|
|
|
 |
|
|
|
|
|
|
ê³ÜÅì
ì¿ç ù «ÇèÁÅäÅ ÓÚ íðò» Ô¹¿×ÅðÅ
L ì¼Ã» Áå¶ ð¶ñ ×¼âÆÁ» ì¿ç ðÔÆÁ» L ÃðÕÅðÆ çøåð
Ö¹¼ñ·¶, êð Õ¿î éÔƺ Ô¯ÇÂÁÅ
ê³æÕ Üæ¶ì¿çÆÁ» ò¼ñ¯º éò¿ìð HD ç¶ ÇÃ¼Ö Õåñ¶ÁÅî çÆ BEòÄ òð·¶×¿ã
î½Õ¶ Çç¼å¶ ê³ÜÅì ì¿ç ç¶ Ã¼ç¶ ç½ðÅé Ü×ðÅÀ°º ê¹ñ «ÇèÁÅäÅ À°êð ÇüÖ
ÃàÈâ˺àà ëËâð¶ôé (îÇÔåÅ) ç¶ êÌèÅé Ã: êðîÜÆå ÇÃ³Ø ÖÅñÃÅ å¶ Ã: ÃðìÜÆå
ÇÃ³Ø Ø¹îÅä çñ ÖÅñÃÅ çÆ Á×òÅÂÆ Ô¶á èðéÅ ç¶ Õ¶ ð¯ÕÆ ×ÂÆ ÁÅòÅÜÅÂÆÍ (üܶ)
ÜÆ. àÆ. ð¯â À°êð ð¯Ã î¹÷ÅÔðÅ ÕðÕ¶ ì¿ç 鱿 Ãëñ Õðé ñÂÆ éÅÁð¶ìÅ÷Æ Õðç¶
Ô¯Â¶Í åÃòÆð» : ÔÇð³çð ÇÃ³Ø ÕÅÕÅ
«ÇèÁÅäÅ, C éò¿ìð
(×¹Çð³çð ÇóØ)-éò¿ìð HD ç¶ Ççñ Õ¿ìÅÀ± ÇÃ¼Ö Õåñ¶ÁÅî çÆ BEòƺ òð·¶×¿ã ç¶
Ãì¿è ÇòÚ ÇÃ¼Ö Üæ¶ì¿çÆÁ» ò¼ñ¯º Çç¼å¶ ê³ÜÅì ì¿ç ç¶ Ã¼ç¶ é±¿ Á¼Ü ÃéÁåÆ
ôÇÔð «ÇèÁÅäÅ ÇòÚ ì¶ÇîÃÅñ Ô¹¿×ÅðÅ ÇîÇñÁÅ ÔËÍ ÒÁÜÆåÓ çÆ àÆî é¶ ò¼Ö-ò¼Ö
ÇÂñÅÇÕÁ» çÅ ç½ðÅ ÕðÕ¶ ç¶ÇÖÁÅ ÇÕ ñ¯Õ» é¶ ÃòË-ǼÛÅ éÅñ ÁÅêä¶ ÕÅð¯ìÅðÆ
ÁçÅð¶ ì¿ç ÕÆå¶ Ô¯Â¶ ÃéÍ ì¶ôÕ ÁÅòÅÜÅÂÆ ÇéðÇòØé Ú¼ñ ðÔÆ ÃÆ êð ÃóÕ» À°êð
ÁÅî Ççé» çÆ å°ñéÅ ð½äÕ Ø¼à ÔÆ ÃÆÍ ôÇÔð ç¶ êÌî¹¼Ö òêÅðÕ Õ¶ºçð» Ú½óÅ
ìÅ÷Åð, ÇÕåÅì ì÷Åð, ÕðÆîê¹ðÅ ì÷Åð, عîÅð î³âÆ, ë¹ÁÅðÅ Ú½ºÕ îÅðÕÆà,
ÃðÅíÅ é×ð îÅðÕÆà Áå¶ î¯Úê¹ðÅ ì÷Åð Ãî¶å ÕÂÆ ì÷Åð» ÇòÚ ç¹ÕÅé» êÈðÆ åð·»
ì¿ç Ãé, ÜçÇÕ Õ°Þ ìÅÔðñ¶ ÇÂñÅÇÕÁ» ÇòÚ Á¼è êÚ¼èÅ ì¿ç ÃÆÍ Á¼Ü ×Ëð ÃðÕÅðÆ
ÃÕ±ñ» Áå¶ ÕÅñÜ» Ãî¶å Ô¯ð Çò¼ÇçÁÕ ÁçÅÇðÁ» ÇòÚ Û°¼àÆ ÃÆ, ÜçÇÕ Ô¯ðé»
ÃðÕÅðÆ Çò¼ÇçÁÕ ÁçÅÇðÁ» ÇòÚ Û°¼àÆ éÅ Ô¯ä ç¶ ìÅòÜÈç ÇòÇçÁÅðæÆ ÔÅ÷ð éÔƺ
Ãé, ÜçÇÕ ÁÇèÁÅêÕ Áå¶ Ô¯ð ÁîñÅ êÈðÆ åð·» ÔÅ÷ð ÃÆÍ ìËºÕ Áå¶ Ô¯ð ÃðÕÅðÆ
çøåð òÆ ÁÅî Ççé» ò»× Ö¹¼ñ·¶ Ãé, êð À°æ¶ ÁÅî ñ¯Õ» çÆ ×Ëð ÔÅ÷ðÆ Ô¯ä ÕðÕ¶
ì¶ð½äÕÆ ÃÆÍ ÃðÕÅðÆ Áå¶ ×Ëð ÃðÕÅðÆ ì¼Ã» ç¶ ì¿ç Ô¯ä ÕðÕ¶ «ÇèÁÅäÅ ç¶ î¹¼Ö
ì¼Ã Á¼â¶ À°êð òÆ êÈðÆ å𷻠ù¿é-î¹ÃÅé é÷ð ÁÅ ðÔÆ ÃÆ êð ÔÅñå À°êð Çé×ÅÔ
ð¼Öä ñÂÆ íÅðÆ Ç×äåÆ ÓÚ ê¹Çñà åÅÇÂéÅå ÃÆÍ ôÇÔð é¶ êÌî¹¼Ö òêÅðÕ Õ¶ºçð
Ú½óÅ ìÅ÷Åð ÇòÚ Áå¶ ÁÕÅñ îÅðÕÆà ÇòÚ Á¼Ü î¹Õ¿îñ å½ð Óå¶ ç¹ÕÅé» ì¿ç Ãé,
ÇÜà ÕÅðé ×ÅÔÕ» çÆ ×Ëð ÔÅ÷ðÆ ÃÆ, Ú½ºÕ سàÅ Øð ÇòÖ¶ ÁËÃ. êÆ. çÆ Á×òÅÂÆ
Ô¶á íÅðÆ Ã¹ð¼ÇÖÁÅ êÌì¿è ÕÆå¶ ×¶ Ãé, ÇÂæ¶ ê¹Çñà ò¼ñ¯º ÇÕö òÆ åð·» ç¶
ÔÅñå éÅñ Çéìóä ñÂÆ ç¿×Å Çòð¯èÆ Ã¹ÕËâ, Á¼× ì¹ÞÅÀ± dzÜé Áå¶ ÇÃÔå ÇòíÅ×
çÆ òËé Öó·Æ ÕÆåÆ Ô¯ÂÆ ÃÆÍ «ÇèÁÅäÅ ð¶ñò¶ Ãà¶ôé À°êð ì¶ôÕ ð¶ñ ×¼âÆÁ» çÆ
ÁÅòÅÜÅÂÆ î¹Õ¿îñ å½ð Óå¶ ì¿ç ÃÆ êð ÇÂæ¶ íÅðÆ Ç×äåÆ ÓÚ ïÅåðÈ ìËᶠԯ¶
Ãé, ܯ ÇÕ ð¶ñ ×¼âÆÁ» çÆ Ç³åÜÅð Õð ðÔ¶ ÃéÍ ÇÂæ¶ ê¹Çñà ò¼ñ¯º Ãõå êÌì¿è
ÕÆå¶ ×¶ ÃéÍ ì¿ç ç½ðÅé ÇÃ¼Ö ÃàÈâ˺àà ëËâð¶ôé (îÇÔåÅ) ç¶ êÌèÅé Ã:
êðîÜÆå ÇÃ³Ø ÖÅñÃÅ çÆ Á×òÅÂÆ Ô¶á òðÕð» é¶ Ü×ðÅÀ°º ê¹ñ À°êð ð¯Ã èðéÅ ç¶
Õ¶ ÁÅòÅÜÅÂÆ á¼ê ð¼ÖÆÍ çñ ÖÅñÃÅ ÁÅ×È ÃðìÜÆå ÇÃ³Ø Ø¹îÅä çÆ Á×òÅÂÆ Ô¶á çñ
ÖÅñÃÅ òðÕð òÆ èðé¶ À°êð ìËá¶Í Ú½ºÕ سàÅ Øð ÇòÖ¶ ëËâð¶ôé (îÇÔåÅ) Áå¶
ç¿×Å êÆóå òËñë¶Áð ùÃÅÇÂàÆ ç¶ òðÕð» é¶ èðéÅ ç¶ Õ¶ Õ¶ºçð ÃðÕÅð ÇÖñÅø
éÅÔð¶ìÅ÷Æ ÕÆåÆÍ ÇÂà Ã ùðÜÆå ÇÃ³Ø ç¹¼×ðÆ, ìÆìÆ ×¹ðçÆê Õ½ð, ×¹ðçÆê
ÇÃ³Ø ×¯ôÅ, ìñÇò¿çð ÇÃ³Ø í¹¼ñð, ìñÜÆå ÇÃ³Ø ìÆåÅ, ÚðéêÌÆå ÇÃ³Ø Çî¼ÕÆ
ÁÅÇç òÆ ÔÅ÷ð ÃéÍ òðÕð» é¶ ÜÆ. àÆ. ð¯â À°êð ð¯Ã îÅðÚ òÆ ÕÆåÅÍ Ú½ºÕ
ê¹ðÅäÆ Ãì÷Æ î³âÆ ÇòÖ¶ ëËâð¶ôé (×ð¶òÅñ) ç¶ òðÕð» é¶ Ã: îéêÌÆå ÇÃ³Ø ì¿àÆ
çÆ Á×òÅÂÆ Ô¶á èðéÅ ç¶ Õ¶ ÃðÕÅð ÇÖñÅø éÅÔð¶ìÅ÷Æ ÕÆåÆ Áå¶ ÇÃ¼Ö Õåñ¶ÁÅî
ñÂÆ Ç÷¿î¶òÅð ç¯ôÆÁ» çÆ Ç×ÌøåÅðÆ çÆ î³× òÆ ÕÆåÆÍ
ç¹ÕÅé»
ì¿ç ÕðòÅÀ°ä ç¶ îÅîñ¶ Ãì¿èÆ ÕÂÆ æÅò» Óå¶ ÃÇæåÆ åéÅÁêÈðé
ê³æÕ Üæ¶ì¿çÆÁ» ò¼ñ¯º éò¿ìð HD ç¶ ÇÃ¼Ö Õåñ¶ÁÅî çÆ BEòÄ òð·¶×¿ã î½Õ¶
Çç¼å¶ ê³ÜÅì ì¿ç ç¶ Ã¼ç¶ ç½ðÅé Ú½ºÕ îÅåÅ ðÅäÆ ÇòÖ¶ âÆ. ÁËÃ. êÆ. ÃÌÆ
éÇ׿çð ðÅäÅ Çôò ÃËéÅ òðÕð» 鱿 ÃîÞÅªç¶ Ô¯Â¶Í åÃòÆð : ÔÇð³çð ÇÃ³Ø ÕÅÕÅ
«ÇèÁÅäÅ, C éò¿ìð
(êðÇî³çð ÇÃ³Ø ÁÅÔÈÜÅ)-ò¼Ö-ò¼Ö ÇÃ¼Ö Üæ¶ì¿çÆÁ» ò¼ñ¯º Á¼Ü Çç¼å¶ ê³ÜÅì ì¿ç
ç¶ Ã¼ç¶ ç½ðÅé ç¹ÕÅé» ì¿ç ÕðòÅÀ°ä ç¶ îÅîñ¶ 鱿 ñË Õ¶ Õ°Þ æÅò» å¶
é½ÜòÅé» ÇòÚÅñ¶ åÕðÅð ÕÅðé ÃÇæåÆ åéÅÁêÈðé ìäÆ ðÔÆ êð ê¹Çñà çÆ Ú½ÕÃÆ
ÕÅðé ôðÅðåÆ ÁéÃð ÁÅêä¶ îéÃÈÇìÁ» ÇòÚ ÕÅîïÅì éÅ Ô¯ ÃÕ¶Í ÜÅäÕÅðÆ Áé°ÃÅð
Á¼Ü Ãò¶ð¶ ÁÅðÆÁÅ î¹Ô¼ñÅ é¶ó¶ Çôò ÃËéÅ ç¶ ÇÂÕ ÁÅ×È ò¼ñ¯º ÁÅêä¶ Õ°Þ
ÃÅæÆÁ» éÅñ ì¿ç çÅ Çòð¯è ÕÆåÅ Áå¶ À°æ¶ éÅÁð¶ìÅ÷Æ ÕðéÆ ô¹ðÈ Õð Çç¼åÆ ÇÜÃ
å¶ À°æ¶ ÇÃ¼Ö é½ÜòÅé òÆ ÁŠ׶ Áå¶ ç¯ò» èÇóÁ» ÇòÚÅñ¶ åÕðÅð êËçÅ Ô¯
Ç×ÁÅÍ Çôò ÃËéÅ ç¶ ÇÂÔ òðÕð ç¹ÕÅéçÅð» 鱿 ç¹ÕÅé» Ö¯ñ·ä ñÂÆ ÕÇÔ ðÔ¶ ÃéÍ
ÃÈÚéÅ Çîñç¶ Ç÷ñ·¶ ç¶ À°Ú ê¹Çñà ÁÇèÕÅðÆ î½Õ¶ Óå¶ êÔ¹¿Ú¶ å¶ ç¯Ô» Çèð» ç¶
ÁÅ×ÈÁ» 鱿 ô»å ÕÆåÅÍ
ÇÃ¼Ö é½ÜòÅé» ò¼ñ¯º ëÆñâ ×¿Ü ÇòÚ Ö¹ñ·¶ ÇÂÕ ÃÕ±ñ 鱿 ì¿ç ÕðòÅ Çç¼åÅ Ç×ÁÅ
ÇÜæ¶ ÁÇèÁÅêÕ Áå¶ Ô¯ð ÃàÅë Õ¿î Õð ðÔ¶ ÃéÍ ÜòÅÔð é×ð ÇòÚ òÆ ç¹ÕÅé» ì¿ç
ÕðòÅÀ°ä ç¶ îÅîñ¶ 鱿 ñË Õ¶ é½ÜòÅé» ÇòÚÅñ¶ åÕðÅð Ô¯ÇÂÁÅÍ îñÔÅð ÃóÕ Óå¶
ì¿ç ÇÔîÅÇÂåÆ é½ÜòÅé» é¶ êÅé çÅ Ö¯ÖÅ Ö¯ñ· Õ¶ ìËᶠé½ÜòÅé çÆ îÅðÕ°àÅÂÆ
ÕÆåÆ å¶ Ö¯ÖÅ ì¿ç ÕðòÅ Çç¼åÅÍ
ç¶ð ôÅî Ç÷ñ·Å ê¹Çñà î¹ÖÆ âÅ: ùÖÚËé ÇÃ³Ø Ç×¼ñ é¶ ç¼ÇÃÁÅ ÇÕ ôÇÔð ÇòÚ
ì¿ç ç½ðÅé î¹Õ¿îñ å½ð Óå¶ ô»åÆ ðÔÆ Áå¶ ÇÕö òÆ ÇÂñÅÕ¶ 寺 ÇÕö ÇÕÃî çÆ
ÁäùÖÅòÄ ØàéÅ çÆ Çðê¯ðà éÔÄ ÇîñÆÍ
Çôò ÃËéÅ ÁÅ×ÈÁ» ÇõñÅø նà çðÜ ÕÆå¶ ÜÅä-ëËâð¶ôé ×ð¶òÅñ : ÇÃ¼Ö ÃàÈâ˺àÃ
ëËâð¶ôé (×ð¶òÅñ) é¶ ÁÅðÆÁ» î¹Ô¼ñÅ ÇòÚ Õ°Þ Çôò ÃËéÅ ç¶ ÁÅ×ÈÁ» ò¼ñ¯º
îÅÔ½ñ ÖðÅì Õðé ç¶ îÅîñ¶ çÅ Çå¼ÖÅ é¯Çàà ñ˺ÇçÁ» Çôò ÃËéÅ ÁÅ×È ìñÜÆå
ܼÃÆÁ» ÇõñÅø նà çðÜ Õðé çÆ î³× ÕÆåÆ ÔËÍ Á¼Ü ÇÂæ¶ ÜÅðÆ ÕÆå¶ ÇìÁÅé ÇòÚ
ëËâð¶ôé êÌèÅé Ã: ×¹ðÚðé ÇÃ³Ø ×ð¶òÅñ é¶ ç¼ÇÃÁÅ ÇÕ Ü¼ÃÆÁ» ò¼ñ¯º ÇÂÕ
ÃÅÇ÷ô åÇÔå îÅÔ½ñ ÖðÅì Õðé çÆ Õ¯Çôô ÕÆåÆ ×ÂÆ ÔËÍ À°é·» ç¼ÇÃÁÅ ÇÕ ÇÂÔ
ÃÅð¶ ÁÅ×È ÔÇæÁÅð» éÅñ ñËà ÃéÍ À°é·» ç¼ÇÃÁÅ ÇÕ ÇÔ ÃÅðÅ îÅîñÅ Ç÷ñ·Å
ê¹Çñà î¹ÖÆ ç¶ ÇèÁÅé ÇòÚ ÇñÁ»çÅ Ç×ÁÅ ÔËÍ |
ÁêðÅèéÅîÅ
Ú¯ðÆ ç¶ Çå¿é îÅîñ¶ çðÜ
«ÇèÁÅäÅ, ôÇÔð ÇòÚ Ô¯ÂÆÁ» Ú¯ðÆ çÆÁ» Çå¿é ò¼Ö-ò¼Ö ØàéÅò» ÇòÚ Ú¯ð» ò¼ñ¯º
ñ¼Ö» ð¹ê¶ çÅ ÃîÅé Ú¯ðÆ ÕðÕ¶ ëðÅð Ô¯ä ç¶ îÅîñ¶ ÃÅÔîä¶ ÁŶ ÔéÍ ÜÅäÕÅðÆ
Áé°ÃÅð ÃæÅéÕ ë¯Õñ ê¹ÁÅdzà 寺 ÁäêÛÅå¶ ÇòÁÕåÆ ÇòÕðî ÇÃ³Ø çÆ ç¹ÕÅé ç¶
åÅñ¶ å¯ó Õ¶ AB Ô÷Åð çÆ é×çÆ î¯ìÅÇÂñ Áå¶ Ô¯ð ÃîÅé Ú¯ðÆ ÕðÕ¶ ñË ×Â¶Í çÈܶ
îÅîñ¶ ÇòÚ ÜéåÅ é×ð ÇòÚ òÆ Ú¯ð» ò¼ñ¯º ÇòÕÅà Çî¼åñ éÅîÆ ÇòÁÕåÆ ç¶ Øð ç¶
åÅñ¶ å¯ó Õ¶ ñ¼Ö» ð¹ê¶ î¹¼ñ çÅ ÃÅîÅé Áå¶ Ü¶òð Ú¯ðÆ Õð ÇñÁÅ Ç×ÁÅ ÔËÍ
ÜçÇÕ åÆܶ îÅîñ¶ ÇòÚ æÅäÅ ÇâòÆÜé é§ìð G ç¶ ÇÂñÅÕ¶ ÇòÚ ðòÆ êÌÕÅô ×¹êåÅ
ç¶ Ã¯é¶ ç¶ Ü¶òð Áå¶ Ô¯ð ÃîÅé Ú¯ðÆ ÕðÕ¶ Ú¯ð ëðÅð Ô¯ ×Â¶Í ê¹ÇñÃ é¶ Çå¿é»
îÅîÇñÁ» ÇòÚ Õ¶Ã çðÜ ñ¶ ÔéÍ
üà¶ìÅÜ ÕÅìÈ
ê¹ÇñÃ é¶ Ü×ÜÆå ÇÃ³Ø ê¹¼åð î¹ÃåÅÕ ÇÃ³Ø òÅÃÆ ÔËì¯òÅñ Áå¶ ðÕ¶ô Õ°îÅð
ê¹¼åð ðÅî ìÜð¿× 鱿 Ç×ÌëåÅð ÕðÕ¶ À°Ã ç¶ Õìܶ ÇòÚ¯º AC@@ ð¹ê¶ çÆ é×çÆ
ìðÅîç ÕÆåÆ ÔËÍ ê¹ÇñÃ é¶ ç¯ò» ÇÖñÅë èÅðÅ AC/C/FG ÁèÆé նà çðÜ ÕÆåÅ ÔËÍ
-êðÇî³çð ÇÃ³Ø ÁÅÔÈÜÅ
êÅäÆ çÆ ç°ðòð寺 éÅñ ê§ÜÅì B@BE åÆÕ ì§Üð Ô¯ ÜÅò¶×Å–âÅ: ÔÆðÅ
ñ°ÇèÁÅäÅ, C éò§ìð (ÁôòéÆ Ü¶åñÆ)-ñ°ÇèÁÅäÅ ÇÃàÆ÷é Õ½ºÃñ çÆ ÃÇÔï¯×Æ Ã§ÃæÅ
èÅðÇîÕ Â¶ÕåÅ òËñë¶Áð ðÃÅÇÂàÆ òµñ¯º òÅåÅòðé Ú¶åéÅ î°ÇÔ§î çÆ ñóÆ ÁèÆé
êÅäÆ ìÚÅú-èðåÆ ìÚÅú-îé°µÖåÅ ìÚÅú çì§èÆ ÕðòŶ ðÅÜ êµèðÆ ÃËîÆéÅð çÅ î°µÖ
íÅôä Çç§ÇçÁ» ê§ÜÅì Ö¶åÆìÅóÆ ïÈéÆòðÇÃàÆ ç¶ Ã¶òÅ î°Õå ÁËâÆôéñ âÅÇÂðËÕàð
Ö¯Ü âÅ: ×°ðç¶ò ÇÃ§Ø ÔÆðÅ é¶ ÇÕÔÅ ÔË ÇÕ Ü¶ Üñ ïÇîÁ» çÆ ç°ðòð寺 Ô°ä
ò»× ÔÆ ÜÅðÆ ðÔÆ å» ê§ÜÅì B@BE åÆÕ ì§Üð Ô¯ ÜÅò¶×ÅÍ âÅ: ÔÆðÅ é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ
ÁÅê¯ ÁÅêä¶ Øð» ç¶ Ú½Ç×ðç¶ ù ÔÇðÁÅòñÅ ìäÅ Õ¶ òÆ ÁÃƺ ÷îÆé ÇòÚ ìðÃÅåÆ
êÅäÆ î°ó í¶Ü ÃÕç¶ Ô»Í âÅ: Ü×åÅð ÇÃ§Ø èÆîÅé é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ éÏÜòÅé
ÇòÇçÁÅðæÆÁ» ÇòµÚ Üñ çíÅñ Ú¶åéÅ êËçÅ Õðé ñÂÆ ÇÂé·» éȧ ÇÃðë íÇòµÖ ç¶
ÖåÇðÁ» 寺 ÔÆ ÜÅäÈ ÕðòÅÀ°ä çÆ ñ¯ó éÔƺ Ãׯº Üñ ïÇîÁ» çÆ ìÚå ç¶ ñÅí
çµÃä¶ ÷ðÈðÆ ÔéÍ îÅÃÕ êµåð Ú§×Æ Ö¶åÆ ç¶ Ã§êÅçÕ Áå¶ ê§ÜÅìÆ ñ¶ÖÕ ×°ðíÜé
Ç×µñ é¶ ÁÅêä¶ Ã§ì¯èé ÇòÚ ÇÕÔÅ ÇÕ ÇòðÅÃåÆ îÔµååÅ òÅñ¶ ì¯Ôó Áå¶ Çêµêñ
ÃÅâÆ Ç÷§ç×Æ ÇòÚ¯º À°ò¶º ÔÆ ÖÅðÜ Ô¯ ׶ Ôé ÇÜò¶º ÇÃÁÅäÆ îµå ç¶ä òÅñ¶ ì÷°ð×
éÔƺ ÇçÃç¶Í ÇÂà îÏÕ¶ À°µØ¶ ê§ÜÅìÆ ÕòÆ åðñ¯Úé ñ¯ÚÆ é¶ ÁÅêä¶ éò-êzÕÅôå
ö÷ñ çÇ×zÔ ÒÇçñ çðòÅ÷¶Ó ÇòÚ¯º òÅåÅòðé çì§èÆ ö÷ñ ÒÇÚðÅ×» é§ Ü×Åú
ÇîÔðìÅé¯Ó ×Å Õ¶ îÅÔÏñ ÇòµÚ Ã¯Ú çÅ êzÕÅô ÕÆåÅÍ ñ°ÇèÁÅäÅ ÇÃàÆ÷é ÕϺÃñ ç¶
Ú¶ÁðîËé ôzÆ çðôé Áð¯óÅ, ðíÅô úÏèÆ Áå¶ Áܶ ÇõèÈ òÆ ÔÅ÷ð ÃéÍ ÃÕÈñ
êzì§èÕ Õî¶àÆ ç¶ êzèÅé ôzÆ ÁÅÃÅ é§ç ÁÅðÆÁÅ Áå¶ îÆå êzèÅé ôzÆ ðî¶ô ܯôÆ
é¶ òÆ ÇÂà îÏÕ¶ çì¯èé ÕÆåÅÍ ÃÕÈñ Çêz§ÃÆêñ ôzÆ çÇò§çð à§âé é¶ ê§ÜÅì Ö¶åÆìÅóÆ
ïÈéÆòðÇÃàÆ òµñ¯º ÁŶ ÇòÇ×ÁÅéÆÁ» Áå¶ ì°ñÅÇðÁ» çÅ è§éòÅç ÕÆåÅÍ î§Ú
çÚÅñé Ö¶åÆìÅóÆ ÇòÕÅà ÁÇèÕÅðÆ ÇÕðêÅñ ÇÃ§Ø é¶ ÕÆåÅÍ ÇÂà îÏÕ¶ ÃÕÈñÆ
ìµÇÚÁ» òµñ¯º òÅåÅòðé çì§èÆ ê¯Ãàð ÇÚµåð î°ÕÅìñ¶ òÆ ÕðòŶ ׶Í
ì¿ç ç½ðÅé Ô¯ÇÂÁÅ Õð¯ó» çÅ ÕÅð¯ìÅð êÌíÅÇòå
«ÇèÁÅäÅ, C éò¿ìð (í¹Çê³çð ÇÃ³Ø ìÃðÅ)-AIHD ÇòÚ Ô¯Â¶ ç¿Ç×Á» ç¶ BE òÇð·Á»
ìÅÁç òÆ ç¿×Å êÆóå» é±¿ ÇÂéÃÅë éÅ Çîñä ç¶ ð¯Ã òܯº ÇÃ¼Ö Üæ¶ì¿çÆÁ» ò¼ñ¯º
ÕÆåÆ ×ÂÆ ì¿ç çÆ ÁêÆñ ç½ðÅé «ÇèÁÅäÅ ÇòÖ¶ ԯ¶ ì¿ç ç½ðÅé Õð¯ó» ð¹êË çÅ
ÕÅð¯ìÅð êÌíÅÇòå Ô¯ÇÂÁÅÍ ÇòÁÅÔ-ôÅçÆÁ» ç¶ Ú¼ñ ðÔ¶ ÃÆÜé ç½ðÅé ÖðÆççÅðÆ
Õðé ç¶ ÚÅÔòÅé ì¿ç 鱿 ò¶ÖÇçÁ» Øð» ÓÚ¯º ÔÆ éÔÄ ÇéÕñ¶Í ì¿ç ç½ðÅé îÅñ ð¯â
ÃÇæå ÃÅð¶ ò¼â¶ ô¯Á ðÈî ì¿ç ðÔ¶ ÇÜæ¶ ÇÕ ×ÅÔÕ» ò¼ñ¯º ñ¼Ö» ð¹êË çÆ ð¯÷ÅéÅ
ÖðÆççÅðÆ ÕÆåÆ Ü»çÆ ÔËÍ îÅñ ð¯â 寺 ÇÂñÅòÅ ôÇÔð ÓÚ ÖðÆççÅðÆ Õðé òÅñ¶
î¹¼Ö ì÷Åð عîÅð î³âÆ, Ú½óÅ ì÷Åð, ëÆñâ ׿Ü, Ú½óÆ ÃóÕ, ÕËñÅô Ú½Õ, ÇÃé¶îÅ
ð¯â, ç¹¼×ðÆ îÅðÕÆà, çÅñ ì÷Åð, ì¶à ׿Ü, îÅè¯ê¹ðÆ ÁÅÇç ì¿ç ðÔ¶Í ì¿ç
ç½ðÅé ÃðÕÅðÆ Áå¶ Çé¼ÜÆ ì˺ջ çÅ ÕÅð¯ìÅð òÆ êÌíÅÇòå Ô¯ÇÂÁÅÍ ÕÂÆ ëðî» Áå¶
ò¼â¶ ô¯Á ðÈî ì¿ç Ô¯ä ÕÅðé ð¯÷ÅéÅ ÕÆåÅ ÜÅä òÅñÅ ñ¼Ö» ð¹êË çÅ ñËä ç¶ä
éÔÄ Ô¯ ÃÇÕÁÅÍ ÕÂÆ ì˺ջ ò¼ñ¯º î½Õ¶ çÆ éÜÅÕå 鱿 ò¶ÖÇçÁ» ÁÅêä¶ Â¶. àÆ.
ÁËî. ùð¼ÇÖÁŠ鱿 î¹¼Ö ð¼ÖÇçÁ» ì¿ç ð¼Ö¶Í ÇÃ¼Ö Üæ¶ì¿çÆÁ» ò¼ñ¯º çòÅÂÆÁ»
çÆÁ» ç¹ÕÅé» é±¿ ì¿ç 寺 Û¯à ç¶ä ç¶ ìÅòÜÈç ÕÂÆ ÇÂñÅÇÕÁ» ÇòÚ çòÅÂÆÁ» çÆÁ»
ç¹ÕÅé» éÅ Ö¹¼ñ·ä ÕÅðé îðÆ÷» 鱿 ÷ðÈðÆ çòÅÂÆÁ» ñËä òÅöå ÇÂèð À°èð
íàÕäÅ ÇêÁÅÍ
ñÅêåŠԯ¶ ì¼Ú¶ ÃÔÅðéê¹ð 寺 ìðÅîç
«ÇèÁÅäÅ, C éò¿ìð (ÁÅÔÈÜÅ)-ÃæÅéÕ â¿âÅðÆ å¯º ô¼ÕÆ ÔÅñÅå ÇòÚ ñÅêåŠԯ¶
Çå¿é ì¼ÇÚÁ» 鱿 ê¹ÇñÃ é¶ ÃÔÅðé 寺 ìðÅîç ÕÆåÅ ÔËÍ ÜÅäÕÅðÆ Áé°ÃÅð ðÅî
êÌôÅç ç¶ Çå¿é ì¼Ú¶ ðòÆ (AA), îÆéÅ (G) Áå¶ Ú¿çé (I) ìÆåÆ ôÅî ô¼ÕÆ ÔÅñÅå
ÇòÚ ñÅêåÅ Ô¯ ׶ ÃéÍ Áܶ À°é·» é¶ êÇðòÅðÕ î˺ìð ì¼ÇÚÁ» çÆ íÅñ Õð ðÔ¶
Ãé ÇÕ ð¶ñ ÃÔÅðéê¹ð çÆ ð¶ñò¶ ê¹Çñà ò¼ñ¯º «ÇèÁÅäÅ ð¶ñò¶ Ãà¶ôé å¶ ì¼ÇÚÁ»
ç¶ Ô¯ä ìÅð¶ ç¼ÇÃÁÅ å» ê¹Çñà êÅðàÆ ÃÔÅðéê¹ð ðòÅéÅ Ô¯ ×ÂÆÍ ê¹Çñà ò¼ñ¯º À°æ¯º
ì¼Ú¶ òÅêà ñË ÁÅÂ¶Í Ü»Ú Õð ðÔ¶ ÁËÃ. ÁËÚ. ú. ë¯Õñ ê¹ÁÅdzà ÃÌÆ êÌçÆê
ÿèÈ é¶ ç¼ÇÃÁÅ ÇÕ ì¼Ú¶ ×¼âÆ Óå¶ ÞÈàÅ ñËä ñÂÆ Úó· ׶ Áå¶ ðÃå¶ ÇòÚ Ü篺
À°Ô ð¯ä ñ¼×¶ å» î¹ÃÅëð» é¶ ÇÂé·» 鱿 ê¹Çñà ÔòÅñ¶ Õð Çç¼åÅÍ À°é·»
ç¼ÇÃÁÅ ÇÕ ê¹Çñà îÅîñ¶ çÆ Ü»Ú Õð ðÔÆ ÔËÍ
ÕËçÆÁ» ç¶ ç¯ ×¹¼à ÁÅêà ÓÚ Çíó¶
«ÇèÁÅäÅ, C éò¿ìð (ÁÅÔÈÜÅ)-ÃæÅéÕ ÁçÅñåÆ Õ¿îêñËÕà ÇòÚ ÇòÚÅð ÁèÆé ÕËçÆ ç¶
ç¯ ×¹¼à» ÇòÚÅñ¶ Ô¯ÂÆ ÁÅêà ÇòÚ Ô¯ÂÆ ñóÅÂÆ ÕÅðé À°æ¶ ÃÇæåÆ åéÅÁêÈðé ìä ×ÂÆÍ
ÜÅäÕÅðÆ Áé°ÃÅð ÇòÚÅð ÁèÆé ÕËçÆÁ» ç¶ ç¯ ×ð¹¼ê ÁÅêà ÇòÚ Çíó êÂ¶Í ÇâÀ±àÆ
å¶ åËéÅå ê¹Çñà î¹ñÅ÷î é¶ ÇÂé·» 鱿 ò¼Ö ÕÆåÅÍ ê¹Çñà ò¼ñ¯º îÅîñ¶ çÆ Ü»Ú
ÕÆåÆ ÜÅ ðÔÆ ÔË êð ç¶ð ôÅî å¼Õ Õ¯ÂÆ Õ¶Ã çðÜ éÔÄ ÕÆåÅ Ç×ÁÅ ÃÆÍ
Ú§×Æ ÇÕÃî ç¶ ìÆÜ ÔÆ éÔƺ ÇòÇ×ÁÅéÕ ÕÅôå ÇòèÆ òÆ ÁêäÅú–âÅ: Ç×µñ
ñ°ÇèÁÅäÅ, C éò§ìð (ܶåñÆ)-ê§ÜÅì Ö¶åÆìÅóÆ ïÈéÆòðÇÃàÆ ç¶ êÃÅð ÇõÇÖÁÅ
Çéðç¶ôÕ âÅ: î°ÖåÅð ÇÃ§Ø Ç×µñ é¶ êÃÅð îÅÇÔð» çÆ ðÅÜ êµèðÆ ÇÂÕµåðåÅ éȧ
çì¯èé ÕðÇçÁ» ÇÕÔÅ ÇÕ ÁµÜ ê§ÜÅì çÅ ÇÕÃÅé À°µåî ìÆÜ çÆ îÔµååÅ å» êÛÅä
Ç×ÁÅ ÔË êð ëÃñ ç¶ ÕÅôåÕÅðÆ ã§×» éȧ ðòÅÇÂåÆ Ã¯Ú å¯º î°Õå éÔÆ Õð ÇðÔÅÍ
ÇÂà ñÂÆ ÃÅâÅ ëð÷ ìäçÅ ÔË ÇÕ éòÆÁ» ÇòÇ×ÁÅéÕ ã§× çÆÁ» ÕÅôå ÇòèÆÁ» ìÅð¶
Ç×ÁÅé òÆ Ö¶å» åÆÕ å°ð§å êÔ°§ÚÅÇÂÁÅ ÜÅò¶Í À°é·» ÇÕÔÅ ÇÕ Ö¶åÆ îÅÇÔð» Áå¶
ۯචÇÕÃÅé» ÇòÚÕÅð ê§ÜÅì Ö¶åÆìÅóÆ ïÈéÆòðÇÃàÆ çÅ êÃÅð ã»ÚÅ î÷ìÈå ê°ñ
ò»× ÔË Áå¶ ëÅðî ÃñÅÔÕÅðÆ Ã¶òÅ Õ¶ºçð» 寺 ÇÂñÅòÅ ê§ÜÅì ç¶ ÃÅð¶ Ç÷Çñ·Á»
ÇòµÚ ÔÆ é¶ó íÇòµÖ Á§çð ÇÕzôÆ ÇòÇ×ÁÅé Õ¶ºçð» çÆ òÆ ÃæÅêéÅ Õð ÇçµåÆ ÜÅò¶×ÆÍ
âÅ: Ç×µñ é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ ëÆñâ ÇòµÚ Õ§î Õðç¶ ÇòÇ×ÁÅéÆ Ö¶åÆìÅóÆ ÃÅÇÔå ç¶ êÃÅð¶
éȧ òÆ ÁÅêäÆ ÇâÀÈàÆ çÅ ÇÔµÃÅ ÃîÞä Áå¶ Á×»ÔòèÈ ÇÕÃÅé» éȧ îÅÃÕ êµåð
Ú§×Æ Ö¶åÆ å¯º ÇÂñÅòÅ ÔÅó·Æ ÃÅÀ°äÆ çÆÁ» ëÃñ» ìÅð¶ ÇÃëÅðô» éÅñ ÃçÆòÄ åÏð
å¶ Ü¯óéÍ ÇÂà îÏÕ¶ ïÈéÆòðÇÃàÆ ç¶ Çéðç¶ôÕ Ö¯Ü âÅ: êðîÜÆå ÇÃ§Ø ÇîéÔÅà Áå¶
Áêð Çéðç¶ôÕ êÃÅð ÇõÇÖÁÅ âÅ: ÔðÜÆå ÇÃ§Ø èÅñÆòÅñ é¶ òÆ Ã§ì¯èé ÕðÇçÁ»
ÇÕÔÅ ÇÕ Þ¯é¶ ç¶ òµã ÇòµÚ ÕäÕ çÆ ÕÅôå ñÂÆ ÔËêÆ ÃÆâð Áå¶ Ô¯ð îôÆéðÆ ìÅð¶
Ç×ÁÅé Øð-Øð êÔ°§ÚÅÀ°äÅ ÚÅÔÆçÅ ÔËÍ
ì¿ç çŠüçÅ ÇðÔÅ ì¶ÁÃð
ÇÂïÅñÆ/æðÆÕ¶, C éò¿ìð (Á½ñÖ)-ÿé AIHD ÇòÚ Çç¼ñÆ ÇòÖ¶ Çüֻ ç¶ Ô¯Â¶ ôð¶ÁÅî
Õåñ¶ÁÅî ç¶ ç¯ôÆÁ» 鱿 Á¼Ü BE òð·¶ ìÅÁç òÆ Ã÷Åò» éÅ Çîñ ÃÕä, ÕÅðé ð¯Ã
òܯº ÃîÈÔ ê³æÕ Üæ¶ì¿çÆÁ» ò¼ñ¯º Á¼Ü ê³ÜÅì ì¿ç çÅ Çç¼åÅ Ç×ÁŠüçÅ ÕÃìÅ
ÇÂïÅñÆ æðÆÕ¶ ÇòÖ¶ êÈðÆ åð·» ì¶ÁÃð ÃÅÇìå Ô¯ÇÂÁÅÍ Á¼Ü Ãò¶ð 寺 ÔÆ òêÅðÕ
ÁçÅð¶ å¶ ç¹ÕÅé» ÁÅî ò»× ÔÆ Ö¹¼ñÆÁ» ðÔÆÁ» å¶ ñ¯Õ ÁÅî ò»× ÔÆ ÁÅêä¶ Õ¿î
ÕÅð Õðç¶ é÷ð ÁÅÂ¶Í ì¶ô¼Õ Á¼Ü ÃóÕ» Óå¶ Ã¹¿éÃÅé ðÔÆ å¶ ì¼Ã» çÆ ÁÅòÅÜÅÂÆ
òÆ á¼ê ðÔÆ, êÌ¿å± ñ¯Õ ÁÅêä¶ Çé¼ÜÆ òÅÔé» À°êð ÁÅêä¶ Õ¿î ÕÅð Õðç¶ ðÔ¶Í
Ôîñ¶ ÓÚ é½ÜòÅé ÷õîÆ
«ÇèÁÅäÅ, C éò¿ìð (ÁÅÔÈÜÅ)-î¹Ô¼ñŠÿå¯Ö é×ð ÇòÚ Çé¼ÜÆ ð¿ÇÜô ÕÅðé Õ°Þ
é½ÜòÅé é¶ ÇÂÕ Øð Óå¶ Ôîñ ÕðÕ¶ ÇÂÕ é½ÜòÅé 鱿 ÷õîÆ Õð Çç¼åÅ å¶ ëðÅð Ô¯
×Â¶Í ÷õîÆ Ô¯Â¶ é½ÜòÅé çÆ ôéÅÖå ñ¼ÕÆ òܯº ÕÆåÆ ×ÂÆ ÔË Áå¶ À°Ã鱿 ÇÂñÅÜ
ñÂÆ ÔÃêåÅñ ÇñÁ»çÅ Ç×ÁÅ ÔËÍ ñ¼ÕÆ é¶ ÔîñÅòÅð À°æ¶ À°Ã êÅïº é×çÆ òÆ Ö¯Ôä
çÅ ç¯ô ñ×ÅÇÂÁÅ ÔËÍ ê¹Çñà îÅîñ¶ çÆ Ü»Ú Õð ðÔÆ ÔËÍ ÔîñÅòð Áܶ ëðÅð ÔéÍ
Õ¶ºçð çÆÁ» òèÆÕÆÁ» Õ»×ðà ÃÅⶠÇÃð éÅ ñŶ-Çò¾ÕÆ
Ú½ºÕÆîÅé, C éò§ìð (ê. ê.)- ê¿ÜÅì, ê§ÜÅìÆ å¶ ê§ÜÅìÆÁå éÅñ Õ¯ÂÆ òÅð
òÅÃåÅ éÔƺ Áå¶ ÇÃðø ÇÃÁÅÃå Ö¶âä çÆ ÁÅó ÓÚ ñ¯Õ» ù ×¹§îðÅÔ Õðé ç¶ ðÅÔ
å¹ðÆ Õ»×ðà êÅðàÆ Õ¶ºçð ÃðÕÅð çÆÁ» ÕÆåÆÁ» òèÆÕÆÁ» ÁÕÅñÆÁ» ÇÃð éÅ æ¯ê¶Í
ÇÂé·» ÇòÚÅð» çÅ êz×àÅòÅ ÃÆéÆÁð ÁÕÅñÆ ÁÅ×È å¶ Üéðñ ÃÕ¾åð ô¯zîäÆ ÁÕÅñÆ
çñ îÇÔ§çðÜÆå ÇÃ§Ø Çò¾ÕÆ é¶ ðÃîÆ îÆÇà§× ç½ðÅé ÕÆåÅÍ À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ
ê¹ðÇÖÁ» 寺 ÇîñÆ ÁôÆðòÅç å¶ ÇþÇÖÁÅ ù ÁîñÆ ÜÅî» êÇÔéÅÀ¹ºÇçÁ» ÃÅù ÃÅÇðÁ»
ù ê¿ÜÅì çÆ Úó·çÆ Õñ» ñÂÆ ÃÅð¶ òð×» ù ÁÅêä¶-ÁÅêä¶ øð÷ êÇÔÚÅéä¶ ÚÅÔÆç¶
Ôé å¶ ìäçÆÁ» Ç÷§î¶òÅðÆÁ» ÇéíÅÀ¹ä ÇòÚ ÇÔÚÇÕÚÅÔà éÔƺ ÚÅÔÆçÆÍ
×ÏðÆÁÅ çÆ ÓòðÇÃàÆ éÅñ ×ÈóÆ Ã»Þ ÃÆ-Õ¿×
ñ°ÇèÁÅäÅ, C éò§ìð (ܶåñÆ)-ê§ÜÅìÆ ç¶ À°µØ¶ ñ¶ÖÕ» âÅ: ×°ñ÷Åð î°Ô§îç ×ÏðÆÁÅ
Áå¶ ÔðÚðé î»×à ç¶ ç¶Ô»å å¶ âȧض Áëïà çÅ êz×àÅòÅ ÕðÇçÁ» ïÈéÆòðÇÃàÆ ç¶
À°ê Õ°ñêåÆ âÅ: îéÜÆå ÇÃ§Ø Õ§× é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ ÇÂé·» ç¯Ô» ñ¶ÖÕ» çÆ ê§ÜÅì Ö¶åÆìÅóÆ
ïÈéÆòðÇÃàÆ éÅñ ìóÆ é¶óñÆ Ã»Þ ÃÆÍ âÅ: Õ§× é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ âÅ: ×ÏðÆÁÅ êÆ. ¶.
ïÈ. ÃÅÇÔå ÃíÅ Áå¶ ï§× ðÅÂÆàð÷ ÁËïÃƶôé ç¶ ÃîÅ×î» ÇòµÚ ÁÕÃð ôÅÇîñ
Ô°§ç¶ Ãé Üç ÇÕ ÔðÚðé î»×à ÇñÖÅðÆ ÃíÅ ðÅîê°ð ç¶ ìÅéÆ Ô¯ä ÕÅðé ê§ÜÅì Ö¶åÆìÅóÆ
ïÈéÆòðÇÃàÆ ç¶ ÇòÇçÁÅðæÆÁ» ñÂÆ êz¶ðéÅ çŠïîÅ ÃéÍ êÆ. ¶. ïÈ. ÃÅÇÔå ÃíÅ
ç¶ êzèÅé ×°ðíÜé Ç×µñ Áå¶ Üéðñ ÃÕµåð âÅ: ×°ñ÷Åð ê§è¶ð 寺 ÇÂñÅòÅ âÅ:
Ü×åÅð èÆîÅé, âÅ: Çéðîñ ÜÏóÅ, Ã; ×°ðÇçµå ÇÃ§Ø Õ§×, åðñ¯Úé ñ¯ÚÆ, Ôðé¶Õ
ÇÃ§Ø í§âÅñ Áå¶ ÕÂÆ Ô¯ð ñ¶ÖÕ» é¶ âÅ: ×ÏðÆÁÅ Áå¶ ÔðÚðé î»×à çÆ ÁÚéÚ¶å
îÏå éȧ ê§ÜÅìÆ ÃÅÇÔå Áå¶ ÃîÅÇÜÕ Ç÷§ç×Æ ÇòÚ òµâÅ ØÅàÅ ÇÕÔÅ ÔËÍ
Á½ðå Õ¯ñ¯º éÅÜÅÇÂ÷ í¹¾ÕÆ Ú±ðÅ ìðÅîç
Çþèò» ì¶à, C éò§ìð (ê. ê.)- æÅäÅ Çþèò» ì¶à ÇòÖ¶ åÅÇÂéÅå ¶.ÁËÃ.ÁÅÂÆ.
ÜÃî¶ð ÇÃ§Ø é¶ Ãî¶å ê¹Çñà êÅðàÆ Çê¿â Á¾ì±ê¹ðÅ ç¶ é÷çÆÕ ÇÂÕ Ã¶î éÅñ¶ Õ¯ñ
ÇÂÕ ô¾ÕÆ Á½ðå ù ëó·é å¶ À¹Ã Õ¯ñ¯º ÕðÆì AB ÇÕñ¯ éÅÜÅÇÂ÷ í¹¾ÕÆ Ú±ðÅ
ìðÅîç ÕÆåÅ, ÇÜà çÆ êÇÔÚÅä ×¹ðîÆå Õ½ð À¹ðø ê¾êÆ êåéÆ ðÅî ÇÃ§Ø òÅÃÆ
Õ§éÆÁÅ Ô¹ÃËéÆ òܯº Ô¯ÂÆÍ À¹Ã ù AD Ççé» çÆ ÁçÅñå, ÇÔðÅÃå ÇòÚ í¶Ü Çç¼åÅ
Ç×ÁÅ ÔËÍ
ðôËñð îÅñÕ» ò¾ñ¯º Þ¯é¶ çÆ ÇþèÆ õzÆç Õðé çÅ îÅîñÅ ÃÅÔîä¶ ÁÅÇÂÁÅ
Ŷկà, C éò§ìð ( é±ðê¹ðÅ/ùôÆñ)-ÇÂÕ êÅö å» ôËñð îÅñÕ éîÆ çÆ ò¾è-ؾà
îÅåðÅ çÅ ìÔÅéÅ ìäÅÕ¶ ÃðÕÅðÆ Çéïî» åÇÔå õzÆç ÕÆå¶ Þ¯é¶ ù ôËñð» ÇòÚ
ðÖòÅÀ¹ä 寺 ÁÅéÅÕÅéÆ Õð ðÔ¶ Ôé êð Õ¹Þ ôËñð îÅñÕ ÁÇÜÔ¶ òÆ Ôé ÇÜÔó¶
ÃðÕÅðÆ å§åð çÆ Çìé» êzòÅÔ ÕÆÇåÁ» ÇÕÃÅé» çÅ Þ¯éÅ ôð¶ÁÅî Ö¹ç õzÆç ðÔ¶ Ôé
å¶ Áé¶Õ» øÆà گðÆÁ» ÕðÕ¶ ÃðÕÅð ù î¯àÅ Ú±éÅ ñ×Å ðÔ¶ ÔéÍ ÁÇÜÔÅ ÔÆ ÇÂÕ
îÅîñÅ êzå¾Ö ðÈê ÇòÚ é÷çÆÕÆ Çê¿â ÃÇÔìÅ÷ê¹ðÅ ç¶ é¶ó¶ À¹ÜÅó-ìÆÁÅìÅé ÇòÚ
ìä¶ Õ¹ì¶ð ðÅÂÆà Çîñ÷ ÇòÚ ò¶Öä ù ÁÅÇÂÁÅ þ, ÇÜæ¶ ê¿ÜÅì î§âÆÕðé ì¯ðâ ç¶
Çéïî» çÆÁ» ôð¶ÁÅî è¾ÜÆÁ» À¹âÅÕ¶ Þ¯é¶ çÆ ÇþèÆ õzÆç ÕÆåÆ ÜÅ ðÔÆ ÃÆÍ
íð¯Ã¶ï¯× ÃÈåð» ò¾ñ¯º ÜÅäÕÅðÆ ç¶ä Óå¶ Üç ÇÂñËÕàzÅÇéÕ å¶ Çêz§à î§âƶ
éÅñ Ãì§Çèå ê¾åðÕÅð» çÆ àÆî é¶ À¹Õå ôËñð ÇòÚ ÜÅ Õ¶ ò¶ÇÖÁÅ å» Çê¿â
ÃÇÔìÅ÷ê¹ðÅ ç¶ ÇÂÕ ÇÕÃÅé ç¶ Þ¯é¶ çÆÁ» ÁÅÂÆÁ» H-A@ àðÅñÆÁ» ÇòÚñ¶ Þ¯é¶ ç¶
Ç×¾ñ¶ ã¶ð» ù ñ¶ìð ëð¯ñä ÇòÚ ð¹¾ÞÆ Ô¯ÂÆ ÃÆÍ ê¾åðÕÅð» é¶ ÇÜÀ¹º ÔÆ ã¶ð»
çÆÁ» åÃòÆð» ñËäÆÁ» ô¹ðÈ ÕÆåÆÁ» å» ôËñð ÇòÚñ¶ ÇÂÕ ÕðîÚÅðÆ ò¾ñ¯º îÅñÕ» ù
å¹ð§å ÃÈÇÚå Õð Çç¾åÅ Ç×ÁÅ å¶ îÅñÕ» ÇòÚ ÇÂÕ åð·» çÅ ÔóÕ§ê î¾Ú Ç×ÁÅÍ Õ¹Þ
ÇòÁÕåÆÖÁ» é¶ é»Á éÅ ÛÅêä çÆ ÃÈðå ÇòÚ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ Þ¯é¶ çÆÁ» àðÅñÆÁ» ÕÂÆ
Ççé 寺 ÇÂà ôËñð ÇòÚ ÁÅ ðÔÆÁ» ÔéÍ ôËñð ÇòÚ ê¶ Þ¯é¶ ç¶ ã¶ð» ìÅð¶
ÜÅäÕÅðÆ ñËä ñÂÆ ê¾åðÕÅð» é¶ Üç îÅñÕ» éÅñ çêðÕ ÕÆåÅ å» À¹é·» ôËñð ÇòÚ
å¹ð§å êÔ§¹Úä ìÅð¶ å» ÕÇÔ Çç¾åÅ êð ¦ìÆ À¹âÆÕ Õðé î×𯺠ç¹ìÅðŠçêðÕ Õðé
Óå¶ À¹é·» ÁÅêä¶ î¯ìÅÇÂñ ì§ç Õð ñÂ¶Í ÇÂà îÅîñ¶ Ãì§èÆ Üç ê¾åðÕÅð» çÆ àÆî
îÅðÕÆà Õî¶àÆ îÇÔñ Õñ» ç¶ çøåð ê¹¾ÜÆ å» ÃËÕàðÆ Ã¹ðÜÆå ÇÃ§Ø çÆ ×Ëð ÔÅ÷ðÆ
ÇòÚ Ô¶áñ¶ ê¾èð ç¶ ÕðîÚÅðÆ ×¹ðîÆå ÇÃ§Ø é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ À¹Ô ÇÂÕ ÕðîÚÅðÆ Ãî¶å
À¹Õå ôËñð çÅ ç½ðÅ ÕðÕ¶ ÁŶ ÔéÍ À¹é·» ôËñð ÇòÚ ñ×í× H-A@ àðÅñÆÁ» ç¶
Ö¹¾ñ·¶ ðÈê ÇòÚ ê¶ ã¶ð» çÆ ê¹ôàÆ ÕðÇçÁ» ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ îÅñÕ» ù Õî¶àÆ ò¾ñ¯º
ÕÅðé ç¾Ã¯ é¯Çàà í¶Ü Çç¾åÅ Ç×ÁÅ þÍ ¦ì¶ Ã 寺 ìÅÁç ÃËÕàðÆ Ã¹ðÜÆå ÇçØ
éÅñ çêðÕ Ô¯ä Óå¶ À¹é·» ôËñð îÅñÕ» ÇÖñÅø ìäçÆ ÕÅðòÅÂÆ Õðé çÆ ×¾ñ ÕÔÆÍ
Ö¶åÆ ù òêÅðÕ ñÆÔ» Óå¶ å¯ð¯–âÅ: Ç×µñ
ñ°ÇèÁÅäÅ, C éò§ìð (ÁôòéÆ Ü¶åñÆ)-ê§ÜÅì Ö¶åÆìÅóÆ ïÈéÆòðÇÃàÆ êÃÅð ÇõÇÖÁÅ
Çéðç¶ôÕ âÅ: î°ÖåÅð ÇÃ§Ø Ç×µñ é¶ Çê§â» ç¶ êó·¶ ÇñÖ¶ éÏÜòÅé» ñÂÆ ÕðòŶ
ÇåîÅÔÆ ÇÃÖñÅÂÆ Õ¯ðà îÏÕ¶ ÃðàÆÇëÕ¶à êzçÅé ÕðÇçÁ» ÇÕÔÅ ÔË ÇÕ ÇòÇ×ÁÅéÕ
ñÆÔ» å¶ Ö¶åÆ Õðé éÅñ êËçÅ Ô¯ÂÆ À°êÜ éȧ Ö°ç î§âÆÕðé ðÅÔƺ òêÅðÕ ñÆÔ» å¶
å¯ðé çÆ ñ¯ó ÔË Áå¶ ÇÂà էî ÇòÚ éÏÜòÅé ôÕåÆôÅñÆ ð¯ñ ÇéíÅÀ°äÍ âÅ: Ç×µñ
é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ ç¶ô ç¶ Ö¶åÆìÅóÆ ÇòÕÅà ñÂÆ Áé¶Õ» ÇÕÃÅé íñÅÂÆ ÃÕÆî» Ôé ÇÜé·»
寺 ñÅí À°áÅÀ°ä çÆ ñ¯ó ÔËÍ ÇÂà կðÃ ç¶ Õ¯ÁÅðâÆé¶àð âÅ: å¶Çܧçð ÇçØ
ÇðÁÅó é¶ Ã°ÁÅ×åÆ ôìç ì¯ñÇçÁ» ÇÕÔÅ ÇÕ ÇÂà կðà çÏðÅé òµÖ-òµÖ À°åêÅçé
ÇòèÆÁ» 寺 ÇÂñÅòÅ ÁÅêäÆ ëÃñ çÅ î§âÆÕðé Áå¶ ÃÖôÆÁå À°ÃÅðÆ ìÅð¶ ÜÅäÕÅðÆ
ç¶ä ñÂÆ Á×»ÔòèÈ Ãëñ ÇÕÃÅé» éÅñ òÆ ÇÂé·» ÇÃÇÖÁÅðæÆÁ» éȧ ÇîñÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅ
ÔËÍ âÅ: òÇð§çð í§ì¯àÅ é¶ îµ°Ö îÇÔîÅé âÅ: Ç×µñ Áå¶ Ô¯ð ÇòÇ×ÁÅéÆÁ» çÅ
è§éòÅç ÕÆåÅÍ ÇÂà îÏÕ¶ ڧ׶ ÇÃÇÖÁÅðæÆ òܯº Ã: ÔðçÆê ÇÃ§Ø éȧ ÃéîÅÇéå
ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ
çÅäÅ î§âÆ ÓÚ Þ¯é¶ çÆÁ» ì¯ðÆÁ» ç¶ Á§ìÅð ñ¾×¶
ðŶկà, C éò§ìð (Çñ¾åð/éÈðê¹ð)- çÅäÅ î§âÆ ðŶկà ÇòÖ¶ ÁÅó·åÆÁ»
ÁËïÃƶôé çÆ ÷ð±ðÆ îÆÇà§× êzèÅé ùð¶ô ×ð× çÆ êzèÅé×Æ Ô¶á Ô¯ÂÆ, ÇÜÃ
ÇòÚ Þ¯é¶ çÆ üÕÅÂÆ ç¶ îÃñ¶ Ãì§èÆ ÇòÚÅð-òà»çðÅ ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ
BH ÁÕå±ìð 寺 ñË Õ¶ B éò§ìð å¾Õ õzÆç ÕÆå¶ Þ¯é¶ çÆ Ô¹ä å¾Õ åÕðÆìé C ñ¾Ö
ì¯ðÆ ìÕÅÇÂÁÅ êÂÆ þ, ÇÜà ÕÅðé Þ¯é¶ çÆÁ» ì¯ðÆÁ» ç¶ ò¾â¶-ò¾â¶ Á§ìÅð î§âÆÁ»
ÓÚ ñ¾× ׶ Ôé ÇÜà çÆ ôËñð îÅñÕ ÃÅðà¶÷ î§× ðÔ¶ Ôé Áå¶ ÇÂÔ ÇìñÕ¹ñ éÅÜÅÇÂ÷
þÍ À¹é·» õzÆç ¶ܧÃÆÁ» ç¶ ÁÇèÕÅðÆÁ» ù ÔçÅÇÂå ÕÆåÆ ÇÕ Õ¾ÚÅ ÁÅó·åÆÁ» çÆ
ÃÅðà¶÷ Ãì§èÆ Õ¯ÂÆ Ç÷§î¶òÅðÆ éÔƺ ìäçÆ ÇÕªÇÕ õzÆÇçÁÅ îÅñ BD Ø¿ÇàÁ» ç¶
Á§çð-Á§çð ü¾ÕäÅ Ô¹§çÅ þÍ ÇÂà î½Õ¶ ÁÅó·åÆÁ» ÁËïÃƶôé ðŶկà é¶ øËÃñÅ
ÕÆåÅ þ ÇÕ ÇÜé·» ÇÚð î§âÆ Áå¶ õzÆç Õ¶ºçðÆ ìð·îÆ, åñò§âÆ ðŶ, ÔñòÅðÅ,
ÃÅÇÔìÅ÷ê¹ðÅ, ܽÔñ», ç¾èÅÔ±ð, ÕÅñÃÅ, ÜñÅñçÆòÅñ, Á»âñ±, é¾æ¯òÅñ,
ñ¯Ôàì¾çÆ, ÕñÃÆÁ» ÓÚ Þ¯é¶ çÅ ð¶à éÔƺ ñ×òÅÀ¹ä×¶Í ÇÂà Ãì§èÆ À¹é·» é¶ ÁËÃ.
âÆ. ÁËî. ðŶկà, âÆ. ÁËî. ú., ÃËÕàðÆ, îÅðÕÆà Õî¶àÆ ðŶկà, ¶.ÁËë.
ÁËÃ. ú. Áå¶ ê¿Ü õzÆç ¶ܧÃÆÁ» ç¶ ÁÇèÕÅðÆÁ» ù ÇñÖåÆ Ã±ÚéÅ í¶Ü Çç¾åÆ þÍ
ÇÂà î½Õ¶ Ú¶ÁðîËé îÇÔ§çðêÅñ ÇÃ§Ø Çþè±, ÃzÆ ðî¶ô Õ½óÅ, ÃÕ¾åð ðÅÇܧçðêÅñ
ׯÇÂñ, ïîéÅæ, î¶Üð ÇÃ§Ø Ç×¾ñ, À¹ê Ú¶ÁðîËé ê¿âå Ç´ôé ÁÅé§ç, ðܶô Õ¹îÅð
ðÅܱ, î§×å êÅÃÆ, ÕÆîåÆ ñÅñ, ×¹ðÚðé ÇçØ, Çòé¯ç ÕÇåÁÅñ ÁÅÇç ÔÅ÷ð ÃéÍ
Ç÷Õðï¯× ÔË ÇÕ ÇêÛñ¶ Ççéƺ ÃÅìÕÅ ÁÕÅñÆ ÇòèÅÇÂÕ Ã: ðäÜÆå ÇÃ§Ø åñò§âÆ é¶
ÃæÅéÕ å¶ ÇÂÃ ç¶ ÃÔÅÇÂÕ ÁéÅÜ Õ¶ºçð» ÇòÚ Þ¯é¶ çÆ õzÆç å¶ üÕÅÂÆ ç¶ ì¹ðÆ
åð·» Çò×ó ü¾Õ¶ çå¹ñé ù ñÆÔ Óå¶ ÇñÁÅÀ¹ä çÆ îéôÅ éÅñ ÇâêàÆ ÕÇîôéð «ÇèÁÅäÅ
å¶ Ç÷ñ·Å ê¾èð ç¶ Ô¯ð À¹µÚ ÁÇèÕÅðÆÁ» çÅ ÁéÅÜ î§âÆÁ» ÇòÚ å±øÅéÆ ç½ðÅ
ÕðòÅ Õ¶ õzÆç å¶ ÇñøÇà§× éÅñ Ãì§èå Ãí Çèð» ù õzÆç êzì§è ùÚÅð± Õðé çÆÁ»
ÔçÅÇÂå» Çç¾åÆÁ» Ãé êð À¹µÚ ÁÇèÕÅðÆÁ» çÆ å±øÅéÆ ë¶ðÆ ç¶ ÚÅð Ççé ìÆå ÜÅä
寺 ìÅÁç ÁéÅÜ î§âÆ ÇòÚ ÔÅñå êÇÔñ» éÅñ¯º òÆ ìçåð Ô¯ ×ÂÆ þÍ
×¹ðç¹ÁÅðÅ ÕðÆð ÃÅÇÔì Çñ¾åð ÇòÖ¶ BE êzÅäÆÁ» é¶ Á§Çîzå ÛÇÕÁÅ
ðŶկà, C éò§ìð (ê. ê.)- ×¹ðç¹ÁÅðÅ ÕðÆð ÃÅÇÔì êÅåôÅÔÆ Û¶òƺ ÇòÖ¶ Çê¿â
Çñ¾åð» ÇòÖ¶ Á§Çîzå çÚÅð ÕðòÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ ÇÜà ÇòÚ çîçîÆ àÕÃÅñ ÁÜéÅñÅ (Á§ÇîzåÃð)
ç¶ ê¿Ü ÇêÁÅÇðÁ» ç¶ Ü¾æ¶ é¶ Ö¿â¶ ìÅචçÅ Á§Çîzå çÚÅð ÕðòÅÇÂÁÅ, ÇÜà çÆ
Á×òÅÂÆ íÅÂÆ Ü×çÆô ÇÃ§Ø é¶ ÕÆåÆÍ ÇÂà î½Õ¶ î¹¾Ö Ã¶òÅçÅð íÅÂÆ ×¹ðçÆê ÇçØ
é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ ÇÂÔ Á§Çîzå çÚÅð ÃzÆ ×¹ð± éÅéÕ ç¶ò ÜÆ ç¶ ×¹ðê¹ðì ù î¹¾Ö ð¾Ö
Õ¶ ÕðòÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅ Áå¶ BE êzÅäÆÁ» ×¹ð± ñó ñ¾×¶ ÔéÍ ÇÂà î½Õ¶ ñ¯Õñ
×¹ðç¹ÁÅðÅ êzì§èÕ Õî¶àÆ êzèÅé Ôðé¶Õ ÇçØ, îÆå êzèÅé ×¹ðÚðé ÇÃ§Ø ×ð¶òÅñ,
õ÷ÅéÚÆ Ã¹ðÜÆå ÇÃ§Ø ×ð¶òÅñ, ÁîðÜÆå ÇÃ§Ø ììñÅ, Ç×ÁÅéÆ Ã§å¯Ö ÇçØ, íÅÂÆ
çðôé ÇçØ, êÅñ ÇçØ, êzèÅé Ç´êÅñ ÇÃ§Ø ×ð¶òÅñ, ÔðçÆê ÇÃ§Ø ç¹¾ñÅ,
í¹Çê¿çð ÇÃ§Ø Çí§çð, ðÅÇܧçð ÇÃ§Ø ðÅÜÅ ê¿Ú ÁÅÇç ÔÅ÷ð Ãé, ÇÜé·» é¶ ê¿Ü
ÇêÁÅÇðÁ» ù ÇÃð¯êÅú ìõÇôà ÕÆå¶Í
çòÅÂÆ ÇòÕð¶åÅ é¶ éôÆñÆÁ» çòÅÂÆÁ» çÆÁ» ÕÆîå» òèÅÂÆÁ»
Çþèò» ì¶à, C éò§ìð
(ê. ê.)- ê¹Çñà òñ¯º ÔÅñ ÔÆ ÇòÚ ÕÆåÆ ×ÂÆ ÕÅðòÅÂÆ ç¶ âð ÕÅðé ÕÃì¶ Áå¶
ñÅ×ñ¶ Çê¿â» ç¶ éô¶ ò¶Úä òÅñ¶ çòÅÂÆ ÇòÕð¶åÅò» ò¾ñ¯º ÁÅêä¶ õÅà ì§ÇçÁ» ù
ÔÆ éÇôÁ» òÅñÆÁ» çòÅÂÆÁ» Çç¾åÆÁ» ÜÅ ðÔÆÁ» ÔéÍ Ô¹ä Õ¯ðËÕà çÆ ôÆôÆ Ü¯
êÇÔñ» GE ð¹ê¶ çÆ ÇîñçÆ ÃÆ, Ô¹ä A@@ ð¹ê¶ å¾Õ ê¹¾Ü ×ÂÆ þ Í ÇÂà Ãì§èÆ
æÅäÅ Çþèò» ì¶à çÆ ê¹Çñà íÅò¶º ê±ðÆ Ãð×ðîÆ éÅñ éÇôÁ» çÆ åÃÕðÆ Õðé òÅñ¶
ñ¯Õ» çÆ êÇÔÚÅä Õðé ÇòÚ ñ¾×Æ þ êð Áܶ å¾Õ é½ÜòÅé» ù éÇôÁ» çÆ çñ-çñ ÇòÚ
ù¾àä Áå¶ éÇôÁ» çŠׯðÖ è§çÅ Õðé òÅñ¶ ñ¯Õ» Óå¶ ê¹Çñà çÆ é÷ð éÔƺ êÂÆÍ
â»×¯ ÓÚ êÇÔñÆ êÅåôÅÔÆ çÅ êzÕÅô ÇçÔÅóÅ îéÅÇÂÁÅ
ܯè», C éò§ìð (ê. ê)- ×¹ðîÇå êzÚÅð Çîôé ðÇÜ: â»×¯ ò¾ñ¯º ÃzÆ ×¹ð± éÅéÕ
ç¶ò ÜÆ ç¶ ÁòåÅð ê¹ðì ù ÃîðÇêå ÃîÅ×î ìÅìÅ Ãðìܯå ÇÃ§Ø â»×¯ òÅÇñÁ» çÆ
ç¶Ö-ð¶Ö Ô¶á Çê¿â â»×¯ ÇòÖ¶ ìóÆ ôðèÅ å¶ è±î-èÅî éÅñ îéÅÇÂÁÅÍ ÇÂà Ã
ðÅ×Æ íÅÂÆ ìñòÆð ÇÃ§Ø â»×¯, êz¶î ÇÃ§Ø ÕÇñÁÅä Áå¶ ìÅìŠùÖç¶ò ÇçØ
î¯îéÅìÅç òÅÇñÁ» é¶ òÆ Ã§×å» ù ÕæÅ-ÕÆðåé ç¹ÁÅðÅ ÇéÔÅñ ÕÆåÅÍ ÇÂà ÃîÅ×î
ÓÚ ìñìÆð ÇÃ§Ø â»×¯, ìñÇò§çð ÇÃ§Ø ê¾Ö¯òÅñ, ðÇܧçð ÇçØ, ×¹ðêzÆå ÇçØ
Þ§îà, ìñç¶ò ÇÃ§Ø êzèÅé ×¹ðç¹ÁÅðÅ êzì§èÕ Õî¶àÆ ÁñÆê¹ð õÅñÃÅ, ðÕ¶ô Õ¹îÅð
×ð×, Õ¹ñçÆê ÇÃ§Ø é±ðê¹ðÅ, Õ¹ñçÆê ÇÃ§Ø ÚÆéÅ, ×¹ðçÆê ÇÃ§Ø ñÆñ êzèÅé
ǧàðéËôéñ ÇÃ¾Ö èðî êzÚÅð î§Ú, ìÅìÅ çÇò§çð ÇçØ, ìÅìÅ ÜÆå ÇÃ§Ø ÁÅÇç é¶
Çòô¶ô ï¯×çÅé êÅÇÂÁÅÍ
çÅÀÈçê¹ð ÇòÖ¶ Ã˺àð ìÅÔ¯îÅÜðÅ çÆÁ» ֶ⻠ԯÂÆÁ»
Ö¿éÅ, C éò§ìð (ÕñÅñ îÅÜðÅ/ðŶ)- ÇêÛñ¶ Ççéƺ Çê¿â çÅÀÈçê¹ð ÇòÖ¶ ÃðÕÅðÆ
êzÅÇÂîðÆ ÃÕÈñ» ç¶ Ã˺àð ìÅÔ¯îÅÜðÅ çÆÁ» ֶ⻠ÕðòÅÂÆÁ» ×ÅÂÆÁÅÍ ÇÂà Ã
Çê¿â òÅÃÆÁ» Áå¶ Ô¯ð ñ¯Õ» é¶ ì¾ÇÚÁ» çÆÁ» ֶ⻠çÅ íðíÈð Áé§ç îÅÇäÁÅ Áå¶
Ô¯ÃñÅ ÁøÜÅÂÆ ÕÆåÆÍ
ÇÂéÅî» çÆ ò§â ìÆ. êÆ. ÂÆ. ú Ö¿éÅ B ÃzÆîåÆ ìñÕÅð Õ½ð Áå¶ Ãðê¿Ú Çê¿â
çÅÀÈçê¹ð Ã: î¯Ôä ÇÃ§Ø é¶ ÕÆåÆÍ ÇÂéÅî ò§â ÃîÅ×î Ã Ã: Ü×åÅð ÇçØ
ê¿ÚÅÇÂå î˺ìð Ã: ×¹ðìÖô ÇÃ§Ø î˺ìð, ÃzÆîåÆ Çí§çð Õ½ð ê¿ÚÅÇÂå î˺ìð Áå¶
Çî§çðÜÆå ÇÃ§Ø Áå¶ î¶Üð ÇÃ§Ø Ã: íÜé ÇÃ§Ø ¦ìóçÅð Õ¯ÁÅêz¶Çàò ùÃÅÇÂàÆ ç¶
êzèÅé Ã: îéÜÆå ÇÃ§Ø í¾àÆ, Ç×: ùðÜÆå ÇÃ§Ø í¾àÆ, ÃzÆîåÆ îéî¯Ôä Õ½ð 寺
ÇÂñÅòÅ ìÆ. ÁÅð. êÆ. ÃzÆîåÆ êðîÜÆå Õ½ð, ÃzÆîåÆ ìñÜÆå Õ½ð, ÃzÆîåÆ ð¶ùòÅñÅ,
ùÖÇî§çð ÇÃ§Ø àÆÚð, ÃzÆîåÆ ÃåòÆð Õ½ð, ÃzÆîåÆ êðîÆñÅ, ÃzÆîåÆ êðîÜÆå Õ½ð
ÔÅ÷ð ÃéÍ Õì¾âÆ ÓÚ êÇÔñÅ ÃæÅé ìÅÔ¯îÅÜðÅ ç¶ ñóÇÕÁ» é¶ ÇܼÇåÁÅ Áå¶ ÇñìóÅ
çÆ àÆî çÈܶ ÃæÅé Óå¶ ðÔÆÍ ñóÕÆÁ» ç¶ Õì¾âÆ ç¶ î¹ÕÅìÇñÁ» ÓÚ êÇÔñÅ ÃæÅé
ÇÂÕ¯ñÅÔÆ Áå¶ çÈÜÅ ìÅÔ¯îÅÜðÅ é¶ ÇܼÇåÁÅÍ Ö¯, Ö¯ ÇòÚ ÇñìóÅ ÃÕÈñ ç¶ ñóÕ¶
êÇÔñ¶ Áå¶ ÇÂÕ¯ñÅÔÆ ÃÕÈñ ç¶ çÈܶ ÃæÅé Óå¶ ðÔ¶ Ü篺 ÇÕ ñóÕÆÁ» ç¶ òð× ÓÚ
ìÅÔ¯îÅÜðÅ ÃÕÈñ êÇÔñ¶ Áå¶ Õ½óÆ ÃÕÈñ çÈܶ ÃæÅé Óå¶ ðÔ¶Í Õ¹ôåÆÁ» ç¶
î¹ÕÅìñ¶ ÓÚ ìÅÔ¯îÅÜðÅ êÇÔñ¶ Áå¶ çÅÀÈçê¹ð çÈܶ ÃæÅé Óå¶ ðÔ¶Í
êÌ˵à ë¯à¯×ðÅëð» Óå¶ Ô¯Â¶ Ôîñ¶ ç¶ ç¯ôÆÁ» ç¶ Çðî»â ÓÚ òÅèÅ
«ÇèÁÅäÅ, C
éò¿ìð (êðÇî³çð ÇÃ³Ø ÁÅÔÈÜÅ)-ÃæÅéÕ ÇÃòñ ÔÃêåÅñ ÇòÚ ÁËåòÅð 鱿 Õ°Þ
ÇòÁÕåÆÁ» ò¼ñ¯º êÌËà ë¯à¯×ðÅëð» ÃÌÆ ÁÇç¼ÇåÁŠܶåñÆ Áå¶ ÔËêÆ À°êð ÕÆå¶
Ôîñ¶ çÆ ò¼Ö-ò¼Ö Üæ¶ì¿çÆÁ» ò¼ñ¯º ÃÖå ôìç» ÇòÚ ÇéÖ¶èÆ ÕÆåÆ ×ÂÆ ÔË, ÜçÇÕ
Ç×ÌëåÅð ÕÆå¶ ÕÇæå ç¯ôÆÁ» 鱿 Á¼Ü ê¹Çñà Çðî»â õåî Ô¯ä Óå¶ ÁçÅñå ÇòÚ ê¶ô
ÕÆåÅ Ç×ÁÅ ÇÜæ¶ îÅéï¯× Ü¼Ü é¶ À°é·» ç¶ Çðî»â ÇòÚ ÇÂÕ Ççé çÅ òÅèÅ Õð
Çç¼åÅÍ Á¼Ü Á˺àÆÕðÅÂÆî Üæ¶ì¿çÆ çÆ îÆÇà³× Ç×¼ñ ð¯â ÇòÖ¶ îéÜÆå ÇÃ³Ø í¯ñÅ
çÆ êÌèÅé×Æ Ô¶á Ô¯ÂÆÍ îÆÇà³× ÇòÚ Ç÷ñ·Å ê¹Çñà î¹ÖÆ å¯º ìÅÕÆ ðÇÔ³ç¶ ÕÇæå
ç¯ôÆÁ» 鱿 Ç×ÌëåÅð Õðé çÆ î³× ÕÆåÆÍ îÆÇà³× ÇòÚ Ô¯ðé» å¯º ÇÂñÅòÅ ×¹ðîÆå
ÇÃ³Ø Çà¼ÕÅ, ìñÜÆå îÅñóÅ, ÃÇå¿çð à¯éÆ, Ôðç¶ò ÇÃ³Ø ì¯êÅðŶ, ÿåÅ Ö¶óÅ,
ܯ×Å ÇÃ³Ø ðÅÔÆ, ÿå¯Ö Áð¯óÅ, ðÇÜ¿çð ÃÇÔ×ñ, êòé Áð¯óÅ, Çî³àÈ, Ãòðé
ÇóØ, ÿÜÆò Áå¶ ÇÂÕìÅñ ÇÃ³Ø ôÅÇîñ Ô¯Â¶Í ÔÅÀ±Ãë˵â ê³ÜÅì ç¶ Ú¶ÁðîËé ÃÌÆ
Ç´ôé Õ°îÅð ìÅòÅ, ê̯ëËÃð î¯Ôä ÇÃ³Ø ëÅÀ°ºâ¶ôé ç¶ ÃðêÌÃå Ã: Ü×ç¶ò ÇóØ
ܼïòÅñ, Çéðîñ ÇÃ³Ø ÕËóÅ, ÇÃàÆ êÌËà Õñ¼ì ÁÇÔîç×ó· ò¼ñ¯º òÆ ÇÂà ØàéÅ çÆ
ÇéÖ¶èÆ ÕÆåÆ ×ÂÆÍ
ê³ÜÅì ì¿ç çÆ ÃøñåÅ Óå¶ ëËâð¶ôé (îÇÔåÅ) ò¼ñ¯º è¿éòÅç
«ÇèÁÅäÅ, C éò¿ìð (×¹Çð³çð ÇóØ)-ÇÃ¼Ö ÃàÈâ˺àà ëËâð¶ôé (îÇÔåÅ) é¶ ê³æÕ
Üæ¶ì¿çÆÁ» ò¼ñ¯º éò¿ìð ÓHD Õåñ¶ÁÅî çÆ BEòƺ òð·¶×¿ã î½Õ¶ ÕÆå¶ ê³ÜÅì ì¿ç
çÆ ÃøñåÅ Óå¶ Ãî¹¼Ú¶ ê³ÜÅì òÅÃÆÁ» çÅ è¿éòÅç ÕÆåÅ ÔËÍ ëËâð¶ôé êÌèÅé íÅÂÆ
êðîÜÆå ÇÃ³Ø ÖÅñÃÅ é¶ Á¼Ü ÇÂæ¶ ç¼ÇÃÁÅ ÇÕ ëËâð¶ôé òðÕð» é¶ Á¼Ü ò¼Ö ò¼Ö
æÅò» Óå¶ ô»åîÂÆ åðÆÕ¶ éÅñ ì¿ç ç½ðÅé ÃðÕÅðÆ Áå¶ ×Ëð ÃðÕÅðÆ ÇòÇçÁ¼Õ
ÁçÅÇðÁ», ÕÅðÖÅÇéÁ», ì¼Ã îÅñÕ» Áå¶ ç¹ÕÅéçÅð» éÅñ ×¼ñìÅå ÕðÕ¶ ì¿ç ñÂÆ ê̶Çðå
ÕÆåÅÍ ÇÂà ç½ðÅé Á¼Ü «ÇèÁÅäÅ ÇòÖ¶ Õ½îÆ êÌèÅé íÅÂÆ êðîÜÆå ÇÃ³Ø ÖÅñÃÅ,
Õ½îÆ ÁÅ×È íÅÂÆ î¶Üð ÇÃ³Ø ÖÅñÃÅ, ìñÜÆå ÇÃ³Ø ìÆåÅ, ÜÃêÅñ ÇÃ³Ø ÇÂÃñÅî׿Ü
Áå¶ Ç÷ñ·Å êÌèÅé íÅÂÆ ×¹ðçÆê ÇÃ³Ø ×¯ôÅ çÆ Á×òÅÂÆ ÇòÚ Ã˺Õó¶ é½ÜòÅé» é¶
Ü×ðÅÀ°º ê¹ñ Óå¶ èðéÅ ç¶ Õ¶ ÁÅòÅÜÅÂÆ á¼ê ÕÆåÆ ÇÂà 寺 ìÅÁç ëËâð¶ôé ç¶
é½ÜòÅé» ò¼ñ¯º ôÇÔð ç¶ ò¼Ö ò¼Ö ÇÔ¼ÇÃÁ» ÇòÚ ÜÅ Õ¶ ÃÅð¶ ì÷Åð ì¿ç ÕðòŶ ׶Í
ÇÂà î½Õ¶ Ô¯ðé» å¯º ÇÂñÅòÅ ÚðéêÌÆå ÇÃ³Ø Çî¼ÕÆ, Ö¹ôÜÆå ÇóØ, ìñÇò¿çð
ÇÃ³Ø í¹¼ñð, êðÇò¿çð ÇÃ³Ø ì¼×Å, îÇé§çð ÇÃ³Ø ÁÅÔÈÜÅ, Ü×îÆå ÇÃ³Ø Ü¼×Æ,
êðîÜÆå ÇÃ³Ø ê³îÅ, êÌÆåêÅñ ÇÃ³Ø ÔéÆ, ùÖÇò¿çð ÇÃ³Ø êÌèÅé, ÁðÇò¿çð ÇóØ
î¼Õó, Ü×ÜÆå ÇÃ³Ø éÆàÅ, ùÖÇò¿çð ÇÃ³Ø Ã¯é±¿, ïÔä ÇóØ, òñËåÆ ÇóØ,
ÇçñçÅð ÇóØ, êÇò¼åð ÇÃ³Ø ÔËêÆ, Ü×ÜÆå ÇÃ³Ø ÔËêÆ, êðÇî³çð ÇÃ³Ø î»àÅ,
dzçðçÆê ÇóØ, ×¹ðêÌÆå ÇÃ³Ø ìñÆ, êÌíܯå ÇÃ³Ø ×¯ðÅ, îÇé§çðêÅñ ÇÃ³Ø Ã¯é±¿,
ÜÃò¿å ÇÃ³Ø ô¿îÆ, êðîÜÆå ÇÃ³Ø Ã¿å, ÜÃòÆð ÇÃ³Ø Ü¯åÆ, ××éêÌÆå ÇóØ, ××éçÆê
ÇÃ³Ø Ã¿éÆ, Õ¿òñêÌÆå ÇÃ³Ø Ã¿éÆ, ÔðÃéçÆê ÇÃ³Ø ñÅñÆ, ÜÇå¿çð ÇÃ³Ø ×¯×Æ,
êðòÆé ÇÃ³Ø ñÅñÅ, ÁîðÆÕ ÇóØ, ×¹ðêÌÆå ÇÃ³Ø ì¼ìñ, ÜÃêÅñ ÇÃ³Ø îÅÛÆòÅóÅ,
dzçðî¯Ôé ÇóØ, ÜÃòÆð ÇÃ³Ø î¼Õó, Õ¿òñÜÆå ÇÃ³Ø Ã¶áÆ, ××éçÆê ÇÃ³Ø ÇÜ¿îÆ
ÁÅÇç ÔÅ÷ð ÃéÍ
dzàÕ çÅ òëç ÇåòÅóÆ ù ÇîÇñÁÅ
«ÇèÁÅäÅ, C éò¿ìð (ܶåñÆ)-dzàÕ ç¶ ÃîÈÔ òðÕð» çÅ òëç Ã: Ãòðé ÇÃ³Ø êÌèÅé
dzàÕ Õ½ºÃñ çÆ Á×òÅÂÆ Ô¶á ÃÌÆ îéÆô ÇåòÅóÆ î˺ìð êÅðñÆî˺à 鱿 ÇîÇñÁÅ
ÇÜà ÇòÚ òðÕð» Áå¶ î¹ñÅ÷î» é±¿ ÁÅ ðÔÆÁ» Á½Õó» ìÅð¶ ç¼ÇÃÁÅÍ ê³ÜÅì ÃðÕÅð
ÇÂà ò¶ñ¶ Ôð ëð¿à ÇòÚ ë¶ñ· Ô¯ ×ÂÆ ÔËÍ ÃÌÆ Ã¹ð¶ô ÃÈç Üéðñ ÃÕ¼åð dzàÕ êÆ.
ÁÅð. àÆ. ÃÆ. ê³ÜÅì 鱿 ç¼ÇÃÁÅ ÇÕ ÃðÕÅð» ÁçÅÇðÁ» ÇòÚ Çç鯺 Ççé î¹ñÅ÷î»
çÆ Ã¶òÅ ÇéòðåÆ Ô¯ä ÕÅðé ÃàÅë çÆ ØÅà Ô¯ ðÔÆ ÔËÍ ÇÜà éÅñ ÜéåŠ鱿 ÃðÕÅðÆ
ÁçÅÇðÁ» ÇòÚ Õ¿î ÕðòÅÀ°ä ñÂÆ ìóÆ î¹ôÇÕñ ðÔÆ ÔËÍ òëç ÇòÚ ç¶ò é×ð çÆ
ê³ÚÅÇÂå ðÈê é×ð çÆ ê³ÚÅÇÂå òÆ ÇîñÆ Áå¶ À°é·» é¶ î³× ÕÆåÆ ÇÕ ×ñÆÁ»
éÅñÆÁ» Áå¶ ÃàðÆà ñÅÂÆà» ñÂÆ ÁÅêä¶ ë¿â ÇòÚ¯º ×Ì»à ç¶ä å»ÇÕ Çê³â» çÅ
ÇòÕÅà ԯò¶Í Ã: Ãòðé ÇÃ³Ø é¶ ç¼ÇÃÁÅ ÇÕ ê³ÜÅì ÃðÕÅð êìÇñÕ ÃËÕàð 鱿 Öåî
Õðé å¶ å°ñÆ Ô¯ÂÆ Ü篺ÇÕ êìÇñÕ ÃËÕàð 鱿 ë¶ñ· Õðé ÇòÚ ê³ÜÅì ÃðÕÅð çÅ
Ô¼æ ÔËÍ ÃÌÆ îéÆô ÇåòÅóÆ ÁËî. êÆ. é¶ íð¯ÃÅ Çç¼åÅ ÇÕ î³×» ìÅð¶ å°ð¿å
ÇéêàÅðÅ ÕÆåÅ ÜÅò¶×ÅÍ ÃÌÆ Ã¹ð¶ô ÃÈç, Õ½ð Ú¿ç, ׿×Å ðÅî ê»â¶, Çôò ÇóØ,
Õ¿òñ Ú¿ç Ãðê³Ú ðÅî ÖñÅòä, ×¹ðî¶ñ ÇÃ³Ø Áå¶ ç¶ò é×ð ç¶ Ãðê³Ú òÆ ÔÅ÷ð ÃéÍ
ÒÇÃðçÅð ê¿ÜÅìÆÓ å¶ ÒÕ½ð ê¿ÜÅìäÓ çÆ Ú¯ä å¶ çÃåÅð î¹ÕÅìñ¶ ñ¹ÇèÁÅä¶ ÓÚ H
ù-ÖÅñÃÅ å¶ ê¹ð¶òÅñ
ܦèð, C éò§ìð (ÇêzåêÅñ ÇçØ)-ÇÃ¾Ö Ã¶òÕ Ã¹ÃÅÇÂàÆ Ç§àðéËôéñ çÆ ÇÂÕ îÆÇà§×
ñìÅ êzèÅé Ã: êðÇî§çðêÅñ ÇÃ§Ø ÖÅñÃÅ çÆ êzèÅé×Æ Ô¶á Ô¯ÂÆ ÇÜà ÇòÚ ï±.
Õ¶. 寺 ÁŶ ùÃÅÇÂàÆ ç¶ Ú¶ÁðîËé Ã: ðÇܧçð ÇÃ§Ø ê¹ð¶òÅñ å¶ îñÕÆÁå ÇçØ
òÆ ôÅÇîñ Ô¯Â¶Í ÇÂà ÇòÚ H éò§ìð ù «ÇèÁÅäÅ ÇòÖ¶ ÒÇÃðçÅð ê¿ÜÅìÆÓ Áå¶ ÒÕ½ð
ê¿ÜÅìäÓ å¯º ÇÂñÅòŠܯ ù§çð çÃåÅð ÃÜÅú å¶ ×¹ðîÇå î¹ÕÅìñ¶ (êzôé¯åðÆ)
ÕðòŶ ÜÅ ðÔ¶ Ôé, îÆÇà§× ÇòÚ À¹Ã ìÅð¶ êz¯×ðÅî À¹ñÆÇÕÁÅ Ç×ÁÅÍ ìÅÁç ÇòÚ
Ã: ðÇܧçð ÇÃ§Ø ê¹ð¶òÅñ å¶ Ã: êðÇî§çðêÅñ ÇÃ§Ø ÖÅñÃÅ é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ÇÂÃ
î¹ÕÅìñ¶ ÇòÚ Ü¶å± À¹îÆçòÅð» ù ÒÇÃðçÅð ê¿ÜÅìÆÓ Áå¶ ÒÕ½ð ê¿ÜÅìäÓ ç¶
Ãðò¯åî ÇÖåÅì Çç¾å¶ ÜÅä×¶Í î¹ÕÅìñ¶ ç¶ Ü¶å±Á» ù ò¾Ö¯-ò¾Öð¶ ÇÂéÅî Çç¾å¶
ÜÅä׶, ÇÜé·» çÆ Õ¹ñ ðÅôÆ B ñ¾Ö ð¹ê¶ ð¾ÖÆ ×ÂÆ þÍ ÇÂÔ î¹ÕÅìñ¶ À¹Ã Ççé
ê¿ÜÅìÆ íòé «ÇèÁÅäÅ ÇòÚ Ãò¶ð¶ AA òܶ 寺 ç¹êÇÔð C òܶ å¾Õ å¾Õ Ô¯ä׶Í
ÇÂÔ êz¯×ðÅî ÕðòÅÀ¹ä ñÂÆ Ã: êÅñ ÇÃ§Ø ëð»Ã å¶ Ã: Üéî¶ÜÅ ÇÃ§Ø Ü½Ôñ Çòô¶ô
ÃÇÔï¯× ç¶ ðÔ¶ ÔéÍ îÆÇà§× ÇòÚ êz¯: ìñÇò§çðêÅñ ÇÃ§Ø ÃÕ¾åð Üéðñ, Ã:
ùÇð§çðêÅñ ÇÃ§Ø ×¯ñâÆ ÃÆéÆÁð îÆå êzèÅé å¶ Ã: ÇÃîðܯå ÇÃ§Ø ôËðÆ îÆå
êzèÅé òÆ ôÅÇîñ Ô¯Â¶Í Ã: ðÇܧçð ÇÃ§Ø ê¹ð¶òÅñ é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ ÇÂÔ î¹ÕÅìñ¶ ò¶Öä
òÅñ¶ Ô¯ä×¶Í êðÇî§çðêÅñ ÇÃ§Ø ÖÅñÃÅ é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ ÇåÁÅðÆÁ» ÷¯ð-ô¯ð éÅñ ÜÅðÆ
ÔéÍ
Õ¹¾àîÅð Õðé òÅÇñÁ» Çòð¹¾è îÅîñÅ çðÜ
Ü×ðŪ, C éò§ìð (ê. ê.)-îÅî±ñÆ Þóê 寺 ìÅÁç ÜÆê ÃòÅð é½ÜòÅé» ò¾ñ¯º ÇÂÕ
é½ÜòÅé çÆ ì¹ðÆ åð·» Õ¹¾àîÅð Õðé ç¶ îÅîñ¶ ÇòÚ ê¹Çñà ò¾ñ¯º îÅîñÅ çðÜ Õð
ÇñÁÅ Ç×ÁÅ þÍ ÁÚÅéÕ Ô¯Â¶ ÇÂà Þ×ó¶ ç½ðÅé ÜÆê ÃòÅð é½ÜòÅé» Ã¾ìÆ, ÕÅñÆ,
ׯñ¯ ê¹¾åð î§×Å, ÔðêzÆå Ú»çñÅ ê¹¾åð ׯÇì§ç Ú»çñÅ ÃÅð¶ òÅÃÆ Ü×ðŪ Áå¶
ÇÂé·» ç¶ ê¿Ü-Û¶ ÁäêÛÅå¶ ÃÅæÆÁ» ò¾ñ¯º ÕÇæå å½ð Óå¶ ì¶ÃìÅñ, ðÅâ» Áå¶ Ö¿â¶
ÁÅÇç éÅñ å¹ôÅð ÇåòÅóÆ ê¹¾åð ìðÇî§çð ÇåòÅóÆ òÅÃÆ Ü×ðŪ ù קíÆð ð±ê ÇòÚ
÷õîÆ Õð Çç¾åÅÍ ê¹Çñà ò¾ñ¯º ÷õîÆ é½ÜòÅé å¹ôÅð ç¶ ÇìÁÅé» Óå¶ ÁêðÅè èÅðÅ
CDA, CBC, E@F, ADH, ADI ÁÅÂÆ.êÆ.ÃÆ. åÇÔå îÅîñÅ çðÜ Õð ÇñÁÅ þÍ
éÇôÁ» é¶ ÁܯÕÆ é½ÜòÅé êÆó·Æ ù ìðìÅç ÕÆåÅ
ðŶկà, C éò§ìð (ê. ê)- Áܯն Ã ÓÚ éÇôÁ» é¶ é½ÜòÅé» êÆó·Æ ù ìðìÅç
ÕðÕ¶ ð¾Ö Çç¾åÅ, ÇÜà ÕðÕ¶ Á¾Ü çÆ ÜòÅéÆ Ú§×¶ ðÅÔ êËä çÆ ìÜŶ Õ¹¹ðÅÔ¶ êË
ðÔÆ þÍ ÇÂÔ ôìç ÃÅìÕÅ Ú¶ÁðîËé Ü×ÜÆå ÇÃ§Ø åñò§âÆ ñر À¹çï¯× Áå¶ ÇéðïÅå
Çé×î é¶ ê¾åðÕÅð» éÅñ ×¾ñìÅå ÕðÇçÁ» ÁÅÖ¶Í
Õ¶ºçð ×¹çÅî» ÓÚ ê¶ ÕäÕ Áå¶ Ö³â ç¶ ÷ÖÆð¶ îÅðÕÆà ÓÚ ÇñÁŶ-ð¶ÖÆ
«ÇèÁÅäÅ, C éò¿ìð (×¹Çð³çð ÇóØ)-éÅ×ÇðÕ î³Ú ê³ÜÅì ç¶ êÌèÅé òËç ÁËî. êÆ.
ÇÃ³Ø ð¶ÖÆ é¶ Ççé-ì-Ççé òè ðÔÆ îÇÔ³×ÅÂÆ À°êð ÇÚ¿åÅ êÌ×à ÕðÇçÁ» Õ¶ºçð
ÃðÕÅð 寺 î³× ÕÆåÆ ÔË ÇÕ À°Ô ×¹çÅî» ÇòÚ ì¿ç êÂÆ Õð¯ó» àé ÕäÕ Ö¹¼ñ·Æ
îÅðÕÆà ÇòÚ ÇòÕðÆ ñÂÆ ÇñÁÅò¶ å» Ü¹ ÁÅචçÆ òè ðÔÆ ÕÆîå 鱿 Õ¿àð¯ñ ÕÆåÅ
ÜÅ ÃÕ¶Í Á¼Ü ÇÂæ¶ À°é·» ÇÕÔÅ ÇÕ ÇêÛñ¶ A@ Ççé» ç½ðÅé ÁÅචçÆÁ» ÕÆîå» ÇòÚ
C@ ð¹ê¶ êÌåÆ A@ ÇÕñ¯ çÅ òÅèÅ Ô¯ Ç×ÁÅ ÔËÍ êÌèÅé î³åðÆ âÅ: îéî¯Ôé ÇóØ
鱿 ÇñÖ¶ ê¼åð ÇòÚ Ã: ð¶ÖÆ é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ ÇÂÔ¯ ÔÆ ÔÅñ Ö³â çÅ ÔËÍ ÇêÛñ¶ Ççé»
ç½ðÅé BH-BI ð¹ê¶ êÌåÆ ÇÕñ¯ òÅñÆ Ö³â Á¼Ü CG-CH ð¹ê¶ ÇÕñ¯ Ô¯ ×ÂÆ ÔËÍ À°é·»
î³× ÕÆåÆ ÇÕ ÃðÕÅð ×¹çÅî» ÇòÚ ÖðÅì Ô¯ ðÔÆ ÕäÕ Áå¶ ÷ÖÆð¶ìÅÜ» Õ¯ñ¯º êÕóÆ
×ÂÆ ñ¼Ö» àé Ö³â å°ð¿å Ö¹¼ñ·Æ îÅðÕÆà ÇòÚ ÇòÕðÆ ñÂÆ ê¶Ã ²Õð¶ å» Ü¹ ñ¯Õ»
鱿 ù¼Ö çÅ ÃÅÔ ÁÅ ÃÕ¶Í Ã: ð¶ÖÆ é¶ ÃðÕÅð 寺 ÇÂÔ òÆ î³× ÕÆåÆ ÇÕ À°Ô
îÅðÕÆà ÇòÚ éÕñÆ æ¹¼ó êËçÅ Õðé òÅñ¶ ÁéÃð» Áå¶ ÷ÖÆð¶ìÅÜ» ÇÖñÅø òÆ ÇôÕ¿ÜÅ
ռö Áå¶ À°é·» ÇÖñÅø éËôéñ ÃÇÕÀ°ÇðàÆ ÁËÕà Áå¶ Ô¯ð Ãõå ÕÅ鱿é ñ×Ŷ
ÜÅäÍ
ëËâð¶ôé (×ð¶òÅñ) é¶ ÁðçÅà Ççòà îéÅÇÂÁÅ
«ÇèÁÅäÅ, C éò¿ìð (×¹Çð³çð ÇóØ)-ÇÃ¼Ö ÃàÈâ˺àà ëËâð¶ôé (×ð¶òÅñ) ò¼ñ¯º
Á¼Ü éò¿ìð ÓHD ç¶ ÇÃ¼Ö Õåñ¶ÁÅî çÆ BEòƺ òð·¶×¿ã ç¶ Ãì¿è ÇòÚ ÁðçÅà ÇçòÃ
îéÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ ëËâð¶ôé çÆ ÃÆéÆÁð ñÆâðÇôê é¶ Á¼Ü ×¹ðç¹ÁÅðÅ î³ÜÆ ÃÅÇÔì
ÁÅñî×Æð ÇòÖ¶ ÇÂÕ¼åð Ô¯ Õ¶ ôÔÆç» é±¿ ïÅç ÕÆåÅÍ ÇÂà Ã ×¹ðç¹ÁÅðÅ ÃÅÇÔì
ç¶ Ô˵â ×Ì¿æÆ íÅÂÆ Ôðì¿Ã ÇÃ³Ø é¶ ôÔÆç» çÆ ïÅç ÇòÚ ÁðçÅà ÕÆåÆÍ ÇÂà Ã
ëËâð¶ôé ç¶ ÃÆéÆÁð ÁÅ×È Ã: í¹Çê³çð ÇÃ³Ø éÅׯն, ×¹ðÜÆå ÇÃ³Ø ×¼×Æ,
×¹ðî¹¼Ö ÇÃ³Ø ÚÅéÅ, ܹÇ׿çð ÇÃ³Ø ì¶×¯ÁÅäÅ, ÇÂÕìÅñ ÇÃ³Ø î¹ÕåÃð, Õ°ñÜÆå
ÇÃ³Ø è¿Üñ, âÅ: Õ°ñçÆê ÇÃ³Ø ÖËÇÔðÅ, ìÔÅçð ÇÃ³Ø Çã¼ñ¯º, ÔðÜÆå ÇÃ³Ø ñÅñÆ,
ÁòåÅð ÇÃ³Ø Çã¼ñ¯º, ÜÃò¿å ÇÃ³Ø íÅàÆÁÅ, ô¶ð ÇÃ³Ø ê³Ú Ôðç¶ò ÇÃ³Ø Çî¼áÆ,
ÜÃò¿å ÇÃ³Ø íÅàÆÁÅ, ìñÜÆå ÇÃ³Ø ÃðƺÔ, ùÖç¶ò ÇÃ³Ø ç¹ñ¶ºÁ, î¶Üð ÇÃ³Ø ×ÅÇñì
Õñ», ìñÇò¿çð ÇÃ³Ø ì¼ìÈ, ì¶Á³å ÇóØ, çñÆê ÇóØ, ÁòåÅð ÇÃ³Ø Áå¶ ÇÃÕ¿çð
ÇÃ³Ø ÁÅÇç ôÅÇîñ ÃéÍ
ï±æ ÁÕÅñÆ ÁÅ×È Þ¼îà çÆ êåéÆ çÅ Á³Çåî ÿÃÕÅð
ÇÂïÅñÆ/æðÆÕ¶, C éò¿ìð (îéêÌÆå ÇÃ³Ø Á½ñÖ)-ï±æ ÁÕÅñÆ çñ (ì) ç¶ ÃÆéÆÁð
ÁÅ×È í¹Çê³çð ÇÃ³Ø Þ¼îà çÆ êåéÆ ìÆìÆ ÕðîÜÆå Õ½ð (C@) ÇÜÃçÅ çÅ ÁÚÅéÕ Ççñ
çÆ èóÕä ì¿ç Ô¯ ÜÅä ÕÅðé ÇçÔ»å Ô¯ Ç×ÁÅ ÃÆ çÅ Á¼Ü Çê³â Þ¼îà ÇòÖ¶ Á³Çåî
ÿÃÕÅð Õð Çç¼åÅ Ç×ÁÅÍ ÇÚÖŠ鱿 Á×éÆ Ã: í¹Çê³çð ÇÃ³Ø Þ¼îà é¶ ÇçÖÅÂÆÍ
ÇÂà î½Õ¶ î¹¼Ö Ã¿ÃçÆ ÃÕ¼åð Ã: ÇìÕðîÜÆå ÇÃ³Ø ÖÅñÃÅ, ÃÅìÕÅ î˺ìð
êÅðñÆî˺à Ã: ÁîðÆÕ ÇÃ³Ø ÁÅñÆòÅñ, ÇòèÅÇÂÕ çðôé ÇÃ³Ø Ç²ôòÅÇñÕ, ÃÅìÕÅ
ÇòèÅÇÂÕ íÅ× ÇÃ³Ø î¼ñÅ, ÃÅìÕÅ î˺ìð êÅðñÆî˺à ×¹ðÚðé ÇÃ³Ø ×ÅÇñì, ÕËìÇéà
î³åðÆ Ã: ÔÆðÅ ÇÃ³Ø ×ÅìóÆÁÅ, ÃÅìÕÅ î³åðÆ Ü×çÆô ÇÃ³Ø ×ðÚÅ, ï±æ ÁÅ×È Ã¯éÆ
×ÅÇñì, Õ½ºÃñð ÜÃêÅñ ÇÃ³Ø Ç×ÁÅÃê¹ðÅ, Ú¶ÁðîËé Ã: îéêÌÆå ÇÃ³Ø ÇÂïÅñÆ,
î˺ìð Õ¶òñ ÇÃ³Ø ìÅçñ, ×¹ðêÌÆå ÇÃ³Ø Ç×¼ñ, dzçð Õ°îÅð ׯ×Å, ÜÃìÆð ÇóØ
ç¶åòÅñ, ÕÅÕÅ Ç×¼ñ, ðÅÜÇò¿çð ÇÃ³Ø ðÅÜÈ ì¼ç¯òÅñ, ÃÅìÕÅ î³åðÆ îñÕÆå ÇóØ
çÅÖÅ, ÃÈìÅ ÃÕ¼åð î¶Üð ÇÃ³Ø î¹¼ñ»ê¹ð, î˺ìð Ü×ÜÆå ÇÃ³Ø è»çðÅ, ÁÕÅñÆ
ÁÅ×È îÅé ÇÃ³Ø ×ðÚÅ, âÅ: ÜðéËñ ÇÃ³Ø éÅð¿×òÅñ, Ú¶ÁðîËé ìÅìÅ ìñò¿å ÇóØ
íé¯Ôó, ÕðîÜÆå ÇÃ³Ø îñÕê¹ð, î˺ìð ðåé ÇÃ³Ø ÕîÅñê¹ðÆ, îÆå êÌèÅé é§ìðçÅð
å¶ÇÜ¿çð ÇÃ³Ø Ç×¼ñ, ÁîðÆÕ ÇÃ³Ø Ã¶Ö¯º, ðÛêÅñ ÇÃ³Ø åñòÅóÅ, ׯÇì³ç ÇóØ
ìÅó¶òÅñ, Ãòðé ÇÃ³Ø ÇåÔÅóÅ, î˺ìð ù¼ÖÆ ç¯ñ¯º, ÃÈìÅ ÃÕ¼åð åðñ¯Úé ÇóØ
ÃøðÆ, Õ½ºÃñð âÅ: ÔðÆ ÇÃ³Ø ìðÅó, ÁòåÅð ÇÃ³Ø ÁËåÆÁÅäÅ, ×¹ðîÆå ÇÃ³Ø Ãð¯Â¶,
×¹ðêÅñ ÇÃ³Ø ðÅäÕ¶, ÃÇå¿çð ÇÃ³Ø íé¯Ôó, Çò¼ÕÆ Ç×¼ñ à¯ð»à¯, ÇçñÜÅé ÇóØ
Ç×¼ñ ùèÅð, å¶ÜÆ í¼áñ, ÁÜéÅð ÇÃ³Ø ì˺Ã, Üæ¶çÅð êÌÆåî ÇÃ³Ø ì˺Ã,
ð¹Çê³çð ÇÃ³Ø Ã¹èÅð, ×¹ðîÆå ÇÃ³Ø á¶Õ¶çÅð, ÜðéËñ ÇÃ³Ø Þ¼îà, ùðÜÆå ÇóØ
íÈ¿çóÆ, çðôé ÇÃ³Ø ìÆðîÆ, ×¹ðò¿å ÇÃ³Ø ì½ìÆ Õ¯àñÆ, ùÖÇò¿çð ÇÃ³Ø ìÃËîÆ,
îÆå êÌèÅé öòÅ ÇÃ³Ø Ö¶ñŠ깼ܶ ԯ¶ ÃéÍ ÜÃìÆð ÇÃ³Ø ÇÂïÅñÆ Áé°ÃÅð ìÆìÆ
ÕðîÜÆå Õ½ð çÅ Á³×ÆáÅ Á¼Ü Ãò¶ð I òܶ ÿíÅÇñÁÅ ÜÅò¶×ÅÍ |
êÇàÁÅñÅ ÁêðÅèéÅîÅ
ÁäêÛÅå¶ ÇòÁÕåÆÁ» é¶ éÕçÆ å¶ î¯ìÅÂÆñ ë¯é Ö¯ÇÔÁÅ
êÇàÁÅñÅ-æÅäÅ Ãçð êÇàÁÅñÅ ÇòÖ¶ ÃËêÆ Õ¹îÅð ê¹¾åð Çòé¯ç Õ¹îÅð òÅÃÆ ÇéÀ±
Çìôé é×ð çÆ ÇôÕÅÇÂå Óå¶ C ÁäêÛÅå¶ ÇòÁÕåÆÁ» Çòð¹¾è նà çðÜ ÕÆåÅ Ç×ÁÅ þÍ
ÇÂà Ãì§è ÇòÚ ÇôÕÅÇÂå ÕðåÅ çÅ ÕÇÔäÅ þ ÇÕ À¹Ô ìÆåÆ ðÅå I Õ¹ òܶ ÃÅè± ì¶ñÅ
ç¶ é÷çÆÕ ÜÅ ÇðÔÅ ÃÆ, ÇÕ C ÁäêÛÅå¶ ñóÕ¶ ܯ î¯àð ÃÅÂÆÕñ Óå¶ Ãé, é¶ À¹Ãù
ضð Õ¶ À¹ÃçÆ Õ¹¾àîÅð ÕÆåÆ, B@-BB Ô÷Åð ð¹ÇêÁÅ éÕçÆ, ÇÂÕ î¯ìÅÇÂñ ë¯é Áå¶
Õ¹Þ ÕÅ×÷Åå ñË Õ¶ ëðÅð Ô¯ ׶Í
ç¹ÕÅé ÓÚ¯º Ú¯ðÆ : æÅäÅ Ãçð êÇàÁÅñÅ ÇòÖ¶ ìñìÆð ÇÃ§Ø ê¹¾åð ÇêÁÅðÅ ÇçØ
òÅÃÆ åë¾Üñê¹ðÅ çÆ ÇôÕÅÇÂå Óå¶ ÁäêÛÅå¶ ÇòÁÕåÆÁ» Çòð¹¾è նà çðÜ ÕÆåÅ þÍ
ÇôÕÅÇÂå ÕðåÅ é¶ ç¯ô ñÅÇÂÁÅ þ ÇÕ À¹Ô ÃðÇÔ§ç ðÅÜê¹ðÅ ìÅÂÆêÅà Óå¶ Ã˺àðÆ
çÆ ç¹ÕÅé ÕðçÅ þ, ÇÂÕ å¶ ç¯ éò§ìð çÆ ðÅå ù ÁäêÛÅå¶ ÇòÁÕåÆÁ» é¶ À¹ÃçÆ
ç¹ÕÅé ÓÚ¯º Ã˺àðÆ çÅ ÃÅîÅé Ú¯ðÆ Õð ÇñÁÅÍ
ÁËÕÇàòÅ Ú¯ðÆ : æÅäÅ Õ¯åòÅñÆ êÇàÁÅñÅ ÇòÖ¶ ðÅܶô Õ¹îÅð ê¹¾åð Ü×çÆô Ú§ç
òÅÃÆ Õ¾àóÅ ÃÅÇÔì ÇåzòËäÆ Ú½Õ êÇàÁÅñÅ çÆ ÇôÕÅÇÂå Óå¶ ÁäêÛÅå¶ ÇòÁÕåÆÁ»
Çòð¹¾è նà çðÜ ÕÆåÅ Ç×ÁÅ þÍ ÇôÕÅÇÂå ÕðåÅ é¶ ç¯ô ñÅÇÂÁÅ þ ÕÇæå ç¯ôÆÁ»
é¶ À¹ÃçÅ ÁËÕÇàòÅ êÆìÆAA¶ÜÆ CEFI ù ÁäêÛÅå¶ ÇòÁÕåÆÁ» é¶ ÁéÅðçÅéÅ Ú½Õ ÓÚ¯º
Ú¯ðÆ Õð ÇñÁÅÍ
è¯ÖÅèóÆ : æÅäÅ Ãçð êÇàÁÅñÅ ÇòÖ¶ Ôðì§Ã ÇÃ§Ø ê¹¾åð í×òÅé ÇçØ, îÅé ÇçØ
ê¹¾åð çå¯Ö ÇÃ§Ø òÅÃÆ Ö¶óÆ î¹ÃñîÅé» çÆ ÇôÕÅÇÂå Óå¶ ÕðåÅð ÇÃ§Ø ê¹¾åð
×¹ðìÖô ÇçØ, ÇÕðêÅñ ÇÃ§Ø ê¹¾åð ÇêÁÅðÅ ÇÃ§Ø òÅÃÆ Ö¶óÆ î¹ÃñîÅé», ôÇò§çð
ÇÃ§Ø é§ìðçÅð òÅÃÆ ÇÞ¾ñ, ǧçð Õ½ð, ðäÜÆå ÇÃ§Ø ê¹¾åð ìÅì± ÇÃ¿Ø òÅÃÆ
Çê¿â Ãñ¶îê¹ð ìÅñÆÁ» Çòð¹¾è նà çðÜ Õð ÇñÁÅ Ç×ÁÅ þÍ ÇôÕÅÇÂå ÕðåÅ é¶ ç¯ô
ñÅÇÂÁÅ þ ÇÕ Ç§çð Õ½ð êåéÆ Õðî ÇÃ§Ø òÅÃÆ Çê¿â Õ½ñÆ ÇÜÃçÆ AG ÇÕ¾ñ¶ ÷îÆé
Ö¶óÆ î¹ÃñîÅé» ÇòÚ ÃÆ, ǧçð Õ½ð çÆ î½å Ô¯ ×ÂÆ, ç¯ôÆÁ» é¶ ÇÕö Ô¯ð Á½ðå
ù ǧçð Õ½ð ç¾Ã Õ¶ ÜÅÁñÆ ðÇÜÃàðÆ ÕðòÅ ñÂÆÍ
Õ¹¾àîÅð çÅ îÅîñÅ : æÅäÅ ÇåzêóÆ êÇàÁÅñÅ ÇòÖ¶ ð¯ÇÔå ÃÚç¶òÅ ê¹¾åð ñÛîä
þÚç¶òÅ òÅÃÆ é÷çÆÕ ðäÜÆå êzËà ÃÅè ç×å ×¹ðçÅà ëËÕàðÆ Â¶ðÆÁÅ êÇàÁÅñÅ çÆ
ÇôÕÅÇÂå Óå¶ êðòÆé Õ¹îÅð ÃÆ.ú. E ×ðñ÷ ìàÅñÆÁé ÁËé. ÃÆ. ÃÆ. î¯×Å Áå¶ ç¯
Ô¯ð ÁäêÛÅå¶ ÇòÁÕåÆÁ» Çòð¹¾è նà çðÜ Õð ÇñÁÅ þÍ ÇôÕÅÇÂå ÕðåÅ é¶ ç¯ô
ñÅÇÂÁÅ ÇÕ êðòÆé Õ¹îÅð é¶ î¹ç¾ÂÆ çÅ çðòÅÜÅ ÖóÕÅÇÂÁÅ å» À¹ÃçÆ êåéÆ é¶ Ü篺
çðòÅÜÅ Ö¯ÇñÁÅ å» êåéÆ ù è¾Õ¶ îÅð Õ¶ Øð ÇòÚ çÅÖñ Ô¯ Õ¶ ÇôÕÅÇÂå ÕðåÅ çÆ
Õ¹¾àîÅð ÕÆåÆÍ
ÃîËÕ ìðÅîç : æÅäÅ ÇÃòñ ñÅÂÆé êÇàÁÅñÅ ÇòÖ¶ ðÇܧçð Õ¹îÅð ê¹¾åð Õ¹ñò§å
ðŶ òÅÃÆ èÆð± ÕÆ îÅÜðÆ å¯º E ×zÅî ÃîËÕ ìðÅîç ÕÆåÆ þÍ
-ÜÃêÅñ ÇÃ§Ø Çã¾ñ¯º
à½ÔóÅ îËî¯ðÆÁñ àð¾Ãà é¶ ÁÖ¿â êÅá ÁÅð§í ÕðòŶ
êÇàÁÅñÅ, C éò§ìð (ÁÅÔñ±òÅñÆÁÅ)-AIHD ç¶ Õåñ¶ÁÅî ÓÚ îÅð¶ ׶ ì¶Õñð
Çþֻ ù ôðè»÷ñÆ í¶ºà Õðé ñÂÆ ê¿æ ðåé Üæ¶: ×¹ðÚðé ÇÃ§Ø à½ÔóÅ îËî¯ðÆÁñ
àð¾Ãà é¶ ò¾ÖðÆ ÇÕÃî çÆ êÇÔñÕçîÆ ÕðÇçÁ» ×¹ðç¹ÁÅðÅ î¯åÆ ìÅ× êÇàÁÅñÅ ÇòÖ¶
Á¾Ü ÃzÆ ÁÖ¿â êÅá ÃÅÇÔì çÅ ÁÅð§í ÕðòÅÇÂÁÅÍ àð¾Ãà ç¶ êzèÅé Ã: ÔÇð§çðêÅñ
ÇÃ§Ø à½ÔóÅ Ãî¶å ×¹ðç¹ÁÅðÅ ÃÅÇÔì êÔ¹§Ú¶ ÃÅð¶ ÁÅ×±Á» é¶ ð¯Ã òܯº ÁÅêäÆÁ»
çÃåÅð» Óå¶ ÕÅñÆÁ» ê¾àÆÁ» ì§é·ÆÁ»Í AIHD ç¶ Õåñ¶ÁÅî ù Õ»×ðà çÆÁ» ÇþÖ
Çòð¯èÆ éÆåÆÁ» çÅ Õ½óÅ Ã¾Ú ÕðÅð Çç§ÇçÁ» Ã: à½ÔóÅ é¶ ÁÅÇÖÁÅ ÇÕ BE ÃÅñ
ìÅÁç òÆ Ô÷Åð» ì¶Õñð Çþֻ ç¶ ÕÅåñ» ù Ã÷Å éÅ ÇîñäÅ Ô¯ð òÆ ôðîéÅÕ ×¾ñ
þÍ À¹é·» ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ÃzÆ ÁÖ¿â êÅá ÃÅÇÔì çÅ í¯× E éò§ìð ù Ãò¶ð¶ A@ òܶ
êÅÇÂÁÅ ÜÅò¶×ÅÍ ÇÂà î½Õ¶ À¹é·» éÅñ Ã: ìñç¶ò ÇÃ§Ø ìá¯ÂÆ Ú¶ÁðîËé ìñÅÕ
çîåÆ Ãé½ð, ÔðÇܧçð ÇÃ§Ø ì¾ñ Ú¶ÁðîËé îÅðÕÆà Õî¶àÆ âÕÅñÅ ÁÅÇç òÆ ÔÅ÷ð
ÃÆÍ
궺Ⱡì÷¹ð×» çÆÁ» ì¹ãÅêÅ êËéôé» éŠվචÜÅä çÆ î§×
êÇàÁÅñÅ, C éò§ìð (Ã. Çð.)-ê¿ÚÅÇÂå ï±éÆÁé çÆ îÆÇà§× êzèÅé Ôðç¶ò ÇçØ
ÇÃÁÅñ± çÆ êzèÅé×Æ Ô¶á ê¿ÚÅÇÂå íòé ÇòÚ Ô¯ÂÆÍ îÆÇà§× ÇòÚ ÃðÕÅð ò¾ñ¯º
ì¹ãÅêÅ êËéôé» çÆ êóåÅñ ÕðòÅ Õ¶ Õ¾àä ç¶ ëËÃñ¶ çÅ Ãõå Çòð¯è ÕÆåÅ Ç×ÁÅ,
ÇÕÀ¹ºÇÕ Ü¯ êËéôé» ñ¾×ÆÁ» Ô¯ÂÆÁ» Ôé, À¹Ô êÇÔñ» ÔÆ êàòÅðÆ, âÅÕàð Áå¶ ÁÅî
ÃíÅ ç¶ îå¶ ðÅÔƺ ìñÅÕ Ã§îåÆ ÇòÚ êÅà ԯ Õ¶ ñ¾×ÆÁ» Ô¯ÂÆÁ» ÔéÍ îÆÇà§× ÇòÚ
ê¿ÚÅÇÂå ÇòíÅ× ç¶ ÕðîÚÅðÆÁ», ê¿Ú» Ãðê¿Ú» ç¶ çÃåÖå» Ô¶á ܯ êz¯ëÅðî»
ìäÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅ þ, À¹Ãç¶ Ãì§è ÇòÚ ê¿ÚÅÇÂå ï±éÆÁé é¶ âÆ. ÃÆ. êÇàÁÅñÅ ù ÜÅä±
ÕðòÅÇÂÁÅ Áå¶ À¹é·» é¶ ÇòôòÅà ÇçòÅÇÂÁÅ ÇÕ ê¿ÚÅÇÂå ÇòíÅ× ù êËéôé» Ãì§èÆ
êóåÅñ 寺 ç±ð ð¾ÇÖÁÅ ÜÅò¶×ÅÍ ÇÂà Ãì§è ÇòÚ ÇñÖåÆ å½ð Óå¶ ï±éÆÁé é¶
ÇâêàÆ ÕÇîôéð ù î§× ê¾åð Çç¾åÅÍ îÆÇà§× ÇòÚ êzèÅé ÜÃòÆð ÇÃ§Ø Øé½ð, ÁòåÅð
ÇÃ§Ø êÇàÁÅñÅ, í¹Çê¿çð ÇÃ§Ø í¹éðÔ¶óÆ, ðäèÆð ÇÃ§Ø ðÅÜê¹ðÅ, Ü×çÆô ÇÃ§Ø ê±éÆÁÅ
Ãé½ð, Çéðîñ ÇÃ¿Ø îÜÅñ, ÁòåÅð ÇÃ§Ø ð¹óÕÆ, ܯÇקçð ÇÃ§Ø êzèÅé ÃîÅäÅ,
ÕðîÜÆå ÇÃ§Ø éÅíÅ, ÁîðÆÕ ÇçØ, ìñÇò§çð ÇÃ§Ø Ã¯ãÆ, ×¹ðêzÆå ÇçØ, ÜÃòÆð
ÇÃ§Ø ×ð¶òÅñ í¹éðÔ¶óÆ, ×¹ðî¹Ö ÇçØ, ×¹ðçÆê ÇÃ§Ø éÅíÅ, ìñÜÆå ÇÃ§Ø Ãé¯ð,
×¹ðîÆå ÇÃ§Ø ìñÅÕ Ãé½ð ÁÅÇç é¶ íÅ× ÇñÁÅÍ
î¹ëå îËâÆÕñ Ú˵ÕÁê Õ˺ê ñ×ÅÇÂÁÅ
ìÆÜÅ, C éò§ìð (èÆðÅ)- ÃæÅéÕ éòçÆê ÔÃêåÅñ ÇòÖ¶ âÅ: éòçÆê ÇÃ§Ø ã§âÅ çÆ
Á×òÅÂÆ ÇòÚ î¹øå îËâÆÕñ Ú˵ÕÁê Õ˺ê çÅ ÁÅï¯Üé ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ ÇÜà ÇòÚ âÅ: Áܶ
í»ìðÆ, âÅ: ÔðÇÃîðé Õ½ð, âÅ: çÆêÕ îÔÅÜé, âÅ: ðîé ïéÆ Áå¶ âÅ: í¹Çê¿çð
ÇÃ§Ø çÆ àÆî é¶ BG@ îðÆ÷» çÅ Ú˵ÕÁê ÕðÕ¶ î¹øå ÃñÅÔ å¶ çòÅÂÆÁ» Çç¾åÆÁ»Í
ÔÃêåÅñ ç¶ âÅÇÂðËÕàð êz¯: àÇÔñ ÇÃ§Ø ã§â¶ é¶ ÜÅäÕÅðÆ Çç§ÇçÁ» ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ¦î¶
Ã 寺 îËâÆÕñ Ö¶åð ÓÚ ñÅÜòÅì öòÅò» ñÂÆ ïåéôÆñ éòçÆê ÔÃêåÅñ Á§çð
À¹µÚ åÕéÆÕÆ ÃÔÈñå» òÅñÅ Áêð¶ôé æƶàð ÕÆåÅ Ç×ÁÅ þÍ Õ˺ê ç½ðÅé æƶàð
çÅ À¹çØÅàé ÕðÇçÁ» Üæ¶: ÇÕðêÅñ ÇÃ§Ø ÖÆðéÆÁ» î˺ìð ô¯zîäÆ Õî¶àÆ é¶
ÁÅÇÖÁÅ ÇÕ ÇÂà ÃÔÈñå éÅñ ÁÅðÇæÕ å½ð Óå¶ ×ðÆì ñ¯Õ» ù ñÅí Çîñ¶×ÅÍ ÇÂÃ
î½Õ¶ ǧçðÜÆå ÇÃ§Ø Ãðê¿Ú ñ¯ê¯º, Ú¶ÁðîËé ܯÇקçð ÇÃ§Ø Ã¶Ô, ì¶Á§å ÇçØ
ܾÃÆ Ãðê¿Ú ÇÕôé×ó·, ÁîðÆÕ ÇÃ§Ø ÇÛ¾ìð, ÔðÇî§çð ÇÃ§Ø Ø¹ñÅñ, Ç×: îÇÔ§çð
ÇÃ§Ø í§×ñÅ, ùÇð§çð ÇÃ§Ø î»×à ðÅî×ó·, Üæ¶: ÕðåÅð ÇÃ§Ø îÇÔçÈç», ÁðÜé
ÇÃ§Ø ÃÅìÕÅ Ãðê¿Ú عñÅñ, ÜÃî¶ñ ÇÃ§Ø Ãðê¿Ú عñÅñ, ×¹ðî¹Ö ÇÃ§Ø Ø¹ñÅñ,
ìñòÆð ÇÃ§Ø î»×à, âÅ: ÔðêzÆå Õ½ð ã§â¶, âÅ: éÅÔð ÇÃ§Ø ôÅÔê¹ð, âÅ: Çéðîñ
ÇÃ§Ø Ã¯éÆ, îÅ: ÇêÁÅðÅ ÇÃ§Ø ñ¾ñ Õñ», ðÛêÅñ ÇÃ§Ø ÚÅòÅ, êz×à ÇÃ§Ø í½ðñÅ,
ÕîñÜÆå ÇÃ§Ø ÚÅòÅ, ÃðìÜÆå ÇÃ§Ø ìÆÜÅ, ÚðéÜÆå ÇÃ§Ø ìÆÜÅ, ÚðéÜÆå ÇçØ
Ãðê¿Ú, ì¶Á§å ÇçØ, ÕîñÜÆå ÇÃ§Ø Ãî¶å Áé¶Õ» ÁÅ×È ÔÅ÷ð ÃéÍ
ê¹Çñà ù ×¹§îðÅÔ Õðé òÅñÅ ç¯ôÆ ÕÅìÈ
ðÅÜê¹ðÅ, C éò§ìð (ê. ê. ðÅÔÄ)-ê¹Çñà ڽÕÆ ë¯Õñ ê¹ÁÅǧà ç¶ Ç§ÚÅðÜ Ã:
Çí§çð ÇÃ§Ø Õ¯ñ ÇÂÕ ÇòÁÕåÆ ò¾ñ¯º ÁÅ Õ¶ ÇôÕÅÇÂå ÕÆåÆ ÇÕ À¹Ô ǧâÆׯ ÕÅð
Óå¶ âðÅÂÆòðÆ ÕðçÅ þ, À¹Ô ÇÂÕ éò§ìð ù ÇÂÕ ÃòÅðÆ ÕÅð ÇòÚ ÇìáÅ Õ¶ Çç¾ñÆ
Û¾âä Ç×ÁÅ ÃÆ Ü篺 ÃòÅðÆ ù Çç¾ñÆ Û¾â Õ¶ òÅêà ÁÅ ÇðÔÅ ÃÆ å» ðÅÜê¹ðÅ é¶ó¶
ÁÅ Õ¶ ÇÂÕ ÜËé ÕÅð ð¹ÕÆ ÇÜà ÇòÚ¯º ç¯ ÇòÁÕåÆ À¹åð¶ å¶ ÇÜé·» ò¾ñ¯º ÁÅ Õ¶
îËù çìÕÅ îÅð Õ¶ î¶ð¶ Õ¯ñ¯º ÕÅð Ö¯Ô Õ¶ ñË ×Â¶Í îËù Û¾â ׶ Áå¶ ÁÅê ëðÅð
Ô¯ ׶ ÇÜÃ é¶ ÁÅêäÆ êÇÔÚÅä ××éçÆê ÇÃ§Ø òÅÃÆ Á§ÇîzåÃð ç¾ÃÆÍ êð Ú½ÕÆ
ǧÚÅðÜ Çí§çð ÇÃ§Ø ù ô¾Õ êËä Óå¶ âðÅÂÆòð Õ¯ñ¯º ìÅðÆÕÆ éÅñ ê¹¾ÛÇ×¾Û
ÕÆåÆ å» À¹Ã é¶ ç¾ÇÃÁÅ, À¹Ã Õ¯ñ¯º ÕÅð ì¶ÕÅì± Ô¯ Õ¶ Çê¿â ÇêñÖäÆ òÅñ¶ î¯ó
Õ¯ñ ÖåÅé» ÇòÚ Çâ¾× ×ÂÆ þ êð À¹Ô ÇÂÔ ÇÂñ÷Åî ÁÅêä¶ ÇÃð 寺 ñÅÔ¹ä òÅÃå¶
ÃÅðÅ âðÅîÅ ðÚ ÇðÔÅ þÍ ê¹Çñà ò¾ñ¯º þÚÅÂÆ ÃÅÔîä¶ ÁÅÀ¹ä Óå¶ ç¯ôÆ ÇòÁÕåÆ
Çòð¹¾è î¹Õ¾çîÅ çðÜ ÕðÕ¶ À¹Ãù ÁçÅñå ÇòÚ ê¶ô ÕÆåÅ, ÇÜà ç¯ôÆ ù E éò§ìð
å¾Õ ê¹Çñà Çðî»â Óå¶ í¶Ü Çç¾åÅÍ
À¹µØ¶ òêÅðÆ ÃåêÅñ ÕÅñÆÁÅ çÅ ÁÚÅéÕ ÇçÔ»å
Ö¿éÅ, C éò§ìð (ñÅñ)-Ö¿éÅ ç¶ êzî¹¾Ö òêÅðÆ ÃzÆ ÃåêÅñ ÕÅñÆÁÅ Á¾Ü ôÅî
ÁÚÅéÕ ÃçÆòÆ ÇòÛ¯óÅ ç¶ ×Â¶Í À¹Ô Õ¾ñ ÔÆ îÅîÈñÆ ÇìîÅð ԯ¶ ÃéÍ Á¾Ü Ãò¶ð¶
ÇìñÕ¹ñ áÆÕ áÅÕ Ãé ÇÕ ôÅî ç¶ ê½ä¶ F òܶ ç¶ ÕðÆì ÁÚÅéÕ ÁÕÅñ ÚñÅäÅ Õð ׶Í
ÃzÆ ÕÅñÆÁÅ Ö¿éÅ çÆ ðÅÜéÆåÆ ÇòÚ Ãð×ðî ÃzÆ ÇçéÕð ÕÅñÆÁÅ ÃÅìÕ ÁËî. ÃÆ.,
ÃzÆ ðÅܶô ÕÅñÆÁÅ, ÇòÕÅà ÕÅñÆÁÅ Áå¶ ê¹éÆå ÕÅñÆÁÅ ç¶ ÇêåÅ ÃéÍ À¹é·» ç¶
ÁÕÅñ ÚñÅä¶ å¶ Áøïà êz×à Õðé òÅÇñÁ» ÇòÚ Ö¿éÅ ç¶ ÇòèÅÇÂÕ å¶ î¹¾Ö
êÅðñÆîÅéÆ ÃÕ¾åð Ã: ÇìÕðîÜÆå ÇÃ§Ø ÖÅñÃÅ, Ö§éÅ é×ð Õ½ºÃñ ç¶ êzèÅé Ã:
ÇÂÕìÅñ ÇçØ, ÃÆéÆÁð é¶åÅ Ã: ×¹ðêzÆå ÇÃ§Ø í¾àÆ î˺ìð ô¯zîäÆ Õî¶àÆ,
çÇò§çð ÇÃ§Ø ÚÆîÅ ê¾åðÕÅð ïÈéÆÁé ê¿ÜÅì ç¶ êzèÅé âÅ: ÔðÇܧçð ÇÃ§Ø ñÅñ, Ã:
ñÖòÆð ÇÃ§Ø ÕñÅñ îÅÜðÅ, î˺ìð òðÇÕ§× Õî¶àÆ ÁÕÅñÆ çñ ìñÇò§çð Õ½ð Ö¾àóÅ
î˺ìð ÁËÃ. ÜÆ. êÆ. ÃÆ. Áå¶ À¹é·» êåÆ Ã: çÇò§çð ÇÃ§Ø Ö¾àóÅ, Çòܶ ôðîÅ,
Ã: ðÅÇܧçð ÇÃ§Ø ÜÆå Õ½ºÃñð, ×¹ðÕÆðå ÇÃ¿Ø Õ¯àñÆ, Ôðç¶ò ÇÃ¿Ø ð¯ôÅ, Ôðì¿Ã
ÇÃ¿Ø ð¯ôÅ, ÁîðçÆê ÇÃ¿Ø ê¹ð¶òÅñ, ôôÆ òðèé Áå¶ êðîÜÆå ÇÃ¿Ø ÁÅÇç ôÅÇîñ
ÃéÍ
Á×ðòÅñ é¶ ÁÔ¹çŠçíÅÇñÁÅ
êÇàÁÅñÅ, C éò§ìð (çÅÖÅ)-ÃzÆ ðÜå Á×ðòÅñ é¶ Á¾Ü ê¿ÜÅì êzç±ôä Õ§àð¯ñ ì¯ðâ
ç¶ Ú¶ÁðîËé çÅ ÁÔ¹çŠçíÅñ ÇñÁÅ þÍ êÇÔñ¶ Ççé ÃzÆ Á×ðòÅñ çÅ ì¯ðâ ç¶
ÁÇèÕÅðÆÁ» é¶ íðò» ÃòÅ×å ÕÆåÅ Áå¶ ÃzÆ Á×ðòÅñ é¶ ÁÇèÕÅðÆÁ» Áå¶ î¹ñÅ÷î» ù
åéç¶ÔÆ éÅñ Õ§î Õðé çÆ ÃñÅÔ Çç¾åÆÍ À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ ÇÂà î½Õ¶ òÅåÅòðä ù êzç±ôä
î¹Õå ÕÆåÅ ÜÅäÅ ÔÆ ò¾âÆ ò§×Åð þÍ ÇÂà ñÂÆ Ãí ù ÇÜæ¶ ÁÅêäÆ Ç÷§î¶òÅðÆ
ÃîÞäÆ ÚÅÔÆçÆ ÔËÍ
Ö¯-Ö¯ ÓÚ ÔÃéê¹ð å¶ Õì¾âÆ ÓÚ ðññê¹ð ܯó» Ã˺àð ܶå±
êÇàÁÅñÅ, C éò§ìð (ÚÇÔñ)-ìñÅÕ êÇàÁÅñÅ-A ÁèÆé êËºç¶ GF êzÅÇÂîðÆ ÃÕ±ñ»
çÆÁ» ìñÅÕ ê¾èð çÆÁ» ֶ⻠ìÆ. êÆ. ÂÆ. ú. êÇàÁÅñÅ-A ÃzÆ Ã¹íÅô Ú§çð çÆ
Á×òÅÂÆ Ô¶á ÃðÕÅðÆ ÁËñÆî˺àðÆ ÃÕ±ñ ÜñÅñê¹ð ÇòÖ¶ Çê¿â òÅÃÆÁ» Áå¶ ÃÕ±ñ
ÁÇèÁÅêÕ» ç¶ ÃÇÔï¯× éÅñ ÕðòÅÂÆÁ» ×ÂÆÁ»Í ÇÂéÅî ò§â ÃîÅ×î ÇòÚ ÔñÕÅ
ÇòèÅÇÂÕ ÃzÆ îçé ñÅñ á¶Õ¶çÅð î¹¾Ö îÇÔîÅé ç¶ å½ð Óå¶ ôÅÇîñ Ô¯Â¶Í Ö¯-Ö¯
ñóÕ¶ Ã˺àð ÔÃéê¹ð êÇÔñ¶ Áå¶ Ã˺àð ìñì¶óÅ ç±Ãð¶, Ö¯-Ö¯ (ñóÕÆÁ») Ã˺àð
ÔÃéê¹ð êÇÔñÆ Áå¶ Ã˺àð ÃÅÇÔì é×ð ç±Ãð¶ ÃæÅé Óå¶ ÇðÔÅÍ Õì¾óÆ (ñóÕ¶)
Ã˺àð ðññê¹ð ܯóÅ êÇÔñ¶ Áå¶ Ã˺àð ÃÅÇÔì é×ð ç±Ãð¶ ÃæÅé Óå¶ ÇðÔÅÍ ç½ó»
A@@ îÆàð ñóÕ¶ Á§Çîzå êÅñ ðññê¹ð ܯóÅ êÇÔñ¶ Áå¶ ×¹ðí¶Ü ÇÃ§Ø ÃÅÇÔì é×ð
ç±Ãð¶, A@@ îÆàð ñóÕÆÁ» ÃÆîÅ ðÅäÆ ÃÅÇÔì é×ð êÇÔñ¶ Áå¶ ÇÃîðé Õ½ð ÃÅÇÔì
é×ð ç±Ãð¶, B@@ îÆàð ñóÕ¶ ùÖòÆð ÇÃ§Ø Õ½ñÆ êÇÔñ¶ Áå¶ ÔðêzÆå ÇÃ§Ø ðññê¹ð
ܯóÅ ç±Ãð¶, B@@ îÆàðñóÕÆÁ» åî§éÅ ÃÅÇÔì é×ð êÇÔñ¶ Áå¶ Ã§çÆê Õ½ð ÃÅÇÔì
é×ð ç±Ãð¶, D@@ îÆàð ñóÕ¶ ÔðÇÃîðÜÆå ÇÃ§Ø ê¿ÜÅìÆ ï±éÆòðÇÃàÆ ÃÕ±ñ êÇÔñ¶
Áå¶ ì¾ÇÚåð ÇÃ§Ø ðññê¹ð ܯóÅ ç±Ãð¶, D@@ îÆàð ñóÕÆÁ» åî§éÅ ÃÅÇÔì é×ð
êÇÔñ¶ Áå¶ Ã§çÆê Õ½ð ÃÅÇÔì é×ð ç±Ãð¶ ÃæÅé Óå¶ ðÔÆÍ ¦ìÆ ÛÅñ ×¹ðîéçÆê
ÇÃ§Ø ê¿ÜÅìÆ ï±éÆòðÇÃàÆ ÃÕ±ñ êÇÔñ¶ Áå¶ ×¹ðöòÕ ÇÃ§Ø ÃÅÇÔì é×ð ç¹Ãð¶, ¦ìÆ
ÛÅñ ñóÕÆÁ» ê±ðéÆ ç¶òÆ ìñì¶óÅ êÇÔñ¶, ÃÆîÅ ðÅäÆ ÃÅÇÔì é×ð ç±Ãð¶ ÃæÅé Óå¶
ðÔÆÍ Õ¹ôåÆÁ» BE ÇÕñ¯ ÓÚ Ã¹ÖìÆð ÇÃ§Ø Õ½ñÆ êÇÔñ¶ Áå¶ òÇð§çð Õ¹îÅð îûðÅ
Õñ¯éÆ ç±Ãð¶ ÃæÅé Óå¶ ðÔ¶Í Õ¹ôåÆÁ» C@ ÇÕñ¯ ÔðçÆê ÇÃ§Ø Õ½ñÆ êÇÔñ¶ ÁòåÅð
ÇÃ§Ø ÕðÔÅñÆ ç±Ãð¶ ÃæÅé Óå¶ ðÔ¶Í ÇÂé·» ֶ⻠çÆ ÃëñåÅ ÓÚ ÁÇèÁÅêÕ ÃzÆ
ùÇð§çð ÇÃ§Ø ÜñÅñê¹ð, ð¹Çê¿çðÜÆå Õ½ð ÃÅÇÔì é×ð, ê±ðé ÇÃ§Ø çôî¶ô é×ð,
çðô éÇÃ§Ø ÔðçÅÃê¹ð, ÁîðÜÆå Õ½ð ìÅðé, ÔÇð§çð Õ½ð Áå¶ Õ¹ñÜÆå Õ½ð îûðÅ
Õñ¯éÆ, êðîÜÆå ÇÃ§Ø Áå¶ ×¹ðÜÆå ÇÃ§Ø ééÅäñ§, åîÇî§çð ÇÃ§Ø ÜÅëðê¹ð,
Ü×î¯Ôé ÇÃ§Ø ìñì¶óÅ, èðÇî§çð ÇÃ§Ø Áå¶ ×¹ðêzÆå ÇÃ§Ø ÜéÔ¶óÆÁ», ×¹ðêzÆå
ÇÃ§Ø íà¶óÆ Õñ» ÁÇèÁÅêÕ» é¶ îÔ¾åòê±ðé í±ÇîÕÅ ÇéíÅÂÆÍ
ì§ç ç½ðÅé ê¹Çñà ðÔÆ Ú½ÕÃ-ÕÂÆ æ» Óå¶ ñŶ éÅÕ¶
êÇàÁÅñÅ, C éò§ìð (ÜÃêÅñ ÇÃ§Ø Çã¾ñ¯º)-ò¾Ö-ò¾Ö Üæ¶ì§çÆÁ» ò¾ñ¯º AIHD ç¶
ç§×Å êÆóå» ç¶ ÇÂéÃÅë ç¶ îÅîñ¶ ù ñË Õ¶ Çç¾å¶ ׶ ì§ç ÓÚ ñ¯Õ» ò¾ñ¯º Çîñ¶
íðò¶º Ãîðæé ÕÅðé ÇÂÔ îÅîñÅ Áîé ô»åÆ éÅñ é¶êð¶ Úó· Ç×ÁÅ ÇÜÃçÅ Ç÷ñ·Å
êzôÅÃé é¶ Ã¹¾Ö çÅ ÃÅÔ ÇñÁÅÍ Á¾Ü Ãò¶ð ǾÕÅ ç¹¾ÕÅ æÅò» Óå¶ Õ¹Þ ÁÅ×±Á»
é¶ ç¹ÕÅé» ì§ç ÕðòÅÂÆÁ» Áå¶ î¯àð ÃÅÂÆÕñ» Óå¶ Úó· Õ¶ ÕÅëÇñÁ» ç¶ ð±ê ÇòÚ
ì÷Åð» ÓÚ¯º ¦Ø¶Í ò¾Ö ò¾Ö æÅò» Óå¶ ÁäùÖÅòƺ ØàéÅ ù ç¶ÖÇçÁ» ê¹Çñà åËéÅå
ÕÆåÆ Ô¯ÂÆ ÃÆÍ Ç÷ñ·Å ê¹Çñà î¹ÖÆ Ã: ðäìÆð ÇÃ§Ø Ö¾àóÅ é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ Á¾Ü çÅ
ì§ç Áîé ÁîÅé éÅñ ÇÃð¶ Úó· Ç×ÁÅÍ À¹é·» ñ¯Õ» ò¾ñ¯º Çç¾å¶ ÃÇÔï¯× Óå¶
åþñÆ êz×à ÕðÇçÁ» ÁÅÇÖÁÅ ÇÕ ñ¯Õ» é¶ ÇÂà îÅîñ¶ ÇòÚ ê±ðÅ ÃÇÔï¯× Çç¾åÅÍ
Õ¹Þ Õ¹ ÁÅ×±Á» ù ê¹ÇñÃ é¶ ÇÔðÅÃå ÇòÚ ÇñÁÅ, ÇÜé·» ÓÚ¯º ÇÂÕ Õ½ºÃñð
Õ§òñÜÆå ÇÃ§Ø ×¯éÅ òÆ ôÅÇîñ þ, ÇÜà ù æ¯ó·Å Ãî» ÇÔðÅÃå ÓÚ ð¾Öä 寺 ìÅÁç
Û¾â Çç¾åÅ Ç×ÁÅÍ
ÁÅåîÅ ï¯ÜéÅ åÇÔå Ö¶åðÆ ÇÕÃÅé ÃÕ±ñ çÅ À¹çØÅàé
ëåÇÔ×ó· ÃÅÇÔì, C éò§ìð (ÔðêzÆå ÇÃ§Ø Ç×¾ñ)-Çê¿â ÇÕÃéê¹ðÅ ÇòÚñÆ ÁÕÅà â¶ÁðÆ
ëÅðî ÇòÚ ÁÅåîÅ ÃÕÆî ç¶ åÇÔå Ö¶åðÆ ÇÕÃÅé ÃÕ±ñ çÅ À¹çØÅàé ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ ÇÂÃ
î½Õ¶ Óå¶ â¶ÁðÆ ÇòíÅ× ç¶ Çéðç¶ôÕ Ç§çðÜÆå ÇÃ§Ø ÃðÅ é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ Áܯն Ã
ÇòÚ ÃæÅéÕ ê¾èð Óå¶ Áå¶ ðÅôàðÆ ê¾èð å¶ ç¹¾è Áå¶ ç¹¾è 寺 ìäÆÁ» òÃå» çÆ
î§× ìÔ¹å Ç÷ÁÅçÅ òè ×ÂÆ þ ÇÜà ÕÅðé â¶ÁðÆ ç¶ è§ç¶ 寺 ìÔ¹å Ç÷ÁÅçÅ î¹éÅëÅ
ÕîÅÇÂÁÅ ÜÅ ÃÕçÅ þÍ Ç÷ñ·Å ëåÇÔ×ó· ÃÅÇÔì ç¶ î¹¾Ö Ö¶åÆìÅóÆ ÁëÃð âÅ:
ÃðìÜÆå ÇÃ§Ø Õ§èÅðÆ Ü¯ ÇÂà êÌÅÜËÕà ç¶ Çéðç¶ôÕ Ôé, é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ Ç÷ñ·Å
ëåÇÔ×ó· ÃÅÇÔì ÇòÚ ÁÅåîÅ ÃÕÆî ç¶ åÇÔå E ÃÕ±ñ êÇÔñ» ÔÆ ÃëñåÅ ê±ðòÕ Ú¾ñ
ðÔ¶ Ôé ÇÜ毺 ÇÕÃÅé éÅ ÇÃëð éòÆéåî Ö¶åÆ åÕéÆÕ» ÔÆ ÇÃ¾Ö ðÔ¶ Ôé Ãׯº À¹Ô
ÇÂà î§Ú Óå¶ ÇÂվᶠԯ Õ¶ ÇÂÕ ç±Ü¶ éÅñ ÁÅêä¶ Ö¶åÆ åÜðì¶ òÆ Ã»Þ¶ Õð ðÔ¶
Ôé ÇÜÃ ç¶ ìÔ¹å ÔÆ ôÅéçÅð éåÆܶ ÃÅÔîä¶ ÁÅ ðÔ¶ ÔéÍ ÇÂà î½Õ¶ Óå¶ í±îÆ
ð¾ÇÖÁÅ ÁëÃð ëåÇÔ×ó· ÃÅÇÔì âÅ: çñòÆð ÇçØ, ÇçñìÅ× ÇÃ§Ø ÔÅà ÃÔÅÇÂÕ Çéðç¶ÃÕ
â¶ÁðÆ ÇòíÅ×, ÚðéÜÆå ÇÃ§Ø â¶ÁðÆ ÇòÕÅà ǧÃêËÕàð, ÁÕÅà â¶ÁðÆ ç¶ îÅñÕ
çÇò§çð ÇÃ§Ø ÁÅÇç é¶ òÆ ÁÅêä¶ ÇòÚÅð ê¶ô ÕÆå¶Í ÇÂà î½Õ¶ Óå¶ ÜÆå ÇçØ,
ÇêÁÅðÅ ÇÃ§Ø ç¯ò¶º â¶ÁðÆ ÇòÕÅà ǧÃêËÕàð, ÁòåÅð ÇÃ§Ø ìÅìñÅ, ÁîéçÆê ÇçØ
ëåÇÔ×ó· ÇéÀ¹ÁÅ, ÔðÚ§ç ×Å×óÅ Áå¶ ìÔ¹å ÃÅð¶ Ô¯ð ÇÕÃÅé ÔÅ÷ð ÃéÍ
ê¿ÜÅìÆ ÓòðÇÃàÆ ÓÚ ð¯Ã êz×àÅÀ¹ºÇçÁ» ù ÇÔðÅÃå ÓÚ ñËä çÆ îÅé ò¾ñ¯º Áñ¯ÚéÅ
êÇàÁÅñÅ, C éò§ìð (Ü. Ã. çÅÖÅ)-ò¾Ö-ò¾Ö Üæ¶ì§çÆÁ» ò¾ñ¯º ê¿ÜÅì ì§ç ç¶
Çç¾å¶ Ã¾ç¶ å¶ Á¾Ü Ãò¶ð¶ H Õ¹ òܶ ê¿ÜÅìÆ ÓòðÇÃàÆ çŠ׶à ì§ç ÕðÅÀ¹ä ç¶
îÅîñ¶ Óå¶ ê¹ÇñÃ é¶ Õ¹Þ é½ÜòÅé» ù ÇÔðÅÃå ÇòÚ ñË ÇñÁÅ Áå¶ ÇÂà Óå¶ ÇàêäÆ
ÕðÇçÁ» ÁÕÅñÆ çñ (Á§ÇîåÃð) ç¶ êzèÅé Ã: ÇÃîðéÜÆå ÇÃ§Ø îÅé é¶ ÇÕÔÅ þ ÇÕ
Ü篺 ÇÃ¾Ö Õ½î ç¶ é½ÜòÅé AIHD ÇòÚ ÇÃ¾Ö Õ½î ç¶ Õåñ¶ÁÅî ç¶ ç¯ôÆÁ» ù Ã÷Åò»
éÅ Çç¾å¶ ÜÅä ç¶ Çòð¯è ÇòÚ ô»åîÂÆ ð¯Ã êz×àÅòÅ Õð ðÔ¶ ÃÆ å» êÇàÁÅñÅ
ê¹ÇñÃ é¶ À¹é·» Óå¶ ÃÖåÆ òðåÆÍ Ã: îÅé Áé¹ÃÅð ÇÂÔ ÕÅðòÅÂÆ ê¹Çñà Áå¶
êzôÅÃé çÆ ÁÅêä¶ ñ¯Õ» À¹å¶ ÕÆåÆÁ» ÜÅ ðÔÆÁ» Ç÷ÁÅçåÆÁ» çÅ êzå¾Ö êzîÅä þÍ
Õ¯ÂÆ ÃõåÆ éÔƺ òðåÆ-Ö¼àóÅ
Ü篺 ÇÂà Ãì§èÆ ÁËÃ. ÁËÃ. êÆ. Ã: ðäìÆð ÇÃ§Ø Ö¼àóÅ éÅñ çêðÕ ÕÆåÅ å»
À¹é·» ÇÕö ÇÕÃî çÆ åÅÕå òðå¶ ÜÅä çÆ ØàéŠ寺 ÇÂéÕÅð ÕðÇçÁ» ÇÕÔÅ ÇÕ Õ¹Þ
é½ÜòÅé» ù ÇÔðÅÃå ÇòÚ ÇñÁÅ Ç×ÁÅ þÍ ëËâð¶ôé ç¶ ÁÅ×± Ã: Ü×ð±ê ÇÃ§Ø ÚÆîÅ
é¶ ò¾Ö-ò¾Ö Üæ¶ì§çÆÁ» ò¾ñ¯º ì§ç ç¶ Ã¾ç¶ ç½ðÅé Çç¾å¶ Ãîðæé çÆ ôñÅØÅ
ÕðÇçÁ» ÇÕÔÅ ÇÕ ç¯ôÆÁ» ù Ã÷Åò» ç¶ä çÆ î§× ÕðéÅ Ôð¶Õ ÇÂéÃÅëêçç ôÇÔðÆ çÅ
ëð÷ þÍ ÇÂö ç½ðÅé ×¹ðìÖô ÕÅñ½éÆ êÇàÁÅñÅ çÆ ôÅê ÕÆêð÷ òËñë¶Áð ÁËïÃƶôé
ç¶ êzèÅé Ã: ÜÃêzÆå Çç§Ø íÅàÆÁÅ é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ ì§ç ù íðò» Ô¹§×ÅðÅ ÇîÇñÁÅ
þÍ
êðÅñÆ éÅ ÃÅóé ñÂÆ ÕÅùé ÃõåÆ éÅñ Ô¯ò¶ ñÅ×±
êÇàÁÅñÅ, C éò§ìð (Ã. Çð.)-ñ¯Õ Üé ôÕåÆ êÅðàÆ ç¶ Ç÷ñ·Å êzèÅé, êÇàÁÅñÅ
ÃzÆ ×¹ðî¶ñ ÇÃ§Ø ÜÆ.Õ¶. é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ÕÅùé ÃõåÆ éÅñ ñÅ×± éÅ Ô¯ä ÕÅðé ñ¯Õ
Ççé-ÇçÔÅó¶ êðÅñÆ ù Á¾× ñÅ ðÔ¶ ÔéÍ ÇÜà ÕðÕ¶ ÃóÕ» À¹êð 觱Á» Ô¯ Ü»çÅ þ
Áå¶ ÃóÕ å¯º ¦Øä òÅñ¶ òÅÔé ÚÅñÕ» ù Õ¹Þ ÇçÖÅÂÆ éÔƺ Çç§çÅÍ ÇÂÔ¯ ÕÅðé þ
ÇÕ Ôð ð¯÷ ÔÅçö òÅêð ðÔ¶ ÔéÍ ÔÅçö òÅêðä ç¶ éÅñ-éÅñ ÇÂÔ è±§Á» òÅåÅòðä
ù ç±Çôå Õð ÇðÔÅ þÍ êzç¹ôä éÅñ Áé¶Õ» ñ¯Õ ÇìîÅð Ô¯ ðÔ¶ ÔéÍ
Þ¯é¶ çÆ ÖðÆç çÅ Õ§î ÷¯ð» Óå¶-ìÆìÆ èÅñÆòÅñ
ì¾ÃÆ êáÅä», C éò§ìð (×½åî)-îÅðÕÆà Õî¶àÆ ì¾ÃÆ êáÅä» ÁèÆé êËºç¶ ÖðÆç Õ¶ºçð»
Óå¶ Þ¯é¶ çÆ ëÃñ çÆ ÖðÆç çÅ Õ§î ìó¶ ùÚÅð± ã§× éÅñ ÷¯ð» ô¯ð» éÅñ ÜÅðÆ þ
å¶ ÃðÕÅð ò¾ñ¯º Þ¯é¶ çÆ ÖðÆç ÇéðÇòØé Õðé Ãì§èÆ ê¹ÖåŠǧå÷Åî ÕÆå¶ ×¶
ÔéÍ ÇÂà ׾ñ çÅ êz×àÅòÅ ÁéÅÜ î§âÆ ì¾ÃÆ êáÅä» ÇòÖ¶ ç¹ð×Å î¾ñ ԧà ðÅÜ çÆ
ç¹ÕÅé Óå¶ Þ¯é¶ çÆ ÖðÆç Ãì§èÆ ÕÆå¶ êzì§è» çÅ ÜÅÇÂ÷Å ñËä À¹êð§å Ç÷ñ·Å
ï¯ÜéÅ ì¯ðâ çÆ Ú¶ÁðîËé ÃzÆîåÆ ÃåÇò§çð Õ½ð èÅñÆòÅñ é¶ Õ¹Þ Ú¯äò¶º
ê¾åðÕÅð» éÅñ ×¾ñìÅå ÕðÇçÁ» ÕÆåÅÍ ÇÂà î½Õ¶ À¹é·» éÅñ îÅðÕÆà Õî¶àÆ ç¶
ÃÕ¾åð í¹Çê¿çðêÅñ ÇçØ, ëËâð¶ôé ÁÅë ÁÅó·åÆ ÁËïÃƶôé ç¶ Ã±ìŠܹÁÅǧà
êzËà ÃÕ¾åð ÃzÆ ðÅܶô Çç×ñÅ, ùÇð§çð ÇÃ§Ø í§×±, òÇð§çðêÅñ ÇçØ, Çòé¯ç
ôðîÅ, çñÜÆå ÇÃ§Ø æÅìñ», ðÅÜ Õ¹îÅð òèòÅ å¶ ÁÕÅñÆ ÁÅ×± îÅ: ÁÜÆå ÇçØ
ëÇåÔê¹ð ܾ໠òÆ î½Ü±ç ÃéÍ
ÃóÕ ç¹ðØàéÅ éÔƺ, À¹Ô å» Õåñ ÃÆ
î§âÆ ×¯Çì§ç×ó·, C éò§ìð (ùð¶ô ôðîÅ)-ìÆå¶ Ççé î§âÆ ×¯Çì§ç×ó· ç¶ ×¯Çì§ç×ó·
Õñ¾ì ç¶ î¯ó À¹µê𯺠ÇîñÆ ÁäêÛÅåÆ ñÅô çÆ êÇÔÚÅä Ô¯ä Óå¶ øåÇÔ×ó· ê¹ÇñÃ
ò¾ñ¯º ç¯ ÇòÁÕåÆÁ» ÇõñÅø Õåñ çÅ îÅîñÅ çðÜ ÕÆåÅ Ç×ÁÅ þÍ ê¹Çñà 寺 êzÅêå
ÜÅäÕÅðÆ î¹åÅìÕ ìÆå¶ Ççé ÇÂÕ CB ÃÅñÅ ÇòÁÕåÆ çÆ ñÅô ׯÇì§ç×ó· Õñ¾ì
ÃðÇÔ§ç ÃÅÂÆâ î¯ó À¹¾ê𯺠ê¹Çñà ù ìðÅîç Ô¯ÂÆ ÃÆ Áå¶ ÇÂà ù ÇÂÕ ÃóÕ
ç¹ðØàéÅ çÆ ð§×å Çç¾åÆ ×ÂÆ ÃÆÍ ÁÃñ ÇòÚ À¹Ô ÃóÕ ç¹ðØàéÅ éÅ Ô¹§ç¶ ԯ¶
ÇÂÕ ì¶ðÇÔîÆ éÅñ ÕÆåÅ Ç×ÁÅ Õåñ ÃÆÍ ê¹Çñà î¹åÅìÕ ìÆå¶ Ççéƺ ÇîzåÕ Ü×çÆê
ÇÃ§Ø ê¹¾åð Ú§éä ÇÃ§Ø òÅÃÆ ÃðÇÔ§ç ù À¹Ã ç¶ ç¯ ç¯Ãå çÆê òÅÃÆ ÃðÇÔ§ç Áå¶
ïù òÅÃÆ Çê¿â ìÔÅçð×ó· Ç÷ñ·Å øåÇÔ×ó· ÃÅÇÔì ÁÅêä¶ éÅñ Ü×çÆê ÇÃ§Ø À¹Ã çÆ
ÔÆ ÕÅð é§ìð êÆ. ìÆ. AA Õ¶. CF@@ Çò¾Ú À¹Ã ç¶ ÔÆ Ø𯺠ñË Õ¶ ׶ ÃéÍ
ê¹Çñà î¹åÅìÕ ðÃå¶ Çò¾Ú ÇÂé·» Çå§é» çÆ ÇÕö ×¾ñ å¶ åÕðÅð ìÅ÷Æ Ô¯ ×ÂÆ Áå¶
À¹é·» é¶ Ü×çÆê ÇÃ§Ø çÅ øåÇÔ×ó· ç¶ ÇÂñÅÕ¶ Çò¾Ú ìÔ¹å ÔÆ ì¶-ðÇÔîÆ éÅñ Õåñ
ÕðÕ¶ À¹Ã çÆ ñÅô î§âÆ ×¯Çì§ç×ó· ÜÆ.ÃÆ.ÁËñ. Õñ¾ì ÃðÇÔ§ç ÃÅÂÆâ î¯ó å¶
ù¾à Õ¶ ÁÅê øðÅð Ô¯ ×Â¶Í ê¹ÇñÃ é¶ çÆê Áå¶ Ã¯ù ÇõñÅø Õåñ çÅ î¹Õ¾çîÅ çðÜ
ÕðÕ¶ øðÅð ԯ¶ ç¯ôÆÁ» çÆ íÅñ ô¹ð± Õð Çç¾åÆ þÍ
ܧ×ñÆ ÜÅéòð» çÆ Ã¹ð¾ÇÖÁÅ ñÂÆ ÇòÚÅð òà»çðÅ
êÇàÁÅñÅ, C éò§ìð (Çò. êÌ.)-ǧàðéËôéñ ÇÔÀ±îé ðÅÂÆàà êz¯àËÕôé ÇìÀ±ð¯ (íÅðå)
Ç÷ñ·Å êÇàÁÅñÅ ò¾ñ¯º ÇÂÕ îÆÇà§× ÕÆåÆ ×ÂÆ ÇÜà ÇòÚ ìÆó ç¶ ÇòÚ Ô¯ ðÔ¶ ì¶ç¯ô¶
ÜÅéòð» ç¶ ÇôÕÅð çÆÁ» ܯ ØàéÅò» Ô¯ ðÔÆÁ» Ôé À¹é·» ìÅð¶ ÇòÚÅð òà»çðÅ
ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ ÇÂà î½Õ¶ Ç÷ñ·Å êÇàÁÅñÅ ç¶ êzèÅé Ã: ×¹Çð§çð êÅñ ÇÃ§Ø ÚÆîÅ å¶
Ã: çðôé ÇÃ§Ø âÆ. ÁËÃ. êÆ. êÇàÁÅñÅ, Ç÷ñ·Å ÃÕ¾åð Ã: ìñÜÆå ÇçØ, Üéðñ
ÃÕ¾åð Ã: ÁîéêzÆå ÇÃ§Ø ÔÅ÷ð ÃéÍ
îÆÇà§× ÓÚ àËÕÃÆ ÚÅñÕ» çÆÁ» î¹ôÇÕñ» ìÅð¶ ÚðÚÅ Ô¯ÂÆ
ì¾ÃÆ êáÅä», C éò§ìð (×½åî)-ÁÅñ ê¿ÜÅì àËÕÃÆ ï±éÆÁé çØðô Õî¶àÆ ç¶ Ã¾ç¶
Óå¶ çÆòÅé à¯âð î¾ñ ÔÅñ ÇòÖ¶ ñìÅ êzèÅé ÚðéÜÆå ÇÃ§Ø ñ½º×¯òÅñ çÆ êzèÅé×Æ
Ô¶á ÇÂÕ ÇòôÅñ ñìÅ ê¾èðÆ îÆÇà§× ì¹ñÅÂÆ ×ÂÆ ÇÜà ÇòÚ Ã±ìÅ íð ç¶ Ãî±Ô
àËÕÃÆ ÚÅñÕ å¶ îÅñÕ» é¶ ôî±ñÆÁå ÕÆåÆÍ ÇÂà îÆÇà§× ÇòÚ àËÕÃÆ ÚÅñÕ» å¶
îÅñÕ» ù ÇéåÅêzåÆ ê¶ô ÁÅ ðÔÆÁ» î¹ôÇÕñ» ìÅð¶ ÇòÚÅð òà»çðÅ Õðé À¹êð§å
Ç÷ñ·Å êzì§èÕÆ Õ§êñËÕà ñÅ׶ î¹¾Ö îÅð× Óå¶ ÃðÕÅð Çòð¹¾è ÜÅî ñÅ Õ¶ ÇòôÅñ
ð¯Ã èðéÅ Çç¾åÅ Ç×ÁÅÍ èðé¶ ù ÁòåÅð ÇÃ§Ø îËä îÅÜðÆ, Ãîô¶ð ÇÃ§Ø Ã¹éÅî,
ÕðîÜÆå ÇÃ§Ø ÚÆîÅ î§âÆ, ìñç¶ò ÇÃ§Ø î¯×Å, ÜÃÇò§çð ÇÃ§Ø ìðéÅñÅ, ÔðçÆê
ÇÃ§Ø îÅéÃÅ, ×¹ðçÆê ÇÃ§Ø êÇàÁÅñÅ, éòçÆê ÇÃ§Ø ìÇá§âÅ å¶ îñÕÆå ÇÃ§Ø íç½ó
寺 ÇÂñÅòÅ ÃÅìÕÅ î§åðÆ âÅ: Ôðì§Ã ñÅñ, Õ»×ðÃÆ ÁÅ×± ðäÜÆå ÇÃ§Ø åðÖÅä
îÅÜðÅ, ô¯z.ÁÕÅñÆ çñ Á§ÇîzåÃð ç¶ ÂÆîÅé ÇÃ§Ø îÅé å¶ ÇÂÕìÅñ ÇÃ§Ø ÇàòÅäÅ
ÁÅÇç ÁÅ×±Á» é¶ Ã§ì¯èé ÕÆåÅÍ ÇÂà î½Õ¶ Ç÷ñ·Å àËÕÃÆ ï±éÆÁé ç¶ êzèÅé ÁòåÅð
ÇÃ§Ø îËäÆ îÅÜðÆ çÆ Ã¹Ú¾ÜÆ Á×òÅÂÆ Ô¶á Ç÷ñ·¶ ç¶ ÇâêàÆ ÕÇîôéð ù î§× ê¾åð
ç¶ä À¹êð§å À¹é·» ò¾ñ¯º ÇòôòÅà ÇçòÅÀ¹ä Óå¶ ÇÂÔ ÜÅî ü¾Õ ÇñÁÅ Ç×ÁÅÍ
Á½ðå» ñÂÆ î¹ó 寺 îÅêç§â ÇéðèÅðå Õðé çÆ ñ¯ó-âÅ: ÜÃêÅñ ÇçØ
êÇàÁÅñÅ, C éò³ìð (Ü. Ã. çÅÖÅ)-ÒÁÅè¹ÇéÕ Áå¶ Ã§ÃÅðÆÕðé çÆ ç¹éÆÁ» ç¶ ç½ð
ÇòÚ ÃÅù íÅðåÆ Á½ðå» çÆ åð¾ÕÆ Ãì³èÆ îÅêç³â î¹ó 寺 ÇéðèÅðå Õðé¶ Ô¯ä׶
ÇÕÀ°ºÇÕ ïÈðêÆÁé îÅâñ ÃÅâÆÁ» Õçð» ÕÆîå» Áå¶ ðÆåÆ ÇðòÅÜ» éÅñ î¶ñ éÔƺ
Ö»ç¶Í ÃÅâÆÁ» Á½ðå» çÆÁ» ÇñÖå» ÇòÚ ÁäùäÆÁ» Áå¶ éÅ ê¶ô ÕÆå¶ ×¶ ÃÅèé» ù
À°íÅðé çÅ ò¼âÅ îÅçÅ ÔË ÇÕÀ°ºÇÕ íÅðåÆ Á½ðå» ìÅÔðÆ Áå¶ Á³çðÈéÆ ç¹éÆÁ»
êzåÆ ìóŠóò¶çéôÆñ ðò¼ÂÆÁÅ ð¼ÖçÆÁ» ÔéÍÓÓ ÇÂé·» ÇòÚÅð» çÅ êz×àÅòÅ
ê³ÜÅìÆ ïÈéÆòðÇÃàÆ ç¶ À°ê-Õ°ñêåÆ âÅ. ÜÃêÅñ ÇÃ³Ø é¶ ç¯ ÇçéÅ Ãðì íÅðåÆ
ÇÂÃåðÆ ñ¶ÖÕ ÕÅéëð³Ã ç¶ À°çØÅàéÆ ÃîÅ×î çÆ êzèÅé×Æ ÕðÇçÁ» ÕÆåÅÍ ê³ÜÅìÆ
ïÈéÆòðÇÃàÆ ç¶ ÃËé¶à ÔÅñ ÇòÖ¶ ÇÂÔ ÕÅéøð³Ã ïÈéÆòðÇÃàÆ ç¶ ê³ÜÅìÆ ÇòÕÅÃ
ÇòíÅ× Áå¶ ÃÅÇÔå ÁÕÅçîÆ, éòƺ Çç¼ñÆ ç¶ ÃÇÔï¯× éÅñ ÕðòÅÂÆ ÜÅ ðÔÆ ÔËÍ ÇÂÃ
î½Õ¶ âÅ. ÇÃ³Ø é¶ ÕÅéøð³Ã ÓÚ ç¶ô íð 寺 ÇÔ¾ÃÅ ñËä ÁÅÂÆÁ» BA ÇÂÃåðÆ ñ¶ÖÕ»
ù òÆ ÃéîÅÇéå ÕÆåÅÍ À°µØ¶ ñ¶ÖÕ Áå¶ ÃÅÇÔå ÁÕÅçîÆ, éòƺ Çç¼ñÆ ç¶ À°ê-êzèÅé
âÅ. ùÇå³çð ÇÃ³Ø é±ð é¶ ÕÅéëð³Ã ÓÚ íÅ× ñËä ÁÅÂÆÁ» ÇÂÃåðÆ ñ¶ÖÕ» ù ÁêÆñ
ÕÆåÆ ÇÕ À°é·» ù ÇÂà êñ¶àëÅðî 寺 ÇÂÃåðÆÁ» çÆ ÇìÔåðÆ ñÂÆ íÅðåÆ Õçð»
ÕÆîå» òÅñÅ îÅâñ À°íÅðé çÅ ïåé ÕðéÅ ÚÅÔÆçÅ ÔËÍ ÇÂà î½Õ¶ âÅ. ùÕÇðåÅ êÅñ
Õ°îÅð, âÅ. èéò³å Õ½ð é¶ ÇòÚÅð êÌ×à ÕÆå¶Í ÕÅéøð³Ã ç¶ êÇÔñ¶ Ççé ç¶
ÁÅð³íÕ ÃËôé çÆ êzèÅé×Æ âÅ. çñÆê Õ½ð ÇàòÅäÅ é¶ ÕÆåÆÍ çÈܶ ÃËôé çÆ
êzèÅé×Æ ÁéÅÇîÕÅ é¶ ÕÆåÆ ÜçÇÕ åÆܶ ÃËôé çÆ êzèÅé×Æ êzÇåíÅ ÃåêæÆ é¶
ÕÆåÆÍ ÒÕÇòåÅ êÅáÓ ç¶ Çòô¶ Óå¶ òéÆåÅ, éÃÆî ÃÅëÂÆ, ôìéî ÁÃÅÔ, ÃÅÇÔéÅ
ÖÅéÅ, ÇéðÈêîÅ ç¼å, ðåÆ ÃÕöéÅ, óå¯ô îÅïÅî¯Ôé é¶ ÁÅêä¶-ÁÅêä¶ êðÚ¶ êó¶·Í
ÃðÕÅðÆ ÁÇèÕÅðÆ å¶ ÕðîÚÅðÆ ñ¯Õ» êzåÆ ÜòÅìç¶Ô Ô¯ä-ÇñìóÅ
ëåÇÔ×ó· ÃÅÇÔì, C éò³ìð (í±ôé ÃÈç, ÔðêzÆå ÇÃ§Ø Ç×¼ñ)-ÃðÕÅðÆ ÁÇèÕÅðÆ Áå¶
ÕðîÚÅðÆ ñ¯Õ öòÕ Ô¯ä ç¶ éÅå¶ ñ¯Õ» êzåÆ ÜòÅìç¶Ô Ôé, ÇÂà ñÂÆ À°Ô ÃðÕÅð
ç¹ÁÅðÅ ×ðÆì òð× ç¶ ñ¯Õ» çÅ ÜÆòé ÇîÁÅð À°µÚÅ Ú¹¼Õä ñÂÆ ÚñÅÂÆÁ» Ü»çÆÁ»
ñ¯Õ íñÅÂÆ çÆÁ» ÃÕÆî» ù ÃÅðæÕ íÅòéÅ éÅñ ñÅ×È Õðé å» Ü¯ Ô¶áñ¶ ê¼èð å¼Õ
ñ¯óò³ç ñ¯Õ ÇÂé·» ÃÕÆî» çÅ ñÅí À°áÅ ÃÕäÍ ÇÂé·» ÇòÚÅð» çÅ êz×àÅòÅ î˺ìð
êÅðñÆî˺à Ã: ùÖç¶ò ÇÃ³Ø ÇñìóÅ é¶ ì¼Úå íòé ÇòÖ¶ Ç÷ñ·¶ ÇòÚ Õ¶ºçð ÃðÕÅð
çÆ ÃÔÅÇÂåÅ éÅñ Ú¼ñ ðÔÆÁ» ñ¯Õ íñÅÂÆ çÆÁ» ÃÕÆî» çÅ ÇéðÆÖä Õðé ñÂÆ Ç÷ñ·Å
ê¼èð çÆ ÇòÜÆñ˺à Áå¶ î½éÆàÇð³× Õî¶àÆ çÆ îÆÇà³× çÆ êzèÅé×Æ ÕðÇçÁ» ÕÆåÅÍ
À°é·» ÁÇèÕÅðÆÁ» ù ÇÂÔ òÆ ÇÕÔÅ ÇÕ Ã Áé°ÃÅð ìçñ ðÔÆÁ» êzÃÇæåÆÁ» ù
î¹¼Ö ð¼ÖÇçÁ» Ã çÅ ÔÅäÆ ìäÕ¶ ÇÂé·» ÃÕÆî» ù ñÅ×È ÕÆåÅ ÜÅò¶ å» Ü¯
ÃðÕÅð êzåÆ ñ¯Õ» ç¶ ÇòôòÅà ÇòÚ Ô¯ð òÅèÅ Ô¯ ÃÕ¶Í À°é·» îÆÇà³× Çò¼Ú¯º Õ°Þ
ÇòíÅ×» ç¶ ÁÇèÕÅðÆ ç¶ ×Ëð ÔÅ÷ð Ô¯ä çŠ׳íÆð é¯Çàà ÇñÁÅ Áå¶ ÇâêàÆ ÕÇîôéð
ù ÇÕÔÅ ÇÕ ÇÂé·» ÁÇèÕÅðÆÁ» ç¶ ÇÖñÅë Ãõå ÕÅðòÅÂÆ ÕÆåÆ ÜÅò¶Í ÇâêàÆ ÕÇîôéð
ÃzÆ ïôòÆð îÔÅÜé é¶ ÁÇèÕÅðÆÁ» ò¼ñ¯º î˺ìð êÅðñÆî˺à ù ÇÂÔ ïÕÆé ÇçòÅÇÂÁÅ
ÇÕ ÃÅðÆÁ» íñÅÂÆ ÃÕÆî» ç¶ àÆÚ¶ Çîæ¶ Ã Çò¼Ú êÈð¶ ÕÆå¶ ÜÅä×¶Í îÆÇà³×
ÓÚ ÇòèÅÇÂÕ Áîñ¯Ô Ã: ÃÅèÈ ÇÃ³Ø èðîïå, òèÆÕ ÇâêàÆ ÕÇîôéð ÃzÆ êzçÆê ÇóØ
ÕÅñ¶Õ¶, ÃzÆ ÁËÚ. ÁËÃ. Ú¼áÅ ÃÕ¼åð Ç÷ñ·Å êzÆôç 寺 ÇÂñÅòÅ ò¼Ö-ò¼Ö ÇòíÅ×»
ç¶ ÁÇèÕÅðÆ òÆ ôÅÇîñ ԯ¶Í
ê³ÜÅì éËôéñ ìËºÕ ÓÚ ÜÅ×ðÈÕåÅ ÔøåÅ ô¹ðÈ
«ÇèÁÅäÅ, C éò¿ìð (ÁôòéÆ Ü¶åñÆ)-ê³ÜÅì éËôéñ ìËºÕ C éò¿ìð 寺 G éò¿ìð
å¼Õ «ÇèÁÅäÅ ÃðÕñ çÆÁ» ÃÅðÆÁ» ìð»Ú» ÇòÚ ÇòÜÆñ˺à ÜÅ×ðÈÕåÅ ÔøåÅ ô¹ðÈ Õð
ÇðÔÅ ÔËÍ Õ¶ºçðÆ ÇòÜÆñ˺à ÕÇîôé çÆÁ» ÔçÅÇÂå» Áé°ÃÅð ÃÌÆ ÜÆ. ÁËÃ. Ú½ÔÅé
ÇâêàÆ Üéðñ îËé¶Üð Õî ÃðÕñ Ô˵⠫ÇèÁÅäÅ é¶ Á¼Ü ÇÂæ¶ ÃðÕñ ÁÅÇøÃ ç¶ Ãí
î¹ñÅ÷î» é±¿ ÃîÈÇÔÕ å½ð Óå¶ ÇízôàÅÚÅð çÈð Õðé çÆ ÃÔ¹¿ Ú¹ÕÅÂÆÍ À°é·»
ê³ÜÅì éËôéñ ìËºÕ çÆ åð¼ÕÆ òèÅÀ°ä ñÂÆ ÇìÔåð ×ÅÔÕ Ã¶òÅò» ç¶ä çÆ òÚéì¼èåÅ
òÆ ç¹ÔðÅÂÆÍ ÃÌÆ Ú½ÔÅé é¶ ç¼ÇÃÁÅ ÇÕ ÇòÜÆñ˺à ÜÅ×ðÈÕåÅ ÔøåÅ ÃðçÅð ò¼ñí
íÅÂÆ êà¶ñ çÆ ïÅç ÇòÚ ÇízôàÅÚÅð 鱿 Ü󷯺 ê¹¼àä ñÂÆ Ôð ÃÅñ îéÅÇÂÁÅ Ü»çÅ
ÔËÍ À°é·» ÕðîÚÅðÆÁ» 鱿 ÇízôàÅÚÅð ç¶ îÅó¶ éåÆÇÜÁ» êÌåÆ Ã¹Ú¶å ðÇÔä ñÂÆ
ÇÕÔÅÍ ÇÂà î½Õ¶ Óå¶ ÃÌÆ Ü¶. Õ¶. ×¹êåÅ ÃÔÅÇÂåÅ Üéðñ îËé¶Üð, ÃÌÆ êÆ. Õ¶.
Ú½èðÆ ÃÔÅÇÂÕ Üéðñ îËé¶Üð, ÃÌÆ îñÇò¿çð ÇÃ³Ø î¹¼Ö êÌì¿èÕ, ÃÌÆ Ã¹éÆñ ïéÆ
î¹¼Ö êÌì¿èÕ Ãî¶å ìËºÕ ç¶ çÈÃð¶ ÃÆéÆÁð ÁÇèÕÅðÆ òÆ î½ÜÈç ÃéÍ
ÕðîÅ ÔÃêåÅñ ÓÚ âÅÕàðÆ Õ˺ê ñ¼×Å
«ÇèÁÅäÅ, C éò¿ìð (ÇÃÔå êÌåÆÇéè)-×¹ðÈ éÅéÕ ÁòåÅð ê¹ðì 鱿 ÃîðÇêå ÕðîÅ
ÔÃêåÅñ ÃîðÅñÅ Ú½ºÕ «ÇèÁÅäÅ ÓÚ ÇÂÕ ÇòôÅñ âÅÕàðÆ Õ˺ê ñ×ÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ
âÅÕàðÆ Õ˺ê çÅ À°çØÅàé ÕðÇçÁ» ܶñ· î³åðÆ Ã: ÔÆðÅ ÇÃ³Ø ×ÅìóÆÁÅ é¶ ÇÕÔÅ
ÇÕ ÁÇÜÔ¶ î¹øå âÅÕàðÆ Õ˺ê ÃîÅÜ ç¶ ×ðÆì Áå¶ ñ¯óò¿ç îðÆ÷» ñÂÆ ñÅÔ¶ò¿ç
Çüè Ô¹¿ç¶ Ôé, ܶÕð Õ˺ê ñ×ÅÀ°ä òÅñ¶ êÌì¿èÕ ÇÂîÅéçÅðÆ Áå¶ ñ×é éÅñ Õ¿î
ÕðéÍ ÇÂà î½Õ¶ Óå¶ ÔÃêåÅñ ç¶ î¹¼Ö êÌì¿èÕ Ã: í×òÅé ÇÃ³Ø íÅÀ± é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ
ÔÃêåÅñ ò¼ñ¯º íÇò¼Ö ÇòÚ òÆ î¹øå âÅÕàðÆ Õ˺ê çÆ ñóÆ ÜÅðÆ ð¼ÖÆ ÜÅò¶×ÆÍ
ÇÂà î½Õ¶ Óå¶ ÔÃêåÅñ çÆÁ» ò¼Ö ò¼Ö âÅÕàðÆ àÆî» ò¼ñ¯º ò¼Ö ò¼Ö ð¯×» 寺
êÆó·å C@@ ç¶ ÕðÆì îðÆ÷» çÆ ÇÃÔå çÅ ÇéðÆÖä ÕÆåÅ Ç×ÁÅ, Ü篺 ÇÕ BE@ îðÆ÷»
ç¶ ÇÜé·» 鱿 Ççñ çÅ Õ¯ÂÆ ð¯× Ô¯ä çÆ ô¼Õ ÃÆ, ç¶ î¹¿ìÂÆ çÆ ÇÂÕ éÅîÆ
êÌï¯×ôÅñÅ çÆ âÅÕàðÆ àÆî ò¼ñ¯º ÖÈé ç¶ î¹øå àËÃà ÕÆå¶ ×Â¶Í ÇÂà î½Õ¶ îÅé
ÇÃ³Ø íÅÀ±, âÅ: òÅÂÆ ÁËÃ. òÅñÆÁÅ, âÅ: ìñçÆê ÇóØ, ÁÕÅñÆ ÁÅ×È ðäèÆð ÇóØ
ñÅâÆ, ÔðÇÜ¿çÜ ÇóØ, Ãòðé ÇÃ³Ø îÔ¯ñÆ, á¶Õ¶çÅð ×¹ðÇì³çð ÇÃ³Ø ñÅâÆ, ê̯:
ìñÇò¿çð ÇÃ³Ø ñÅàÆ, ÃñÅî Ç÷¿ç×Æ ëÅÀ±ºâ¶ôé ç¶ êÌèÅé îéÜÆå ÃËäÆ, ×¹ðî¶ñ
ÇóØ, îÇÔ³çð ÇóØ, ÔéÆ, îÅÃàð éÛ¼åð ÇÃ³Ø Ãî¶å Ô¯ð ÁÇÔî ÃÖôÆÁå» ÔÅ÷ð
ÃéÍ
éð¯Â¶ ÃîÅÜ çÆ
ÇÃðÜäÅ ñÂÆ ×¹ð± ÃÅÇÔìÅé» ò¾ñ¯º Çç¾åÆ ÇüÇÖÁÅ Óå¶ Ú¾ñä çÆ ñ¯ó-ÇåòÅóÆ
â¶Ôñ¯º, C éò§ìð (Á§ÇîzåêÅñ ÇÃ§Ø ÕËñ¶) ÃÅù ÇÂ¾Õ éð¯Â¶ Áå íÅÂÆÚÅðÕ Ã»Þ
òÅñ¶ ÃîÅÜ çÆ ÇÃðÜäÅ ñÂÆ ×¹ð± ÃÅÇÔìÅé» ò¾ñ¯º Çç¾åÆ ÇüÇÖÁÅ å¶ Ú¾ñä çÆ
ñ¯ó þÍ ÇÂÔé» ÇòÚÅð» çÅ êz×àÅòÅ î˺ìð êÅðñÆî˺à ÃzÆ î¹éÆô ÇåòÅóÆ é¶
Çê¿â Øò¾çÆ ç¶ ×¹ðç¹ÁÅðÅ ÃÅÇÔì ÇòÖ¶ é×ð ò¾ñ¯º Ãz: êðîÜÆå ÇÃ§Ø Øò¾çÆ
âÅÇÂðËÕàð ÇîñÕ êñÅà «ÇèÁÅäÅ çÆ Á×òÅÂÆ ÓÚ ÃzÆ ×¹ð± éÅéÕ ç¶ò ÜÆ ç¶ ÁÅ×îé
ê±ðò ù ÃîðÇêå êŶ ׶ ÁÅÖ¿â êÅá ç¶ í¯×» ÇòÚ ôî±ñÆÁå Õðé Ã ÕÆåÅÍ
ÇÂà Ã ÃÅìÕÅ Ã: îñÕÆå ÇÃ§Ø çÅÖÅ é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ Á¾Ü ×¹ð± ÃÅÇÔìÅé ò¾ñ¯º
çðÃŶ ׶ îÅð× å¯º íàÕ Õ¶ ÜÅå êÅå ç¶ Õ¯Ôó Çò¾Ú ëà ü¾Õ¶ Ô»Í í¯× À¹êð§å
é×ð ÇòÚ é×ð ÕÆðåé òÆ ÃÜÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ ÇÂà î½Õ¶ ÃÅìÕÅ î§åðÆ Ã: îñÕÆå ÇçØ
çÅÖÅ, ÃÅìÕÅ îÁð éÅÔð ÇÃ§Ø Ç×¾ñ, ÃzÆ êòé çÆòÅé, í¹Çê¿çð ÇÃ§Ø èð½ó,
êzèÅé ×¹ðîÆå ÇÃ§Ø Çî§à±, ÔðíÜé ÇçØ, Ü×çò ÇçØ, îéÜÆå ÇÃ§Ø ê¿Ú, ìñÜÆå
ÇçØ, êðîÜÆå ÇÃ§Ø ÃÅìÕÅ Ãðê¿Ú, ×¹ðîñ Õ½ð Ãðê¿Ú, ñìçÅð Ü×çò ÇçØ, ìÆìÆ
ùÇð§çð Õ½ð çîåÆ î˺ìð, ×¹ðÃòÕ ÇÃ§Ø ê¿Ú, çñÜÆå ÇÃ§Ø ÃÅÀ±, ÔðêÅñ ÇçØ,
ÃÅìÕÅ Ãðê¿Ú ×¹ðìÖô ÇçØ, ìÅê± ÔðíÜé ÇÃ§Ø Ç×¾ñ, ñÖòÆð ÇÃ§Ø ê¿Ú, ×¹ðîñ
ÇÃ§Ø ê¿Ú, ÔðÚ§ç ÇçØ, êðîÜÆå ÇçØ, Õ¹ñçÆê ÇçØ, ×¹ðî¶ñ ÇçØ, ÜÃêÅñ
ÇÃ§Ø Áå ðäÜÆå ÇÃ§Ø ÔÅ÷ð ÃéÍ
ÁÕÅñÆ çñ Õåñ¶ÁÅî ç¶ ç¯ôÆÁ» 鱿 Ã÷Åò» ÇçòÅÀ°ä ñÂÆ ñóÅÂÆ ÜÅðÆ ð¼Ö¶×Å-öÖò»
«ÇèÁÅäÅ, C éò¿ìð (×¹Çð³çð ÇóØ)-ÃÈÚéÅ Áå¶ ñ¯Õ ÿêðÕ î³åðÆ Ã: öòÅ ÇóØ
öÖò» é¶ ÇÕÔÅ ÔË ÇÕ ô¯ÌîäÆ ÁÕÅñÆ çñ éò¿ìð ÓHD ç¶ ÇÃ¼Ö Õåñ¶ÁÅî ç¶ ç¯ôÆÁ»
鱿 Ã÷Åò» ÇçòÅÀ°ä ñÂÆ ÁÅêäÆ ñóÅÂÆ Çéð¿åð ÜÅðÆ ð¼Ö¶×ÅÍ Á¼Ü ÇÂæ¶ ×¼ñìÅå
ç½ðÅé À°é·» ÇÕÔÅ ÇÕ ÇÃ¼Ö ÇÂÕ ìÔÅçð Áå¶ ç¶ô í×å Õ½î ÔË Áå¶ íÅðå çÆ
êÌíÈÃåÅ ÇòÚ êÈðé ïÕÆé ð¼ÖçÆ ÔË êð ÓHD Õåñ¶ÁÅî ç¶ BE òð·¶ ìÆå ÜÅä Óå¶
òÆ êÆóå êÌÆòÅð» 鱿 ÇÂéÃÅø éÔƺ ÇîÇñÁÅ, ÇÕÀ°ºÇÕ ÕÅåñ» 鱿 ÃðÕÅðÆ
ÃðêÌÃåÆ ÇîñÆ Ô¯ÂÆ ÔËÍ Ã¶Öò» é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ ÇÂÔ ìóÆ î³çíÅ×Æ ×¼ñ ÔË ÇÕ ÃÅâ¶
ÁÅêä¶ ÔÆ ç¶ô ÇòÚ Ç³éÆ ò¼âÆ ê¼èð Óå¶ Çüֻ çÅ Õåñ¶ÁÅî ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ À°é·»
ÇÂà Õåñ¶ÁÅî 鱿 ÇëðÕ± ç¿×¶ î³éä 寺 ÇÂéÕÅð ÕðÇçÁ» À°Ã Ã çÆ Õ»×ðÃ
ÃðÕÅð Óå¶ ç¯ô ñ×ÅÀ°ºç¶ ԯ¶ ÇÕÔÅ ÇÕ ÇÂÔ À°é·» çÆ êÇÔñ» ÔÆ Ã¯ÚÆ ÃîÞÆ
ï¯ÜéÅò¼è ÕÅðòÅÂÆ ÃÆÍ À°é·» Õ»×ðà ÃðÕÅð» 鱿 ÇÂà Õåñ¶ÁÅî ñÂÆ ç¯ôÆ
áÇÔðÅÀ°ºÇçÁ» ÇÕÔÅ ÇÕ Õ»×ðà ÃðÕÅð ò¼ñ¯º ܯ ÕÇîôé ìäŶ ׶, À°Ô Õ»×ðÃÆ
ÁÅ×ÈÁ» Ü×çÆô àÅÂÆàñð, ÁËÚ. Õ¶. ÁËñ. í×å Áå¶ Ã¼Üä Õ°îÅð 鱿 ÕñÆé ÇÚ¼à
ç¶ä ñÂÆ ìäŶ ׶ ÃéÍ À°é·» ÇÕÔÅ ÇÕ Õ»×ðà ò¼ñ¯º ð¿×ÅéÅæé ÕÇîôé ìäÅÇÂÁÅ
Ç×ÁÅ, ÇÜÃé¶ ÇÂé·» Õ»×ðÃÆ ç¯ôÆÁ» 鱿 ÕñÆé ÇÚ¼à Çç¼åÆ Áå¶ ÇÂ毺 å¼Õ ÇÕ
ð¿×ÅéÅæé 鱿 ðÅÜ ÃíÅ çÆ ÃÆà ç¶ Õ¶ ÇéòÅÇÜÁÅ Ç×ÁÅÍ Ã: öÖò» é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ
ÇêÛñÆ ÁÕÅñÆ íÅÜêÅ ÃðÕÅð Ã dz鷻 ç¿×Å êÆó·å êÌÆòÅð» 鱿 î¯ÔÅñÆ, «ÇèÁÅäÅ
Áå¶ Á³ÇîÌåÃð ÇòÖ¶ îÕÅé ìäÅ Õ¶ ÁñÅà ÕÆå¶ ×¶ Ãé, êð ÕËêàé ÁîÇð³çð ÇóØ
çÆ ÃðÕÅð é¶ ÇÂÔ ÁñÅàî˺à ð¼ç Õð Çç¼åÆÍ À°é·» ÇÕÔÅ ÇÕ ê³ÜÅì ÃðÕÅð ç¿×Å
êÆóå êÌÆòÅð» çÆ íñÅÂÆ Áå¶ î¹ó òöÇìÁ» ñÂÆ òÚéì¼è ÔËÍ
×¹ðç¹ÁÅðÅ Õñ×Æèð ÇÃ³Ø ÃíÅ ÇòÖ¶ ÃîÅ×î ԯ¶
«ÇèÁÅäÅ, C éò¿ìð (ÁôòéÆ Ü¶åñÆ)-ôÇÔð ç¶ Õ¶ºçðÆ ÁÃæÅé ×¹ðç¹ÁÅðÅ ÃÌÆ ×¹ðÈ
Õñ×Æèð ÇÃ³Ø ÃíÅ ÇòÖ¶ ÃÅÇÔì ÃÌÆ ×¹ðÈ éÅéÕ ç¶ò ÜÆ îÔÅðÅÜ çÅ ÁÅ×îé ê¹ðì
ìóÆ ôðèÅ Áå¶ ÃÇåÕÅð ÃÇÔå îéÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ ×¹ðç¹ÁÅðÅ ÃÅÇÔì ç¶ Ú¶ÁðîËé
×¹ðÚðé ÇÃ³Ø é¶ ç¼ÇÃÁÅ ÇÕ Ãò¶ð Áå¶ ôÅî Çòô¶ô çÆòÅé ÃÜŶ ×Â¶Í ÇÂà Ã
íÅÂÆ åÅðìñìÆð ÇÃ³Ø ÔÜÈðÆ ðÅ×Æ çðìÅð ÃÅÇÔì, íÅÂÆ ô½ÕÆé ÇÃ³Ø ÔÜÈðÆ ðÅ×Æ
çðìÅð ÃÅÇÔì, íÅÂÆ ×¹ðÚðé ÇÃ³Ø ÔÜÈðÆ ðÅ×Æ çðìÅð ÃÅÇÔì, íÅÂÆ çÇò¿çð ÇóØ
ÔÜÈðÆ ðÅ×Æ çðìÅð ÃÅÇÔì, íÅÂÆ ðÇÜ¿çðêÅñ ÇÃ³Ø ÜÆ Ü×ÅèðÆ òÅñ¶, íÅÂÆ
×¹ðÇî³çðêÅñ ÇÃ³Ø ñÅñ, íÅÂÆ ×¹ðî¹¼Ö ÇÃ³Ø À±éÅ ÃÅÇÔì òÅñ¶, íÅÂÆ ÜÃìÆð
ÇÃ³Ø ÖÅñÃÅ, íÅÂÆ ð¹Çê³çðêÅñ ÇóØ, Õñ×Æèð ×ðñ÷ ÃÆéÆÁð êìÇñÕ ÃÕ±ñ ç¶
ì¼Ú¶, ÇÂÃåðÆ ÃÇåÃ¿× ÃíÅ, íÅÂÆ ÁÜî¶ð Ã¿Ø Ö³é¶ òÅñ¶ Áå¶ ÇÂÃåðÆ ÃÇåÿ×
ÃíÅ çÆÁ» ìÆìÆÁ» é¶ ÕÆðåé ÕÆåÅÍ íÅÂÆ ÃÅÇÔì íÅÂÆ ×¹Çð³çð ÇÃ³Ø é¶ ÁÅ×îé
ÕæÅ ÕÆåÆÍ ÇÂà Ã ë¹¼ñ» çÆ òðÖÅ ÕÆåÆ ×ÂÆÍ ÁÅ×îé ê¹ðì Ã Üñ¶ìÆÁ»,
êÕ½ó¶, ÖÆð, ñ¼â± Áå¶ ×¹ðÈ ç¶ ¦×ð Áå°¼à òðåŶ ×Â¶Í Çòô¶ô çÆêîÅñÅ ÕÆåÆ
×ÂÆÍ ÇÂà Ã ×¹ðîÆå ÇÃ³Ø êÌèÅé, ÜðéËñ ÇóØ, Ü×åÅð ÇóØ, ÿå¯Ö ÇóØ,
×¹ðÚðé ÇÃ³Ø Ú¿é, í¹Çê³çðêÅñ ÇóØ, ×¹ðÇî³çð ÇÃ³Ø ì¼åðÅ, å¶ÇÜ¿çðêÅñ
ÇóØ, ÁÜÆå ÇÃ³Ø ÕÅñóÅ, Ôðì¿Ã ÇÃ³Ø ÛÅìóÅ, ìñìÆð ÇóØ, Õ¿òñÜÆå ÇóØ,
ÔðÕÆðå ÇóØ, êðîÜÆå ÇÃ³Ø ÖÅñÃÅ, ÁîðÜÆå ÇÃ³Ø ÚÅòñÅ, Ü×ÜÆå ÇÃ³Ø ¦×ð Õî¶àÆ
êÌèÅé, îÇÔ³çðêÅñ ÇÃ³Ø èòé î½ÜÈç ÃéÍ ×¹ðç¹ÁÅðÅ ÃÅÇÔì çÆ êÌì¿èÕ Õî¶àÆ
ò¼ñ¯º ×¹ðÈ Øð ÇòÚ ÔÅ÷ðÆ íðé ÁŶ ÕËìÇéà î³åðÆ Üæ¶çÅð ÔÆðÅ ÇÃ³Ø ×ÅìóÆÁÅ
Áå¶ ÁËÃ. ÁËÃ. êÆ. âÅ: ùÖÚËé ÇÃ³Ø Ç×¼ñ 鱿 Ú¶ÁðîËé ×¹ðÚðé ÇÃ³Ø Áå¶
ÃîÈÔ êÌì¿èÕ Õî¶àÆ ò¼ñ¯º ÃéîÅé ÇÚ¿é· ñ¯ÂÆ ÇÃðêÅú ç¶ Õ¶ ÃéîÅÇéå ÕÆåÅ
Ç×ÁÅÍ Ú¶ÁðîËé ×¹ðÚðé ÇÃ³Ø é¶ ÁÅÂÆÁ» ÿ×å» çÅ è¿éòÅç ÕÆåÅÍ |
|
|
