔ§×ÅÂÆ é¶
ñ¯Õ» çÆ ÁÅðÇæÕåÅ ù íÅðÆ ãÅÔ ñÅÂÆ þÍ ÇÂÔé» ôìç» çÅ êz×àÅòÅ Ç÷ñ·Å
Üéðñ ÃÕ¾åð ÁÕÅñÆ çñ Üæ¶: çÇò§çð ÇÃ§Ø Ö¾àóÅ é¶ ÕÆåÅÍ À¹é·» ÇÕÔÅ
ÇÕ Õ¶ºçð ÃðÕÅð ù ÇÕÃÅé» ù E@ ð¹ê¶ çÅ Çç¾åÅ ì¯éà ÇÕÃÅéÆ éÅñ Õ¯ÞÅ
îÜÅÕ þÍ ÇÂà î½Õ¶ Õ½ºÃñð êðîÜÆå ÇÃ§Ø ì½ìÆ, Õ½ºÃñð Ö¹ôç¶òÇÃ§Ø Û¯àÅ
Ö¿éÅ, ìÅìŠǧçð ÇÃ§Ø ê¾ñ·Å, ×¹ðî¹Ö ÇÃ§Ø ì¹Èñ¶ê¹ð, êzèÅé ÔÇð§çð
ÇÃ§Ø Çé§çÆ çÇÔóÈ ÁÅÇç ÔÅ÷ð ÃéÍ
ê¹ÃåÕ ÇðñÆ÷ ÃîÅð¯Ô íñÕ¶
ì¾ÃÆ êáÅä», C éò§ìð (×½åî)-îé¹¾ÖÆ ÁÇèÕÅð î§Ú ê¿ÜÅì ò¾ñ¯º E éò§ìð
ù Ãò¶ð¶ AA òܶ ôÇÔéÅÂÆ êËñà ìÆÜÅ («ÇèÁÅäÅ) ÇòÖ¶ ÇÂÕ ê¹ÃåÕ ÇðñÆ÷
ÃîÅð¯Ô ÕðòÅÇÂÁÅ ÜÅ ÇðÔÅ þ, ÇÜà ÇòÚ îé¹¾ÖÆ ÁÇèÕÅð î§Ú ê¿ÜÅì ç¶
Õ½îÆ êzèÅé âÅ: ÜÃò§å ÇÃ§Ø Ö¶óÅ ò¾ñ¯º î§Ú ç¹ÁÅðÅ êzÕÅÇôå Òîé¹¾ÖÆ
ÁÇèÕÅð å¶ ê¹ÇñÃÓ é» çÆ ê¹ÃåÕ ÇðñÆ÷ ÕÆåÆ ÜÅò¶×ÆÍ ÇÂÔ ÜÅäÕÅðÆ î§Ú
ç¶ Ã±ìÅ îÆâÆÁÅ Õ§àð¯ñð âÅ: Ãòðé ÇÃ§Ø Çéðç¯ôÆ é¶ Çç¼åÆÍ
ê§ÜÅìÆ ÃÅÇÔå ׯôàÆ Á¾Ü
êÇàÁÅñÅ, C éò§ìð (Ã. Çð.)-íÅôÅ ÇòíÅ× ò¾ñ¯º îéŶ ÜÅ ðÔ¶ ê§ÜÅìÆ
Ôëå¶ ç¶ Ãì§è ÓÚ D éò§ìð ù Ç×ÁÅéÆ ñÅñ ÇÃ¿Ø íÅôÅ íòé ô¶ð»òÅñŠ׶à
ÇòÖ¶ ê¿ÜÅìÆ ÃÅÇÔå ׯôàÆ ÕðòÅÂÆ ÜÅ ðÔÆ þÍ ÇÂà Ãì§èÆ ÜÅäÕÅðÆ
Çç¿ÇçÁ» ÇòíÅ× çÆ âÅÇÂðËÕàð ÃzÆîåÆ ìñìÆð Õ½ð é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÂà ׯôàÆ
ÇòÚ îÅå íÅôÅ ê¿ÜÅìÆ Óå¶ ÇòÚÅð ÚðÚÅ Ô¯ò¶×ÆÍ
ðäÜÆå Õ½ð çÆ ñÅô ÇîñÆ
ì¾ÃÆ êáÅä», C éò§ìð (ð¹êÅñ)-ìÆå¶ BI ÁÕå±ìð ù 豧çÅ Çê¿â çÆ ðäÜÆå
Õ½ð ÇÜÃ é¶ íÅÖóÅ éÇÔð ÇòÚ ÛÅñ îÅð Õ¶ Ö¹çÕ¹ôÆ Õð ñÂÆ ÃÆ, çÆ ñÅô
Öé½ðÆ å¯º Çîñ ×ÂÆ þÍ æÅäÅ ê¹ÇñÃ é¶ ÇîzåÕ» ç¶ ÇêåÅ çÆ ÇÂåñÅÔ Óå¶
çëÅ AGD ÁÅÂÆ. êÆ. ÃÆ. åÇÔå ÕÅðòÅÂÆ ÕðÇçÁ» ê¯Ãà îÅðàî î×𯺠ñÅô
òÅðû ç¶ Ãê¹ðç Õð Çç¾åÆ þÍ
éð¯Â¶ ÃîÅÜ çÆ ÇÃðÜäÅ ñÂÆ ×¹ð± ÃÅÇÔìÅé» ò¾ñ¯º Çç¾åÆ ÇüÇÖÁÅ Óå¶
Ú¾ñä çÆ ñ¯ó-ÇåòÅóÆ
â¶Ôñ¯º, C éò§ìð (Á§ÇîzåêÅñ ÇÃ§Ø ÕËñ¶) ÃÅù ÇÂ¾Õ éð¯Â¶ Áå íÅÂÆÚÅðÕ
Ã»Þ òÅñ¶ ÃîÅÜ çÆ ÇÃðÜäÅ ñÂÆ ×¹ð± ÃÅÇÔìÅé» ò¾ñ¯º Çç¾åÆ ÇüÇÖÁÅ å¶
Ú¾ñä çÆ ñ¯ó þÍ ÇÂÔé» ÇòÚÅð» çÅ êz×àÅòÅ î˺ìð êÅðñÆî˺à ÃzÆ î¹éÆô
ÇåòÅóÆ é¶ Çê¿â Øò¾çÆ ç¶ ×¹ðç¹ÁÅðÅ ÃÅÇÔì ÇòÖ¶ é×ð ò¾ñ¯º Ãz:
êðîÜÆå ÇÃ§Ø Øò¾çÆ âÅÇÂðËÕàð ÇîñÕ êñÅà «ÇèÁÅäÅ çÆ Á×òÅÂÆ ÓÚ ÃzÆ
×¹ð± éÅéÕ ç¶ò ÜÆ ç¶ ÁÅ×îé ê±ðò ù ÃîðÇêå êŶ ׶ ÁÅÖ¿â êÅá ç¶ í¯×»
ÇòÚ ôî±ñÆÁå Õðé Ã ÕÆåÅÍ ÇÂà Ã ÃÅìÕÅ Ã: îñÕÆå ÇÃ§Ø çÅÖÅ é¶
ÇÕÔÅ ÇÕ Á¾Ü ×¹ð± ÃÅÇÔìÅé ò¾ñ¯º çðÃŶ ׶ îÅð× å¯º íàÕ Õ¶ ÜÅå
êÅå ç¶ Õ¯Ôó Çò¾Ú ëà ü¾Õ¶ Ô»Í í¯× À¹êð§å é×ð ÇòÚ é×ð ÕÆðåé òÆ
ÃÜÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ ÇÂà î½Õ¶ ÃÅìÕÅ î§åðÆ Ã: îñÕÆå ÇÃ§Ø çÅÖÅ, ÃÅìÕÅ îÁð
éÅÔð ÇÃ§Ø Ç×¾ñ, ÃzÆ êòé çÆòÅé, í¹Çê¿çð ÇÃ§Ø èð½ó, êzèÅé ×¹ðîÆå
ÇÃ§Ø Çî§à±, ÔðíÜé ÇçØ, Ü×çò ÇçØ, îéÜÆå ÇÃ§Ø ê¿Ú, ìñÜÆå ÇçØ,
êðîÜÆå ÇÃ§Ø ÃÅìÕÅ Ãðê¿Ú, ×¹ðîñ Õ½ð Ãðê¿Ú, ñìçÅð Ü×çò ÇçØ, ìÆìÆ
ùÇð§çð Õ½ð çîåÆ î˺ìð, ×¹ðÃòÕ ÇÃ§Ø ê¿Ú, çñÜÆå ÇÃ§Ø ÃÅÀ±, ÔðêÅñ
ÇçØ, ÃÅìÕÅ Ãðê¿Ú ×¹ðìÖô ÇçØ, ìÅê± ÔðíÜé ÇÃ§Ø Ç×¾ñ, ñÖòÆð ÇçØ
ê¿Ú, ×¹ðîñ ÇÃ§Ø ê¿Ú, ÔðÚ§ç ÇçØ, êðîÜÆå ÇçØ, Õ¹ñçÆê ÇçØ,
×¹ðî¶ñ ÇçØ, ÜÃêÅñ ÇÃ§Ø Áå ðäÜÆå ÇÃ§Ø ÔÅ÷ð ÃéÍ
ìÅÃÕàìÅñ î¹ÕÅìñ¶ ô¹ð±
î¹¾ñ»ê¹ð çÅÖÅ, C éò§ìð (ê.ê.)- ÃÆ.ìÆ.ÁËÃ.ÂÆ. ÕñÃàð-AF ìÅÃÕàìÅñ
Ú˺êÆÁéÇôê ç¶ À¹çØÅàéÆ ÃîÅð¯Ô î½Õ¶ À¹ê ê¹Çñà ÕêåÅé ÜÃç¶ò ÇçØ
ÇÃ¾è± é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ éð¯Â¶ ÃîÅÜ ñÂÆ Ö¶â» çÅ Ô¯äÅ ñÅ÷îÆ þÍ ÇÂÃ
Ú˺êÆÁéÇôê ç¶ êÇÔñÅ î¹ÕÅìñÅ ÃÆéÆÁð ÃËÕ§âðÆ ÃÕ±ñ «ÇèÁÅäÅ ò¾ñ¯º
ÜÆ.ÜÆ.ÁËé. êìÇñÕ ÃÕ±ñ «ÇèÁÅäÅ àÆî ù ÔðÅ Õ¶ ÇܼÇåÁÅÍ ñóÕÆÁ» çÅ
êÇÔñÅ î¹ÕÅìñÅ âÆ. êÆ. ÁËÃ. ÃÕ±ñ ܦèð ìÅÃÕàìÅñ àÆî é¶ ÜÆ. ÁÅð. âÆ.
ÁÕËâîÆ «ÇèÁÅäÅ ù ÔðÅ Õ¶ ÇܾÇåÁÅÍ ×¹ð± éÅéÕ ÃÕ±ñ Á§çð ìÅÃÕàìÅñ
Ú˺êÆÁéÇôê Ã Ç÷ñ·Å êzÆôç î˺ìð ùÖç¶ò ÇÃ§Ø Ú¾Õ Õñ», êzì§èÕÆ
êzèÅé âÅ: í¹Çê¿çð ÇÃ§Ø Ãð», ÃËÕàðÆ ÚðéÜÆå ÇÃ§Ø ×Ô½ð, âÅ: ðÅÜêÅñ
ÇÃ§Ø ×ð¶òÅñ, Çêz§ÃÆêñ ðÅî ÇÃ§Ø Õ¹ñÅð, Ü×ÜÆòé ÇÃ§Ø Þ¾Ü, ×¹ðîÆå
ÇÃ§Ø èÅñÆòÅñ, ÃÕ±ñ Çê¿zÃÆêñ ÃÇî§çð Õ½ð, éðÇÃ§× ÃÕ±ñ Çê¿zÃÆêñ ÁËî
ÚÕðòðåÆ î½Ü±ç ÃéÍ Çå§é ð¯÷Å ÃÆ.ìÆ.ÁËÃ.ÂÆ. ÕñÃàð-AF ìÅÃÕàìÅñ
Ú˺êÆÁéÇôê î¹ÕÅìÇñÁ» çÆ Çé×ðÅéÆ âÆ.êÆ. ùÇð§çð ÇÃ§Ø ã¾à, âÆ.êÆ.
îÅñÇò§çð ÇÃ§Ø ÇÕñÅ ðŶê¹ð, çñÜÆå Õ½ð ×ð¶òÅñ, ÜÃòÆð ÇçØ, ×¹ðöòÕ
ÇÃ§Ø Õ¹ñÅð, îËâî ç¶òÜÆå Õ½ð, îËâî ç×ÆåÅ, ܯôéÅ ×¹êåÅ, ùÖç¶ò
ÇçØ, ðòÆ Õ»å, ×¹ðîÆå ÇÃ§Ø ×Ô½ð, ÁîéêzÆå çÅÖÅ Õð ðÔ¶ ÃéÍ
Ç¿×ñ˺â ÓÚ êó·ÅÂÆ ñÂÆ ÜÅä òÅñ¶ ÇòÇçÁÅðæÆÁ» ñÂÆ Çòô¶ô ÃËîÆéÅð
Ü×ðÅÀ¹º, C éò§ìð (Çò. êz.)-ê³ÜÅì ç¶ ÇòÇçÁÅðæÆ òð× ù êó·ÅÂÆ ñÂÆ
Çòç¶ôÆ èðåÆ Óå¶ ÜÅä òÅÃå¶ ÃñÅÔ ç¶ä ñÂÆ ÁËñ. àÆ. ÃÆ. ÕÅñÜ
Ç¿×ñ˺â Áå¶ Â¶ºÜñà ǧîÆ×ð¶ôé ò¾ñ¯º Ü×ðÅÀ¹º ÓÚ ÇÂÕ Çòô¶ô
ÃËîÆéÅð ñÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ ÇÂà ÃËîÆéÅð ÓÚ Ç¿×ñ˺â 寺 Çòô¶ô å½ð Óå¶
ê¹¾ÜÆÁ» ÕÅñÜ çÆÁ» îÇÔñÅ îÅÇÔð» é¶ ÇòÇçÁÅðæÆÁ» ù Çòç¶ôÆ èðåÆ Óå¶
êó·ÅÂÆ ñÂÆ ÜÅä ç¶ òÅÃå¶ Ã¹ÞÅÁ Çç¾å¶Í ÇÂà î½Õ¶ ¶ºÜñà ǧîÆ×ð¶ôé
ç¶ âÅÇÂðËÕàð ÇÜ¿îÆ ÕÅñÆÁÅ é¶ ÕÅñÜ ò¾ñ¯º ÃËîÆéÅð ÓÚ Çòô¶ô å½ð
ê¹¾ÜÆÁ» ç¯ò» îÇÔñÅò» ù ÜÆ ÁÅÇÂÁ» ÁÅÇÖÁÅÍ ÇÜ¿îÆ ÕÅñÆÁÅ Áé¹ÃÅð
êó·ÅÂÆ òÅÃå¶ À¹îð çÆ Ô¾ç Ü» ìÔ¹å¶ ë¿â» çÆ òÆ ÷ðÈðå éÔÆºÍ À¹é·»
ÇÂÔ òÆ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ Ç¿×ñ˺â ç¶ ÕÅñÜ ÓÚ À¹é·» ò¾ñ¯º Ã˺Õó¶
ÇòÇçÁÅðæÆ êó·ÅÂÆ ñÂÆ í¶Ü¶ ÜÅ ü¾Õ¶ ÔéÍ À¹é·» ÃËîÆéÅð ç½ðÅé
Ç¿×ñ˺â 寺 ê¹¾ÜÆÁ» îÇÔñÅò» îËâî Ã˺âðÅ Áå¶ î¯ÇéÕÅ çÅ Çòô¶ô
ÃéîÅé òÆ ÕÆåÅÍ ÇÂà î½Õ¶ ò¾âÆ Ç×äåÆ ÓÚ ÇòÇçÁÅðæÆ òÆ ÔÅ÷ð ÃéÍ
í×å éÅîç¶ò íòé ÇòÖ¶ ôõÃÆÁå» çÅ ÃéîÅé ÕÆåÅ Ç×ÁÅ
ðŶկà, C éò§ìð (ê. ê.)- í×å éÅîç¶ò íòé Õ¹åìÅ ìÅ÷Åð ðŶկà ÇòÖ¶
èÅðÇîÕ ÃîÅ×î ÓÚ Ô¯äÔÅð ôõÃÆÁå» çÅ ÃéîÅé ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ ÇÂà î½Õ¶
ÃÆéÆÁð ÁÕÅñÆ ÁÅ×± Õ½ºÃñð âÅ: ÔðêÅñ ÇÃ§Ø ×ð¶òÅñ é¶ Çòô¶ô å½ð Óå
ÔÅ÷ðÆ íðÆ, ÇÜé·» é¶ Ã§ì¯èé ÕðÇçÁ» ÇÕÔÅ ÇÕ í×å éÅîç¶ò é¶ ×¹ðìÅäÆ
ðÅÔƺ ñ¯Õ» ù ðÃå¶ êÅÀ¹ä ñÂÆ êz¶ÇðÁÅ þÍ ÇÂà î½Õ¶ í×å éÅîç¶ò ÃíÅ
ç¶ êzèÅé ÁîðÜÆå ÇÃ§Ø Ü¾Ãñ, îÆå êzèÅé ÔðÇò§çð ÇÃ§Ø Ü¾Ãñ, ÕËôÆÁð
Ôðé¶Õ ÇçØ, ÃÕ¾åð î¶òÅ ÇçØ, ìñÇò§çð ÇçØ, ðäÜÆå ÇçØ, îéÜÆå
ÇÃ§Ø ÕËé¶âÆÁé, îéÜÆå ÇÃ§Ø Õ˺æ, ê±ðé ÇçØ, ÜÆå ÇçØ, í¹Çê¿çð
ÇçØ, êz¶î ÇÃ§Ø Õ˺æ, ÔðÇܧçð ÇÃ§Ø Á½ñÖ, îñÕÆå ÇÃ§Ø Õ˺æ, îéêzÆå
ÇÃ§Ø Á½ñÖ ÁÅÇç ÔÅ÷ð ÃéÍ
«¾à Ö¯Ô Õðé òÅñ¶ Áå¶ Ú¯ðÆ ç¶ AC î¯àð ÃÅÂÆÕñ», ÃÕ±àð» Ãî¶å ÚÅð
ÕÅì±
×¹ð±Ãð ùèÅð,
C éò§ìð (èÅñÆòÅñ, ×ð¶òÅñ)- Á¼Ü ê¹Çñà êÅðàÆ é¶ ×¹êå ÇÂåñÅÔ ç¶
ÁèÅð Óå¶ éÅÕÅì§çÆ ç½ðÅé ðÅܯÁÅäÅ Ö¹ðç çÆ ê¹ÁÅǧà 寺 ×¹ðêzÆå
ÇÃ§Ø ×¯ñ± ê¹¾åð ÁîðÆÕ ÇÃ§Ø òÅÃÆ ÔñòÅðÅ, å¶ÜÇò§çð ÇÃ§Ø ì¾ìñ ê¹¾åð
î¯Ôä ÇÃ§Ø òÅÃÆ Ã¹èÅð, ñÖòÆð ÇÃ§Ø ìÃðÆ òÅÃÆ ÔñòÅðÅ ù Ç×zøåÅð ÕðÕ¶
À¹é·» ç¶ Õì÷¶ ÓÚ¯º Ú¯ðÆ ç¶ AC î¯àð ÃÅÂÆÕñ Áå¶ ÃÕ±àðÅ çÆ ìðÅîç×Æ
ÕÆåÆ þÍ ÇÂö åð·» æÅäŠùèÅð çÆ ÔÆ ê¹ÇñÃ é¶ «¾à»-Ö¯Ô» Õðé òÅñ¶
Çê¿â Ü»×ê¹ð ÇéòÅÃÆ Ã¹ÖÇò§çð ÇÃ§Ø ÜÇÔðÆ ê¹¾åð Ôðì§Ã ÇÃ§Ø ù
Ç×zøåÅð Õðé ÓÚ ÃøñåÅ ÕÆåÆ þÍ
ì§ç ç½ðÅé ê¹Çñà ðÔÆ Ú½Õà ÕÂÆ æ» Óå¶ ñŶ éÅÕ¶
êÇàÁÅñÅ, C éò§ìð (ÜÃêÅñ ÇÃ§Ø Çã¾ñ¯º)-ò¾Ö-ò¾Ö Üæ¶ì§çÆÁ» ò¾ñ¯º
AIHD ç¶ ç§×Å êÆóå» ç¶ ÇÂéÃÅë ç¶ îÅîñ¶ ù ñË Õ¶ Çç¾å¶ ׶ ì§ç ÓÚ
ñ¯Õ» ò¾ñ¯º Çîñ¶ íðò¶º Ãîðæé ÕÅðé ÇÂÔ îÅîñÅ Áîé ô»åÆ éÅñ é¶êð¶ Úó·
Ç×ÁÅ ÇÜÃçÅ Ç÷ñ·Å êzôÅÃé é¶ Ã¹¾Ö çÅ ÃÅÔ ÇñÁÅÍ Á¾Ü Ãò¶ð ǾÕÅ
ç¹¾ÕÅ æÅò» Óå¶ Õ¹Þ ÁÅ×±Á» é¶ ç¹ÕÅé» ì§ç ÕðòÅÂÆÁ» Áå¶ î¯àð ÃÅÂÆÕñ»
Óå¶ Úó· Õ¶ ÕÅëÇñÁ» ç¶ ð±ê ÇòÚ ì÷Åð» ÓÚ¯º ¦Ø¶Í ò¾Ö ò¾Ö æÅò» Óå¶
ÁäùÖÅòƺ ØàéÅ ù ç¶ÖÇçÁ» ê¹Çñà åËéÅå ÕÆåÆ Ô¯ÂÆ ÃÆÍ Ç÷ñ·Å ê¹ÇñÃ
î¹ÖÆ Ã: ðäìÆð ÇÃ§Ø Ö¾àóÅ é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ Á¾Ü çÅ ì§ç Áîé ÁîÅé éÅñ
ÇÃð¶ Úó· Ç×ÁÅÍ À¹é·» ñ¯Õ» ò¾ñ¯º Çç¾å¶ ÃÇÔï¯× Óå¶ åþñÆ êz×à
ÕðÇçÁ» ÁÅÇÖÁÅ ÇÕ ñ¯Õ» é¶ ÇÂà îÅîñ¶ ÇòÚ ê±ðÅ ÃÇÔï¯× Çç¾åÅÍ Õ¹Þ Õ¹
ÁÅ×±Á» ù ê¹ÇñÃ é¶ ÇÔðÅÃå ÇòÚ ÇñÁÅ, ÇÜé·» ÓÚ¯º ÇÂÕ Õ½ºÃñð Õ§òñÜÆå
ÇÃ§Ø ×¯éÅ òÆ ôÅÇîñ þ, ÇÜà ù æ¯ó·Å Ãî» ÇÔðÅÃå ÓÚ ð¾Öä 寺 ìÅÁç
Û¾â Çç¾åÅ Ç×ÁÅÍ
ռ篺 Ö¶â î¶ñ¶ ÓÚ ÇÂà òÅð Õì¼âÆ Õ¼ê ÕðòÅÇÂÁÅ ÜÅò¶×Å-Õñ¼ì ÁÔ¹ç¶çÅð
ç¯ðÅÔÅ, C éò¿ìð (îéÜÆå ÇÃ³Ø Ç×¼ñ)-ìÅìÅ ÇüèÃð ï±æ Çò¿× Ãê¯ðàÃ
Õñ¼ì Çê³â ռ篺 ò¼ñ¯º ÇÂà òÅð î» Ö¶â Õì¼âÆ ù êÌë¹¼ñå Õðé ñÂÆ ç¯
ð¯÷Å Õì¼âÆ Ö¶â î¶ñÅ ÕðòÅÇÂÁÅ ÜÅò¶×ÅÍ ÇÜà ÇòÚ Ú¯àÆ çÆÁ» àÆî»
ê¹¼Üä×ÆÁ»Í Ü¶å± àÆî ù Õì¼âÆ éÅñ ÇéòÅÇÜÁÅ ÜÅò¶×ÅÍ ÇÂÔ ÁËñÅé ìÅìÅ
ÇüèÃð ï±æ Çò¿× Ãê¯ðàà Õñ¼ì ç¶ êÌèÅé Ã. ×¹ðÜÆå ÇÃ³Ø î¼Øð, á¶Õ¶çÅð
ðÅÜòÆð ÇÃ³Ø îÈ¿âÆ, Ã. ÔðÇò¿çð êÅñ ÇÃ³Ø îÈ¿âÆ Áå¶ ÃÌÆ ×¹ñ÷Åð
î¹Ô¿îç ÁÅÇç é¶ îÆÇà³× 寺 ìÅÁç ÕÆåÅÍ À°é·» ç¼ÇÃÁÅ ÇÕ é¶ó¶ íÇò¼Ö
ÓÚ Ô¯ä òÅñ¶ Ö¶â î¶ñ¶ ñÂÆ êÌòÅÃÆ ê³ÜÅìÆ Ã. Çåzñ¯Úé ÇÃ³Ø ï±. ÁËÃ.
¶., Ã. Ü×åÅð ÇÃ³Ø î³îÈ, ñÖÇò¿çð ÇÃ³Ø ñ¼ÖÈ ÕËé¶âÅ, íÅǦçð ÇóØ
ÕËé¶âÅ, ÁîðÆÕ ÇÃ³Ø îÈ¿âÆ, ÔðÇÜ¿çð ÇÃ³Ø ÕËé¶âÅ, Ü×êÅñ ÇÃ³Ø Ç×¼ñ
ÇÂàñÆ, ÁÜÆå ÇÃ³Ø ÁîðÆÕÅ, ÔðÜÆå ÇÃ³Ø Ç³×ñ˺â Áå¶ î¶Üð ÇóØ
ÁîðÆÕÅ ÁÅÇç ò¼ñ¯º Çòô¶ô ÃÇÔï¯× ç¶ä çÅ ÇòôòÅà ÇçòÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅ ÔËÍ
ÁËâò¯Õ¶à êðîÜÆå ÇóØ, ÕËêàé ìñò¿å ÇóØ, îÅ. î¶Ôð ÇóØ, ÕðîòÆð
ÇÃ³Ø ÕÅÕÅ, ùÖç¶ò ÇÃ³Ø ç¶ò×½óÅ, Ã. ÇçñìÅ× ÇÃ³Ø ê¯ñÅ, ùðÜÆå ÇóØ
î¹éÆî, ÜÃÇò¿çð ÇÃ³Ø ÁÅó·åÆ, Çô³×ÅðÅ ÇÃ³Ø ð¯âÅ, Ü×åÅð ÇÃ³Ø Õ°¼ÕÅ,
êÅñ ÇóØ, ÃÈì¶çÅð Ôðì¿Ã ÇóØ, ÚðéÜÆå ÇÃ³Ø Áå¶ Ü×ç¶ò ÇÃ³Ø ë½ÜÆ
ÃÇÔï¯× ç¶ ðÔ¶ ÔéÍ
ê¹Çñà ù ×¹§îðÅÔ Õðé òÅñÅ ç¯ôÆ ÕÅìÈ
ðÅÜê¹ðÅ, C éò§ìð (ê. ê. ðÅÔÄ)-ê¹Çñà ڽÕÆ ë¯Õñ ê¹ÁÅǧà ç¶
ǧÚÅðÜ Ã: Çí§çð ÇÃ§Ø Õ¯ñ ÇÂÕ ÇòÁÕåÆ ò¾ñ¯º ÁÅ Õ¶ ÇôÕÅÇÂå ÕÆåÆ ÇÕ
À¹Ô ǧâÆׯ ÕÅð Óå¶ âðÅÂÆòðÆ ÕðçÅ þ, À¹Ô ÇÂÕ éò§ìð ù ÇÂÕ ÃòÅðÆ
ÕÅð ÇòÚ ÇìáÅ Õ¶ Çç¾ñÆ Û¾âä Ç×ÁÅ ÃÆ Ü篺 ÃòÅðÆ ù Çç¾ñÆ Û¾â Õ¶
òÅêà ÁÅ ÇðÔÅ ÃÆ å» ðÅÜê¹ðÅ é¶ó¶ ÁÅ Õ¶ ÇÂÕ ÜËé ÕÅð ð¹ÕÆ ÇÜà ÇòÚ¯º
ç¯ ÇòÁÕåÆ À¹åð¶ å¶ ÇÜé·» ò¾ñ¯º ÁÅ Õ¶ îËù çìÕÅ îÅð Õ¶ î¶ð¶ Õ¯ñ¯º
ÕÅð Ö¯Ô Õ¶ ñË ×Â¶Í îËù Û¾â ׶ Áå¶ ÁÅê ëðÅð Ô¯ ׶ ÇÜÃ é¶ ÁÅêäÆ
êÇÔÚÅä ××éçÆê ÇÃ§Ø òÅÃÆ Á§ÇîzåÃð ç¾ÃÆÍ êð Ú½ÕÆ Ç§ÚÅðÜ Çí§çð
ÇÃ§Ø ù ô¾Õ êËä Óå¶ âðÅÂÆòð Õ¯ñ¯º ìÅðÆÕÆ éÅñ ê¹¾ÛÇ×¾Û ÕÆåÆ å» À¹Ã
é¶ ç¾ÇÃÁÅ, À¹Ã Õ¯ñ¯º ÕÅð ì¶ÕÅì± Ô¯ Õ¶ Çê¿â ÇêñÖäÆ òÅñ¶ î¯ó Õ¯ñ
ÖåÅé» ÇòÚ Çâ¾× ×ÂÆ þ êð À¹Ô ÇÂÔ ÇÂñ÷Åî ÁÅêä¶ ÇÃð 寺 ñÅÔ¹ä òÅÃå¶
ÃÅðÅ âðÅîÅ ðÚ ÇðÔÅ þÍ ê¹Çñà ò¾ñ¯º þÚÅÂÆ ÃÅÔîä¶ ÁÅÀ¹ä Óå¶ ç¯ôÆ
ÇòÁÕåÆ Çòð¹¾è î¹Õ¾çîÅ çðÜ ÕðÕ¶ À¹Ãù ÁçÅñå ÇòÚ ê¶ô ÕÆåÅ, ÇÜà ç¯ôÆ
ù E éò§ìð å¾Õ ê¹Çñà Çðî»â Óå¶ í¶Ü Çç¾åÅÍ
Þ¼îà çÆ êåéÆ çÅ Á³Çåî ÿÃÕÅð
ÇÂïÅñÆ/æðÆÕ¶, C éò¿ìð (Á½ñÖ)-ï±æ ÁÕÅñÆ çñ (ì) ç¶ ÃÆéÆÁð ÁÅ×È
í¹Çê³çð ÇÃ³Ø Þ¼îà çÆ êåéÆ ìÆìÆ ÕðîÜÆå Õ½ð (C@) ÇÜÃçÅ çÅ ÁÚÅéÕ
Ççñ çÆ èóÕä ì¿ç Ô¯ ÜÅä ÕÅðé ÇçÔ»å Ô¯ Ç×ÁÅ ÃÆ çÅ Á¼Ü Çê³â Þ¼îà
ÇòÖ¶ Á³Çåî ÿÃÕÅð Õð Çç¼åÅ Ç×ÁÅÍ ÇÂà î½Õ¶ î¹¼Ö Ã¿ÃçÆ ÃÕ¼åð Ã:
ÇìÕðîÜÆå ÇÃ³Ø ÖÅñÃÅ, ÃÅìÕÅ î˺ìð êÅðñÆî˺à Ã: ÁîðÆÕ ÇÃ³Ø ÁÅñÆòÅñ,
ÇòèÅÇÂÕ çðôé ÇÃ³Ø Ç²ôòÅÇñÕ, ÃÅìÕÅ ÇòèÅÇÂÕ íÅ× ÇÃ³Ø î¼ñÅ, ÃÅìÕÅ
î˺ìð êÅðñÆî˺à ×¹ðÚðé ÇÃ³Ø ×ÅÇñì, ÕËìÇéà î³åðÆ Ã: ÔÆðÅ ÇÃ³Ø ×ÅìóÆÁÅ,
ÃÅìÕÅ î³åðÆ Ü×çÆô ÇÃ³Ø ×ðÚÅ, ï±æ ÁÅ×È Ã¯éÆ ×ÅÇñì, Õ½ºÃñð ÜÃêÅñ
ÇÃ³Ø Ç×ÁÅÃê¹ðÅ, Ú¶ÁðîËé Ã: îéêÌÆå ÇÃ³Ø ÇÂïÅñÆ, î˺ìð Õ¶òñ ÇóØ
ìÅçñ, ×¹ðêÌÆå ÇÃ³Ø Ç×¼ñ, dzçð Õ°îÅð ׯ×Å, ÜÃìÆð ÇÃ³Ø ç¶åòÅñ,
ÕÅÕÅ Ç×¼ñ, ðÅÜÇò¿çð ÇÃ³Ø ðÅÜÈ ì¼ç¯òÅñ, ÃÅìÕÅ î³åðÆ îñÕÆå ÇóØ
çÅÖÅ, ÃÈìÅ ÃÕ¼åð î¶Üð ÇÃ³Ø î¹¼ñ»ê¹ð, î˺ìð Ü×ÜÆå ÇÃ³Ø è»çðÅ,
ÁÕÅñÆ ÁÅ×È îÅé ÇÃ³Ø ×ðÚÅ, âÅ: ÜðéËñ ÇÃ³Ø éÅð¿×òÅñ, Ú¶ÁðîËé ìÅìÅ
ìñò¿å ÇÃ³Ø íé¯Ôó, ÕðîÜÆå ÇÃ³Ø îñÕê¹ð, î˺ìð ðåé ÇÃ³Ø ÕîÅñê¹ðÆ,
îÆå êÌèÅé é§ìðçÅð å¶ÇÜ¿çð ÇÃ³Ø Ç×¼ñ, ÁîðÆÕ ÇÃ³Ø Ã¶Ö¯º, ðÛêÅñ
ÇÃ³Ø åñòÅóÅ, ׯÇì³ç ÇÃ³Ø ìÅó¶òÅñ, Ãòðé ÇÃ³Ø ÇåÔÅóÅ, î˺ìð ù¼ÖÆ
ç¯ñ¯º, ÃÈìÅ ÃÕ¼åð åðñ¯Úé ÇÃ³Ø ÃøðÆ, Õ½ºÃñð âÅ: ÔðÆ ÇÃ³Ø ìðÅó,
ÁòåÅð ÇÃ³Ø ÁËåÆÁÅäÅ, ×¹ðîÆå ÇÃ³Ø Ãð¯Â¶, ×¹ðêÅñ ÇÃ³Ø ðÅäÕ¶,
ÃÇå¿çð ÇÃ³Ø íé¯Ôó, Çò¼ÕÆ Ç×¼ñ à¯ð»à¯, ÇçñÜÅé ÇÃ³Ø Ç×¼ñ ùèÅð, å¶ÜÆ
í¼áñ, ÁÜéÅð ÇÃ³Ø ì˺Ã, Üæ¶çÅð êÌÆåî ÇÃ³Ø ì˺Ã, ð¹Çê³çð ÇóØ
ùèÅð, ×¹ðîÆå ÇÃ³Ø á¶Õ¶çÅð, ÜðéËñ ÇÃ³Ø Þ¼îà, ùðÜÆå ÇÃ³Ø íÈ¿çóÆ,
çðôé ÇÃ³Ø ìÆðîÆ, ×¹ðò¿å ÇÃ³Ø ì½ìÆ Õ¯àñÆ, ùÖÇò¿çð ÇÃ³Ø ìÃËîÆ,
îÆå êÌèÅé öòÅ ÇÃ³Ø Ö¶ñŠ깼ܶ ԯ¶ ÃéÍ ÜÃìÆð ÇÃ³Ø ÇÂïÅñÆ Áé°ÃÅð
ìÆìÆ ÕðîÜÆå Õ½ð çÅ Á³×ÆáÅ Á¼Ü Ãò¶ð I òܶ ÿíÅÇñÁÅ ÜÅò¶×ÅÍ |
|
|
