ÃÕ±ñ òËé ÓÚ¯º Çâ¼×ä ÕðÕ¶ H ÃÅñÅ ÇòÇçÁÅðæÆ çÆ î½å
â¼ìòÅñÆ, B@ éò³ìð (ÇÂÕìÅñ ÇÃ³Ø ô»å)- ÃæÅéÕ Ú¶åÕ ð¯â Óå¶ ÃÇæå ÔËëâ
×°çÅî ç¶ é¶ó¶ ÃÕÈñ òËé çÆ ÇÖóÕÆ ÁÚÅéÕ Ö¹¼ñä ÕðÕ¶ Çâ×¼ä ÕÅðé åÆÜÆ
ÜîÅå ÓÚ êó·ç¶ H ÃÅñÅ ÃÕÈñÆ ÇòÇçÁÅðæÆ çÆ î½å Ô¯ ×ÂÆ ÔËÍ êÌÅêå
ÜÅäÕÅðÆ ç¶ Áé°ÃÅð Çê³â ô¶ð×ó· ç¶ òÅÃÆ îÅéÇò³çð ÇÃ³Ø çÅ ÇÂÕñ½åÅ
ê°¼åð ××éçÆê ÁÅêä¶ Ø𯺠ÃÕÈñ çÆ òËé ÇòÚ ÃòÅð Ô¯ Õ¶ â¼ìòÅñÆ ôÇÔð ç¶
ÇÂ¼Õ Çé¼ÜÆ ÃÕÈñ ÇòÚ êó·ä ñÂÆ ÁÅ ÇðÔÅ ÃÆ ÇÕ ÇÜò¶º ÔÆ ÇÂÔ ÃÕÈñ òËé
ÃæÅéÕ ÔËëâ ×°çÅî» ç¶ é¶ó¶ ê¼°ÜÆ å» ÁÚÅéÕ ÃÕÈñ òËé çÆ ÇÖóÕÆ Ö¹¼ñ ×ÂÆ
Áå¶ éåÆܶ òܯº ××éçÆê çÆ ÃóÕ Óå¶ Çâ¼×ç¶ ÃÅð ÔÆ î½å Ô¯ ×ÂÆÍ î½Õ¶ ç¶
×òÅÔ» Áé°ÃÅð ÃÕÈñ òËé Çò¼Ú Ç÷ÁÅçÅ ì¼Ú¶ ìËᶠԯä Áå¶ ÇÖóÕÆ ç¶ Õ¯ñ
ÔËñêð éÔƺ ðÇÔä ÕðÕ¶ ÇÂÔ ÔÅçÃÅ òÅêÇðÁÅÍ Ü¶Õð ÃÕÈñ òËé Çò¼Ú ÔËñêð
î½ÜÈç Ô°³çÅ å» ÇÂÔ çðçéÅÕ ÔÅçÃÅ àñ ÃÕçÅ ÃÆÍ
ÇìÜñÆ çÅ ìçñ ìä¶ Ã¯ñð òÅàð ê¿ê òÆ ìçñ¶ ÔÅñå» çÆ í¶à Úó¶·
ìÇá§âÅ, B@ éò§ìð (Õ§òñÜÆå ÇÃ§Ø Çþè±)- ðÅÜ ç¶ ÇÕÃÅé» ù ÷îÆé çÆ
ÇçÚÅÂÆ ñÂÆ ÇìÜñÆ çÆ ÇÕ¾ñ·å Áå¶ ÇìÜñÆ ÖðÇÚÁ» 寺 Û¹àÕÅðÅ ÇçòÅÕ¶
ïð À±ðÜÅ ðÅÔÆ î¹øå Ö¶å» çÆ ÇçÚÅÂÆ Õðé çÆ ï¯Üé» Ô½ñÆ-Ô½ñÆ ìçñ¶
ÔÅñå» çÆ í¶ºà Úó· Õ¶ ÁÅÖðÆ ÃÅÔ» Óå¶ ê¹¾Ü Ú¾¹ÕÆ þÍ Õ¶ºçð Áå¶ ðÅÜ
ÃðÕÅð ò¾ñ¯º ÃìÇÃâÆÁ» ç¶ Õ¶ ÇÕÃÅé» ù À¹åôÅÇÔå Õðé òÅñÆ À¹Õå ï¯ÜéÅ
ÇòÚ åÕéÆÕÆ ÕîÆÁ» Áå¶ ÷îÆé çÆÁ» ìçñÆÁ» ÔÅñå» Áå¶ êzíÅòôÅñÆ ã§× éÅñ
ñÅ×± éÅ Ô¯ä ÕðÕ¶ ÇÕÃÅé» çÅ ÇÂà ï¯ÜéŠ寺 ÕðÆì-ÕðÆì î¯Ô í§× Ô¯ä
ñ¾×Å ÔËÍ ê¿ÜÅì À±ðÜÅ ÇòÕÅà ¶ܧÃÆ ê¶âÅ ò¾ñ¯º ÇÕÃÅé» ù øÃñ» çÆ
ÇçÚÅÂÆ ç¶ Ã êËçÅ Ô§ç¶ ÇìÜñÆ Ã§Õà 寺 Û¹àÕÅðÅ ÇçòÅÀ¹ä ñÂÆ Áå¶
ÇçÚÅÂÆ çÆ ÷ð±ðå ù ê±ðÅ Õðé ñÂÆ ÕðÆì çÔÅÕÅ êÇÔñ» ðÅÜ ÇòÚ Ã½ð À±ðÜÅ
òÅñ¶ ê¿ê» ù ñ×ÅÀ¹ä çÆ êzÇÕÁÅ ô¹ð± ÕÆåÆ ×ÂÆ ÃÆÍ Ã±åð» Áé¹ÃÅð ÃÅñ
B@@@-B@@A çÅ ÇÂà ï¯ÜéÅ ç¶ ô¹ð±ÁÅåÆ Ã Õ¶ºçð ÃðÕÅð ò¾ñ¯º êÇÔñ»
ïñð òÅàð ê¿ê Óå¶ B ñ¾Ö 寺 òÆ ò¾è Áå¶ F@ Ô÷Åð ð¹ê¶ çÆ ÃìÇÃâÆ ðÅÜ
ÃðÕÅð é¶ Çç¾åÆ ÜçÇÕ ìÅÕÆ ðÅôÆ Ãì§Çèå ÇÕÃÅé é¶ ç¶äÆ ÃÆÍ ÇÂà ï¯ÜéÅ ù
ÇÕÃÅé» é¶ ÃìÇÃâÆ ò¾è Ô¯ä ÕðÕ¶ êÇÔñ¶ êÇÔñ Ö±ì ÁêéÅÇÂÁÅ Áå¶ E@@ ê¿ê
ðÅÜ ÇòÚ ÃæÅÇêå ÕÆå¶ ×Â¶Í ÃÅñ B@@B-@C ÇòÚ G@@ ê¿ê ñ×Ŷ ׶
B@@C-B@@D ÇòÚ Õ¶ºçð ÃðÕÅð ò¾ñ¯º ÇÂà Óå¶ Çç¾åÆ Ü»çÆ ÃìÇÃâÆ Óå¶ íÅðÆ
Õà½åÆ ÕðÇçÁ» ÃìÇÃâÆ çÆ ðÅôÆ ÇòÚ íÅðÆ Õà½åÆ Õð Çç¾åÆ ÇÜà éÅñ ÇÕÃÅé»
çÆ ÇÂà ï¯ÜéŠ寺 ÇçñÚÃêÆ òÆ Ø¾àä ñ¾×Æ Õ¹Þ ÕÅðé» ÕðÕ¶ À¹Õå ÃÅñ» ÇòÚ
Õ¶ºçð ò¾ñ¯º êËÃÅ òÆ éÔÆ ÁÅÇÂÁÅ ÇÜà éÅñ ê¿ê ñ×ÅÀ¹ä çÆ î¹ÇÔ§î ÇòÚ òÆ
Öó¯å ÁÅ ×ÂÆÍ î¯à¶ å½ð Óå¶ Ôð ÃÅñ Õ¶ºçð ò¾ñ¯º ÜÅðÆ ÃìÇÃâÆ ÇòÚ ÕÆåÆ
Ü»çÆ Õà½åÆ Áå¶ ðÅÜ ÇòÚ Ççé êzåÆ Ççé ԶỠÜÅ ÇðÔÅ êÅäÆ ç¶ ê¾èð Áå¶
êÇÔñ» ñ×Ŷ ÇÂé·» ïñð òÅàð ê¿ê» ç¶ Õñê¹ðÇ÷Á» çÆ ñ¯óƺçÆ ç¶ÖíÅñ Áå¶
ÃÅí çíÅñ Ö¹ä¯ ÇÂÔ ï¯ÜéÅ ìÔ¹åÆ ÕÅðÅ×Åð éÅ ÃÅìå Ô¯ Õ¶ ÇÕÃÅé» ÇòÚ
ñ¯ÕÇêzÁÅ éÔƺ ìä ÃÕÆ Í Ã±åð» Áé¹ÃÅð ÇÂà ï¯ÜéÅ åÇÔå ðÅÜ ÇòÚ ÇêÛñ¶
ÃÅñ» ÇòÚ ñ×Ŷ ׶ ÕðÆì AHE@ ê¿ê» ÇòÚ¯º BB@ ê¿ê ò¾Ö-ò¾Ö ÕÅðé» ÕðÕ¶
Õ§î Õðé 寺 ÁÃîð¾æ Ô¯ îÇÔ÷ ô¯ÁêÆà ìäÕ¶ ðÇÔ ×¶ ÔéÍ ÇòíÅ×Æ Ã±åð»
Áé¹ÃÅð ÇÕÃÅé» ù ïð À±ðÜÅ ç¶ ï§åð» êzåÆ î¹ó 寺 À¹åôÅÔå Õðé ñÂÆ
ÇÂö êzÕÅð çÆ ÇÂÕ éòƺ ï¯ÜéÅ ÇåÁÅð ÕÆåÆ þ ÇÜà åÇÔå Ô¹ä ïÁÅÇÂñ
Õ§÷ðò¶ôé ÇòíÅ× ò¾ñ¯º ïñð òÅàð ê¿ê» ù å¹êÕÅ ÇçÚÅÂÆ ñÂÆ òðåä ñÂÆ
ÃìÇÃâÆ ç¶ä çÆ ï¯ÜéÅ ÇåÁÅð ÕÆåÆ þ ÇÜà éÅñ ÇÜæ¶ Ã¯ð À±ðÜÅ çÅ íðò»
À¹êï¯× ÕðÕ¶ ÇçÚÅÂÆ ÕÆåÆ ÜÅ ÃÕ¶×Æ À¹æ¶ Õ¹¾Þ Ô¾ç å¾Õ ÇÕÃÅé» ù
ÇçÚÅÂÆ ñÂÆ ÇìÜñÆ Óå¶ ÇéðíðåÅ éÔƺ ð¾ÖäÆ êò¶×ÆÍ Ü¶Õð ÇÂÔ ÃÕÆî Õ¶ºçð
Áå¶ ðÅÜ ÃðÕÅð òñ¯º çÜÆç×Æ éÅñ ñÅ×± ÕÆåÆ Ü»çÆ å» ÇÕÃÅé» ç¶ Ö¶åÆ
ñÅ×å õðÇÚÁ» ÇòÚ Õà½åÆ ÁÅÀ¹ä ÕðÕ¶ À¹é·» çÆ ÁÅðÇæÕåÅ î÷ì±å Ô¯äÆ ÃÆ
êð åÕéÆÕÆ ÖÅîÆÁ» Áå¶ é÷ðÁ§çÅ÷Æ ÕðÕ¶ ÇÂÃç¶ ìÔ¹å¶ ÃÅðÇæÕ ÇþචéÔƺ
ÇéÕñ ÃÕ¶Í
ïÈæ Õ»×ðà çÅ òëç ÇâêàÆ ÕÇîôéð ù ÇîÇñÁÅ
îÅéÃÅ, B@ éò§ìð (Çòô¶ô êzåÆÇéè)- Ç÷ñ·Å ïÈæ Õ»×ðÃ ç¶ êzèÅé ×¹ðêzÆå
ÇÃ§Ø Çò¾ÕÆ ÁËâò¯Õ¶à çÆ é¹îÅǧç×Æ Ô¶á é½ÜòÅé» çÅ ÇÂÕ òëç ÇâêàÆ
ÕÇîôéð ù ÇîÇñÁÅÍ À¹é·» ÁÅêä¶ îËî¯ð§âî ÇòÚ Ç÷ñ·¶ ÇòÚ êËéôé èÅðÕ» çÆ
Ô¯ ðÔÆ Ã¹èÅÂÆ Ãì§èÆ ×¾ñ À¹áÅÂÆ Áå¶ î§× ÕÆåÆ ÇÕ î§× ÕÆåÆ ÇÕ Ã¹èÅÂÆ
Õðé òÅñÆ àÆî ç¶ î˺ìð» ç¹ÁÅðÅ Òò¯àð ÃÈÚÆÓ ò¯àð ôéÅÖåÆ ÕÅðâ Ü» ðÅôé
ÕÅðâ ÇòÚ çðÜ À¹îð Ãì§èÆ ò¶ðÇòÁ» ù ÁÅèÅð ìäÅ Õ¶ êËéôé» éÅ Õ¾àÆÁ»
ÜÅä ÇÕªÇÕ À¹Õå ÃÅð¶ ÃðÕÅðÆ çÃåÅò¶÷» ÇòÚ À¹îð Ãì§èÆ ò¶ðÇòÁ» ÇòÚ
ÇÂÕÃÅðåÅ éÔƺ Ô¹§çÆ Ü» Çëð Ç÷ÁÅçÅåð ÃÔÆ ÜÅäÕÅðÆ çðÜ Ô¯äÆ Ã§íò éÔƺ
þÍ ÇÂà î½Õ¶ ðòÆ ð¹êÅñ ÁËâò¯Õ¶à êzèÅé ìñÅÕ ïÈæ Õ»×ðÃÆ îÅéÃÅ ôÇÔðÆ,
ÔðÇò§çð ÕÅñÅ êzèÅé ìñÅÕ îÅéÃÅ ÇçÔÅåÆ, ùÖÇò§çð ÇÃ§Ø Ã¹¾ÖÆ êzèÅé
ìñÅÕ ÃðçÈñ×ó·, ÔðêzÆå ÇÃ§Ø é§ç×ó· ìñÅÕ êzèÅé Þ¹éÆð, ×¹ðñÅí ÇçØ
îÅÔñ ÁËâò¯Õ¶à, ÇêzæÆêÅñ ÇÃ§Ø ÁËâò¯Õ¶à, ñòðÆå ÇÃ§Ø ÇþèÈ ÁËâò¯Õ¶à,
Õ¹ñò§å ÇÃ§Ø îÇáÁÅÂÆÃð ÁÅÇç ÔÅ÷ð ÃéÍ
ÚËµÕ ìÅÀ±ºÃ Ô¯ä Óå¶ Û¶ îÔÆé¶ çÆ ÕËç
ìÇá§âÅ, B@ éò§ìð (×¹ðå¶Ü ÇÃ§Ø Çþè±)- Õð÷¶ ìçñ¶ ìËºÕ ù Çç¾åÅ Ú˵Õ
ìÅÀ±ºÃ Ô¯ä ç¶ îÅîñ¶ ÇòÚ îÅéï¯× ÁçÅñå é¶ ÇÂÕ ÇòÁÕåÆ ù ðÕî çÆ
ÁçÅÇÂ×Æ, ê¿Ü Ô÷Åð ܹðîÅéÅ Áå¶ F îÔÆé¶ ÕËç çÆ Ã÷ŠùäÅÂÆ þÍ êÅzêå
ÜÅäÕÅðÆ Áé¹ÃÅð Ã: ÁÜî¶ð ÇÃ§Ø ê¹¾åð çðôé ÇÃ§Ø òÅÃÆ Õ¯àìÖå± é¶
î¯àðÃÅÂÆÕñ ÖðÆçä ñÂÆ ÃÇÔÕÅðÆ ìËºÕ ìz»Ú ðÅî» î§âÆ êÅïº Õð÷Å ÇñÁÅ
ÃÆÍ À¹Ãé¶ ÇÂà Õð÷¶ çÆ òÅêÃÆ ñÂÆ ìËºÕ ù À¹Õå ðÕî ÚËµÕ ç¶ Çç¾åÅÍ Ü篺
êËÇÃÁ» çÆ ê±ðåÆ ñÂÆ ÃÇÔÕÅðÆ ìËºÕ é¶ ÚËµÕ À¹Õå ÇòÁÕåÆ ç¶ ÖÅå¶ ÇòÚ
ñÅÇÂÁÅ å» êËö éÅ Ô¯ä ÕÅðé ÚËµÕ ìÅÀ±ºÃ Ô¯ Ç×ÁÅÍ ìËºÕ é¶ êËÇÃÁ» çÆ
òññÆ ñÂÆ Ãì ܹâÆôÆÁñ îËÇÜÃàð¶à åñò§âÆ ÃÅì¯ îÅéï¯× ìñÇò§çð Õ¹îÅð
ôðîÅ çÆ ÁçÅñå ÇòÚ Õ¶Ã çÅÇÂð Õð Çç¾åÅÍ îÅéï¯× ÁçÅñå é¶ ÁÜî¶ð ÇÃ§Ø ù
Õð÷¶ çÆ ðÕî çÆ ÁçÅÇÂ×Æ Õðé, ê¿Ü Ô÷Åð ð¹ê¶ ܹðîÅéÅ íðé ç¶ éÅñ-éÅñ
F îÔÆé¶ çÆ ÕËç çÆ Ã÷ŠùäÅÂÆ þÍ
×ÆÜð çÆ ×Ëà éÅñ ôËñð îÅñÕ çÆ î½å
ðÅîê°ðÅ ë±ñ, B@ éò³ìð (ñòñÆ ×¯ÇÂñ)- Á¼Ü éÔÅÀ°ºç¶ Ã ×°ÃñÖÅé¶ ÇòÚ
éò ÇòÁÅÔ¶ ôËñð îÅñÕ ù ×ÆÜð ×Ëà Úó· ÜÅä ÕÅðé î½å Ô¯ä çÅ ç°õç ÃîÅÚÅð
ÇîÇñÁÅ ÔËÍ ÜÅäÕÅðÆ Áé°ÃÅð ðÅÂÆà Çîñð÷ ÁËïÃƶôé ç¶ Ç÷ñ·Å êÌèÅé
êÌô¯åî Õ°îÅð çÅ é½ÜòÅé ì¶àÅ îé¯Ü Õ°îÅð (BD) Á¼Ü ç°ÇêÔð éÔÅÀ°ä ñÂÆ
×°ÃñÖÅé¶ ÇòÚ Ç×ÁÅÍ À°Ã Ã Øð ÇòÚ Õ¯ÂÆ êÇðòÅðÕ î˺ìð î½Ü±ç éÔƺ
ÃÆ êð Øð ÃëÅÂÆ Õðé òÅñÆ îÅÂÆ î½Ü±ç ÃÆÍ Üç ÕÅëÆ ç¶ð å¼Õ îé¯Ü Õ°îÅð
éÔÅ Õ¶ ìÅÔð éÔƺ ÁÅÇÂÁÅ å» îÅÂÆ é¶ ÇÂà çÆ Ã±ÚéÅ Á»ã-×°Á»ã ÇòÚ
Çç¼åÆÍ ÇÂà Óå¶ ×°Á»ãÆÁ» ç¶ ñóÕ¶ é¶ ×°ÃñÖÅé¶ çÅ çðòÅ÷Å å¯ÇóÁ» å» À°Ã
Ã îé¯Ü ì¶Ô¯ôÆ çÆ ÔÅñå ÇòÚ ÇêÁÅ ÃÆÍ å°ð³å À°Ã ù é¶óñ¶ âÅÕàð ç¶
ÇñÜÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅ êð À°Ã é¶ ÇÃòñ ÔÃêåÅñ í¶Ü Çç¼åÅÍ ÇÃòñ ÔÃêåÅñ ñË Õ¶ ׶
å» âÅÕàð» é¶ À°Ã ù ÇîÌåÕ Ø¯Çôå Õð Çç¼åÅÍ îé¯Ü çÆ î½å Óå¶ ÇÂñÅÕ¶ ç¶
ÇÃÁÅÃÆ ÁÅ×±Á», òêÅðÕ, ÃîÅÇÜÕ å¶ èÅðÇîÕ Üæ¶ì³çÆÁ» ç¶ ÁÅ×±Á» é¶ ×ÇÔð¶
ç°¼Ö çÅ êÌ×àÅòÅ ÕðÇçÁ» êÆóå êÇðòÅð éÅñ ÔîçðçÆ êÌ×àÅÂÆ ÔËÍ
E@ ÃÅñÅ ÁäêÛÅå¶ ÇòÁÕåÆ çÆ ñÅô ìðÅîç
â¼ìòÅñÆ, B@ éò³ìð (ÇÂÕìÅñ ÇÃ³Ø ô»å)- ÃæÅéÕ ìÇá³âÅ Ú½ºÕ ç¶ é÷çÆÕ
ñ¼×í¼× ÇÂ¼Õ E@ ÃÅñÅ ÁäêÛÅå¶ ÇòÁÕåÆ çÆ ñÅô ìðÅîç Ô¯ÂÆ ÔËÍ ñÅô ìðÅîç
Ô¯ä éÅñ ÁÅñ¶ ç°ÁÅñ¶ ç¶ Ö¶åð ÇòÚ ÃéÃéÆ ëËñ ×ÂÆÍ æÅäÅ ôÇÔð ê°Çñà é¶
î½Õ¶ Óå¶ êÔ°³Ú Õ¶ ñÅô ù ÁÅêä¶ Õìܶ ñË ÇñÁÅ Áå¶ ñÅô ù ê¯ÃàîÅðàî ñÂÆ
ÃðÕÅðÆ ÔÃêåÅñ í¶Ü Çç¼åÅÍ õìð ÇñÖ¶ ÜÅä å¼Õ ñÅô çÆ ôéÅÖå éÔƺ Ô¯ ÃÕÆ
ÃÆÍ ê¹ÇñÃ é¶ î°¼ãñÆ êóåÅñ À°êð³å ñÅô ù ôéÅÖå ñÂÆ î¹ðçÅ Øð Çò¼Ú
ð¼ÇÖÁÅ ÔËÍ
ìÇá§âÅ Ç÷ñ·¶ ç¶ BDH ÃÕ±ñ ÒòËìÃÅÂÆàÓ ðÅÔƺ Ç÷ñ·Å ÇþÇÖÁÅ çøåð éÅñ
ܹó¶
ìÇá§âÅ, B@ éò§ìð (Ã. Çð.)- ìÇá§âÅ Ç÷ñ·¶ ç¶ BDH Áêð ÁËñÆî˺àðÆ
ÃðÕÅðÆ ÃÕ±ñ òËìÃÅÂÆà ðÅÔƺ Ç÷ñ·Å ÇþÇÖÁÅ çøåð (ÃËÕ§âðÆ) éÅñ ܹó ׶
ÔéÍ ÇÂà òËìÃÅÂÆà çÅ é» ÒâÆÂÆúÁÅÇëÃìÆ.àÆ.ÁÅÂÆ.ÕÅîÓ ð¾ÇÖÁÅ þÍ ÇÂÃ
òËìÃÅÂÆà ç¶ Çå§é ÇԾö ð¾Ö¶ ׶ ÔéÍ ÃÕ±ñ» ç¶ î¹ÖÆÁ» ù ÁÅêäÆÁ»
Çðê¯ðà» í¶Üä ñÂÆ Òñ¯×ÇÂéÓ çÆ ò¾ÖðÆ ÃÔ±ñå Çç¾åÆ ×ÂÆ þÍ íÅò¶º ÇÂÔ
òËìÃÅÂÆà Á§×ð¶÷Æ ÇòÚ þ êð ÜñçÆ ÔÆ ÃÕ±ñ î¹ÖÆÁ» ù ê¿ÜÅìÆ ÇñêÆ ÇòÚ
ÇÂñËÕàzÅÇéÕ ê¾åð ÇòÔÅð çÆ ÃÔ±ñå Çç¾åÆ ÜÅò¶×ÆÍ ÇÂà ò˵ìÃÅÂÆà ç¶
ÕÅñî ÒÚ¦å õìð»Ó Ôð åð·» çÆ ÃÕ±ñ» éÅñ çì§èå ÜÅäÕÅðÆ Çç¾åÆ ÜÅò¶×ÆÍ
ÇÂà ðÅÔƺ ÃÕ±ñ Áå¶ ÇþÇÖÁÅ çøåð âÅÕ çÅ ÁÅçÅé-êzçÅé òÆ Õð ÃÕä׶Í
ÇÂÔ ÜÅäÕÅðÆ ÇþÇÖÁÅ ÇòíÅ× ç¶ ÇÂÕ ì¹ñÅð¶ é¶ Á¾Ü ÇÂæ¶ Çç¾åÆÍ
ç¯ ÚŬ í¾áÆÁ» ëóÆÁ»
îÅéÃÅ, B@ éò§ìð (Ã. ð.)-æÅäÅ Ãçð îÅéÃÅ ò¾ñ¯º ç¯ ÚŬ í¾áÆÁ» ìðÅîç
ÕðÕ¶ ç¯ôÆ ÚðéÜÆå ÇÃ§Ø ÚðéÅ, ì¯Ø ÇÃ§Ø À¹ðø ùÖÇò§çð ÇÃ§Ø òÅÃÆ
éÇð§çðê¹ðÅ ù ÕÅìÈ ÕðÕ¶ À¹é·» êÅïº BC@ ÇÕñ¯×ðÅî ñÅÔä å¶ H.FBF ñÆàð
ôðÅì éÅÜÅÇÂ÷ ìðÅîç ÕðòÅ Õ¶ ÁÅìÕÅðÆ ÁËÕà åÇÔå ò¾Ö-ò¾Ö î¹Õ¾çî¶ çðÜ
ÕÆå¶ ÔéÍ
ÇÕÃÅé Üæ¶ì§çÆÁ» ò¾ñ¯º Ç×zëåÅðÆÁ» çÅ Çòð¯è Õðé çÅ ÁËñÅé
ìð¶àÅ, B@ éò§ìð (Çòô¶ô êzåÆÇéè)- íÅðåÆ ÇÕÃÅé ïÈéÆÁé (¶ÕåÅ) ìñÅÕ
ì¹ãñÅâÅ çÆ îÆÇà§× ìñÅÕ êzèÅé ñÛîä ÇÃ§Ø Ú¾Õ ÁñÆô¶ð çÆ êzèÅé×Æ Ô¶á
Ô¯ÂÆ, ÇÜà ÇòÚ ÇÕÃÅé» çÆÁ» Õð÷¶ ç¶ Ãì§è ÇòÚ òÅð§à ñË Õ¶ ÕÆåÆÁ» ÜÅ
ðÔÆÁ» Ç×zëåÅðÆÁ» çŠקíÆð é¯Çàà ñËºç¶ Ô¯Â¶ çØðô å¶÷ Õðé çÅ ëËÃñÅ
ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ îÆÇà§× ÇòÚ ìñÅÕ îÅéÃÅ ç¶ êzèÅé îÇÔ§çð ÇÃ§Ø íËäÆìÅØÅ å¶
Ç÷ñ·Å Çò¾å ÃÕ¾åð ÇÂÕìÅñ ÇÃ§Ø îÅéÃÅ Çòô¶ô å½ð Óå¶ ê¹¾Ü¶Í îÆÇà§× ù
çì¯èé ÕðÇçÁ» îÇÔ§çð ÇÃ§Ø ÇçÁÅñê¹ðÅ é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ ÇÂÕ êÅö ÃÇÔÕÅðÆ
ì˺ջ ç¶ ÁÇèÕÅðÆ Õð¯ó» çÅ ×ìé Õð Çç§ç¶ Ôé å¶ ÇÕÃÅé» ù êÈðÅ Õð÷Å òÆ
éÔƺ Çîñ ÇðÔÅ å¶ Çé¾ñ ÖÅå¶ òÅñ¶ ÇÕÃÅé» ù òÆ éÕç Õð÷¶ å¶ ÖÅç 寺
ÜòÅì Çîñ ü¾ÕÅ þ, ÇÜà ù ñË Õ¶ Ç÷ñ·Å ê¾èð Óå¶ ÷¯ðçÅð çØðô Çò¾ÇãÁÅ
ÜÅò¶×ÅÍ îÆÇà§× ÇòÚ BF éò§ìð ù Çê¿â ÔÅÕîòÅñÅ ç¶ ÇÕÃÅé çÆ Ô¯ ðÔÆ
Õ¹ðÕÆ çÅ ÷ìðçÃå Çòð¯è Õðé çÅ ëËÃñÅ ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ îÆÇà§× ÇòÚ ÃÈìÅ Õî¶àÆ
î˺ìð Õ¹ñò§å ÇÃ§Ø ÇÕôé×ó·, Ç÷ñ·Å îÆå êzèÅé ×¹ðܧà ÇÃ§Ø î§ØÅäÆÁ»,
çðôé ÇÃ§Ø ×¹ðé¶ Õñ», ðÅîëñ ÇÃ§Ø ìÔÅçðê¹ð, ñÅí ÇÃ§Ø ìð¶àŠ寺
ÇÂñÅòÅ ç¯ çðÜé ç¶ ÕðÆì Çê¿â ÇÂÕÅÂÆÁ» ç¶ ÁÔ¹ç¶çÅð ôÅÇîñ ԯ¶Í
Ãçð ê¹Çñà îÅéÃÅ ò¾ñ¯º âÅÕÅ îÅðé çÆ ÇåÁÅðÆ Õð ðÔ¶ Çå§é ÕÅìÈ
îÅéÃÅ, B@ éò§ìð (×¹ðÚ¶å ÇÃ§Ø ë¾å¶òÅñÆÁÅ)- Ãçð ê¹Çñà îÅéÃÅ é¶
î¹ÖìðÆ Çîñä Óå¶ âÅÕÅ îÅðé çÆ ÇåÁÅðÆ Õð ðÔ¶ ê¿Ü ÇòÁÕåÆÁ» ÇòÚ¯º Çå§é
ÇòÁÕåÆÁ» ù ÁÃñÅ å¶ îÅðÈ ÔÇæÁÅð» Ãî¶å Ç×zøåÅð Õðé çÅ çÅÁòÅ ÕÆåÅ þÍ
ÁËÃ. ÁÅÂÆ. ÔðêÅñ ÇÃ§Ø î¹¾Ö ÁëÃð æÅäÅ Ãçð îÅéÃÅ é¶ ÕÅìÈ ÕÆå¶
ùÖçðôé ÇÃ§Ø À¹ðø çðôé ÇÃ§Ø ê¹¾åð ÁîðÆÕ ÇÃ§Ø òÅÃÆ ÃÅÔ¯Õ¶ ÔÅñ òÅÃÆ
èé½ñÅ êÅïº ÇÂÕ ÇðòÅñòð CB ì¯ð å¶ E ð½ºç ìðÅîç ÕÆå¶ ÔéÍ ÇÂö åð·»
ðäÜÆå ÇÃ§Ø À¹ðø ÜÆå ê¾¹åð Çî¾áÈ ÇÃ§Ø òÅÃÆ ìÆðÕñ» å¶ ÁÜî¶ð ÇçØ
À¹ðø í¯ñÅ ê¹¾åð î¹ÖÇåÁÅð ÇÃ§Ø òÅÃÆ ÇÖÁÅñÅ Õñ» ù ÕÅìÈ ÕðÕ¶ À¹Ã êÅïº
ðÅâ å¶ îÅðÈ ÔÇæÁÅð ìðÅîç ÕÆå¶ ×¶ Ôé ÜçÇÕ Ü×ç¶ò ÇÃ§Ø å¶ í¹Çê¿çð
ÇÃ§Ø À¹ðë Çí§çÅ òÅÃÆ áÈÇáÁ»òÅñÆ ð¯â îÅéÃÅ í¾Üä ÇòÚ Ãøñ Ô¯ ׶Í
ç¯ôÆÁ» Çòð¹¾è Á/è CII, D@B ÇÔ§: ç§: BE/ED/EI ÁÃñÅ ÁËÕà åÇÔå æÅäÅ
Ãçð îÅéÃÅ ÇòÖ¶ êðÚÅ çðÜ ÕðÕ¶ åøåÆô ô¹ðÈ Õð Çç¾åÆ þÍ
é½òƺ êÅåôÅÔÆ ç¶ ôÔÆçÆ ê¹ðì Ãì§èÆ é×ð ÕÆðåé ÃÜÅÇÂÁÅ
ì¹ãñÅâÅ, B@ éò§ìð (ðÅÔÆ)- é½ò¶º êÅåôÅÔ ÃzÆ ×¹ð± å¶× ìÔÅçð ÜÆ ç¶
ôÔÆçÆ ×¹ðê¹ðì ç¶ Ãì§è ÓÚ ÇÂ毺 ç¶ ì¾Ã Á¾â¶ é÷çÆÕ êÅåôÅÔÆ é½òƺ ç¶
×¹ðç¹ÁÅðÅ ÃÅÇÔì çÆ Ã§×å ò¾ñ¯º Áñ½ÇÕÕ é×ð ÕÆðåé ÃÜÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ ÃzÆ
×¹ð± ×z§æ ÃÅÇÔì ÜÆ çÆ Ûåð ÛÅÇÂÁÅ Ô¶á ê¿Ü ÇêÁÅÇðÁ» çÆ Á×òÅÂÆ Ô¶á
ÃÜŶ ÇÂà é×ð ÕÆðåé î½Õ¶ ÃæÅéÕ ðÅ×Æ ÜæÅ íÅÂÆ çñÜÆå ÇÃ§Ø å¯º ÇÂñÅòÅ
Üæ¶çÅð Ãð±ê ÇÃ§Ø ÃzÆ Á§ÇîzåÃð ÜÆ ç¶ ãÅâÆ Üæ¶ é¶ ôÔÆçÆ òÅð» ùäÅ Õ¶
ç×å» ù ÇéÔÅñ ÕÆåÅÍ ÕÅðöòÅ òÅñ¶ ìÅìÅ Ö÷ÅéÅ ÇÃ§Ø Áå¶ ×¹ð±Øð êzì§èÕ
Õî¶àÆ êzèÅé Ç×ÁÅé ÇÃ§Ø Ç×¾ñ é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ BA Áå¶ BB éò§ìð ù êzÇþè
ÇòçòÅé çå ìÅìÅ ìñÜÆå ÇÃ§Ø çÅç± ÃÅÇÔì òÅñ¶ ò¾ñ¯º ×¹ðîÇå ÇòÚÅð» Áå¶
ÕÆðåé çÆòÅé ÃÜŶ ÜÅä×¶Í Á¾Ü ç¶ é×ð ÕÆðåé ç½ðÅé êz¶î ÇÃ§Ø ç¯çóÅ,
êðîÜÆå ÇÃ§Ø Áé¶ÜÅ, Ôðé¶Õ ÇçØ, îÆÔ» ÇçØ, ÁÜËì ÇÃ§Ø Áå¶ ðäÜÆå ÇçØ
寺 ÇÂñÅòÅ ÃzÆ ×¹ð± å¶× ìÔÅçð êìÇñÕ ÃÕ±ñ å¶ ÁÅçðô êìÇñÕ ÃÕ±ñ ç¶
ì¾ÇÚÁ» çÅ Çòô¶ô ÃÇÔï¯× ÇðÔÅÍ
é×ð ùèÅð ÃÎíÅ ò¾ñ¯º åÆÃðÅ ð±-ì-ð± ÃîÅ×î
î¹ÕåÃð, B@ éò³ìð (ùÖêÅñ ÇÃ³Ø Çã¼ñ¯º)-é×ð ùèÅð ÃíÅ ò¾ñ¯º ôÇÔð
òÅÃÆÁ» çÆÁ» Ãî¾ÇÃÁÅò» ù ò¶Öç¶ Ô¯Â¶ ô¹ðÈ ÕÆåÅ Ç×ÁÅ ÇòíÅ×Æ ÁÇèÕÅðÆÁ»
éÅñ ð±-ì-ð± êz¯×ðÅî ÁèÆé Á¾Ü ÇÂÔ åÆÃðÅ êz¯×ðÅî ÃíÅ ç¶ êzèÅé
çÆêÕêÅñ ôðîÅ çÆ êzèÅé×Æ Ô¶á ÃæÅéÕ ìÇá³âÅ ð¯â ÃÇæå ÃzÆ ôéÆç¶ò
îÔÅðÅÜ ç¶ î³çð òÅÿÆ ×ÿÆ ÇòÚ ÕðòÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ ÇÜà ÇòÚ î¹Ô¼ñÅ ÇéòÅÃÆÁ»
çÆÁ» Ãî¾ÇÃÁÅò» ùäé ç¶ ñÂÆ Üñ ÇÃÔå ÇòíÅ× ç¶ ÁËÃ. âÆ. ú. Çòé¯ç
Õ¹îÅð çÈîóÅ, ÃàðÆà ñÅÇÂà éÅñ Ãì³Çèå á¶Õ¶çÅð ìì¬ ê³ÜîéÅ Áå¶ ïÈæ
ÁÕÅñÆ çñ ç¶ Õ½îÆ Üéðñ ÃÕ¾åð Õ³òðÜÆå ÇÃ³Ø ð¯÷Æ ìðÕ³çÆ ç¶ êÆ. ¶.
ìñÇܳçð ÇÃ³Ø ×¯é¶ÁÅäÅ Çòô¶ô å½ð Óå¶ êÔ°³Ú¶Í êz¯×ðÅî çÆ ô¹ðÈÁÅå ÇòÚ
ÃíÅ ç¶ êz©èÅé çÆêÕ êÅñ ôðîÅ ò¾ñ¯º ÁŶ ԯ¶ ÁÇèÕÅðÆÁ» çŠðÁÅ×å
ÕÆåÅ Áå¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ÃíÅ ò¾ñ¯º ñ¯Õ» çÆÁ» êÆä òÅñÅ êÅäÆ, ÃàðÆà ñÅÂÆà,
ÃÆòð¶Ü Áå¶ ÃøÅÂÆ Ãì³èÆ Ãî¾ÇÃÁÅò» éȧ Ãì³Çèå ÁÇèÕÅðÆÁ» å¾Õ ê°ÚÅÀ¹ä
ç¶ ñÂÆ ôÇÔð ç¶ ò¾Ö ò¾Ö î¹Ô¾ÇñÁ» Áå¶ òÅðâ» ÇòÚ ÁÇèÕÅðÆÁ» ç¶ éÅñ ð±-ì-ð±
êz¯×ðÅî çÆ ô¹ðÈÁÅå ÕÆåÆ ×ÂÆ þ ÇÜÃ ç¶ åÇÔå Á¾Ü ÇÂÔ åÆÃðÅ êz¯×ðÅî
ÕðòÅÇÂÁÅ ÜÅ ÇðÔÅ þÍ À¹é·» ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ÁÅî ñ¯Õ ÇòíÅ× ç¶ ÁÇèÕÅðÆÁ» å¾Õ
ÁÅêäÆ Ãî¾ÇÃÁÅ ÃÔÆ ã³× éÅñ éÔÆ ê°ÚÅ ÃÕç¶, ÇÜà ÕÅðé Ãî¾ÇÃÁÅ ÇÜÀ¹º çÆ
ÇåÀ¹º ìäÆ ðÇÔ³çÆ þÍ ÇÂà ñÂÆ ÃíÅ ò¾ñ¯º ÇÂÔ êz¯×ðÅî ô¹ð± ÕÆåÅ Ç×ÁÅ þ
å» ÇÕ ÃÅð¶ ôÇÔð òÅÃÆ ÁÅêäÆÁ» Ãî¾ÇÃÁÅò» Ãì³Çèå ÁÇèÕÅðÆÁ» å¾Õ ê¹ÚÅ
ÃÕäÍ ÇÂà î½Õ¶ ÃæÅéÕ î¹Ô¾ñÅ ÇéòÅÃÆÁ» é¶ ÁËÃ. âÆ. ú. çÈîóÅ ù ç¾ÇÃÁÅ
ÇÕ Á¾Ü å¾Õ ×ÿÆ ÇòÚ éÅ å» ÃÆòð¶Ü çÆ êÅÂÆê êÅÂÆ ×ÂÆ þ Áå¶ éÅ ÔÆ Áܶ
å¾Õ ÇÂ¼æ¶ êÆä òÅÿ¶ êÅäÆ çÆ ÃêñÅÂÆ êÅÂÆê êÅÂÆ ×ÂÆ þÍ ÇÜà ÕÅðé ñ¯Õ»
駱 íÅðÆ Ãî¾ÇÃÁÅò» çÅ ÃÅÔîäÅ ÕðéÅ ê˺çÅ þÍ î¹Ô¾ñÅ ÇéòÅÃÆÁ» çÆ ÇÂÔ
î³× ùäÕ¶ ÁËÃ. âÆ. ú. Çòé¯ç Õ¹îÅð çÈîóÅ é¶ ÇòôòÅà ÇçòÅÇÂÁÅ ÇÕ
À¹é·» çÆ ÇÂÔ Ãî¾ÇÃÁÅ êÇÔñ ç¶ ÁèÅð Óå¶ Ô¾ñ ÕÆåÆ ÜÅò¶×Æ Áå¶ ÇÂà ×ÿÆ
ÇòÚ ÁËåòÅð BB éò³ìð 寺 ÃÆòð¶Ü å¶ êÆä òÅÿ¶ êÅäÆ çÆ ÃêñÅÂÆ êÅÇÂê
êÅÀ¹ä çÅ Õ³î ô¹ðÈ Õð Çç¾åÅ ÜÅò¶×Å Áå¶ ÇÂÔ ÃÅðÅ Õ³î ç¯ ÔøÇåÁ» ç¶
Á³çð î¹Õ³îñ Õð Çç¾åÅ ÜÅò¶×ÅÍ ÇÂö åð·» ÃàðÆà ñÅÂÆà ç¶ á¶Õ¶çÅð ì¾ì¬
ê³ÜîéÅ é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ ôÇÔð ÇòÚ Ç÷ÁÅçÅåð ÃàðÆà ñÅÇÂà» ÇìñÕ¹ñ ÃÔÆ Ú¾ñ
ðÔÆÁ» Ôé Áå¶ Ü¯ òÆ ìÅÕÆ ðÇÔ ×ÂÆÁ» Ôé À¹Ô Û¶åÆ ÔÆ áÆÕ Õð Çç¾åÆÁ»
ÜÅä×ÆÁ»Í À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ Ü¶Õð Çøð òÆ Õ¯ÂÆ ÃàðÆà ñÅÂÆà éÔƺ Ú¾ñ ðÔÆ þ
å» À¹Ã ñÅÇÂà À¹¼å¶ ñ¾Ç×ÁÅ é³ìð ù êó· Õ¶ À¹é·» 駱 ç¾Ãä çÅ Õôà Õðé
å» ÇÕ À¹Ô À¹Ã ù áÆÕ ÕðòÅ ÃÕäÍ Á³å ÇòÚ ÃíÅ ç¶ ÃÆéÆÁð ÁÅ×± Ôðì³Ã
ÇÃ³Ø Ã¯ãÆ é¶ ÁŶ ԯ¶ îÇÔîÅé» çÅ èéòÅç ÕÆåÅÍ ÇÂà î½Õ¶ ÃÆéÆÁð îÆå
êzèÅé ùðÜÆå ÇÃ³Ø Çæ³ç, ðÅÇܳçð êÅñ ì¶çÆ, ׯÇì³ç ðÅÜê¹ð¯ÇÔå,
ôÇî³çðêÅñ, ÇòÜË ð¹êÅäÅ, Çò¾ÕÆ Õ¹îÅð, ùÇð³çð ÇÃ³Ø ìðÅó, ì¶Á³å
ÇóØ, Çê̳à êÃðÆÚÅ, âÅ. ùÇð³çð ܾÃÆ, å¶Çܳçð ÇÃ³Ø èÈóÆÁÅ, Ü×çÆê
ÇÃ§Ø Õ¯ÔñÆ, î³çð ÇÃ§Ø èÅñÆòÅñ, âÅ. ùÇð³çð Õ³ì¯Ü, ×¹ðêzÆå ÇóØ
ìðÅó, ÁÇîå, Õ¹ñçÆê ÇðéÆ, ÜÃêÅñ ÇÃ³Ø Ü¾ÃÆ, ÁÕÅô öåÆÁÅ, ×¹ðÅ ÇóØ,
ÔðÆ Ç´ôé ÔÇðÁÅ ÁÅÇç ÔÅ÷ð ÃéÍ
ÁÕÅñ êìÇñÕ ÃÕ±ñ î¼ñä çÅ ÃîÅ×î
ÜËå¯, B@ ÁÕå±ìð (ÕðîÜÆå îÅé)-ÁÕÅñ êìÇñÕ ÃÕ±ñ î¼ñä çÅ ÃÅñÅéÅ ÃîÅð¯Ô
ÃÕ±ñ ç¶ ÇòÔó¶ ÇòÚ ÕðÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ ÃîÅ×î ç¶ î°¼Ö îÇÔîÅé òܯº âÆ. àÆ.
ú. î°ÕåÃð ×°ðÚðé ÇÃ³Ø Ã³è± ôÅîñ Ô¯Â¶Í ÃîÅ×î çÆ ô°ð±ÁÅå ôìç ×ÅÇÂé
éÅñ Ô¯ÂÆÍ À°êð³å ÇòÇçÁÅðæÆÁ» é¶ ×Æå, ÕÇòåÅò», ÃÇÕ¼à», â»Ã,
Õ¯Çðú×ÌÅøÆÁ», ÃÇռ໠ðÅÔƺ ÃîÅÜÕ Õî÷¯ðÆÁ» ù À°ÜÅ×ð ÕÆåÅÍ ÃÕ±ñ
êÌì³èÕ ×°ðîÆå ÇÃ³Ø Ç×¼ñ çÆ ç¶Ö-ð¶Ö Ô¶á ÃÕ±ñ ÁÇèÁÅêÕ» çÆ î¼çç éÅñ
éÅîòð àËñÆ Çøñî ñ¶ÖÕ å¶ Çéðç¶ôÕ ÇÛ³çÅ ÇÃ³Ø ÇÛ³çÅ ç¶ Çéðç¶ôÕ ÇòÚ
ê¶ô ÇÂà ð³×-ð³× ê̯×ðÅî åÇÔå ÜÇñÁ»òÅñ¶ ìÅ× ç¶ ÃÅÕ¶ çÆ ê¶ôÕÅðÆ é¶
Ãí çðôÕ» ù ޳ܯó Õ¶ ð¼Ö Çç¼åÅÍ ÇÂà 寺 ÇÂñÅòÅ Õ¯Çðú×ÌÅøÆÁ» Òî˺
èðåÆ ê³ÜÅìÆ çÆÓ, ÒÚðÖÅ ð¯ºçÅ ç¶ÇÖÁÅ î˺ î°ÇàÁÅð Çìé»Ó òÆ À°¼åî ê¶ôÕÅðÆ
çÅ éî±éÅ Ô¯ Çé¼ìóÆÁ»Í ÇÂà 寺 ÇÂñÅòÅ, Ç×¼èÅ, í³×óÅ å¶ í³â» çÆÁ»
éÕñ» é¶ çðôÕ» çÅ íðê±ð îé¯ð³Üé ÕÆåÅÍ î°¼Ö îÇÔîÅé ×°ðÚðé ÇÃ³Ø Ã³è±
é¶ ÇÂéÅî» çÆ ò³â ÕÆåÆ å¶ ÃÕ±ñ ÇòÚ ÁËé. ÁËÃ. ÁËÃ. ï±Çéà ÚÅñ± ÕðòÅÀ°ä
çÅ ÁËñÅé ÕÆåÅÍ
ÃÕ±ñÆ ÇòÇçÁÅðæÆÁ» é¶ Çò¾ÇçÁÕ à±ð ñÅÇÂÁÅ
î³âÆ ìðÆòÅñÅ, B@ éò³ìð (Çéðí¯ñ ÇóØ)-Ǿ毺 ÕðÆì B ÇÕ¼ñ¯îÆàð ç±ð
ÃðŶéÅ×Å ç¶ ÇòôÅñ êìÇñÕ ÃÕ±ñ ç¶ é½ºòÆ å¯º ìÅð·òƺ ÕñÅÃ ç¶ EH
ÇòÇçÁÅðæÆÁ» é¶ ñòñÆ êz¯øËôéñ ï±éÆòðÇÃàÆ Ü¦èð çÅ Çò¼ÇçÁÕ à±ð
ñÅÇÂÁÅÍ ÇÂà ç½ðÅé ñòñÆ êz¯øËôéñ ï±éÆòðÇÃàÆ ç¶ îÅÇÔð êz¯øËÃð âÅ:
ÃåÆô îËéé Áå¶ êz¯: ÁÇéñ é¶ ì¾ÇÚÁ» ù ìÅð·òƺ 寺 ìÅÁç ÇÕ¾åÅ î¹ÖÆ
Õ¯ðà Õðé çÆ ÃñÅÔ Çç¾åÆ Áå¶ À¹é·» ì¾ÇÚÁ» ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ì¾Ú¶ ù ÁÅêäÆ
ð¹ÚÆ Áå¶ ÇçñÚÃêÆ Áé¹ÃÅð ÔÆ ÇòÇôÁ» çÆ Ú¯ä ÕðéÆ ÚÅÔÆçÆ þÍ ÇÂà à±ð
ç½ðÅé ì¾ÇÚÁ» ù ç¶òÆ åñÅì î³çð ܦèð Áå¶ ÇéÕ± êÅðÕ Ü¦èð ÇòÚ ÇñÜÅÇÂÁÅ
Ç×ÁÅÍ ÃÕ±ñ ç¶ Çêz³ÃÆêñ ÜÃÇò³çð ôðîÅ Áå¶ ÃzÆîåÆ ìñÜÆå ôðîÅ ÜÅäÕÅðÆ
Çç³ÇçÁ» ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ êzì³èÕ» ò¼ñ¯º Ôî¶ôÅ ÔÆ ÇÂà åð·» ç¶ À¹êðÅñ¶ ÕÆå¶
ÜÅ ðÔ¶ Ôé å» Ü¯ ÇòÇçÁÅðæÆ êó·ÅÂÆ Õðé 寺 ìÅÁç ÁÅêä¶-ÁÅê ù ÇÕö õ¶åð
ÇòÚ Áè±ðÅ îÇÔñà éÅ ÕðéÍ
ÃÕ±ñÆ ÇòÇçÁÅðæÆÁ» é¶ ç¯ ÇçéÅ Çò¾ÇçÁÕ à±ð ñÅÇÂÁÅ
Ç×¾çóìÅÔÅ, B@ éò§ìð (ðÅܱ)-ÃðÕÅðÆ ÔÅÂÆ ÃÕ±ñ Û¾ÇåÁÅäÅ Ç÷ñ·Å î¹ÕåÃð
çÆ ç¯ Ççé» Çò¾ÇçÁÕ ïÅåðŠܯ ÇÕ ìÆå¶ Çé ìÔ¹å ÔÆ ÃøñåÅ ê±ðòÕ òÅêÃ
êðåÆÍ ÇÂà çì§èÆ ÜÅäÕÅðÆ Çç³ÇçÁ» ԯ¶ ÇÂà ïÅåðÅ ç¶ î¹¼Ö êzì§èÕ
î¹¼Ö ÁÇèÁÅêÕ Ã: Õ¹ñÜÆå ÇÃ³Ø îÅé, Ã. Ã. ÁÇèÁÅêÕ ÁîðÜÆå ÇÃ³Ø Áå¶
ÁÇèÁÅêÕŠóçÆê Õ½ð é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ÇÂà ïÅåðÅ ÇòÚ ÃÕ±ñ ç¶ EB ÇòÇçÁÅðæÆ
Ãé Áå¶ ÇêÛñ¶ D ÃÅñ» çÆ åð·» ì¾ÇÚÁ» ñÂÆ Çò¾ÇçÁÕ ê¼Ö¯º ìÔ¹å òèÆÁÅ
ðÔÆÍ À¹é·» ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ÃÕ±ñ 寺 Áð§í Ô¯ÂÆ, ÇÂà ïÅåðÅ çÅ êÇÔñÅ Õçî
×¹ðç¹ÁÅðÅ àÅÔñÆ ÃÅÇÔì ÇòÖ¶ ð¹ÇÕÁÅ ÇÜ¾æ¶ ì¾ÇÚÁ» é¶ ê±ðÆ ôðèÅ éÅñ
¦×ð ÛÇÕÁÅ å¶ ÁÅêäÆ î³ÇÜñ ò¾ñ ÚÅñ¶ êÅÂ¶Í ç¹êÇÔð 鱧 ÃÅÎdzà ÇÃàÆ
êÔ¹§Ú Õ¶ À¹æ¯º çÆ Ôð ÇÕzÁŠ鱧 ÇèÁÅé éÅñ ÃîÇÞÁÅ å¶ ÁÅé§ç òÆ ÇñÁÅÍ
ôÅî 鱧 ׯdzçòÅñ ÃÅÇÔì êÔ¹§Ú Õ¶ çðôé Õðé 寺 ìÅÁç ÇòôðÅî ÕÆåÅÍ Ãò¶ð¶
À¹¾á Õ¶ ÇÂôéÅé Õðé 寺 ìÅÁç ÚÅÔ çÅ ¦×ð ÛÕ Õ¶ ×¹ðç¹ÁÅðÅ Öâ±ð ÃÅÇÔì
寺 Ô¹§ç¶ ԯ¶, Òׯñâé à˺êñÓ Ã¾ÚÖ³â Á³ÇîÌåÃð ÃÅÇÔì êÔ¹§Ú¶ ÇÜæ¶
çðìÅð ÃÅÇÔì, ÁÕÅñ åõå ÃÅÇÔì, ÁÜÅÇÂì Øð å¶ ÒÜÇñ·Á» òÅñÅ ìÅ×Ó ç¶
çðôé ÕðÕ¶ òÅêÃÆ ÕÆåÆÍ ÇÂà ÇòǾçÁÕ ïÅåðŠ鱧 Ãøñ ìéÅÀ¹ä ÇòÚ î¹¼Ö
ÁÇèÁÅêÕ Ã: Õ¹ñÜÆå ÇÃ³Ø îÅé, Ã. Ã. ÁÇèÁÅêÕ ÁîðÜÆå ÇóØ, ÁÇèÁÅêÕÅ
ççÆê Õ½ð, ìñç¶ò ÇÃ³Ø ìðÅó, ìzÔîÜÆå ÇóØ, Õ¹ñò§å ÇóØ, Õ¹ñÇò³çð
ÇóØ, ÃzÆîåÆ Õ§òñÜÆå Õ½ð çÅ Çòô¶ô ï¯×çÅé ÇðÔÅÍ
íð±ä Ô¼ÇåÁÅ é¶ ÃîÅÇÜÕ Çðôå¶ òÆ åìÅÔ ÕÆå¶
øðÆçÕ¯à, B@ éò³ìð (×°ðîÆå ÇóØ)-Òíð±ä Ô¼ÇåÁÅ ÇÂÕ ÁÇÜÔÆ ÃîÅÇÜÕ ì°ðÅÂÆ
ÔË ÇÜÃ é¶ ÃÅⶠÃîÅÇÜÕ, ÁÅðÇæÕ, îÅéÇÃÕ Áå¶ êÇðòÅðÕ Çðôå¶ òÆ åìÅÔ Õð
Çç¼å¶ Ôé Áå¶ ÃÅâÅ ÃîÅÇÜÕ Ô¯ºç õåð¶ ÇòÚ êË ×ÂÆ ÔËÍÓ À°êð¯Õå ÇòÚÅð
Çê³â Þ¯Õ ÃðÕÅðÆ ç¶ ÁËñÆî˺àðÆ ÃÕ±ñ ç¶ î°¼Ö ÁÇèÁÅêÕ ìñç¶ò ÇÃ³Ø é¶
êÌ×à ÕÆå¶Í ð˼â ÕðÅÃ ç¶ ê̯ÜËÕà ÁèÆé ÃÕ±ñ ç¶ Ã¼åòƺ Á¼áòƺ ç¶
ÇòÇçÁÅðæÆÁ» ç¶ íð±ä Ô¼ÇåÁÅ Çòô¶ Óå¶ ñ¶Ö î°ÕÅìÇñÁ» ç¶ ÇÂéÅî ò³â
ÃîÅð¯Ô ÇòÚ À°é·» é¶ ÇòÇçÁÅðæÆÁ» ù ÇÂà Çòô¶ ìÅð¶ îÔ¼åòê±ðé ÜÅäÕÅðÆ
Çç¼åÆÍ é¯âñ òñ³àÆÁð ÔðÜÆå Õ½ð é¶ ÇòÇçÁÅðæÆÁ» ù ÇÂà Ãî¼ÇÃÁÅ ÕÅðé ì°ð¶
ÃîÅÇÜÕ êÌíÅò Áå¶ îÅéÇÃÕ êÌíÅò» ìÅð¶ ÜÅäÕÅðÆ Çç¼åÆÍ ñ¶õ î°ÕÅìÇñÁ»
ÇòÚ Ã¼åòƺ ÜîÅå ÇòÚ¯º Õ°ñÇò³çð Õ½ð, ÜÃÇò³çð Õ½ð Áå¶ ÔðêÌÆå Õ½ð é¶
ÕÌîòÅð êÇÔñÅ, ç±ÜÅ Áå¶ åÆÜÅ ÃæÅé êÌÅêå ÕÆåÅ Áå¶ Á¼áòƺ ÜîÅå ÇòÚ¯º
×°ðêÌÆå Õ½ð é¶ êÇÔñÅ, ðÅÜÇò³çð Õ½ð é¶ ç±ÜÅ Áå¶ îéêÌÆå Õ½ð é¶ åÆÜÅ
ÃæÅé êÌÅêå ÕÆåÅÍ ÇÂà î½Õ¶ ÁÇèÁÅêÕ Ã°Çð³çðêÅñ, òÇð³çð ÇÃ³Ø Áå¶ îéÆ
íÅðåÆ é¶ ê±ðé ÃÇÔï¯× Çç¼åÅÍ Ü¶å±Á» ù Ã: ìñç¶ò ÇÃ³Ø é¶ ÇÂéÅî ò³â¶Í
òÅóÅ çðÅÕÅ ÓÚ Çò¼ÇçÁÕ î°ÕÅìñ¶ ÕðŶ
Õ¯àÕê±ðÅ, B@ éò³ìð (î¯Ôð Ç×¼ñ, î¶ØðÅÜ)-×°ð± ׯÇì³ç ÇÃ³Ø Ãà¼âÆ ÃðÕñ
øðÆçÕ¯à î°ÕåÃð-ìÇá³âÅ Ö¶åð ç¶ õ¶åð Õ¯àÕê±ðÅ ò¼ñ¯º Çê³â òÅóÅ çðÅÕÅ
ç¶ â½ñÇøé êìÇñÕ ÃÕ±ñ ÇòÖ¶ Çò¼ÇçÁÕ Áå¶ èÅðÇîÕ î°ÕÅìñ¶-B@@I ÕðòŶ ׶Í
ÇÂà ÇòÚ ì¼ÇÚÁ» ç¶ ÕÇòåÅ À°ÚÅðä, çÃåÅð ÃÜÅÀ°ä Áå¶ Õ°ÇÂ÷ î°ÕÅìñ¶
ÕðòŶ ׶, ÇÜà ÇòÚ AF ÃÕ±ñ» ç¶ IH ÇòÇçÁÅðæÆÁ» é¶ íÅ× ÇñÁÅÍ ÇÂé·»
î°ÕÅìÇñÁ» ç¶ éåÆܶ ÇÂà åð·» ðÔ¶: ÕÇòåÅ î°ÕÅìÇñÁ» ÇòÚ ÃÆéÆÁð òð× çÆ
ðÖÜÆå Õ½ð çÃî¶ô Çîôé ÃÕ±ñ ÔðÆ é½º é¶ êÇÔñÅ, ÁÅåîÜÆå Õ½ð ÇéÀ±
ÇòÇ÷é ÁÕËâîÆ ÃðŶéÅ×Å é¶ ç±ÜÅ, ÇéôÅ ðÅäÆ çÃî¶ô Çîôé ÃÕ±ñ ÔðÆ é½º
é¶ åÆÜÅ ÃæÅé Áå¶ Çð³êñçÆê Õ½ð ÇéÀ± Çò÷é ÁÕËâîÆ ÃðŶéÅ×Å é¶ À°åôÅÔ
òèÅÀ± ÃæÅé êÌÅêå ÕÆåÅÍ ÕÇòåÅ ç¶ Ü±éÆÁð î°ÕÅìñ¶ ÇòÚ ÜÃêÌÆå Õ½ð ×°ð±
ׯÇì³ç ÇÃ³Ø êìÇñÕ ÃÕ±ñ îðÅó· Õñ» é¶ êÇÔñÅ, Áé³åçÆê Õ½ð â½ñÇøé
êìÇñÕ ÃÕ±ñ, òÅóÅ çðÅÕÅ é¶ ç±ÜÅ, Á³ÇîÌåêÅñ Õ½ð ìÅìÅ é³ç ÇÃ³Ø îÅâñ
ÃÕ±ñ ÔðÆÕ¶, Õñ» é¶ åÆÜÅ Áå¶ ÇìÕðîÜÆå ÇÃ³Ø çÃî¶ô Çîôé ÃÕ±ñ ÔðÆ é½º
é¶ À°åôÅÔ òèÅÀ± ÃæÅé êÌÅêå ÕÆåÅÍ çÃåÅð ÃÜÅÀ°ä ç¶ ÃÆéÆÁð òð× ç¶ î°ÕÅìÇñÁ»
ÇòÚ ðÅÇܳçð ÇÃ³Ø ÇÃ³Ø ÃðÕÅðÆ ÔÅÂÆ ÃÕ±ñ, òÅóÅ çðÅÕÅ é¶ êÇÔñÅ, óçÆê
ÇÃ³Ø ÃðÕÅðÆ ÔÅÂÆ ÃÕ±ñ, òÅóÅçðÅÕÅ é¶ ç±ÜÅ, òÇð³çð ÇÃ³Ø ÃðÕÅðÆ
ÃÆéÆÁð ÃËÕ¿âðÆ ÃÕ±ñ, ÔðÆ é½º é¶ åÆÜÅ Áå¶ ÜÃñò ÇÃ³Ø ÃðÕÅðÆ ÃÆéÆÁð
ÃËÕ³âðÆ ÃÕ±ñ, ò»çð ÜàÅäÅ é¶ À°åôÅÔ òèÅÀ± ÃæÅé êÌÅêå ÕÆåÅÍ çÃåÅð
ÃÜÅÀ°ä ç¶ Ü±éÆÁð òð× ç¶ î°ÕÅìÇñÁ» ÓÚ åðéòÆð ÇóØ, ×°ðí¶Ü ÇÃ³Ø Áå¶
ÔðׯÇì³ç ÇÃ³Ø ×°ð± ׯÇì³ç ÇÃ³Ø êìÇñÕ ÃÕ±ñ îðÅó· Õñ» é¶ ÕÌîòÅð
êÇÔñÅ, ç±ÜÅ Áå¶ åÆÜÅ ÃæÅé Áå¶ îéêÌÆå ÇÃ³Ø ÃðÕÅðÆ ÔÅÂÆ ÃÕ±ñ ÜñÅñ¶ÁÅäÅ
é¶ À°åôÅÔ òèÅÀ± ÃæÅé ÔÅÃñ ÕÆåÅÍ Õ°ÇÂ÷ (×°ðîÇå êÌôé¯åðÆ) î°ÕÅìñ¶
ÇòÚ ×°ðêÅñ ÇóØ, ܯìéêÌÆå ÇÃ³Ø ×°ð± ׯÇì³ç ÇÃ³Ø êìÇñÕ ÃÕ±ñ îðÅó·
Õñ» é¶ êÇÔñÅ, ÁîéêÌÆå Õ½ð, ÜÃêÌÆå Õ½ð ×°ð± å¶× ìÔÅçð êìÇñÕ ÃÕ±ñ
ÖÅðÅ é¶ ç±ÜÅ Áå¶ ðîéçÆê Õ½ð å¶ ÇÕðéܯå ìÅìÅ é³ç ÇÃ³Ø îÅâñ ÃÕ±ñ ÔðÆ
Õ¶ Õñ» é¶ åÆÜÅ ÃæÅé êÌÅêå ÕÆåÅÍ À°Õå î°ÕÅìÇñÁ» ÇòÚ ê°÷Æôé» ñËä
òÅÇñÁ» ù ÇÂéÅî Ãà¼âÆ ÃðÕñ Ö¶åð ç¶ ÃðêÌÃå ìñÇò³çð ÇÃ³Ø Ü¶. ÂÆ., îÅ:
îÇÔ³çð ÇóØ, õ¶åð ÜËå¯ ç¶ êÌèÅé ÜðéËñ ÇóØ, êÌËà ÃÕ¼åð ìñÇò³çð
ÇÃ³Ø Áå¶ Ã³å ÇÃ³Ø é¶ ò³â¶Í çÃåÅð ÃÜÅÀ°ä î°ÕÅìñ¶ çÆ Ü¼Üî˺à ðäÜÆå
ÇÃ³Ø à¯éÆ, ðÖçÆê ÇÃ³Ø Áå¶ ÕÇòåÅ À°ÚÅðä çÆ Ü¼Üî˺à ÃðêÌÃå ìñÇò³çð
ÇÃ³Ø Ü¶. ÂÆ. Áå¶ îÅ: îÇÔ³çð ÇÃ³Ø ÇéíÅÂÆÍ Ãà¶Ü óÚÅñé çÆ í±ÇîÕÅ Ö¶åð
êÌèÅé ðäÜÆå ÇÃ³Ø î¼ñÅ Áå¶ êÌËà ÃÕ¼åð ìñÇò³çð ÇÃ³Ø é¶ ÇéíÅÂÆÍ ÇÂÃ
î½Õ¶ ÃÕ±ñ êÌì³èÕ ÔðîéçÆê ÇóØ, êÌÚÅð ÃÕ¼åð ×°ðÇò³çð ÇÃ³Ø ÇÃòÆÁ»,
òÅÇÔ×°ð± ÇóØ, îÔ» ÇÃ³Ø Áå¶ ×°ðܳà ÇÃ³Ø å¯º ÇÂñÅòŠðÖîéÆ Ã¶òŠðÃÅÇÂàÆ
òÅóÅçðÅÕÅ é¶ ò¼Ö-ò¼Ö åð·» çÆÁ» öòÅò» ÇòÚ ÃÇÔï¯× Çç¼åÅÍ
îÅñòÅ Ö¶åð ç¶ ñ¯Õ» ÇòÚ ìÅÔðñ¶ ç¶ô» ù ÜÅä çÅ ð¹ÞÅé òÇèÁÅ
î¹ÕåÃð, B@ éò§ìð (ùÖêÅñ ÇÃ³Ø Çã¾ñ¯º)-ê³ÜÅì ç¶ îÅñòÅ Ö¶åð ÇòÚ
ò¾Ãç¶ ñ¯Õ» ÇòÚ ìÔ¹ÇåÁ» ù ìÅÔðñ¶ ç¶ô» ÇòÚ ÜÅä çÅ ÚÅÁ þ å¶ À¹Ô Ôð
ÔÆñÅ òðå Õ¶ ÜÅÇÂ÷ Ü» éÅÜÅÇÂ÷ ã§× éÅñ òÆ Çòç¶ô» ÇòÚ ÜÅä çÆ åÅÕ ÇòÚ
ÔéÍ ÜÔÅ÷ Óå¶ Úó· Õ¶ À¹âÅðÆ îÅðé òÅñ¶ ô½ÕÆé» çÆ Ç×äåÆ ÇòÚ Ççé ì Ççé
ñ×ÅåÅð òÅèÅ Ô¯ ÇðÔÅ þÍ ç¯ Õ¹ çÔÅÕ¶ êÇÔñ» ê³ÜÅì ç¶ ç¹ÁÅìÅ Ö¶åð ç¶
ñ¯Õ ò¾âÆ Ç×¾äåÆ ÓÚ ò¾Ö ò¾Ö ìÅÔðñ¶ ç¶ô» ÇòÚ ÜÅ Õ¶ ò¾Ãä ñ¾×¶ Ãé êð
ÇêÛñ¶ E ÃÅñ» 寺 îÅñòÅ Ö¶åð ç¶ ñ¯Õ» ÇòÚ òÆ ìÅÔð ÜÅä çÅ ð¹ÞÅé ÕÅøÆ
ò¾è Ç×ÁÅ þÍ ÒÁÜÆåÓ ò¾ñ¯º ÇÂà Ãì§èÆ ÇåÁÅð ÕÆåÆ ×ÂÆ ÇÂà Çòô¶ô Çðê¯ðà
ÇòÚ Ü¯ å¾æ ÃÅÔîä¶ ÁŶ Ôé, À¹Ã Áé¹ÃÅð îÅñòÅ Ö¶åð ç¶ Ç÷Çñ·Á»
î¹ÕåÃð, Çøð¯÷ê¹ð, î¯×Å, ìÇá³âÅ, øðÆçÕ¯à, îÅéÃÅ, ç×ðÈð å¶ ìðéÅñÅ
ÁÅÇç Ç÷Çñ·Á» ÇòÚ îðç Áå¶ Á½ðå» çÆ Ç×äåÆ ìÅÔð ÜÅä çÆ ç½ó ÇòÚ ìðÅìð
ÔÆ þÍ Û¯à¶ ÇÜÔ¶ Ç÷ñ·¶ î¹ÕåÃð ÇòÚ ÔÆ Ôð îÔÆé¶ D@@ ç¶ ÕðÆì êÅÃê¯ðà
ìäé ñÂÆ ÁÅªç¶ ÔéÍ ÇÂ³Þ ÇÂÕ¾ñ¶ î¹ÕåÃð Ç÷ñ·¶ ÇòÚ¯º ÔÆ ÇÂÕ ÃÅñ ÇòÚ E
Ô÷Åð êÅÃê¯ðà éò¶º ìä ðÔ¶ ÔéÍ Ü¶Õð ò¶ÇÖÁÅ ÜÅò¶ å» îÅñò¶ ç¶ À¹êð¯Õå
H Ç÷Çñ·Á» ÇòÚ Ôð ÃÅñ D@ ÃÅñ Ô÷Åð éò¶º êÅÃê¯ðà ìä ðÔ¶ ÔéÍ
Ô½ñçÅð 寺 æÅä¶çÅð ìÇäÁÅ
î³âÆ ñ¾Ö¶òÅñÆ, B@ éò§ìð (ð¹Çê³çð ÇÃ³Ø Ã¶Ö¯º)-Ç÷ñ·Å ê¹Çñà î¹ÖÆ Ã:
×¹ðêzÆå ÇÃ³Ø Ç×¾ñ Áå¶ ÁËÃ. êÆ. ÁËÚ. ÃzÆ ÁÅô±å¯ô Õ½ôñ é¶ ê¹Çñà ÇòíÅ×
ç¶ Ô½ñçÅð Ã: ×¹ðîÆå ÇÃ³Ø ÔðÆÕ¶ Õñ» ù ÇòíÅ× Á³çð ÇéíÅÂÆÁ» ôÅéçÅð öòÅò»
ç¶ î¼ç¶é÷ð ð¾ÖÇçÁ» Çòô¶Ã å½ð Óå¶ Â¶. ÁËÃ. ÁÅÂÆ. ìäÅ Õ¶ êçÀ¹éå ÕÆåÅ
Ç×ÁÅÍ Ç÷Õðï¯× þ ÇÕ ÕðÆì CI ÃÅñ ç½ðÅé ê¹Çñà ÇòíÅ× ÇòÚ Áäæ¾Õ ÇîÔéå
Áå¶ ÇÂîÅéçÅðÆ éÅñ öòÅ Õðé òÅñ¶ ×¹ðîÆå ÇÃ³Ø ù À¹Õå ç¯Ô» ê¹ÇñÃ
ÁÇèÕÅðÆÁ» é¶ ÃàÅð ñ×Å Õ¶ êçÀ¹éå Õðé çÆ ðÃî ÇéíÅÂÆÍ éò¶º ìä¶ æÅä¶çÅð
×¹ðîÆå ÇÃ³Ø Á¾Ü Õ¾ñ Á˺àÆ ×¹§âÅ ÃàÅø ÇòÚ åÅÇÂéÅå ÔéÍ
ÃÅìÕÅ ÇÃòñ ÃðÜé ò¼ñ¯º Ãê¼ôàÆÕðé
ìÅÜÅÖÅéÅ, B@ éò³ìð (ÜÆòé ×ð×)-ìÅÜÅÖÅéÅ ç¶ ÕÇîÀ±ÇéàÆ ÔËñæ Ã˺àð ÇòÖ¶
A@ ÃÅñ ìå½ð ÁËÃ. ÁËî. ú. ðÔ¶ Áå¶ ÁÅÖðÆ B îÔÆé¶ ÇÃòñ ÃðÜé çÆ ÇâÀ±àÆ
ÇéíÅ Õ¶ öòÅ î°Õå ԯ¶ âÅ. Çòò¶Õ ÜËé é¶ ÁÅêä¶ Óå¶ ñ¼×¶ ç¯ô» çÅ Ãõå
ôìç» ÇòÚ Ö³âé ÕðÇçÁ» Ãê¼ôà ÕÆåÅ ÇÕ Õ°Þ ôðÅðåÆ ÁéÃð» é¶ ÁõìÅð» ÇòÚ
ç¯ô ñÅÇÂÁÅ ÔË ÇÕ ÃÅìÕÅ ÇÃòñ ÃðÜé ÁÅêä¶ éÅñ ÃðÕÅðÆ ÇðÕÅðâ ñË ×¶ Ôé,
ܯ ÇÕ ÇìñÕ°¼ñ Þ±á ÔËÍ ÇÂÔ ÁéÃð À°Ô Ôé Çܳ鷻 ù À°é·» é¶ ÁÅêäÆ ÇâÀ±àÆ
Ô°³ÇçÁ» Õ¯ÂÆ öñå Õ³î éÔƺ Õðé Çç¼åÅ Áå¶ éÅ ÔÆ À°é·» ç¶ øð÷Æ Çì¼ñ
êÅà ÕÆå¶Í âÅ. ÜËé é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ À°Ô ÁÅêäÅ ÇÃðø Çé¼ÜÆ ÇðÕÅðâ Áå¶ À°é·»
Çîñ¶ ÃéîÅé ÇÚ³é· ò×ËðÅ ÁÅêä¶ éÅñ ñË Õ¶ ׶ ÔéÍ À°é·» ÇÕÔÅ ÇÕ î¶ð¶
ÇÖñÅø Õç¶ òÆ Õ¯ÂÆ ÇÂéÕ°ÁÅðÆ éÔƺ Ú¼ñÆ, éÅ ÔÆ Á¼Ü å¼Õ Õ¯ÂÆ
ÇíÌôàÅÚÅð çÅ ç¯ô ÃÅìå Ô¯ÇÂÁÅ ÔËÍ ÇÂÔ ç¯ô Çé¼ÜÆ ÇÕó Õ¼ãä ñÂÆ î¶ð¶
Óå¶ ñŶ ׶ ÔéÍ
Áõ¶, Çìðè ÁÅôðî ÓÚ å§çð¹Ãå ì÷¹ð× ÔÆ ðÇÔ ÃÕç¶ Ôé
îñ¯à, B@ éò³ìð (×¹ðîÆå ÇÃ³Ø î¼Õó)-×¹ðìå ç¶ îÅð¶ Áå¶ ÃîÅÜ ò¾ñ¯º
çðÇÕéÅð ÕÆå¶ ñ¯Õ» ñÂÆ íÅò¶º ò¾Ö-ò¾Ö ÃðÕÅð» ò¾ñ¯º Õð¯ó» ð¹êË õðÚ
ÕðÕ¶ Çìèð ÁÅôðî Áå¶ Ô¯ð ÃÔ¹Èñå» êzçÅé ÕðçÆÁ» Ôé êð ÁÇÜÔÆÁ» óÃæÅò»
ç¶ êzì³èÕ Áå¶ ÁÅ×ÈÁ» çÆÁ» éÆåÆÁ» ÕðÕ¶ ÃðÕÅð çÆÁ» ÃÔÈñå» ÁÅî òð×
å¾Õ ê°ÚÅÀ°ä 寺 êÇÔñ» ÔÆ çî å¯ó Ü»çÆÁ» ÔéÍ Õ¹Þ ÇÂö åð·» À¹Ã ò¶ÿ¶
ç¶Öä ù ÇîÇñÁÅ Üç ÇÂÕ ì¶à¶ ò¾ñ¯º á¹ÕðŶ ì÷¹ð× ù ôÇÔð çÆÁ» ÃîÅÜ Ã¶òÆ
óÃæÅò» é¶ ÇÂñÅÜ ÕðÅÀ¹ä 寺 ìÅÁç î¹ÕåÃð ç¶ ÇÂÕ Çìðè ÁÅôðî ÇòÚ
Û¾âäÅ ÚÅÇÔÁÅ å» À¹¼æ¶ î½ÜÈç é¹î»Ç³ÇçÁ» ò¾ñ¯º ÇÂà ì÷¹ð× ù ÇÂÔ ÕÇÔ
Õ¶ ð¾Öä 寺 ÇÂéÕÅð Õð Çç¾åÅ ÇÕ À¹Õå ì÷¹ð× ê¹ÈðÆ åð·» ÇÃÔåî³ç éÔƺ
þÍ ÇÂà ìÅð¶ ÜÅäÕÅðÆ Çç³ÇçÁ» ÃîÈÔ ÃîÅÜ Ã¶òÆ Ã³ÃæÅò» ç¶ Õ¹ÁÅðâÆé¶àð
âÅ: ùÖç¶ò ÇÃ³Ø Ç×¾ñ, éÅðÆ Ú¶åéÅ î³Ú ç¶ ìÆìÆ ×¹ðÚðé Õ½ð Áå¶ îÆù
òÅàÃ é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ìÆå¶ Õ¹Þ Ççé êÇÔñ» ÃÈÚéÅ Çîñä Óå¶ ôÇÔð ç¶ é÷çÆÕÆ
Çê³â â¼ìòÅñÆ ãÅì ç¶ ôîôÅéØÅà ÇòÖ¶ ñÅòÅðà ÔÅñå ÇòÚ Ö¹¼ñ¶· ÁÅÃîÅé Ô¶á»
á³ãÆÁ» ðÅå» ÇòÚ Ç÷³ç×Æ Áå¶ î½å çðÇîÁÅé óØðô Õð ðÔ¶ î¯×Å òÅÃÆ GE
ÃÅñ» ì÷¹ð× ÁÜËì ÇÃ³Ø ù À¹Õå ÃîÅÜ Ã¶òÕ ÁÅêä¶ éÅñ ñË ÁŶ Áå¶ ÃæÅéÕ
ÇÃòñ ÔÃêåÅñ ÇòÖ¶ ÇÂñÅÜ ÕðÅÀ¹ä 寺 ìÅÁç êÈðÆ åð·» Ô¯ô ÇòÚ ÁÅÀ¹ä Óå¶
Üç ÇÂà ì÷¹ð× ç¶ ÇÂÕñ½å¶ ê¹¼åð é¶ ÇÂà ù ð¾Öä 寺 ÇÂéÕÅð Õð Çç¾åÅ å»
À¹Ã ù Ç÷ñ·¶ ç¶ Çìðè ÁÅôðî ÇòÖ¶ Û¾â Õ¶ ÁÅÀ¹ä øËÃñÅ ÇñÁÅ Ç×ÁÅÍ À¹Õå
ÃîÅÜ Ã¶òÕ» é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ À¹é·» ù Çìðè ÁÅôðî ÜÅ Õ¶ À¹Ã ò¶ñ¶ ìóÆ
þðÅéÆ Ô¯ÂÆ Üç ÁÅôðî ç¶ é¹îÅdzÇçÁ» é¶ ì÷¹ð× ù ð¾Öä 寺 ÇÂà ÕðÕ¶
ÇÂéÕÅð Õð Çç¾åÅ ÇÕ ì÷¹ð× êÈðÆ åð·» ÇÃÔåïÅì éÔƺ þÍ À¹Õå ÃîÅÜ Ã¶òÕ»
é¶ ð¯Ã êz×à ÕðÇçÁ» ÇÕÔÅ þ ÇÕ Ü¶Õð ÁÅôðî» ÇòÚ êÈðÆ åð·» å³çð¹Ãå ñ¯Õ»
ù ÔÆ çÅõñ ÕÆåÅ ÜÅäÅ þ å» ìÅÕÆ ì¶ÃÔÅðÅ ì÷¹ð×» çÅ Õ½ä òÅñÆòÅðà þÍ
À¹é·» ÃðÕÅð 寺 î³× ÕÆåÆ ÇÕ ÁÅôðî» ÇòÚ Ôð åð·» ç¶ ñ¯Õ» ù çÅõñ Ô¯¯ä
çÆ ÇÂÜÅ÷å Çç¾åÆ ÜÅò¶ å» ÇÕ êÇÔñ» 寺 ÔÆ ÁÅêÇäÁ» ò¾ñ¯º ÔÆ ÃåŶ
ÁÇÜÔ¶ ñ¯Õ» ù Ô¯ð ç¹¾Ö» çÅ ÃÅÔîäÅ éÅ ÕðéÅ ê¶Í
îËÇÜÕ î¯àð ò¾ñ¯º àÆ. òÆ. ÁËÃ. ç¶ ×ÅÔÕ» 鱧 ÇÂéÅî ò³â¶
Ç×¾çóìÅÔÅ, B@ éò³ìð (ðÅܱ)-ÃæÅéÕ îËÇÜÕ î¯àð ò¾ñ¯º çÆòÅñÆ èîÅÕÅ
âðÅÁ åÇÔå àÆ. òÆ. ÁËÃ. ç¶ ×zÅÔÕ» 鱧 øÇð¼Ü Áå¶ îÅÇÕð¯ò¶ò À¹òé ç¶
ÇÂéÅî վ㶠×Â¶Í îËÇÜÕ î¯àð ç¶ îÅñÕ Ã³ÜÆò ì»Ãñ é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ îËÇÜÕ
î¯àð ò¾ñ¯º çÆòÅñÆ èîÅÕÅ âðÅÁ åÇÔå Çå³é ×ÅÔÕ» 鱧 ç¯ øÇð¾Ü Áå¶ ÇÂÕ
îÅÇÂÕð¯ò¶ò úòé çÅ ÇÂéÅî Õ¾ÎÇãÁÅ Ç×ÁÅ þÍ À¹é·» ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ Á¾Ü êÅðÃ
ã¾ñÅ ê¹¾åð Çòܶ Õ¹îÅð òÅÃÆ Ç×¾çóìÅÔÅ Áå¶ ÇôòðÕðé ÇÃ³Ø ê¹¾åð ×¹ðî¶ñ
ÇÃ³Ø òÅÃÆ Ç×¾çóìÅÔŠ鱧 ÇÂÕ-ÇÂÕ øÇð¼Ü Áå¶ îñÕÆå ÇÃ³Ø ê¹¾åð óå
ÇÃ³Ø Çê³â ÃîÅØ é±§ ÇÂÕ îÅÇÂÕð¯ò¶ò À¹òé ç¶ ÇÂéÅî ò³â¶ ׶ ÔéÍ îËÇÜÕ
î¯àð ç¶ îÅñÕ Ã³ÜÆò ì»Ãñ é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ Ôð ÇåÀ¹ÔÅð Óå¶ àÆ. òÆ. ÁËÃ.
ç¶ ×zÅÔÕ» 鱧 Çòô¶ô âðÅÁ Õ¾ÇãÁÅ Õðé׶Í
üÇíÁÅÚÅðÕ ÃîÅ×î ÕðòÅÀ°ä Ãì³èÆ îÆÇà³×
ÃÅÇçÕ, B@ éò³ìð (ÁÅð. ÁËÃ. è³°éÅ)-îÔ»ÇðôÆ òÅñÇîÕ î¶ñÅ Õî¶àÆ Çê³â
Ø°¼ç±òÅñÅ çÆ ÃÅñÅéÅ îÆÇà³× ñ¯Õ ×ÅÇÂÕ Ú³éÆ Ø°¼ç±òÅñÆÁÅ çÆ êÌèÅé×Æ
Ô¶á Çê³â çÆ èðîôÅñÅ ÇòÖ¶ Ô¯ÂÆ ×ÆåÕÅð ñÅñ ÇÃ³Ø ñÅñ, ñ¯Õ ×ÅÇÂÕ ìñç¶ò
ñÇÔðÆ, ê³Ú ÜðéËñ ÇÃ³Ø ë½ÜÆ, ×ÆåÕÅð ìñÇò³çð èÅñÆòÅñ, Ü×ÃÆð ܼ×Å,
ÜÃÕðé ܼÃÅ, ××é ÁàòÅñ ÁÅÇç 寺 ÇÂñÅòÅ Õî¶àÆ î˺ìð» é¶ íðòƺ ôî±ñÆÁå
ÕÆåÆÍ îÆÇà³× çÆ ÕÅðòÅÂÆ êÌËà ù ÜÅðÆ ÕðÇçÁ» Ú³éÆ Ø°¼ç±òÅñÆÁÅ é¶
ç¼ÇÃÁÅ ÇÕ îÆÇà³× ÇòÚ Ãðì óîåÆ éÅñ øËÃñÅ ÕÆåÅ Ç×ÁÅ ÇÕ îÔ»ÇðôÆ
òÅñÇîÕ Ã°ÁÅîÆ çÆ ïÅç ÇòÚ ÜñçÆ ÔÆ Çê³â ÇòÖ¶ ÇòôÅñ üÇíÁÅÚÅðÕ ÃîÅ×î
ÕðòÅÇÂÁÅ ÜÅò¶×Å Áå¶ ÇÂà ÃîÅ×î ÇòÚ êÌÇüè ñ¯Õ ×ÅÇÂÕ ìñòÆð Ú¯àÆÁ» Áå¶
×ÆåÕÅð ìÚé ì¶Ççñ ìâð°¼Ö» Áå¶ Õ°¼Þ Ô¯ð À°¼ØÆÁ» ôÖôÆÁå» çÅ ÃéîÅé
ÕÆåÅ ÜÅò¶×ÅÍ
Õ¶ºçðÆ Ü¶ñ· ÓÚ ÔòÅñÅåÆ Õ¯ñ¯º A@ ×zÅî ÁøÆî Áå¶ éôÆñÆ çòÅÂÆ ìðÅîç
ìÇá§âÅ, B@ éò§ìð (×¹ðå¶Ü ÇÃ§Ø Çþè±)- ÃæÅéÕ Õ¶ºçðÆ Ü¶ñ· ÇòÚ ì§ç
ÔòÅñÅåÆ Õ¯ñ¯º íÅðÆ îÅåðÅ ÇòÚ éôÆñÆÁ» çòÅÂÆÁ» ìðÅîç Ô¯ä çÆ Ã±ÚéÅ
ÇîñÆ þÍ êzÅêå ÜÅäÕÅðÆ Áé¹ÃÅð çÇò§çð ÇÃ§Ø ê¹¾åð Õ¶Ãð ÇÃ§Ø òÅÃÆ ×¹ðî
æÅäÅ â¶Ôñ¯º Ç÷ñ·Å «ÇèÁÅäÅ ò¾Ö-ò¾Ö èÅðÅò» ÁèÆé çðÜ Õ¶Ã ÇòÚ Õ¶ºçðÆ
ܶñ· ìÇá§âÅ ÇòÖ¶ ì§ç þÍ À¹Õå ÕÇæ¾å ç¯ôÆ ù Õ¾ñ· î¹ñÅÕÅå Õðé Ã
Õ¯ÂÆ éôÆñÆÁ» çòÅÂÆÁ» ç¶ Ç×ÁÅ ÇÜÃù À¹Ô ܶñ· Á§çð ÇñÜÅä çÆ Õ¯Çôô Õð
ÇðÔÅ ÃÆÍ Ü¶ñ· ùêðâ§à ùÇð§çðêÅñ ÇÃ§Ø é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ î¹ñÅÕÅå 寺
ìÅÁç Ü篺 çÇò§çð ÇÃ§Ø çÆ åñÅôÆ ñÂÆ å» À¹Ã Õ¯ñ¯º DH ôÆôÆÁ» éôÆñÆÁ»
ׯñÆÁ» Áå¶ A@ ×zÅî ÁëÆî ìðÅîç Ô¯ÂÆÍ Õ¯åòÅñÆ ê¹ÇñÃ é¶ Ü¶ñ· ùêðâ§à
ç¶ ÇìÁÅé» ç¶ ÁÅèÅð Óå¶ À¹Õå ÕÇæ¾å ç¯ôÆ ÇÖñÅø íÅðåÆ ç§âòÅñÆ çÆ èÅðÅ
AH, BB, FA, HE ÁËé.âÆ.êÆ.ÁËÃ. ÁËÕà åÇÔå îÅîñÅ çðÜ Õð ÇñÁÅ þÍ ê¹ÇñÃ
Õ¾ñ· ܶñ· ÇòÚ ÔòÅñÅåÆÁ» ù Çîñä ÁŶ ñ¯Õ» çÅ ÇðÕÅðâ ñË Õ¶ ÇÂÔ Ü»Ú
Õð ðÔÆ þ ÇÕ ÕÇæ¾å ç¯ôÆ ù éôÆñÆÁ» çòÅÂÆÁ» ÇÕÃé¶ Çç¾åÆÁ» ÃéÍ
G ì¯ðÆÁ» Ú±ðÅ ê¯Ãå Ãî¶å Ç×zøåÅð : Á˺àÆ éÅðÕ¯ÇàÕ Ã˵ñ é¶ Çê¿â îñ±ÕÅ
ç¶ ç¯ ÇòÁÕåÆÁ» ù þå ì¯ðÆÁ» Ú±ðÅ ê¯Ãå Ãî¶å Ç×zøåÅð ÕÆåÅ þÍ êzÅêå
ÜÅäÕÅðÆ Áé¹ÃÅð Á˺àÆ éÅðÕ¯ÇàÕ Ã˵ñ ç¶ Ãì ǧÃêËÕàð ×¹ðçÆê ÇÃ§Ø é¶
ÁÅêäÆ ê¹Çñà êÅðàÆ Ãî¶å Çê¿â îñ±ÕÅ ç¶ ìÅÔðñ¶ êÅö éÅÕÅ ñ×ÅÇÂÁÅ
Ô¯ÇÂÁÅ ÃÆ ÇÕ Á¾×¶ 寺 ÁÅ ðÔ¶ ÃÕ±àð ÃòÅð» ù ð¯Õ Õ¶ åñÅôÆ ñÂÆ å»
À¹é·» Õ¯ñ¯º ç¯ ì¯ðÆÁ» Ú±ðÅ ê¯Ãå ìðÅîç Ô¯ÇÂÁÅÍ ç¯ò» ç¯ôÆÁ» çÆ ôéÅÖå
çðôé ÇÃ§Ø ê¹¾åð Çî¾á± ÇÃ§Ø Áå¶ ñÅí ÇÃ§Ø ê¹¾åð ð±ê ÇÃ§Ø òÅÃÆÁÅé îñ±ÕÅ
òܯº Ô¯ÂÆÍ Ãì ǧÃêËÕàð ×¹ðçÆê ÇÃ§Ø é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ê¹¾ÛÇ×¾Û ç½ðÅé
ÕÇæ¾å ç¯ôÆÁ» é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ À¹é·» ê¿Ü ì¯ðÆÁ» Ú±ðÅ ê¯Ãå Ô¯ð Øð ÇòÚ «ÕÅ
Õ¶ ð¾ÇÖÁÅ þ ÇÜé·» çÆ ÇéôÅéç¶ÔÆ Òå¶ ê¿Ü ì¯ðÆÁ» Ú±ðÅ ê¯Ãå Ô¯ð ìðÅîç
ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ ç¯ò» ÇÖñÅø ê¹ÇñÃ é¶ æÅäÅ ÇçÁÅñê¹ðÅ ÇòÚ íÅðåÆ ç§âòÅñÆ çÆ
èÅðÅ AE, FA, HE ÁËé.âÆ.êÆ. ÁËÃ. ÁËÕà åÇÔå îÅîñÅ çðÜ Õð ÇñÁÅ þÍ
éôÆñÆÁ» çòÅÂÆÁ» Ãî¶å Ç×zøåÅð : ê¹ÇñÃ é¶ ÇÂÕ ÇòÁÕåÆ ù íÅðÆ îÅåðÅ
éôÆñÆÁ» çòÅÂÆÁ» Ãî¶å Ç×zøåÅð ÕÆåÅ þÍ êzÅêå ÜÅäÕÅðÆ Áé¹ÃÅð ç×å
ê¹ÇñÃ ç¶ Ãì ǧÃêËÕàð î¹ÖÇåÁÅð ÇÃ§Ø òñ¯º ìÇá§âÅ-â¾ìòÅñÆ ð¯â Óå¶
Çê¿â ܾÃÆ ìÅ× òÅñÆ é¶ó¶ éÅÕÅ ñ×ÅÇÂÁÅ Ô¯ÇÂÁÅ ÃÆÍ ê¹ÇñÃ é¶ Á¾×¶ 寺
ÁÅ ðÔ¶ ÇÂÕ ô¾ÕÆ ÇòÁÕåÆ ù ð¯Õ Õ¶ åñÅôÆ ñÂÆ å» À¹Ã Õ¯ñ¯º BH ôÆôÆÁ»
ðËÃÕÅø ìðÅîç ÕÆåÆÁ»Í ÕÇæ¾å ç¯ôÆ çÆ ôéÅÖå ççÆê Õ¹îÅð ê¹¾åð îéôÅ
ðÅî òÅÃÆ ìÅìÅ çÆê ÇÃ§Ø é×ð ìÇá§âÅ òܯº Ô¯ÂÆÍ ê¹ÇñÃ é¶ À¹Ã ÇÖñÅø
íÅðåÆ ç§âòÅñÆ çÆ èÅðÅ DB@, AE (B) ÁÅÂÆ.ÁËî. ÁËÕà AGEF åÇÔå îÅîñÅ
çðÜ Õð ÇñÁÅ þÍ ê¹Çñà ñåð» Áé¹ÃÅð ÕÇæ¾å ç¯ôÆ é½ÜòÅé» ù éôÆñÆÁ»
çòÅÂÆÁ» ò¶Úä çÅ è§çÅ ÕðçÅ þ Áå¶ À¹Õå éôÆñÆ çòÅÂÆ À¹Ô â¾ìòÅñÆ î§âÆ
寺 ñË Õ¶ ÁÅ ÇðÔÅ ÃÆ ÇÜÃù Á¾×¶ îÇԧ׶ íÅÁ Óå¶ ò¶ÇÚÁÅ ÜÅäÅ ÃÆÍ
ôðÅì êÆä ñÂÆ êËö éÅ ç¶ä Óå¶ Õ¹¾àîÅð : ôðÅì êÆä ñÂÆ êËö éÅ ç¶ä Óå¶
Õ¹Þ é½ÜòÅé» é¶ ÇÂÕ ÇòÁÕåÆ ù Õ¹¾à-Õ¹¾à Õ¶ ÷õîÆ Õð Çç¾åÅÍ ê¹Çñà ù
Çç¾åÆ ÇôÕÅÇÂå ÇòÚ ×½ðò ôðîÅ ê¹¾åð ôÅî ñÅñ òÅÃÆ ÁÜÆå ð¯â é¶ ç¾ÇÃÁÅ
ÇÕ À¹ÃçÆ ÜÅä-êÇÔÚÅä òÅñ¶ ×¹ðÇÃîðéÜÆå ÇÃ§Ø À¹ðø ìÅìÅ ê¹¾åð Ü×ÜÆå
ÇçØ, å¶Çܧçð ÇÃ§Ø À¹ðø Ç×øàÆ ê¹¾åð îÇÔ§çð ÇÃ§Ø Áå¶ ×¹ðÇò§çð ÇçØ
ê¹¾åð ìñòÆð ÇÃ§Ø òÅÃÆÁÅé êÇð§çÅ ð¯â é¶ À¹Ã 寺 ôðÅì êÆä ñÂÆ êËÇÃÁ»
çÆ î§× ÕÆåÆÍ À¹Ã òñ¯º êËö ç¶ä 寺 é»Ô Õðé Óå¶ À¹Õå ÇòÁÕåÆÁ» é¶
Õ¹¾àîÅð ÕðÕ¶ À¹Ãù ÷õîÆ Õð Çç¾åÅÍ Õ¯åòÅñÆ ê¹ÇñÃ é¶ À¹Õå Çå§é¶
é½ÜòÅé» ÇÖñÅø íÅðåÆ ç§âòÅñÆ çÆ èÅðÅ CBD, CBC, CD åÇÔå îÅîñÅ çðÜ Õð
ÇñÁÅ þÍ ÕÇæ¾å ç¯ôÆ Áܶ ëðÅð ç¾Ã¶ ÜÅ ðÔ¶ ÔéÍ
àð¾Õ Áå¶ î¯àðÃÅÂÆÕñ Ú¯ðÆ : òÔÆÕñ Ú¯ð Ç×ð¯Ô òñ¯º ÇÂÕ àð¾Õ Áå¶
î¯àðÃÅÂÆÕñ Ú¯ðÆ Õðé çÅ êåÅ ñ¾×Å þÍ ðÅîê¹ðÅ ê¹Çñà ù Çç¾åÆ ÇôÕÅÇÂå
ÇòÚ ×¹ðçÆê ÇÃ§Ø ê¹¾åð Õ½ð ÇÃ§Ø òÅÃÆ Çê¿â ðÅîê¹ðÅ é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ
À¹é·» ÁÅêäÅ àð¾Õ é§: êÆ.ìÆ.@CÁËñ-I@FD ù ×¹êåÅ àð»Ãê¯ðà ðÅîê¹ðÅ
î§âÆ ÇòÖ¶ Öó·Å ÕÆåÅ ÃÆ ÇÜÃù Ú¯ðÆ Õð ÇñÁÅ Ç×ÁÅÍ ÇÂà åð·» ðÅî» î§âÆ
ê¹Çñà ù Çç¾åÆ ÇôÕÅÇÂå ÇòÚ Ã§ÜÆò Õ¹îÅð ×¹êåÅ òÕÆñ ê¹¾åð åðöî ñÅñ
×¹êåÅ é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ À¹Ãé¶ ÁÅêäÅ î¯àðÃÅÂÆÕñ é§: êÆ.ìÆ.DE-DGBB ù
êÆðÖÅéÅ ðÅî» î§âÆ ç¶ ×¶à é¶ó¶ ÖóÅ ÕÆåÅ ÃÆÍ ÇÜà ùÁäêÛÅå¶ Ú¯ð Ú¯ðÆ
ÕðÕ¶ ñË ×Â¶Í ÇÜÃçÆ ÕÆîå C@ Ô÷Åð ð¹ê¶ ìäçÆ þÍ
êåÆ-êåéÆ ù ÛâÅÀ¹ä Ç×ÁÅ ÷ÖîÆ : Þ×ó ðÔ¶ êåÆ-êåéÆ ÛâÅÀ¹äÅ ÇÂÕ ÇòÁÕåÆ
ù À¹Ã Ã îÇÔ§×Å ÇêÁÅ Ü篺 ç¯ò» é¶ Çîñ Õ¶ À¹Ãù ÷õîÆ Õð Çç¾åÅÍ
ìÅÇñÁ»òÅñÆ ê¹Çñà ù Çç¾åÆ ÇôÕÅÇÂå ÇòÚ ÃåéÅî ÇÃ§Ø ê¹¾åð ×¹ðìÚé ÇçØ
òÅÃÆ ç½ñåê¹ðÅ é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ê¾êÆ ÇÃ§Ø ê¹¾åð éÛ¾åð ÇÃ§Ø òÅÃÆ
ìÅÇñÁ»òÅñÆ ÁÅêäÆ êåéÆ éÅñ Þ×óÅ Õð ÇðÔÅ ÃÆ Ü篺 À¹Ãé¶ ç¯ò» ù ñóé 寺
ÔàÅÀ¹äÅ ÚÅÇÔÁÅ å» À¹Õå êåÆ-êåéÆ é¶ Çîñ Õ¶ À¹Ã Òå¶ ÔîñÅ Õð Çç¾åÅ
ÇÜà ÕÅðé À¹Ô ÷õîÆ Ô¯ Ç×ÁÅÍ ê¹ÇñÃ é¶ êåÆ-êåéÆ ÇÖñÅø íÅðåÆ ç§âòÅñÆ
çÆ èÅðÅ CBE, CBC, CD åÇÔå îÅîñÅ çðÜ Õð ÇñÁÅ þÍ
ÇÕÃÅé ÁÅ×± Ôðé¶Õ ÇÃ³Ø Çã¼ñ¯º ù Çç¼åÆ Ã¶Üñ Á¼Ö» éÅñ ôðè»ÜñÆ
ìÅÇñÁ»òÅñÆ, B@ éò³ìð (ñ¼ÕÆ)- Ǽ毺 é¶óñ¶ Çê³â î³âÆ Õñ» ÇòÖ¶ Á¼Ü
íÅðåÆ ÇÕÃÅé ï±éÆÁé ¶ÕåÅ (Çü¼è±ê°ð) ç¶ ÁÅ×± Ôðé¶Õ ÇÃ³Ø Çã¼ñ¯º ù
ò¼âÆ Ç×äåÆ ñ¯Õ» ò¼ñ¯º öÜñ Á¼Ö» éÅñ ôðè»ÜñÆ Çç¼åÆ ×ÂÆÍ Çê³â ç¶
ñ¯Õñ ×°ðç°ÁÅðÅ ÇòÖ¶ ð¼Ö¶ ׶ ôðè»ÜñÆ ÃîÅ×î ÇòÚ Ãî±Ô Çê³â å¶ ÇÂñÅÕÅ
òÅÃÆÁ» 寺 ÇÂñÅòÅ Üæ¶ì³çÆ ç¶ Ã±ìÅ êÌèÅé Çêô½ðÅ ÇÃ³Ø Çüè±ê°ð å¶ Üæ¶ì³çÆ
ç¶ ÕÂÆ Ô¯ðé» ÃÆéÆÁð ÁÅ×±Á» é¶ òÆ ôî±ñÆÁå ÕÆåÆÍ ÇÂà î½Õ¶ ðÅ×Æ Çóػ
ò¼ñ¯º òËðÅ×îÂÆ ÕÆðåé òÆ ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ ôðè»ÜñÆ ÃîÅ×î ù óì¯èé ÕðÇçÁ» ï±éÆÁé
ç¶ Ã±ìÅ êÌèÅé Çêô½ðÅ ÇÃ³Ø Çüè±ê°ð, Üéðñ ÃÕ¼åð ì¯Ø ÇÃ³Ø îÅéÃÅ å¶
ÇÜñ·Å êÌèÅé ëðÆçÕ¯à Ü×ÜÆå ÇÃ³Ø â¼ñ¶òÅñÅ ÁÅÇç ÁÅ×±Á» é¶ ÇÜ¼æ¶ Áêä¶
ÇòÛó¶ ÃÅæÆ ù ôðèÅ ç¶ ë°¼ñ í¶à ÕÆå¶ À°¼æ¶ À°é·» éÅñ ÔÆ Ôðé¶Õ ÇóØ
ò¼ñ¯º Üæ¶ì³çÆ ñÂÆ ÕÆå¶ Õ³î» çÆ òÆ ôñÅØÅ ÕÆåÆÍ ôðè»ÜñÆ ÃîÅ×î ÇòÚ
ê°¼ÜÆÁ» ÃÅðÆÁ» ó×å» çÅ Üæ¶ì³çÆ ÁÅ×± å¶ ÃÅìÕÅ Ãðê³Ú î³âÆ Õñ» ðÖç¶ò
ÇÃ³Ø Çã¼ñ¯º é¶ êÇðòÅð ò¼ñ¯º Çòô¶ô å½ð Óå¶ è³éòÅç ÕÆåÅÍ ÃîÅ×î ç½ðÅé
Ô¯ðé» å¯º ÇÂñÅòÅ ÇÜñ·Å îÆå êÌèÅé Ôðç¶ò ÇÃ³Ø ÜË ÇÃ³Ø òÅñÅ, î¶Üð
ÇÃ³Ø Þ¯àÆòÅñÅ ÇÜñ·Å ÖÜÅéÚÆ ëðÆçÕ¯à, Üéðñ ÃÕ¼åð ì¯Ôó ÇÃ³Ø ð°êÂÆÁ»
òÅñÅ, ìñç¶ò ÇÃ³Ø Ãç¯ÔÅ ÇÜñ·Å êÌèÅé ìÇá³âÅ, ÕÅÕÅ ÇÃ³Ø Õ¯àóÅ Üéðñ
ÃÕ¼åð ìÇá³âÅ, À°¼×ð ÇÃ³Ø îÅéÃÅ ÇÜñ·Å ÖÜÅéÚÆ, ìñç¶ò ÇÃ³Ø ×ÇÔðÆ íÅ×Æ
ÃÆéÆÁð îÆå êÌèÅé ìÇá³âÅ å¶ î°ÖÇåÁÅð ÇÃ³Ø Õ°¼ì¶ ÇÜñ·Å ÖÜÅéÚÆ ìÇá³âÅ
ÁÅÇç ÁÅ×± òÆ ÔÅ÷ð ÃéÍ
ê¿ÜÅìÆ ï±éÆòðÇÃàÆ ç¶ Á§åð ÕÅñÜ Ç´Õà (ñóÕ¶) î¹ÕÅìñ¶ ô¹ðÈ
ìÇá§âÅ, B@ éò§ìð (òñ·Åä)- ê¿ÜÅìÆ ï±éÆòðÇÃàÆ êÇàÁÅñÅ ç¶ Á§åð ÕÅñÜ
Ç´Õà (ñóÕ¶) î¹ÕÅìñ¶ ÃæÅéÕ ðÅÇܧçðÅ ÕÅñÜ ÇòÚ ô¹ð± Ô¯ ׶ Ôé, ÇÜé·»
çÅ À¹çØÅàé ÕÅñÜ Çêz§ÃÆêñ ùÖÚËé ðŶ ×ð× é¶ ÕÇðÁÅÍ ÇÂà î½Õ¶ À¹é·»
ç¶ éÅñ êz¯: ùðÜÆå ÇÃ§Ø î¹ÖÆ ÃðÆðÕ ÇþÇÖÁÅ ÇòíÅ× ðÅÇܧçðÅ ÕÅñÜ, êz¯:
ðî¶ô êÃðÆÜÅ Áå¶ îËâî Ü×ÜÆòé Õ½ð Ãî¶å Ô¯ð ÕÅñÜ ÃàÅø òÆ ÔÅ÷ð ÃÆÍ ÇÂÃ
ç½ðÅé ÃðÕÅðÆ ÕÅñÜ ÇéÁÅñ (êÅåó») Áå¶ ÃðÕÅðÆ ÕÅñÜ Õ¯àÕê±ðÅ ÇòÚÕÅð
À¹çØÅàéÆ îËÚ Ö¶ÇâÁÅ Ç×ÁÅÍ àÅà ÇܾåÕ¶ êÇÔñ» ì¾ñ¶ìÅ÷Æ ÕðÇçÁ» êÅåó»
çÆ ê±ðÆ àÆî A@.B úòð» ÇòÚ ÇÃðø GB ç½ó» Óå¶ ÇÃîà ×ÂÆÍ êÅåó» çÆ ì¾ñ¶ìÅÜÆ
ù åÇÔÃ-éÇÔà Õðé ÇòÚ Õ¯àÕê±ðÅ ç¶ ×¶ºçìÅÜ êzçÆê çÅ Çòô¶ô ï¯×çÅé ÇðÔÅ,
ÇÜÃé¶ C.B úòð» ÇòÚ G ç½ó» ç¶ Õ¶ G ÇòÕà» êzÅêå ÕÆåÆÁ»Í ÜòÅì ÇòÚ Ö¶âÇçÁ»
Õ¯àÕê±ðÅ é¶ ÇéðèÅðå àÆÚÅ E ÇòÕà» ×òÅ Õ¶ I.C úòð» ÇòÚ ê±ðÅ Õð ÇñÁÅÍ
ç±Ãð¶ îËÚ ÇòÚ ÃðÕÅðÆ ÕÅñÜ Ã§×ð±ð é¶ êìÇñÕ ÕÅñÜ ÃîÅäÅ ù ID ç½ó» éÅñ
îÅå Çç¾åÆÍ Ã§×ð±ð é¶ êÇÔñ» Ö¶âÇçÁ» ÃÅðÆÁ» ÇòÕà» ×òÅÕ¶ B@ úòð» ÇòÚ
AGD ç½ó» çÅ ÇòôÅñ ÃÕ¯ð Öó·Å ÕÆåÅÍ Ã§×ð±ð ñÂÆ ÔðêzÆå é¶ è±§Á»èÅð
ì¾ñ¶ìÅ÷Æ ÕðÇçÁ» BD ׶ºç» Óå¶ F@ ç½ó» ìäÅÂÆÁ»Í ÃîÅäÅ ç¶ ×¶ºçìÅÜ
×½ðò é¶ D Áå¶ ×¹ðìÅÜ é¶ C ÇòÕà» êzÅêå ÕÆåÆÁ»Í ÜòÅì ÇòÚ ÃîÅäÅ çÆ
àÆî H@ ç½ó» Óå¶ ãÇÔ-ã¶ðÆ Ô¯ ×ÂÆÍ Ã§×ð±ð òñ¯º ׶ºçìÅ÷ ×¹ðêzÆå D
ÇòÕà» ñËä ÇòÚ ÕÅîïÅì ÇðÔÅÍ åÆÃð¶ îËÚ ÇòÚ î¶ÜìÅé ðÅÇܧçðÅ ÕÅñÜ Áå¶
âÆ.¶.òÆ. ÕÅñÜ ìÇá§âÅ çÆÁ» àÆî» ÁÅÔî¯-ÃÅÔîä¶ Ô¯ÂÆÁ»Í ðÅÇܧçðÅ é¶
àÅà ÇܾåÕ¶ âÆ.¶.òÆ. ÕÅñÜ ù êÇÔñ» ì¾ñ¶¶¶ìÅÜÆ çŠþçÅ Çç¾åÅÍ âÆ.¶.òÆ.
ÕÅñÜ é¶ ÔðçÆê çÆÁ» BG Áå¶ ÔðÜÆå çÆÁ» BF ç½ó» çÆ ìç½ñå BD.A úòð ÇòÚ
ABF ç½ó» ìäÅÂÆÁ»Í ðÅÇܧçðÅ ñÂÆ ×¹ðêzÆå ÇÃ§Ø å¶ ÁîÇð§çð é¶ C-C ÇòÕà»
êzÅêå ÕÆåÆÁ»Í ÇêÛ¯º Ö¶âÇçÁ» ðÅÇܧçðÅ ÕÅñÜ é¶ D ÇòÕà» ÇêÛ¶ BB úòð»
ÇòÚ àÆÚ¶ ù ê±ðÅ Õð ÇñÁÅÍ ðÅÇܧçðÅ ÕÅñÜ ñÂÆ ñ¯àÃ é¶ D@ ׶ºçÅ ÇòÚ DH
Áå¶ ×¹ðêzÆå é¶ BA ç½ó» çÅ ï¯×çÅé Çç¾åÅÍ âÆ.¶.òÆ. ÕÅñÜ ñÂÆ ÔðÜÆå
é¶ C ÇòÕà» ñÂÆÁ»Í êz¯: êÃðÆÜÅ é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ÇÂé·» Á§åðÕÅñÜ
î¹ÕÅìÇñÁ» ÇòÚ AA ÕÅñÜ» çÆÁ» Ç´Õà àÆî» íÅ× ñË ðÔÆÁ» ÔéÍ
×¹ðìÚé Õ½ð Çê¿â ñ¾ÖÆòÅñ çÆ Ãðê¿Ú ìäÆ
ì¯ÔÅ, B@ éò§ìð (ê. ê.)- é¶óñ¶ Çê¿â ñ¾ÖÆòÅñ çÆ ê¿ÚÅÇÂå çÅ ÇÂÕ ÃÅñ 寺
òÆ ò¾è Ã 寺 Ú¾ñ ÇðÔÅ ÇòòÅç À¹ç¯º Öåî Ô¯ Ç×ÁÅ Ü篺 îÅäï¯× ܾܻ
Áå¶ ÁçÅñå ç¶ ëËÃñ¶ Áé¹ÃÅð ÁËÃ. ÃÆ. կචÇòÚ¯º ×¹ðìÚé Õ½ð ù ܶåÈ
ÕðÅð Çç¾åÅ Ç×ÁÅÍ ÁçÅñå ò¾ñ¯º ÇâêàÆ ÕÇîôéð îÅéÃÅ Áå¶ ìñÅÕ ÇòÕÅÃ
ÁëÃð ì¹ãñÅâÅ ù ÇéÁ»êÅÇñÕÅ ç¶ ëËÃñ¶ çÆ ð½ôéÆ ÇòÚ Çê¿â ÇòÚ êÇÔñ» ÔÆ
ܶåÈ ê¿Ú» Áå¶ ×¹ðìÚé Õ½ð êåéÆ Ü×ðÈê ÇÃ§Ø ù ܶåÈ ÕðÅð ç¶ Õ¶ éò¶º
ÇÃð¶ 寺 Ú¯ä ÕðòÅÀ¹ä çÅ ÁÅç¶ô Çç¾åÅÍ Ç÷Õðï¯× þ ÇÕ ÇÂà ۯචÇÜÔ¶
Çê¿â çÆ Ãðê¿ÚÆ ÁËÃ. ÃÆ. ñÂÆ ðÅÖòƺ þ Áå¶ ê¿ÚÅÇÂå ÇòÚ ç¯ Üéðñ ê¹ðô,
ç¯ Üéðñ Á½ðå» Áå¶ ÇÂÕ ÁËÃ. ÃÆ. ê¿Ú üä¶ Ü»ç¶ ÔéÍ ê¿ÚÅÇÂå Ú¯ä» Ã
À¹Õå Üéðñ îðç» Áå¶ Á½ðå ê¿Ú» çÆ Ú¯ä å» ÃÔÆ Ô¯ ×ÂÆ êð ÁËÃ. ÃÆ. ê¿Ú
ñÂÆ ÇòòÅç ìä Ç×ÁÅ, ÇÜà Óå¶ À¹ç¯º Ú¯ä Áîñ¶ é¶ ç¯ ÁËÃ. ÃÆ. À¹îÆçòÅð»
×¹ðìÚé Õ½ð Áå¶ îÇÔ§çð ÇÃ§Ø ÇòÚ¯º îÇÔ§çð ÇÃ§Ø ù ܶåÈ ÕðÅð ç¶ Çç¾åÅ
Ç×ÁÅÍ ìÅÁç ÇòÚ ×¹ðìÚé Õ½ð ò¾ñ¯º êàÆôé çÅÇÂð ÕðÕ¶ ÇÂéÃÅø çÆ î§×
ÕÆåÆ ×ÂÆ, ÇÜà Óå¶ ìÅ ÁçÅñå îÅñÇò§çð ÇÃ§Ø Ü¾×Æ êÆ. ÃÆ. ÁËÃ. Ú¯ä
ÇàzÇìÀÈéñ (¶. âÆ. ÃÆ. îÅéÃÅ) ò¾ñ¯º ÁÅêä¶ ëËÃñ¶ ÇòÚ ×¹ðìÚé Õ½ð ù
À¹Ã çÆÁ» ACA ò¯à» ç¶ ÁÅèÅð Óå¶ éò¶º ÇÃð¶ 寺 Ô¯ÂÆ ê¿ÚÅÇÂå çÆ îÆÇà§×
ÇòÚ ìÆ. âÆ. êÆ. ú. ì¹ãñÅâÅ ò¾ñ¯º ×¹ðìÚé Õ½ð êåéÆ Ü×ðÈê ÇÃ§Ø ðŶ
ÇÃ¾Ö ÁËÃ. ÃÆ. ù Çê¿â çÆ Ãðê¿Ú ÁËñÅé Çç¾åÅ þÍ
õ±éçÅé Õ˺ê ñ×ÅÇÂÁÅ
í¹¼Ú¯ î³âÆ, B@ éò§ìð (ìñÇò¿çð ÇÃ¿Ø Ã¶áÆ)- ð±ðñ ï±æ Õñ¾ì÷ ÁËïÃƶôé
Ç÷ñ·Å ìÇá§âÅ ò¾ñ¯º Á¾Ü Çê¿â Ú¾Õ ðÅî ÇÃ§Ø òÅñÅ ç¶ îÅÂÆ òÆð¯ íÅÂÆ
í×å± ×¹ðç¹ÁÅðÅ ÃÅÇÔì ÇòÖ¶ Ö±éçÅé Õ˺ê ñ×ÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ ÇÂà Õ˺ê çÅ
À¹çØÅàé ð±ðñ ï±æ Õñ¾ì÷ ÁËïÃƶôé Ç÷ñ·Å ìÇá§âÅ ç¶ êzèÅé Ã: Ãòðé
ÇÃ§Ø ÁÅÕñÆÁÅ é¶ ÕÆåÅÍ ÇÂà î½Õ¶ ò¾Ö-ò¾Ö Çê¿â» ç¶ ÃîÅÜ Ã¶òÆ Õñ¾ì» ç¶
êzåÆÇéè» Áå¶ ÁÔ¹ç¶çÅð» 寺 ÇÂñÅòÅ ÇÂñÅÕ¶ ç¶ êåò§å¶ þÜä òÆ ôÅîñ Ãé
Í ÇÂà î½Õ¶ ÕðòŶ ׶ ÃîÅ×î ç½ðÅé Ç÷ñ·Å êzèÅé Ã: ÁÅÕñÆÁÅ é¶ Ã§ì¯èé
ÕðÇçÁ» ÇÕÔÅ ÇÕ ò¾Ö-ò¾Ö Çê¿â» ÓÚ ÃæÅÇêå ÃîÅÜ Ã¶òÆ Õñ¾ì» ò¾ñ¯º ÕÆå¶
ÜÅ ðÔ¶ Õ§î» ñÂÆ ÁËïÃƶôé À¹é·» ù À¹åôÅÇÔå ÕðçÆ ðÇÔ§çÆ þÍ ÇÂÃ
î½Õ¶ ð±ðñ Õñ¾ì÷ ÁËïÃƶôé ìñÅÕ éæÅäÅ ç¶ êzèÅé Ã: ÔðêzÆå ÇÃ§Ø é¶
çì¯èé ÕðÇçÁ» ÇÕÔÅ ÇÕ ÇÂà Õ˺ê çÅ êzì§è îÅÂÆ òÆð¯ íÅÂÆ í×å± Õî¶àÆ
Áå¶ ìÅìÅ ÜÆòé ÇÃ§Ø Õñ¾ì ò¾ñ¯º ÕÆåÅ Ç×ÁÅ þÍ ÇÂà Õ˺ê ç½ðÅé ÃòËǧÛÅ
éÅñ BE ÇòÁÕåÆÁ» é¶ Ö±éçÅé ÕÆåÅÍ ÇÂà ֱéçÅé Õ˺ê ç½ðÅé Ö±éçÅé êzÅêå
Õðé ñÂÆ ÁÅç¶ô ǧÃàÆÇÚÀ±à ÁÅø îËâÆÕñ ÃÅǧà Á˺â ÇðÃðÚ ç¶ âÅÕàð
ÇçñìÅ× ÇÃ§Ø çÆ Á×ÅòÂÆ ÇòÚ àÆî é¶ Ö±éçÅé ÇñÁÅÍ ÇÂà Õ˺ê ç½ðÅé í¹¾Ú¯
î§âÆ ê¹Çñà ڽºÕÆ ç¶ Ç§ÚÅðÜ Ã: ÃðçÅðÅ ÇÃ§Ø é¶ òÆ ÁÅêäÅ ê±ðÅ ÃÇÔï¯×
Çç¾åÅÍ ÇÂà î½Õ¶ 꾹ܶ ÃîÅÜ Ã¶òÆ Áå¶ êåò§å¶ þÜä» ÓÚ Ã: ×¹ðñÅí ÇçØ
ã¶ñò», ×¹ðÚðé ÇÃ§Ø , ×¹ðöòÕ ÇÃ§Ø Õ¹§ãÆ, ×¹ðܧà ÇçØ, ܯÇקçð ÇçØ,
Ö¹ÃêzÆå ÇçØ, ùÖÇܧçð ÇçØ, 寺 ÁËïÃƶôé ç¶ ÁÔ¹ç¶çÅð» ÓÚ ÇçñìÅÜ
ÇçØ, ÇêzåêÅñ ÇÃ§Ø Ã¶î», ÇÃÕ§çð ÇÃ§Ø ì¶×Å, Ü×ðÅÜ ÇçØ, ì¶Á§å ÇçØ
, ðäÜÆå ÇÃ§Ø ñÇÔðÅ ì¶×Å, ìñÇܧç ÇÃ§Ø Áå¶ ÇÂà 寺 ÇÂñÅòÅ ÃîÅÜ Ã¶òÕÅ
Áå¶ ÃÅìÕÅ ê¿Ú ìÆìÆ êðîÜÆå Õ½ð é¶ òÆ Õ˺ê ÓÚ ÃÇÔï¯× 寺 ÇÂñÅòÅ
ÁÅêäÅ Ö±éçÅé òÆ ÕÆåÅÍ
êÅðàÆ çÅ ÃæÅêéÅ Ççòà êàé¶ ÇòÖ¶ îéÅÇÂÁÅ ÜÅò¶×Å-ðÅܶÁÅäÅ
Ççׯ î§âÆ, B@ éò§ìð (ê. ê.)-ÇÂæ¶ ñ¯Õ Üé-ôÕåÆ êÅðàÆ ç¶ Ã±ìÅ ÃÆéÆÁð
îÆå êzèÅé Çéðîñ ÇÃ§Ø ðÅܶÁÅäÅ (ÁËâò¯Õ¶à) é¶ êz˵à ù ÇìÁÅé ÜÅðÆ
ÕðÇçÁ» ÇÕÔÅ ÇÕ êÅðàÆ çÅ Üéî ÃæÅêéÅ Ççòà BH éò§ìð ù êàéÅ ÇòÖ¶ ìóÆ
è±î-èÅî éÅñ îéÅÇÂÁÅ ÜÅò¶×Å ÇÜà ÇòÚ ê¿ÜÅì íð ÇòÚ¯º Ã˺Õó¶ òðÕð
ôÅÇîñ Ô¯ä×¶Í ÇÂà êzåÆ Ç÷ñ·Å òÅð ìËáÕ» çÅ ÇÃñÇÃñÅ ÜÅðÆ þÍ À¹é·» Á¾Ü
ÇÂà ÃæÅêéÅ Ççòà Ãì§èÆ ñ¯Õ Üé ôÕåÆ êÅðàÆ ç¶ Ç÷ñ·Å ìÇá§âÅ ç¶ êzèÅé
íÆî Ú§ç ô½ÕÆ çÆ Ç÷§î¶òÅðÆ ñÅÂÆÍ ÇÂà Ã îÆÇà§× Á§çð Ã˺Õó¶ òðÕð»
寺 ÇÂñÅòŠñìÅ Üéðñ ÃÕ¾åð å¶ êÅðàÆ ç¶ ì¹ñÅð¶ ÃzÆ Ã¹Çð§çð ÇÛ§çÅ
ìÅØñÅ, å¯åÅ ÇÃ§Ø Ç÷ñ·Å î¯×Å ç¶ êzèÅé, ÁêÔÅÜ ëð§à Ç÷ñ·Å ìÇá§âÅ ç¶
êzèÅé ×¹ðÚðé ÇÃ§Ø ÁêÅÔÜ, ï±æ ëð§à Ç÷ñ·Å ìÇá§âÅ ç¶ êzèÅé ÃzÆ ðÅÜÆò
ׯÇÂñ, îÇÔñÅ Çò§× çÆ êzèÅé éÃÆì Õ½ð Ç÷ñ·Å ìÇá§âÅ, Ç÷ñ·Å ÇðÕôÅ ï±éÆÁé
ç¶ êzèÅé î¾Øð ÇÃ§Ø Áå¶ î÷ç±ð Ã˵ñ ç¶ êzèÅé ÇçÁÅñ ÇçØ, ÇÕÃÅé Ã˵ñ
ç¶ êzèÅé Á§×ð¶÷ ÇÃ§Ø Ò׶ÜÆÓ ôÅÇîñ Ãé Áå¶ îÆÇà§× Á§çð ôÅÇîñ òðÕð»
çÅ åÇÔ Ççñ¯º è§éòÅç Ç÷ñ·Å êzèÅé é¶ ÕÆåÅÍ |
ñ¯óò¿ç Á½ðå» ù ÇÃñÅÂÆ îôÆé» ò§âÆÁ»
ׯÇéÁÅäÅ, B@ éò§ìð (×ð×, ìðÅó)- æ¯ó·¶ ÇÜÔ¶ Ã 寺 ÔÆ Ô¯ºç ÇòÚ
ÁŶ îÇÔñŠǧéðòÆñ Õñ¾ì ׯÇéÁÅäÅ î§âÆ Çîâ àÅÀ±é çÆ êzèÅé ô¹ôîÅ ×ð¯òð
ÃËÕàðÆ ÕîñêzÆå Çî¾á± é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ÇÂà òÅð À¹Õå Õñ¾ì òñ¯º AE ì¶ÃÔÅðÅ
å¶ ñ¯óò§ç Á½ðå» ù ÁÅêäÅ ð¯÷×Åð ÚñÅÀ¹ä ñÂÆ ÇÃñÅÂÆ îôÆé» ò§âÆÁ» ×ÂÆÁ»Í
ÇÂÔ ÇÃñÅÂÆ îôÆé» Çòç¶ô (ÁîðÆÕÅ) ÓÚ ðÇÔ§ç¶ ÃzÆîåÆ ÁËÇñÃÅ ×ð¯òð òñ¯º
ñ¯óò§ç» ù í¶ºà ÕÆåÆÁ» ×ÂÆÁ»Í ÇÂà î½Õ¶ ÃzÆîåÆ ð¶ä±ÕŠöá Ú¶ÁðîËé
Õñ¾ì êÇàÁÅñÅ, ÁÇîåÅ Á¾åðÆ, ÃÕ¾åð Õñ¾ì êÇàÁÅñÅ, ê±ÜŠ×Å, ÕÇòåÅ,
ÁñêéÅ ÁÔ±ÜÅ, ùîé ð¯îÅäÅ, Õ¯îñ ׯÇÂñ å¶ ÃzÆîåÆ â¶ÜÆ ÁÅÇç ôÅîñ ԯ¶Í
À¹é·» ÇÂÔ òÆ ÇÕÔÅ ÇÕ ÁÅÀ¹ä òÅñ¶ Ã ÇòÚ òÆ ñ¯óò§ç å¶ ÷ð±ðåî§ç çÆ
öòÅ ÕÆåÆ ÜÅò¶×ÆÍ
Á½ðå ֶ⻠ÓÚ îÅéÃÅ Ç÷ñ·¶ çÆÁ» GD ÇÖâÅðé» íÅ× ñËä×ÆÁ»
îÅéÃÅ, B@ éò§ìð (þ. êz.)- ê¿ÜÅì ðÅÜ Á½ðå ֶ⻠BC éò§ìð 寺 BF
éò§ìð å¾Õ «ÇèÁÅäÅ ÇòÖ¶ ê¿ÜÅì Ö¶â ÇòíÅ× ò¾ñ¯º ÕðòÅÂÆÁ» ÜÅ ðÔÆÁ» ÔéÍ
ÇÂé·» ֶ⻠ÇòÚ îÅéÃÅ Ç÷ñ·¶ çÆÁ» ñóÕÆÁ» F ֶ⻠ÇòÚ íÅ× ñË ðÔÆÁ» ÔéÍ
ÇÂé·» ֶ⻠ÇòÚ ÔÅÕÆ çÆÁ» AF ÇÖâÅðé», òÅñÆìÅñ çÆÁ» AB, Õì¾âÆ çÆÁ»
A@, Ö¯-Ö¯ çÆÁ» AB, ìÅÃÕàìÅñ çÆÁ» AB Áå¶ ÁËæñËÇàÕà çÆÁ» AB ÇÖâÅðé»
ÜÅ ðÔÆÁ» ÔéÍ ÇÂé·» çÆ Õ¹¾ñ Ç×äåÆ GD þÍ ÇÂÔ ÇÖâÅðé» BB éò§ìð ù
Ç÷ñ·Å Ö¶â ÁëÃð îÅéÃÅ çÆ ç¶Ö-ð¶Ö ÁèÆé Ãò¶ð¶ I òܶ «ÇèÁÅäÅ ñÂÆ ðòÅéÅ
Ô¯ä×ÆÁ»Í
àÆ. ÁÅð. ôðîÅ ç¶ ÇçÔ»å Óå¶ ç¹¾Ö çÅ êz×àÅòÅ
íÅÂÆ ð±êÅ, B@ éò§ìð (îðÅÔó)- ÃðÕÅðÆ ×ðñ÷ ÃËÕ§âðÆ ÃÕ±ñ íÅÂÆ ð±êÅ
ÇòÖ¶ ìäÆ ÜÆòé ÇçzôàÆ ÃÅÇÔå ÃíÅ çÆ îÆÇà§× Çêz§ÃÆêñ éÛ¾åð ÇÃ§Ø è§î±
çÆ êzèÅé×Æ Ô¶á Ô¯ÂÆ ÇÜà ÇòÚ òÅÇÂà Çêz§ÃÆêñ ԧà ÇÃ§Ø Ã¯ÔÆ, Ü×é éÅæ,
ÇéðíË ÇçØ, ìñÜÆå ÇçØ, êzñÅç Õ¹îÅð, îËâî Çô§çðêÅñ Õ½ð 寺 ÇÂñÅòÅ
ÃÕ±ñ çÆ ÜÆòé ÇçzôàÆ ÃÅÇÔå ÃíÅ çÆÁ» î˺ìð ÇòÇçÁÅðæä» é¶ íÅ× ÇñÁÅÍ
îÆÇà§× ÇòÚ ì¹¾èÆÜÆòÆ Áå¶ îÔÅé ÇþÇÖÁÅ ÃÅôåðÆ àÆ. ÁÅð. ôðîÅ çÆ ì¶òÕå
î½å Óå¶ â±§Ø¶ ç¹¾Ö çÅ êz×àÅòÅ ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ Çêz§ÃÆêñ éÛ¾åð ÇÃ§Ø è§î±
é¶ ÃzÆ ôðîÅ ù ôðè»ÜñÆ í¶ºà ÕðÇçÁ» ÇÕÔÅ ÇÕ À¹é·» çÆ î½å éÅñ ÇþÇÖÁÅ
Ü×å ù éÅ ê±ðÅ Ô¯ä òÅñÅ ØÅàÅ ÇêÁÅ þÍ îÆÇà§× ÇòÚ B Çî§à çÅ î¯é èÅðÕ¶
À¹é·» ù ôðèÅ ç¶ ë¹¾ñ í¶ºà ÕÆå¶ ×¶Í
ÁËé. ÃÆ. ÃÆ. Ççòà îéÅÇÂÁÅ
ìÇá§âÅ, B@ éò§ìð (Õ§òñÜÆå)- ÁËé. ÃÆ. ÃÆ. ÇòíÅ× òñ¯º A@ 寺 BB
éò§ìð å¾Õ ÁËé. ÃÆ. ÃÆ. ⶠîéÅÇÂÁÅ ÜÅ ÇðÔÅ þÍ B@ ê¿ÜÅì ìàÅñÆÁé ÁËé.
ÃÆ. ÃÆ. ìÇá§âÅ òñ¯º ÇÂà åÇÔå ÃðÕÅðÆ ðÅÇܧçðÅ ÕÅñÜ ìÇá§âÅ ÇòÖ¶ ð¾é
ëÅð ë¾é ÕðòÅÂÆ ×ÂÆ ÇÜà ÇòÚ ÕÅñÜ ç¶ ÁËé. ÃÆ. ÃÆ. ÕËÇâà» é¶ ìËÕ ç½ó
Áå¶ Çå§é à§×Æ ç½ó ÇòÚ ÇÔ¾ÃÅ ÇñÁÅÍ Çå§é à§×Æ ç½ó ÇòÚ ÕËÇâà ðÅÜòÆð
ÇÃ§Ø Áå¶ ÕËÇâà ìñÕðé ÇÃ§Ø é¶ êÇÔñÅ ÃæÅé ÔÅÃñ êzÅêå ÕÆåÅÍ ìËÕ ç½ó
ÇòÚ ÕËÇâà ×¹ðêzÆå ÇÃ§Ø é¶ êÇÔñÅ Áå¶ ÕËÇâà ðÅÜòÆð ÇÃ§Ø é¶ ç±ÜÅ ÃæÅé
êzÅêå ÕÆåÅÍ ÃÅðÜ˺à ×ÆåÅ Áå¶ ÕËÇâà îù é¶ Çå§é à§×Æ ç½ó ÇòÚ êÇÔñÅ
ÃæÅé Áå¶ ìËÕ ç½ó ÇòÚ ÃÅðÜ˺à ×ÆåÅ é¶ êÇÔñÅ Áå¶ ÕËÇâà îù é¶ ç±ÜÅ
ÃæÅé êzÅêå ÕÆåÅÍ Çêz§ÃÆêñ ÃzÆ Ã¹ÖÚËé ðŶ ×ð× é¶ Ü¶å± ðÔ¶ ÕËÇâà» ù
ÇÂéÅî ç¶ Õ¶ ÃéîÅÇéå ÕÆåÅÍ ÃîÅ×î çÆ êzèÅé×Æ Õî»Çâ§× ÁëÆÃð ÃzÆ Ççé¶ô
ÇÃÁÅñ B@ ê¿ÜÅì ìàÅñÆÁé ÁËé.ÃÆ.ÃÆ. ìÇá§âÅ é¶ ÕÆåÆÍ ÇÂà çÆ ÜÅäÕÅðÆ
ñËëàÆé˺à ÃzÆ ÔðÇܧçð ÇÃ§Ø é¶ Çç¾åÆÍ
î§Ççð ç¶ ìðÅîç¶ çÅ éÆºÔ ê¾æð ð¾ÇÖÁÅ
îÇÔîÅ ÃðÜÅ, B@ éò§ìð (ðÅîÜÆå ôðîÅ)- Çê¿â îÇÔîÅ ÃðÜÅ ÇòÖ¶ î§çð ç¶
ìðÅîç¶ çÅ éÆºÔ ê¾æð Çê¿â ç¶ Ãðê¿Ú Ü×ÜÆå ÇÃ§Ø òÕÆñ ò¾ñ¯º ð¾ÇÖÁÅ
Ç×ÁÅÍ ÇÂà î½Õ¶ ÃåêÅñ ôðîÅ, ùÖêÅñ ôðîÅ, ñÛîä çÅÃ, çå ùÖç¶ò êzÕÅô,
éÅÜð ÇçØ, îñÕÆå ×¾ç±, ðî¶ô Õ¹îÅð ׯÇÂñ, ðÅÜ Õ¹îÅð ôðîÅ, êzñÅç
ôðîÅ, ׯðÅ ñÅñ ôðîÅ, ò¶ç êzÕÅô ôðîÅ, Ôðé¶Õ Ú§ç, ÇÛ§çðêÅñ ôðîÅ,
îé¯Ôð ñÅñ ôðîÅ, òÅÃç¶ò ôðîÅ, ǧçðÜÆå ôðîÅ ÁÅÇç Ô¯ð òÆ î¯Ôåìð
ÇòÁÕåÆ ôÅÇîñ ÃéÍ
Û¯ÇñÁ» ç¶ êñ»à çÆ ìÆÜ»ç ÕÆåÆ ×ÂÆ
îÇÔîÅ ÃðÜÅ, B@ éò§ìð (ðÅîÜÆå ôðîÅ)- êðîÜÆå ÇÃ§Ø Ã§è± î¹¾Ö Ö¶åÆìÅóÆ
ÁøÃð ìÇá§âÅ Áå¶ ìñÅÕ ÁøÃð ðÅÕ¶ô Õ¹îÅð Çç×ñÅ, ñÖîÆð ÇÃ§Ø Ö¶åÆìÅóÆ
Ãì ǧÃêËÕàð îÇÔîÅ ÃðÜÅ é¶ ÁÅêäÆ ÔÅ÷ðÆ ÇòÚ Û¯ÇñÁ» ç¶ êñ»à çÆ ìÆÜ»ç
êð×à ÇÃ§Ø ê¹¾åð ê¿ÜÅì ÇÃ§Ø (ñ¾ÖÆ Ü§×ñ) îÇÔîÅ ÃðÜÅ ç¶ Ö¶å ÇòÚ
ñÅÇÂÁÅÍ
éôÅ î¹ÕåÆ Õ˺ê ñÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅ
åñò§âÆ ÃÅì¯, B@ éò§ìð (Ü. Ã. ðÅÔÆ)- ê¿ÜÅì ê¹Çñà ò¾ñ¯º éôÅî¹ÕåÆ
ÁÇíÁÅé åÇÔå âÅÕàð ÁËÃ. ÁÅð. î½ó ÃÅÂÆÕñ¯ÇÜÃà êÆ. ÜÆ. ÁÅÂÆ. Ú§âÆ×ó·
ç¹ÁÅðÅ ÃðÕÅðÆ ÔÅÂÆ ÃÕ±ñ Ú¾á¶òÅñÅ ÇòÖ¶ ÃÕ±ñ ç¶ ÇòÇçÁÅðæÆÁ» ù éÇôÁ»
çÆ éÅî¹ðÅç ÇìîÅðÆ å¯º ùڶå ðÇÔå ìÅð¶ êz¶Çðå ÕÆåÅ Áå¶ ç¶ÃÆ çòÅÂÆÁ»
ç¶ é¹ÃÇÖÁ» éÅñ éô¶ Û¾âä Áå¶ Ô¯ð ÇìîÅðÆÁ» 寺 ìÚä ñÂÆ ÜÅäÕÅðÆ
Çç¾åÆÍ ÇÂà î½Õ¶ À¹é·» éÅñ æÅäÅ Õ¯àë¾åÅ ç¶ þµâ Õ»Ãà¶ìñ ÁîðÆÕ ÇçØ
é¶ ÒÁ˺àÆ ×¹§âÅÓ ìÅð¶ ÚÅéäÅ êÅÇÂÁÅÍ ÃÕ±ñ ç¶ î¹¾Ö ÁÇèÁÅêÕ Ã: ÁòåÅð
ÇÃ§Ø é¶ À¹é·» ù ÜÆ ÁÅÇÂÁÅ ÇÕÔÅÍ Ãà¶Ü çŠçÚÅñé ×¹ðܧà ÇÃ§Ø âÆ. êÆ.
ÂÆ. é¶ ÕÆåÅÍ ÇÂà î½Õ¶ ççÆê Õ¹îÅð, ùéÆåÅ ðÅäÆ, ùéÆåÅ ×ð¯òð,
îñÕÆå Õ½ð, Ã×Æå, é¶êÅñ ÇçØ, ÔÅÕî ÇçØ, çÜÆò öåÆÁÅ Áå¶ ðÅîÜÆòé
î½Ü±ç ÃéÍ
ÜÆòé ìÆîÅ Çé×î çÆ éòƺ ìð»Ú Ö¹¾ñ·Æ
ì¹ãñÅâÅ, B@ éò§ìð (ðÅÔÆ)- íÅðåÆï ÜÆòé ìÆîÅ Çé×î ò¾ñ¯º ìÆîÅ èÅðÕ»
çÆ ÃÔÈñå ñÂÆ ÃæÅéÕ ôÇÔð ÇòÖ¶ ÃËà¶ñÅÇÂà ìð»Ú çÅ ðÃîÆ À¹çØÅàé ççìð
îÔÆé¶ ÕÆåÅ ÜÅò¶×ÅÍ ÇÂà Ãì§èÆ ÜÅäÕÅðÆ Çç§ÇçÁ» ÃÆéÆÁð âÆ. ÁËî. «ÇèÁÅäÅ
ÃzÆ ÃåÆô Õ¹îÅð Á¾×ðòÅñ é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ÇÂà éòƺ ìð»Ú ç¶ Õ§î Õðé éÅñ
Ô¹ä ìÆîÅ èÅðÕ» ù ÁÅêäÆÁ» êÅÇñÃÆÁ» ìÅð¶ ÜÅäÕÅðÆ ÔÅÃñ Õðé ñÂÆ Ç÷ñ·Å
çëåð éÔƺ ÜÅäÅ êò¶×ÅÍ ÁËñ. ÁÅÂÆ. ÃÆ. ç¶ îÅðÕÆÇà§× îËé¶Üð ÃzÆ ÁËÃ.
ÁËé. êÆ. éçÅðÆÁÅ é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ÇÂà ÃÅñ Çé×î é¶ ìÆîÅ Ö¶åð ÇòÚ BE
ëÆÃçÆ òÅèÅ çðÜ ÕðòÅÇÂÁÅ þÍ ÇÂà î½Õ¶ ÃÆ. ÁËÃ. ÁËé. ÇîôðÅ é¶ ÇòíÅ×
çÆÁ» êÅÇñÃÆÁ» þêñ êñÃ, ÜÆòé ÁÅé§ç, ÜÆòé, ÇéÚÃè Áå¶ îÅðÕÆÇà§× êñÃ-A
ìÅð¶ ÇòÃæÅð êÈðòÕ ç¾ÇÃÁÅÍ ÇÂà î½Õ¶ ìð»Ú îËé¶Üð îÅéÃÅ ÃzÆ îé¯Ü
Çç×ñÅ, ìð»Ú îËé¶Üð ì¹ãñÅâÅ ôÅî ñÅñ, ÃzÆ ÕËñÅô Ú§çð, ÇòÕÅà ÁëÃð
çðôé ÇçØ, ÔðçÆê ÇçØ, ÔðÆô ×ð×, Õ¹ñçÆê ÇçØ, âÅ. çÜÆò Çç×ñÅ âÆ.
ÁËî. Õñ¾ì, îçé ñÅñ ÁËâò¯Õ¶à, ÃåÆô ×ð×, ùÇð§çð Çç×ñÅ ÁÅÇç é¶ òÆ
ÇòÚÅð ð¾Ö¶Í
ÃÕÈñ ù çðÆÁ» å¶ í»â¶ çÅé Çç¾å¶
ì¹ãñÅâÅ, B@ éò§ìð (Çé. ê. ê.)- ÃðÕÅðÆ Çîâñ ÃÕÈñ çðÆÁÅê¹ð ç¶ î¹¾Ö
ÁÇèÁÅêÕ Ç×ÁÅéÆ Õ¹ñò§å ÇÃ§Ø çÆ êz¶ðäÅ ÃçÕÅ ò¾Ö-ò¾Ö ÇòÁÕåÆÁ» é¶
ÃÕÈñÆ ì¾ÇÚÁ» ç¶ ÖÅä¶ ñÂÆ í»â¶ Áå¶ ìËáä ñÂÆ çðÆÁ» çÅé ÇòÚ Çç¾åÆÁ»Í
ÇÂé·» çÅéÆ êðÅôÅ ÇòÚ ÃÕÈñ ÁÇèÁÅêÕ é¾æÈ ðÅî Áå¶ îËâî ×ÆåÅ ðÜÅäÆ,
Ãðê¿Ú éÅÜð ÇçØ, ܯÇקçð ÇÃ§Ø ê¿Ú, ×¹ðçÅà ÇçØ, ë¹¾ñÕ¶ð ÇçØ, ×¹ðÈ
Øð êzèÅé ÜÃÇò§çð ÇçØ, ðäÜÆå ÇçØ, î¾Øð ÇÃ§Ø êÆ. àÆ. ÁÅÂÆ. é¶
í»ÇâÁ» çÆ Ã¶òÅ Áå¶ ç¯ çðÆÁ» çÆ Ã¶òÅ é§ìðçÅð òðÖÅ ÇÃ§Ø ê¹¾åð Áé¯Ö
ÇÃ§Ø é¶ ÕÆåÆÍ
âÆ.ÁËÃ.êÆ. òñ¯º Çê¿â öֱ ÇòÖ¶ éÇôÁ» çì§èÆ îÆÇà§×
ðÅî» î§âÆ, B@ éò§ìð (Çç×ñÅ, Áð¯óÅ)- Ç÷ñ·¶ ç¶ âÆ. ÁËÃ. êÆ. (ÁÅð)
ìñÜÆå ÇÃ§Ø ÇÃ¾è± é¶ ì¹¾èòÅð ù é¶óñ¶ Çê¿â öֱ ÇòÖ¶ ç½ð¶ ç½ðÅé Çê¿â
òÅÃÆÁ» éÅñ ÃîÅÇÜÕ ì¹ðÅÂÆ ÒéÇôÁ»Ó çì§èÆ ÇÂÕ Ô§×ÅîÆ îÆÇà§× ÕÆåÆ
ÇÜÃù çì¯èé ÕðÇçÁ» ÇÃ¾è± é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ éô¶ ÃîÅÜ ñÂÆ Ãí 寺 ò¾âÆ ÇÚ§åÅ
òÅñÅ ÇòôÅ þÍ À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ éÇôÁ» çÆ åÃÕðÆ ì§ç ÕðòÅÀ¹ä ñÂÆ ÜéåÅ ù
êzôÅÃé çÅ ÃÇÔï¯× ç¶äÅ ÚÅÔÆçÅ þÍ ÇÂà î½Õ¶ Ü×ÃÆð ÇÃ§Ø Ççúñ, ðÅî» æÅä¶
ç¶ Ç§ÚÅðÜ Ôðì§Ã ÇçØ, ðÅî» é×ð Õ½ºÃñ ç¶ ÃÅìÕÅ êzèÅé îçé ñËÔðÆ,
ÃÅìÕÅ êzèÅé Ç´ôé Çî¾åñ, îÅðÕÆà Õî¶àÆ ç¶ À¹ê Ú¶ÁðîËé ðÅÕ¶ô îÔÅÜé,
Çê¿â ç¶ Ãðê¿Ú ìñÇò§çð ÇçØ, ê¿Ú î¯çé ÇçØ, ÃÅìÕÅ Ãðê¿Ú ×¹ðî¶ñ Ãð»,
ìñÅÕ Ã§îåÆ î˺ìð» í¯ñÅ ÇçØ, Ôðî¶ñ î¶ñÅ Ãðê¿Ú ì§×Æ ÇéÔÅñ ÇÃ§Ø òÅñÅ
ÁÅÇç ÔÅ÷ð ÃéÍ
ÂÆ. àÆ. àÆ. ÁÇèÁÅêÕ» çÅ òëç ìÌÔîê¹ðÅ ù ÇîÇñÁÅ
ìÇá§âÅ, B@ éò§ìð (Ã. Çð.)- ÂÆ.àÆ.àÆ. ÁÇèÁÅêÕ ÁËÕôé Õî¶àÆ òñ¯º Á¾Ü
ÇÂæ¶ ÜÅðÆ ÇÂÕ êzËÃé¯à ç¶ Áé¹ÃÅð ê¿ÜÅì íð Á§çð Ç÷ñ·Å êzÆôç» Áå¶ é×ð
Õ½ºÃñ» ÁèÆé Ú¾ñ ðÔ¶ ÃÕ±ñ» ù ÇþÇÖÁÅ ÇòíÅ× ÇòÚ ôÅîñ Õðé Áå¶ åéÖÅÔ
ÕÇîôé òñ¯º ÇÃëÅðô ÕÆå¶ ê¶-×ð¶â ç¶ Ã§ì§è ÇòÚ ÂÆ.àÆ.àÆ. ÁËÕôé Õî¶àÆ
çÅ AE î˺ìðÆ òøç Ü×ÃÆð ÇÃ§Ø ÃÔ¯åÅ çÆ Á×òÅÂÆ ÇòÚ ê¿ÚÅÇÂå î§åðÆ
ðäÜÆå ÇÃ§Ø ìzÔîê¹ðÅ ù ÇîÇñÁÅÍ îÆÇà§× ç½ðÅé ê¿ÚÅÇÂå î§åðÆ é¶
ÇþÇÖÁÅ ÇòíÅ× Áå¶ ê¶-×ð¶â çÆ î§× ù ÕËìÇéà Áå¶ ê¿ÜÅì ÃðÕÅð é¶
ù¾ÇàÁÅ êð À¹é·» î½Õ¶ Óå¶ ÔÆ âÅÇÂðËÕàð ê¿ÚÅÇÂå Áå¶ âÅÇÂðËÕàð ÃæÅéÕ
ÃðÕÅð» ù ë¯é ÕðÕ¶ Ç÷ñ·Å êzÆôç Á§çð ÁÅ ðÔÆÁ» Ãî¾ÇÃÁÅò» ç¶ Ô¾ñ ñÂÆ
ÇÂà òøç çÆ îÆÇà§× âÅÇÂðËÕàð ê¿ÚÅÇÂå Áå¶ âÅÇÂðËÕàð ÃæÅéÕ ÃðÕÅð» éÅñ
ÕðòÅÂÆÍ ×½ðåñì þ ÇÕ Õ¹Þ Ç÷Çñ·Á» ÇÜé·» ÇòÚ åðéåÅðé, Á§ÇîzåÃð,
ëðÆçÕ¯à, ×¹ðçÅÃê¹ð Áå¶ Ô¹ÇôÁÅðê¹ð ÇòÚ Áܶ å¾Õ éò¶º ê¶ ÃÕ¶ñ î¹åÅìÕ
åéÖÅÔ éÔƺ ÇîñÆ ÃÆ êð âÅÇÂðËÕàð ê¿ÚÅÇÂå é¶ î½Õ¶ Óå¶ ÔÆ Çò¾å ÇòíÅ×
寺 ê¾åð ÜÅðÆ ÕðòÅ Õ¶ éò¶º ÃÕ¶ñ î¹åÅìÕ åéÖÅÔ ïÕÆéÆ ìäÅÂÆÍ ÇêÛñ¶
Çå§é ÃÅñ» 寺 ÇÂé·» ÁÇèÁÅêÕ» ç¶ ÃÆ.êÆ.ÁËë. ÖÅå¶ éÔƺ Ö¹¾ñ·¶ ÃéÍ
âÅÇÂðËÕàð ê¿ÚÅÇÂå é¶ ÃÆ.êÆ.ÁËë. ÖÅå¶ éÔƺ Ö¹¾ñ·¶ ÃéÍ âÅÇÂðËÕàð
ê¿ÚÅÇÂå é¶ ÃÆ.êÆ.ÁËë. ÖÅå¶ Ö¯ñ·ä çÆÁ» ÔçÅÇÂå» ÜÅðÆ Õðé ñÂÆ ê¿ÜÅì
ç¶ Ãî±Ô ¶.âÆ.ÃÆ. ÇòÕÅà Áå¶ Ã¹êðâ˺à Ç÷ñ·Å êzÆôç» çÆ îÆÇà§× Á×ñ¶
Ôøå¶ «ÇèÁÅäÅ ÇòÖ¶ ì¹ñÅ ñÂÆ þÍ âÅÇÂðËÕàð ê¿ÚÅÇÂå é¶ åðÃ ç¶ ÁÅèÅð Óå¶
é½ÕðÆÁ» ç¶ä çÅ íð¯ÃÅ òÆ Çç¾åÅÍ Ôð åð·» çÆ Û¹¾àÆ Áå¶ ï¯×åÅ ÇòÚ òÅèÅ
Õðé çÆ êzòÅé×Æ ìÆ.âÆ.ú. ê¾èð Óå¶ Çç¾åÆ ÜÅÇÂÁÅ Õð¶×ÆÍ ÇÂà îÆÇà§×
ÇòÚ ÇþÇÖÁÅ ÇòíÅ× ç¶ ÁÇèÁÅêÕ» ò»× ÜÆ.ÁÅÂÆ.ÁËÃ. Õ¾àä çì§èÆ ëËÃñÅ
òÆ ÇñÁÅ Ç×ÁÅÍ ç±ð-ç¹ðÅⶠìËᶠÁÇèÁÅêÕ» ù é¶ó¶ ÁËâÜÃà ÕÆåÅ ÜÅò¶×ÅÍ
ÇÂà 寺 ìÅÁç Ü篺 ÇÂÔ òøç âÅÇÂðËÕàð ÃæÅéÕ ÃðÕÅð» ù ÇîÇñÁÅ å» À¹æ¶
ìÔ¹å קíÆð ×¾ñ ÃÅÔîä¶ ÁÅÂÆÍ âÅÇÂðËÕàð ÃæÅéÕ ÃðÕÅð» é¶ é×ð Õ½ºÃñ»
ÁèÆé Õ§î Õðç¶ ÁÇèÁÅêÕ» ù ÁÅêä¶ î¹ñÅ÷î î§éä 寺 ÔÆ ÇÂéÕÅð Õð Çç¾åÅÍ
À¹é·» é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ Ã§ÇòèÅé çÆ GDòƺ ïè Áé¹ÃÅð ÇÂÔ î¹ñÅ÷î å» é×ð
Õ½ºÃñ ç¶ ÔÆ î¹ñÅ÷î ÔéÍ ÂÆ.ú. é×ð Õ½ºÃñ ÔÆ ÇÂé·» çÅ ÕðåÅèðåÅ þÍ ôÅî
ù ÇÂé·» ÁÅ×±Á» é¶ Ã±ìÅ ê¾èðÆ îÆÇà§× ÕðÕ¶ ëËÃñÅ ÕÆåÅ ÇÕ é×ð Õ½ºÃñ
ÁÇèÁÅêÕ» çÆÁ» Ãî¾ÇÃÁÅò» ç¶ Ô¾ñ ñÂÆ Áå¶ ÇþÇÖÁÅ ÇòíÅ× ÇòÚ òÅêÃÆ çÆ
î§× ñÂÆ BE ççìð ù Ô¹ÇôÁÅðê¹ð ÇòÖ¶ ܯé ê¾èðÆ ðËñÆ ÕÆåÆ ÜÅò¶×ÆÍ
Çé¾ÜÆÕðé ÇÖñÅø çØðô å¶÷ Õð»×¶-ÃîŪ
îÅéÃÅ, B@ éò§ìð (Çò. ê.)- ç¶ô ç¶ Õ¶ºçðÆ å¶ ÃÈìÅÂÆ Ã¾åÅèÅðÆ ÔÅÕî
çÃÅðÆÕðé çÆÁ» ÃÅîðÅÜ êzÃå ÁÅðÇæÕ éÆåÆÁ» åÇÔå ÃðÕÅðÆ ÇòíÅ×» çÅ
Çé¾ÜÆÕðé ÕðÕ¶ ×ðÆì» å¯º ÃÔÈñå» Ö¯Ôä Óå¶ ñ¾×¶ ԯ¶ ÔéÍ ÇÂà ñÂÆ
ê¿ÜÅì çÆÁ» AG î÷çÈð ÇÕÃÅé Üæ¶ì§çÆÁ» ç¶ ÁèÅÇðå Çé¾ÜÆÕðé Çòð¯èÆ åÅñî¶ñ
Õî¶àÆ ò¾ñ¯º ëËÃñÅ ÕÆåÅ Ç×ÁÅ þ ÇÕ ÇþÇÖÁÅ, ÇÃÔå, êÅäÆ, ÇìÜñÆ òð×ÆÁ»
ÁÇÔî ÃÔÈñå» çÅ ÇÕö òÆ ÕÆîå Óå¶ Çé¾ÜÆÕðé éÔƺ Ô¯ä ç¶ò»×¶ Áå¶ ÇìÜñÆ
ì¯ðâ ç¶ Çé¾ÜÆÕðé ÇÖñÅø A@ ççìð ù «ÇèÁÅäÅ ÇòÖ¶ ð¾ÖÆ î÷çÈð, ÇÕÃÅé,
î¹ñÅ÷î» çÆ ÃÈìÅ ê¾èðÆ ÇÚåÅòéÆ ðËñÆ ÇòÚ îÅéÊ寺 Ô÷Åð» ÇÕÃÅé «ÇèÁÅäÅ
êÔ¹§Úä×¶Í ÇÂÔ ëËÃñÅ Á¾Ü ÇÂæ¶ ìÅìÅ ìÈÞÅ ÇÃ§Ø íòé ÇòÖ¶ ÃÆ. êÆ. ÁÅÂÆ.
(ÁËî. ÁËñ.) Çñìð¶ôé çÆ Ç÷ñ·Å Õî¶àÆ çÆ îÆÇà§× ÇòÚ ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ êÅðàÆ
ç¶ Ç÷ñ·Å ÃÕ¾åð ÕÅîð¶â í×ò§å ÇÃ§Ø ÃîŪ é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ Ã¾åÅ çÆ Õ¹ðÃÆ ù
ÔÅÃñ Õðé ñÂÆ ÁÕÅñÆ-Õ»×ðÃÆ íÅò¶º ç¯ ð§×» ÇòÚ ÇçÖç¶ Ôé êð ÁÅðÇæÕ
éÆåÆÁ» ÇÂé·» ÔÅÕî» çÆÁ» ÇÂÕ¯ ÔéÍ ÇÂà î½Õ¶ îÅéÃÅ åÇÔÃÆñ ç¶ ÃÕ¾åð
×¹ðܧà ÇçØ, ÃðçÈñ×ó· åÇÔÃÆñ ç¶ Ç§ÚÅðÜ ìñÕðé ì¾ñÆ, ì¹ãñÅâÅ åÇÔÃÆñ
ç¶ ÃÕ¾åð Çé¾ÕÅ ÇÃ§Ø ìÔÅçðê¹ð òÆ î½ÜÈç ÃéÍ
Çéïî» ù ÇÛ¾Õ¶ à§× Õ¶ êÅÂÆ ÜÅ ðÔÆ ÃÆòð¶Ü êÅÂÆê ñÅÂÆé
ç×å î§âÆ, B@ éò§ìð (ôÅî ù§çð ܯôÆ)- ç×å î§âÆ ÇòÚ êÅÂÆ ÜÅ ðÔÆ
ÃÆòð¶Ü çÆ êÅÂÆê ñÅÂÆé ÇòÚ ò¾â¶ ê¾èð Óå¶ Çéïî» çÆ Áäç¶ÖÆ ÕðÕ¶ ê¿ÜÅì
ÃðÕÅð ù Ú±éÅ ñÅÇÂÁÅ ÜÅ ÇðÔÅ þÍ Ã±åð» 寺 êÅzêå Ô¯ÂÆ ÜÅäÕÅðÆ Áé¹ÃÅð
ÁÅÂÆÕ¯é é»Á çÆ Õ§êéÆ ù ê¿ÜÅì ç¶ ÕÂÆ ôÇÔð» ÇòÚ ÃÆòð¶Ü êÅÂÆê ñÅÂÆé
êÅÀ¹ä çÅ á¶ÕÅ Çç¾åÅ Ç×ÁÅ þ ê¿zå± Õ§êéÆ òñ¯º ÇÂÔ á¶ÕÅ Á¾×¯º Ô¯ð á¶Õ¶çÅð
ù ç¶ Õ¶ ÕÅùé çÆÁ» è¾ÜÆÁ» À¹âÅÂÆÁ» ÜÅ ðÔÆÁ» ÔéÍ Á¾×¯º ê¶àÆ á¶Õ¶çÅð»
òñ¯º ç×å î§âÆ ÇòÚ ñŶ á¶Õ¶ çÅ Õ§î îéîð÷Æ éÅñ ÕðÕ¶ ÇÂÃù
ÕÅÔñÆ-ÕÅÔñÆ ÇòÚ Ãî¶àä ñÂÆ Çéïî» çÆ Áäç¶ÖÆ ÕðÕ¶ ðÅå ç¶ Ôé·¶ð¶ ÇòÚ
ÔÆ Õ§î ù Á§÷Åî Çç¾åÅ ÜÅ ÇðÔÅ þÍ êÅÂÆê ñÅÂÆé êÅÀ¹ä Ã ÕÆåÆ Ö¹çÅÂÆ
ÇòÚ Çî¾àÆ çÆ Õ¹àÅÂÆ òÆ éÔƺ ÕÆåÆ ÜÅ ðÔÆ Áå¶ ñÅñ ì¾ÜðÆ òÆ Õ¾ÚÆÁ»
ÇêñÆÁ» Ǿ໠çÆ ÔÆ ìäÅ Õ¶ êÅÂÆ ÜÅ ðÔÆ þ ܯ ÕÅùé Áé¹ÃÅð ÕÅñÆ ì¾ÜðÆ
ÇîÕÃð ÇòÚ ÇîÕà ÕðÕ¶ ÔÆ êÅÂÆ ÜÅäÆ Üð±ðÆ Ô¹§çÆ þÍ Çìé» ÇîÕà ÕÆå¶ ÔÆ
ñÅñ ì¾ÜðÆ ç¶ ã¶ð À¹êð ç¯-ÚÅð ׾චÃëËçÆ ç¶ Ã¹¾à Õ¶ ÇçÖÅò¶ ç¶ å½ð
Óå¶ ÔÆ ì¾ÜðÆ êÅÂÆ Ü»çÆ þÍ Ã±åð» é¶ ÇÂÔ òÆ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ êÅÂÆê ñÅÂÆé
ÇòÚ ñŶ Ü»ç¶ Ü¯ó» ÇòÚ Ü¯ ÃÆî˺à éÅñ ð¾ÃÅ ñê¶à Õ¶ êÅÇÂÁÅ Ü»çÅ þ
À¹Ô òÆ ê±ðÆ îÅåðÅ ÇòÚ éÔƺ êÅÇÂÁÅ ÜÅ ÇðÔÅ Áå¶ êÅÂÆê ñÅÂÆé êŶ ÜÅä
Ã ôàÇð§× òÆ éÔƺ ÕÆåÆ Ü»çÆ ÇÜà ÕÅðé êÅÂÆê» à¹¾à Ü»çÆÁ» Ôé ÇÜé·»
ù À¹Ã¶ åð·» ÔÆ Ü¯ó» À¹êð Çî¾àÆ êÅ Çç¾åÆ Ü»çÆ þÍ E Õð¯ó ð¹ê¶ çÆ
ñÅ×å éÅñ ìäé òÅñ¶ ÇÂà ÃÆòð¶Ü ÇòÚ ò¾âÆ ê¾èð Óå¶ Ô¯ ðÔÆÁ» Çéïî» çÆÁ»
Áäç¶ÖÆÁ» òÅð¶ Ü篺 ÇòíÅ× ç¶ ÁËÕÃÆÁé ÁðÇò§ç îÔÅÜé éÅñ ë¯é Óå¶ Ã§êðÕ
ÕðÕ¶ ÜÅéäÅ ÚÅÇÔÁÅ å» À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ À¹Ô ÇÂÕ ç¯ Ççé» å¾Õ Ö¹ç Õ§î
òÅñÆ Ü×·Å Óå¶ ÜÅ Õ¶ À¹æ¶ Ô¯ ðÔ¶ Õ§î çÅ ÜÅÇÂ÷Å ñËä׶ Áå¶ Ô¯ ðÔ¶ Õ§î
ÇòÚ Ü¶Õð Õ¯ÂÆ Õ¹åÅÔÆ òðåÆ ×ÂÆ Ô¯ò¶ åÅ À¹Ã çŠקíÆð é¯Çàà ñËä׶Í
Çâ¼Ö çÆÁ» ÇòÇçÁÅðæä» é¶ Ã°ÖéÅ ÞÆñ çÅ ÁÅé³ç îÅÇäÁÅ
ìÅÇñÁ»òÅñÆ, B@ éò³ìð (ñ¼ÕÆ)- ÃðÕÅðÆ ÔÅÂÆ ÃÕ±ñ Çâ¼Ö çÆÁ» ÇòÇçÁÅðæä»
é¶ Áêä¶ ÇÂÕ ð¯÷Å ÇòÇçÁÕ ç½ð¶ ç½ðÅé ðÖéÅ ÞÆñ ç¶ îéî¯ÔÕ é÷ÅÇðÁ» çÅ
ÁÅé³ç îÅÇäÁÅÍ îÅ. ÁîðÜÆå ÇÃ³Ø é¶ ç¼ÇÃÁÅ ÇÕ ÇüÇÖÁÅ ÇòíÅ× ò¼ñ¯º
êó·ÅÂÆ ç¶ éÅñ-éÅñ ÇòÇçÁÅðæÆÁ» ç¶ ìÅÔðÆ Ç×ÁÅé ÇòÚ òÅèÅ Õðé å¶
î³é¯ð³Üé ç¶ À°ç¶ô éÅñ ÇñÜŶ ׶ À°Õå ç½ð¶ ÇòÚ Û¶òƺ 寺 ñË Õ¶
çÃòƺ ÜîÅå çÆÁ» DF ÇòÇçÁÅðæä» é¶ ôî±ñÆÁå ÕÆåÆÍ À°é·» ç¼ÇÃÁÅ ÇÕ
ÇòÇçÁÅðæä» ù ðÖéÅ ÞÆñ 寺 ÇÂñÅòÅ Û¼å ìÆó çÅ ÇÚóÆÁÅ Øð, ðÅÕ ×Åðâé
Áå¶ ê³ÜÅì å¶ ÔÇðÁÅäÅ ÔÅÂÆÕ¯ðà òÆ ÇçÖÅÂÆ ×ÂÆÍ ÇÂö åð·» ÇòÇçÁÅðæä»
ù î°óç¶ Ã ëåÇÔ×ó· ÃÅÇÔì ÇòÖ¶ ÃÇæå ÃÅð¶ ×°ðç°ÁÅðÅ ÃÅÇÔì å¶ ×°ðç°ÁÅðÅ
ç°¼Ö ÇéòÅðé ÃÅÇÔì êÇàÁÅñÅ ç¶ òÆ çðôé ÕðòŶ ×Â¶Í ÇòÇçÁÅðæä» éÅñ ÃÕ±ñ
ÁÇèÁÅêÕ åðöî ñÅñ, ×°ðÜÆå Õ½ð å¶ îËâî îé¯Ü Õ°îÅðÆ òÆ ç½ð¶ Óå¶ ×¶Í
ÕðîÚÅðÆ çñ ê¿ÜÅì (í×óÅäÅ) çÆ ìËáÕ Ô¯ÂÆ
îÇÔîÅ ÃðÜÅ, B@ éò§ìð (ðÅîÜÆå ôðîÅ)- ÕðîÚÅðÆ çñ ê¿ÜÅì (í×óÅäÅ) çÆ
îÆÇà§× ìñÅÕ Ã§×å ç¶ êzèÅé ÔðíÜé ÇÃ§Ø çÆ êzèÅé×Æ Ô¶á òÅàð òðÕÃ
îÇÔîÅ ÃðÜÅ ÇòÖ¶ Ô¯ÂÆ ÇÜà ÇòÚ î§× ð¾ÖÆ ×ÂÆ ÇÕ ì¶ñçÅð» éÅñ è¾ÕÅ
Ô¯ÇÂÁÅ þ Áå¶ î§× ÕÆåÆ ×ÂÆ ÇÕ ì¶ñçÅð» ç¶ ð¶à B@H ð¹ê¶ ñ¾×ä¶ ÚÅÔÆç¶
ÔéÍ îÆÇà§× ÇòÚ êzÆåî ÇçØ, çÅéÅ ÇçØ, Çì¾Õð ÇçØ, îÇÔ§çð ÇÃ§Ø Áå¶
Ú¶ÁðîËé ðÅî ÇÃ§Ø ì¹ðÜ îÇÔîÅ é¶ íÅ× ÇñÁÅÍ
ôð¶ÁÅî ع§î Çðþ í×½óÅ ÁøÆî åÃÕð]
ìÇá§âÅ, B@ éò§ìð (×¹ðå¶Ü ÇÃ§Ø Çþè±)- ÇÂÕ êÅö ê¿ÜÅì ê¹ÇñÃ é¶ éÇôÁ»
ÇÖñÅø î¹ÇÔ§î Çò¾ãÆ Ô¯ÂÆ þ êð ç±Ü¶ êÅö GD ÇÕ¾ñ¯ ÁøÆî Áå¶ â¯âÅ êÅÀ±âð
ç¶ Õ¶Ã ÇòÚ¯º í×½ó¶ ÕÇæå ç¯ôÆ çÆ Ç×zøåÅðÆ ñÂÆ ìÇá§âÅ ê¹Çñà î¾è êzç¶ô
çÆ ê¹Çñà ù ÃÇÔï¯× éÔƺ ç¶ ðÔÆÍ êzÅêå ò¶ðÇòÁ» Áé¹ÃÅð ìñÕÅð ÇçØ
ê¹¾åð ×¹ðî¶ñ ÇÃ§Ø À¹ðø ÕÅÕÅ ÇÃ§Ø òÅÃÆ îÅéÃÅ Ö¹ðç ÁÅêäÆ Õ§ìÅÇÂé éÅñ
î¾è êzç¶ô ÇòÖ¶ ÕäÕ çÆ ëÃñ çÆ ÕàÅÂÆ ñÂÆ ÜÅÇÂÁÅ ÕðçÅ ÃÆ, ÇÜæ¶ À¹Ã ç¶
Ãì§è ÁøÆî åÃÕð ùñ¾Öä ÇÃ§Ø Ã§è± òÅÃÆ ×¹éÅ éÅñ ìä ×Â¶Í î¾è êzç¶ô ç¶
×¹éÅ ç¶ àðËÇëÕ Ç§ÚÅðÜ ÁËÃ. êÆ. ÇÃ§Ø îÆéÅ é¶ C@ éò§ìð, B@@@ ù
Ç×äê¹ðÆ ð¯â Óå¶ éÅÕÅ ñ×ÅÇÂÁÅ Ô¯ÇÂÁÅ ÃÆ å» ÜÆê é§ìð âÆ. ܶ. âÆ.
DFHH ÇòÚ ÃòÅð ìñÕÅð ÇÃ§Ø ê¹¾åð ×¹ðî¶ñ ÇÃ§Ø À¹ðø ÕÅÕÅ ÇÃ§Ø îÅéÃÅ
Ö¹ðç (ìÇá§âÅ), À¹Ã ç¶ ÃÅæÆ Ü¯Çקçð ÇÃ§Ø ê¹¾åð ×¹ðÚðé ÇÃ§Ø òÅÃÆ
×¹ð± ÔðÃÔŶ Çøð¯÷ê¹ð Áå¶ ÁîéçÆê ÇÃ§Ø ê¹¾åð ܯÇקçð ÇÃ§Ø òÅÃÆ
êzÆåîê¹ð ×¹éÅ î¾è êzç¶ô ù ÕðÆì ÇÂÕ ÇÕ¾ñ¯ ÁøÆî â¯âÅ êÅÀ±âð Ãî¶å
Ç×zøåÅð Õð ÇñÁÅÍ ê¹¾ÛÇ×¾Û ç½ðÅé ÕÇæå ç¯ôÆÁ» é¶ ø½ÜÆ ãÅì¶ ç¶ îÅñÕ
ùñ¾Öä ÇÃ§Ø ÇÃ¾è± ê¹¾åð ÜËñ ÇÃ§Ø òÅÃÆ Â¶. ìÆ. ð¯â ×¹éÅ Õ¯ñ¯º
ð¾ÇÖÁÅ Ô¯ÇÂÁÅ GD ÇÕ¾ñ¯ ÁøÆî â¯âÅ êÅÀ±âð ìðÅîç ÕðòÅÇÂÁÅ, ÇÜà çÆ
ê¿ÜÅì Á§çð ì÷ÅðÆ ÕÆîå C@ ñ¾Ö 寺 À¹µêð ç¾ÃÆ Ü»çÆ þÍ Í î¾è êzç¶ô
ê¹ÇñÃ é¶ À¹Õå ÚÅð¶ ÇòÁÕåÆÁ» ÇÖñÅø íÅðåÆ ç§ãòÅñÆ çÆ èÅðÅ AH/AE, ÁËé.
âÆ. êÆ. ÁËÃ. Áå¶ BI ÁËé. âÆ. êÆ. ÁËÃ. AIHE åÇÔå î¹Õ¾çîÅ C@ éò§ìð,
B@@@ ù çðÜ ÕÆåÅ ÃÆÍ ãÅì¶ ç¶ îÅñÕ Ã¹ñ¾Öä ÇÃ§Ø Ã§è± çÆ ÇÂà ç½ðÅé ÃÅñ
B@@C ÇòÚ í¶çíð¶ ã§× éÅñ î½å Ô¯ ×ÂÆ, ÇÜà çÆ Ü»Ú òÆ î¾è êzç¶ô ê¹ÇñÃ
Õð ðÔÆ þ Áå¶ ÇÂà նà çÆ Ã±ÂÆ òÆ ê¹ÇñÃ é¶ ìñÕÅð ÇÃ§Ø À¹µêð ð¾ÖÆ
Ô¯ÂÆ þÍ ÕðÆì ÇÂÕ ÃÅñ ܶñ ÇòÚ ðÇÔä 寺 ìÅÁç ÷îÅéå Óå¶ ÇðÔÅÁ Ô¯ Õ¶
À¹Ô øðÅð Ô¯ Ç×ÁÅÍ ÇÂà ç½ðÅé î¾è êzç¶ô ê¹Çñà ÕÂÆ òÅð ìñÕÅð ÇÃ§Ø çÆ
Ç×zøåÅðÆ ñÂÆ ìÇá§âÅ Ç÷ñ·¶ ç¶ æÅäÅ ìÅÇñÁ»òÅñÆ ÇòÖ¶ ÁÅÂÆ êð ê¿ÜÅì
ê¹Çñà ò¾ñ¯º ÃÇÔï¯× éÅ Çîñä ÕÅðé À¹é·» ù ÖÅñÆ Ô¾æ ÇéðÅô êðåäÅ ÇêÁÅÍ
Ç÷ñ·Å ×¹éÅ (î¾è êzç¶ô) çÆ ÃËôé ÁçÅñå é¶ ìñÕÅð ÇÃ§Ø òÅÃÆ îÅéÃÅ
Ö¹ðç, ÁîéçÆê ÇÃ§Ø êzÆåîê¹ðÅ ×¹éÅ Áå¶ Ü¯Çקçð ÇÃ§Ø òÅÃÆ ×¹ð± ÔðÃŶ
ù C@ Ãå§ìð, B@@I ù í×½óÅ ÕðÅð ç¶ Çç¾åÅÍ î¾è êzç¶ô ç¶ Ç÷ñ·Å ×¹éÅ
ÁèÆé êËºç¶ æÅäÅ ìÜð§×ó· ç¶ Ç§ÚÅðÜ ÁËÃ. êÆ. ÇÃ§Ø îÆéÅ é¶ Ã§êðÕ Õðé
Óå¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ê¹Çñà ÕÂÆ òÅð ìñÕÅð ÇÃ§Ø ù Ç×zøåÅð Õðé ñÂÆ ìÇá§âÅ
ÁÅÂÆ þ êð ê¿ÜÅì ê¹Çñà ÕÇæå ç¯ôÆ çÆ Ç×zøåÅðÆ ÇòÚ Õ¯ÂÆ ÇçñÚÃêÆ éÔƺ
ÇçÖÅ ðÔÆÍ
ÃóÕ à¹¾àä ÕÅðé ÁÅòÅÜÅÂÆ êzíÅÇòå
ìð¶àÅ, B@ éò§ìð (ê¾åð êz¶ðÕ)- ìð¶àŠ寺 ñÇÔðÅ×Å×Å òÅÇÂÁÅ ìÔÅçðê¹ð,
ÇÕôé×ó· ù ÜÅä òÅñÆ Ç¦Õ ÃóÕ ì¹ðÆ åð·» æ»-æ» å¯º ๾àÆ Ô¯ä ÕðÕ¶
ðÅÔ×Æð» ù ìÔ¹å î¹ôÇÕñ» çÅ ÃÅÔîäÅ ÕðéÅ êË ÇðÔÅ þÍ ÇÂà ÃóÕ çÆ ÔÅñå ¶éÆ
ÖÃåÅ Ô¯ ü¾ÕÆ þ ÇÕ ñ§Øä òÅñ¶ òÅÔé» ù Ô½ñÆ-Ô½ñÆ ×¹÷ðéÅ ê˺çÅ þÍ îƺÔ
ç¶ Ççé» ÇòÚ ÃóÕ ç¶ âȧض-âȧض à¯ÇÂÁ» ÇòÚ êÅäÆ Üî·» Ô¯ Ü»çÅ þ Áå¶
ÃÅðÆ ÃóÕ Û¾êó çÅ ðÈê èÅðé Õð ñ˺çÆ þÍ ÇÂà ÃóÕ å¶ ðÅå Ã ÔÅçö
òÅêðé çÅ òÆ âð ìÇäÁÅ ðÇÔ§çÅ þÍ Çê¿â ìÔÅçðê¹ð ç¶ ÃÅìÕÅ Ãðê¿Ú ðÅîñÅñ
ÇçØ, ×îçÈð ÇçØ, Õñ¾ì ÁÅ×È Õ¹ñÜÆå ÇÃ§Ø é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ îÅéÃÅ Áå¶
ç×ðÈð Ç÷Çñ·Á» ù ܯóé òÅñÆ ÇÂÃ Ç¦Õ ÃóÕ À¹êð ÁÅòÅÜÅÂÆ ìÔ¹å ðÇÔ§çÆ
þÍ ÃæÅéÕ ôÇÔð ÇéòÅÃÆÁ» Áå¶ ÇÂà ÃóÕ À¹êð êËºç¶ Çê¿â» ç¶ ñ¯Õ» çÆ
ÃðÕÅð 寺 î§× þ ÇÕ À¹é·» ù ÁÕÃð ÔÆ ÇÂà ÃóÕ À¹êð ×¹÷ðéÅ ê˺çÅ þ,
ÇÂà ñÂÆ ÃóÕ çÆ éò¶º ÇÃÇðª î¹ð§îå Áå¶ Ô¯ð Ú½óÅ ÕÆåÅ ÜÅò¶Í
ðËÇ×§× Ãì§èÆ Õ¯ÂÆ ÇôÕÅÇÂå éÔƺ ÇîñÆ-ÃzÆîåÆ Ãð±åÆ ÇçØ
ìÇá§âÅ, B@ éò§ìð (Õ§òñÜÆå Çþè±)- Á¾Ü ÇÂæ¶ ìÇá§âÅ Ç÷ñ·¶ ÇòÚ Ú¾ñ ðÔ¶
ò¾Ö-ò¾Ö ÕÅñÜ» Áå¶ À¹Ú¶ðÆ ÇþÇÖÁ» ç¶ ÁçÅÇðÁ» ç¶ î¹ÖÆÁ» çÆ ÇÂÕ îÆÇà§×
ÃzÆîåÆ Ãð±åÆ ÇçØ, ÁâÆôéñ ÇâêàÆ ÕÇîôéð ìÇá§âÅ çÆ êzèÅé×Æ Ô¶á Ô¯ÂÆÍ
Ç÷ñ·Å ê¾èð Óå¶ ×Çáå Á˺àÆ ðËÇ×§× Õî¶àÆ çÆ îÆÇà§× ÇòÚ ò¾Ö-ò¾Ö
Çò¾ÇçÁÕ ÁçÅÇðÁ» ç¶ é¹îÅǧÇçÁ» é¶ ÜÅäÕÅðÆ Çç¾åÆ ÇÕ À¹é·» çÆ Ã§ÃæÅ
ÇòÚ ðËÇ×§× Ãì§èÆ ÇÕö òÆ ÇòÇçÁÅðæÆ çÆ Õ¯ÂÆ òÆ ÇôÕÅÇÂå êzÅêå éÔƺ
Ô¯ÂÆÍ À¹é·» ÇÂÔ òÆ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ÕÅñÜ» ÁÅÇç ÇòÚ ×Çáå ÕÆåÆÁ» Ô¯ÂÆÁ»
Á˺àÆ ðËÇ×§× Õî¶àÆÁ» çÆÁ» îÆÇà§×» ñ×ÅåÅð ÕÆåÆÁ» ÜÅ ðÔÆÁ» Ôé Áå¶
ÁÚéÚ¶åÆ ÚËÇÕ§× ñÂÆ ×Çáå Á˺àÆ ðËÇ×§× Ã¹Õ¶â ò¾ñ¯º òÆ ÕÅñÜ» ç¶ Ô¯Ãàñ»
Áå¶ ÕÅñÜ» ÇòÚ ÁÚéÚ¶åÆ êóåÅñ ÕÆåÆ ÜÅ ðÔÆ þÍ ÃzÆîåÆ Ãð±åÆ ÇçØ
ÁâÆôéñ ÇâêàÆ ÕÇîôéð ìÇá§âÅ é¶ îÆÇà§× çÆ êzèÅé×Æ ÕðÇçÁ» ÃÅð¶ ÕÅñÜ»
ç¶ î¹ÖÆÁ» ù ùÞÅÁ Çç¾åÅ ÇÕ ÕÅñÜ» ÇòÚ Áå¶ Çòô¶ô ÕðÕ¶ Ô¯Ãàñ» ÇòÚ
ê¹Çñà էàð¯ñ ð±î çÅ é§ìð Áå¶ ÕÅñÜ ç¶ î¹ÖÆ å¶ Á˺àÆ ðËÇ×§× Õî¶àÆ ç¶
î¹ÖÆ Áå¶ Á˺àÆ ðËÇ×§× Ã¹ÕËâ ç¶ î¹ÖÆ çÅ àËñÆë¯é é§ìð ç¶ ì¯ðâ
ò¾Ö-ò¾Ö æ»ò» Óå¶ ñ×Ŷ ÜÅä å» Ü¯ ÇÕö òÆ ñ¯ó Ã Õ¯ÂÆ òÆ
ÇòÇçÁÅðæÆ ÕÅñÜ ÁæÅðàÆ Ü» Ç÷ñ·Å êzÃÅôé éÅñ ÇþèŠçêðÕ Õð ÃÕ¶Í
À¹é·» ò¾Ö-ò¾Ö ÁçÅÇðÁ» ç¶ î¹ÖÆÁ» ù ÕÅñÜ» ÇòÚ Á˺àÆ ðËÇ×§× Õî¶àÆ çÆ
îÆÇà§× çÆ ÕÅðòÅÂÆ Ç÷ñ·Å êzÃÅôé ù îÆÇà§× 寺 å¹ð§å ìÅÁç í¶Üä ñÂÆ òÆ
ÇÕÔÅÍ À¹é·» îÆÇà§× ÇòÚ ôÅÇîñ ԯ¶ ò¾Ö-ò¾Ö ÕÅñÜ» ç¶ ÇòÇçÁÅðæÆÁ» êÅïº
òÆ ðËÇ×§× ÁÅÇç Ãì§èÆ ÜÅäÕÅðÆ ñÂÆ Áå¶ ÇÕÔÅ Õ¯ÂÆ òÆ ÇòÇçÁÅðæÆ ÇÕö
òÆ ðËÇ×§× çÆ ØàéÅ çÆ Ö¹¾ñ· Õ¶ ÜÅäÕÅðÆ Çìé» ÇÕö âð íËÁ 寺 ÕÅñÜ
ÁæÅðàÆ Ü» Ç÷ñ·Å êzÃÅôé ù ç¶ ÃÕçÅ þÍ À¹é·» Ãê¾ôà ÕÆåÅ ÇÕ ðËÇ×§× ÇÂÕ
ÕÅùéÆ ÁêðÅè þ Áå¶ ÇÕö òÆ ÔÅñå ÇòÚ ÇÂà ù ìðçÅôå éÔƺ ÕÆåÅ ÜÅò¶×ÅÍ
Ãׯº ðËÇ×§× Õðé òÅñ¶ ÇòÇçÁÅðæÆÁ» ÁÅÇç ÃõåÆ éÅñ éÇܾÇáÁÅ ÜÅò¶×ÅÍ
À¹é·» ÕÅñÜ» ç¶ î¹ÖÆÁ» ù ÇòÇçÁÅðæÆÁ» çÆ íñÅÂÆ ñÂÆ Ã¹Ú¶å Ô¯ Õ¶
Çé×ðÅéÆ ð¾Öä ñÂÆ òÆ ÇÕÔÅÍ îÆÇà§× ÇòÚ ÁËÃ. âÆ.ÁËî., åñò§âÆ ÃÅì¯,
ê¹Çñà êzÃÅôé ò¾ñ¯º ÁÇèÕÅðÆ Áå¶ ò¾Ö-ò¾Ö Ãì âòÆ÷é» å¯º ÁÇèÕÅðÆ òÆ
ôÅÇîñ ÃéÍ
ÃóÕ ÔÅçÇÃÁ» ÇòÚ D ÷õîÆ
ìÇá§âÅ, B@ éò§ìð (Çòô¶ô êzåÆÇéè)- ÃîÅÜ Ã¶òÆ Ã§ÃæÅ é½ÜòÅé òËñë¶Áð
ïÃÅÇÂàÆ òñ¯º ìÆå¶ BD Ø¿ÇàÁ» ç½ðÅé ò¾Ö-ò¾Ö ÔÅçÇÃÁ» ÇòÚ ÷õîÆ Ô¯Â¶ D
ÇòÁÕåÆÁ» ù î½Õ¶ 寺 ü¾Õ Õ¶ ÔÃêåÅñ êÔ§¹ÚÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ
ÕÅð å¶
î¯àðÃÅÂÆÕñ àÕðŶ, C ÷õîÆ - ÃæÅéÕ Ã§åê¹ðÅ ð¯â Óå¶ ÕÅð ç¶ Á¾×¶
ÁÚÅéÕ ÇÂÕ ÇòÁÕåÆ ÁÅ ÜÅä ÕðÕ¶ ÕÅð ÇÂÕ î¯àðÃÅÂÆÕñ éÅñ ÜÅ àÕðÅÂÆ ÇÜÃ
éÅñ êËçñ ÜÅ ÇðÔÅ ÇòÁÕåÆ Áå¶ î¯àðÃÅÂÆÕñ ÃòÅð ÷õîÆ Ô¯ ×Â¶Í Çå§é¶ ÷õîÆÁ»
ù çÃæÅ ç¶ ò¦àÆÁð» é¶ î½Õ¶ 寺 ü¾Õ Õ¶ ÔÃêåÅñ êÔ¹§ÚÅÇÂÁÅÍ
î¯àðÃÅÂÆÕñ çÆ à¾Õð éÅñ ÃÅÂÆÕñ ÚÅñÕ ÷õîÆ : ÃæÅéÕ ÇÃòÆÁ» ð¯â Óå¶
ìÆåÆ ðÅå î¯àðÃÅÂÆÕñ çÆ à¾Õð éÅñ ÃÅÂÆÕñ ÚÅñÕ ì÷¹ð× ÇòÁÕåÆ ÷õîÆ Ô¯
Ç×ÁÅÍ ÷õîÆ î¾ñä ÇÃ§Ø òÅÃÆ Çê¿â Ççúä ù ñÚéÅ Çîñä Óå¶ Ã§ÃæÅ ç¶
ò¦àÆÁð» é¶ î½Õ¶ 寺 ü¾Õ Õ¶ ÔÃêåÅñ êÔ¹§ÚÅÇÂÁÅÍ
çÃæÅ ù çÅéÆÁ» òñ¯º CF Ô÷Åð çÆ ðÅôÆ çÅé: ÃîÅÜ Ã¶òÆ Ã§ÃæÅ é½ÜòÅé
òËñë¶Áð ç¶ ÃîÅÜöòÆ Õ§î» ç¶ ÇèÁÅé ÇÔå ò¾Ö-ò¾Ö æÅò» Óå¶ Ô¯Â¶ í¯×
ÃîÅ×î» ÇòÚ Ã§ÃæÅ ù çÅéÆÁ» òñ¯º ÃîÅÜ Ã¶òÆ Õ§î» å¶ ñ¯óò§ç» çÆ
ÃÔÅÇÂåÅ ñÂÆ CFA@@ ð¹ê¶ çÆ ðÅôÆ çÅé òܯº Çç¾åÆ ×ÂÆÍ ÇÂà çì§èÆ
ÜÅäÕÅðÆ Çç§ç¶ ԯ¶ çÃæÅ ç¶ À¹ê êzèÅé ð¯ÇÔå ×ð× é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ Ãò:
îçé ñÅñ ç¶ êÇðòÅð òñ¯º çÃæÅ ù CA@@@ ð¹ê¶ Áå¶ î½ó î§âÆ ÇòÖ¶ Ãò:
×¹ðÇçÁÅñ Õ½ð ç¶ í¯× ÃîÅ×î å¶ êÇðòÅð òñ¯º çÃæÅ ù EA@@ ð¹ê¶ çÆ
ÃÔÅÇÂåÅ ðÅôÆ Çç¾åÆÍ ÇÂà çÅé ñÂÆ Ã§ÃæÅ ç¶ êzèÅé ïù îÔ¶ôòðÆ é¶ çÅéÆ
êÇðòÅð» çÅ è§éòÅç ÕÆåÅÍ
ðÅÜ ÃðÕÅð é¶ ÇÕÃÅé» å¯º ÕðÇ÷Á» çÆ òññÆ ñÂÆ ÃõåÆ ÕÆåÆ
ìÇá§âÅ, B@ éò§ìð (Ã. ð.)- ô¯zîäÆ ÁÕÅñÆ çñ é¶ íÅò¶º ÁÅêä¶ Ú¯ä îé¯ðæ
ê¾åð ÇòÚ Ö¶åÆ ÕðÇ÷Á» çÆ î¹ÁÅøÆ çÅ òÅÁçÅ ÕÆåÅ ÃÆ å¶ ÇÂÃ ç¶ ÁÅ×±
ÇÕÃÅé» ç¶ Õð÷¶ î¹ÁÅø Õðé çÅ î¹¾çÅ Ãà¶Ü» 寺 À¹áÅÀ¹ºç¶ ðÇÔ§ç¶ Ôé êð
ÁÕÅñÆ-íÅÜêÅ ÃðÕÅð é¶ ê¿ÜÅì ç¶ ÕêÅÔ ê¾àÆ ÇÂñÅÕ¶ ÇòÚ Õð÷çÅð ÇÕÃÅé» å¯º
Õð÷¶ çÆ òññÆ ñÂÆ ÃõåÆ ÕÆåÆ Ô¯ÂÆ þÍ ê¿Ü ÃÅñ ç¶ ìÅÁç ÇÂÔ êÇÔñÆ òÅð
Ü篺 ÕêÅÔ ê¾àÆ ÇòÚ ÃÇÔÕÅðÆ ÇòÕÅà ì˺ջ çÅ Õð÷Å éÅ î¯óé òÅñ¶ D@ ç¶
ÕðÆì ÇÕÃÅé» ù Ç×zøåÅð ÕðÕ¶ ܶñ· í¶ÇÜÁÅ Ç×ÁÅ þÍ ÇÂé·» ÇòÚ¯º ìÔ¹å
ÃÅð¶ Õð÷Å ÁçÅ ÕðÕ¶ ÔÆ ìÅÔð ÁŶ ÔéÍ îÅñò¶ ê¾àÆ ÇòÚ Ã˺Õó¶ ÇÕÃÅé»
ç¶ ÃÇÔÕÅðÆ ÇòíÅ× ç¶ ÁÇèÕÅðÆÁ» ò¾ñ¯º òÅð§à Ç×zøåÅðÆ ÜÅðÆ ÕÆå¶ ×¶
ÔéÍ ÇÂé·» ÇòÚ¯º ìÔ¹å ÃÅð¶ ÇÕÃÅé Ç×zøåÅðÆ å¯º âðç¶ Õð÷¶ íð ðÔ¶ Ôé
ÇÜà ÕðÕ¶ ì˺ջ çÆ Õð÷Å òññÆ êzåÆôååÅ ÇòÚ Õ¹Þ Ã¹èÅð ÁÅÇÂÁÅ þÍ ÇÂÃ
ÃõåÆ çÅ ÁÃð ÇÂÔ Ô¯ÇÂÁÅ þ ÇÕ Ö¶åÆ ÇòÕÅà ìËºÕ ìÇá§âÅ çÆ Õð÷Å òññÆ
çð ܯ ÇêÛñ¶ ÃÅñ D.H ëÆÃçÆ ÃÆ, ÇÂà ÃÅñ ò¾èÕ¶ åÕðÆìé AA ëÆÃçÆ Ô¯ ×ÂÆ
þÍ ìÇá§âÅ Ç÷ñ·¶ çÆÁ» ÃÇÔÕÅðÆ Ö¶åÆ ÇòÕÅà ì˺ջ çÆ òññÆ çð G ëÆÃçÆ
å¾Õ êÔ¹§Ú ×ÂÆ þ ܯ ÇÕ ÇêÛñ¶ ÃÅñ E.F ëÆÃçÆ ÃÆÍ îÅéÃÅ Ç÷ñ·¶ ÇòÚ
ÁÇèÕÅðÆÁ» é¶ ÃõåÆ çÅ ç½ð ô¹ð± ÕÆåÅ þ, ÇÜæ¶ ÃÇÔÕÅðÆ ÇòÕÅà ì˺ջ çÆ
òññÆ B ëÆÃçÆ å¯º ò¾è þÍ ìËºÕ ç¶ ÁÇèÕÅðÆÁ» Áé¹ÃÅð éÅìÅðâ ò¾ñ¯º
ÃÇÔÕÅðÆ Ö¶åÆ ÇòÕÅà ì˺ջ ù Ô¯ð Õð÷¶ ç¶ä 寺 é»Ô Õð Çç¾åÆ þ Áå¶ ÇÂÃ
ñÂÆ ÁÇèÕÅðÆÁ» é¶ ÃõåÆ éÅñ Õð÷¶ òññä¶ ô¹ð± ÕÆå¶ ÔéÍ
Õð÷¶ æ¼ñ¶ ç¼ì¶ ÇÕÃÅé» çÆÁ» Ç×zøåÅðÆÁ» éÔƺ Ô¯ä ç¶ò»×¶- Þ§âÈÕÅ
îÅéÃÅ, (Ã. ð.)- íÅðåÆ ÇÕÃÅé ïÈéÆÁé (ñ¾Ö¯òÅñ) Ç÷ñ·Å îÅéÃÅ çÆ
ÇÂÕ¾åðåÅ Çéðîñ ÇÃ§Ø Þ§âÈÕ¶ çÆ êzèÅé×Æ Ô¶á ÕÆåÆ ×ÂÆÍ Ôðç¶ò ÇçØ
Õ¯àèðîȧ ÃÕ¾åð Üéðñ é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ ÃÇÔÕÅðÆ ì˺ջ ðÅÔƺ Õð ðÔ¶
Ç×zëåÅðÆÁ» ç¶ é»Á Ô¶á ÇÕÃÅé» ù å§× êz¶ôÅé ÕÆåÅ ÜÅ ÇðÔÅ þÍ À¹é·»
ÇÕÔÅ ÇÕ Õð÷¶ ç¶ Ãì§è ÇòÚ ÇÕö òÆ ÇÕÃÅé ù ܶñ· ÇòÚ éÔƺ ÜÅä Çç¾åÅ
ÜÅò¶×Å Áå¶ éÅ ÔÆ ÇÕö ÇÕÃÅé çÆ Õ¹ðÕÆ Ô¯ä Çç¾åÆ ÜÅò¶×ÆÍ À¹é·» ÇÕÔÅ
ÇÕ Ü¶Õð ìËºÕ ÁÇèÕÅðÆÁ» é¶ ÇÂÔ¯ ÔÆ òåÆðÅ ð¾ÇÖÁÅ å» À¹é·» çÅ ÇØðÅú
ÕÆåÅ ÜÅò¶×ÅÍ îÆÇà§× ÇòÚ Ô¯ðé» å¯º ÇÂñÅòÅ ×¹ðÚðé ÇÃ§Ø ð¾ñÅ, çå¯Ö
ÇÃ§Ø çñƶòÅñÆ, ÔðÇçÁÅñ ÇÃ§Ø ìðéÅñÅ, ÜÃÕðé ÇÃ§Ø ô¶ð Ö», ܧ×Æð ÇçØ
Ö¯Öð Õñ», ÃÅèÇòÖ¶ ÃËÈ ÇÃ§Ø Õ¯àñÆ Õñ», í¹Çê¿çð ÇçØ, ùÖêÅñ ÇçØ
ÁÅÇç ÔÅ÷ð ÃéÍ
êÌÅÇÂîðÆ ÃÕ±ñÆ Ö¶â»
í±³çó ÃÕ±ñ çÆ Úó·å ìðÕðÅð
ìÅÇñÁ»òÅñÆ, B@ éò³ìð (ñ¼ÕÆ)- êÌÅÇÂîðÆ ÃÕ±ñ Ã˺àð ðÅîê°ðÅ çÆÁ» Ö¶â»
ÇòÚ¯º ÃðÕÅðÆ ÔÅÂÆ ÃÕ±ñ í±³çó ç¶ ì¼ÇÚÁ» çÆ Úó·å ìðÕðÅð ðÔÆÍ ÇÂé·»
Ö¶â î°ÕÅìÇñÁ» ÇòÚ Ã˺àð ðÅîê°ðÅ éÅñ Ãì³èå ò¼Ö-ò¼Ö ÃÕ±ñ» ç¶ ì¼ÇÚÁ»
é¶ íÅ× ÇñÁÅÍ À°Õå ÜÅäÕÅðÆ Çç³ÇçÁ» îÅ. îéçÆê ÇÃ³Ø í°¼ñð é¶ ç¼ÇÃÁÅ
ÇÕ à±ðéÅî˺à ç½ðÅé Õì¼âÆ, Ö¯-Ö¯, ÇÜîéÅÃÇàÕ, Õ°ôåÆ å¶ ÁËæñËÇàÕà ç¶
î°ÕÅìñ¶ ÕðòÅÂ¶Í Çå³é Ççé Ú¼ñ¶ ÇÂé·» ò¼Ö-ò¼Ö Ö¶â î°ÕÅìÇñÁ» ç½ðÅé
êÇÔñ¶ å¶ ç±Ãð¶ ÃæÅé Óå¶ ðÇÔä òÅñÆÁ» àÆî» çÅ ò¶ðòÅ ÇÂà êÌÕÅð ÔË:-
Õì¼âÆ (ñóÕ¶) ÇòÚ¯º ÃðÕÅðÆ êÌÅÇÂîðÆ ÃÕ±ñ í±³çó çÆ àÆî êÇÔñ¶ å¶
ÃðÕÅðÆ ÃÕ±ñ Õ¯àóÅ Õ½óÅ çÆ àÆî ç±Ãð¶, Ö¯-Ö¯ ÇòÚ ÃðÕÅðÆ ÃÕ±ñ ܶá±Õ¶
çÆ àÆî êÇÔñ¶ å¶ ÃðÕÅðÆ ÃÕ±ñ í±³çó çÆ àÆî ç±Ãð¶ ÃæÅé Óå¶ ðÔÆ ÜçÇÕ
Õì¼âÆ (ñóÕÆÁ») ÇòÚ¯º ÃðÕÅðÆ ÃÕ±ñ í±³çó çÆÁ» ÇòÇçÁÅðæä» Ü¶å± ðÔÆÁ»Í
Ö¯-Ö¯ (ñóÕÆÁ») î°ÕÅìÇñÁ» ÇòÚ í±³çó çÆ àÆî é¶ êÇÔñÅ å¶ ðÅîê°ðÅ Çê³â
çÆ àÆî é¶ ç±ÃðÅ ÃæÅé ÔÅÃñ ÕÆåÅÍ Õ°ôåÆ î°ÕÅìÇñÁ» ÇòÚ òÆ ÃðÕÅðÆ
êÌÅÇÂîðÆ ÃÕ±ñ í±³çó ç¶ ÇòÇçÁÅðæÆÁ» çÆ Þ³âÆ ðÔÆÍ ÇÂö åð» Õ°ôåÆ BE
ÇÕñ¯ íÅð òð× ç¶ î°ÕÅìÇñÁ» ÇòÚ ìñòÆð ÇÃ³Ø í±³çó êÇÔñ¶ å¶ ÃðÕÅðÆ ÃÕ±ñ
ܶá±Õ¶ çÅ ÇòÇçÁÅðæÆ ç±Ãð¶, C@ ÇÕñ¯ ÇòÚ ÔðÇܳçð ÇÃ³Ø í±³çó êÇÔñ¶ å¶
ÃðÕÅðÆ ÃÕ±ñ ðÅîê°ðÅ çÅ ÇÖâÅðÆ ç±Ãð¶ ÃæÅé Óå¶ ÇðÔÅÍ ÇÂà 寺 ÇÂñÅòÅ
ÁËæñËÇàÕà î°ÕÅìÇñÁ» ç½ðÅé ý îÆàð ç½ó (ñóÕ¶) ÇòÚ¯º ðî¶ô Õ°îÅð
ÕðÅóòÅñÅ é¶ êÇÔñÅ å¶ ×°ñÅì ÇÃ³Ø í±³çó ç±ÃðÅ ÃæÅé, (ñóÕÆÁ») ÜÃêÌÆå
Õ½ð í±³çó é¶ êÇÔñÅ å¶ ÁîéçÆê Õ½ð é¶ ç±ÃðÅ, ç¯ Ã½ îÆàð (ñóÕ¶) ÇòÚ¯º
ðî¶ô ÕðÅóòÅñÅ é¶ êÇÔñÅ å¶ ×°ñÅì ÇÃ³Ø í±³çó é¶ ç±ÃðÅ ÃæÅé, (ñóÕÆÁ»)
ÇòÚ¯º ÜÃêÌÆå Õ½ð í±³çó é¶ êÇÔñÅ å¶ ÁîéçÆê Õ½ð ç±ÃðÅ, ÚÅð ý îÆàð (ñóÕ¶)
ÇòÚ¯º ÜÃòÆð ÇÃ³Ø ðÅîê°ðÅ é¶ êÇÔñÅ å¶ Ô³ÃêÌÆå ÇÃ³Ø é¶ ç±ÃðÅ, (ñóÕÆÁ»)
ÇòÚ¯º ÁîéçÆê Õ½ð í±³çó é¶ êÇÔñÅ å¶ ÕîñçÆê Õ½ð é¶ ç±ÃðÅ, Çðñ¶Á ð¶Ã
(ñóÕ¶) ÇòÚ¯º ÃðÕÅðÆ ÃÕ±ñ ÕðÅóòÅñÅ çÆ àÆî é¶ êÇÔñÅ å¶ ÃðÕÅðÆ ÃÕ±ñ í±³çó
çÆ àÆî é¶ ç±ÃðÅ, (ñóÕÆÁ») ÇòÚ¯º ÃðÕÅðÆ ÃÕ±ñ í±³çó é¶ êÇÔñÅ å¶
ÃðÕÅðÆ ÃÕ±ñ ðÅîê°ðÅ Çê³â é¶ ç±ÃðÅ, ñ³îÆ ÛÅñ (ñóÕ¶) ÇòÚ¯º ðî¶ô
ÕðÅóòÅñÅ é¶ êÇÔñÅ å¶ ÃðÕÅðÆ ÃÕ±ñ ܶá±Õ¶ ç¶ ÇÖâÅðÆ é¶ ç±ÃðÅ Áå¶
ñóÕÆÁ» ÇòÚ¯º ÁîéçÆê Õ½ð í±³çó é¶ êÇÔñÅ ÃæÅé ÔÅÃñ ÕÆåÅÍ Ç×¼è¶ ÇòÚ¯º
ÃðÕÅðÆ ÃÕ±ñ Õ¯àóÅ Õ½óÅ çÆ àÆî é¶ êÇÔñÅ ÃæÅé êÌÅêå ÕÆåÅÍ à±ðéÅî˺à
ç¶ ÁÖÆðñ¶ Ççé Ãî°¼Ú¶ Ö¶â î¶ñ¶ çÆ êÌèÅé×Æ Õð ðÔ¶ Ã˺àð Ô˼â àÆÚð Ã:
å¶ÜÅ ÇÃ³Ø é¶ Ü¶å± àÆî» å¶ ÇÖâÅðÆÁ» ù ÇÂéÅî åÕÃÆî ÕÆå¶ ×Â¶Í Ö¶â î¶ñ¶
ù ÃëñåÅ ê±ðòÕ é¶êð¶ ÚÅó·é ñÂÆ Ô¯ðé» å¯º ÇÂñÅòÅ îÅ. Á³×¶ÌÜ ÇóØ,
îËâî ÔðÇܳçð Õ½ð, îËâî ðÅÇܳçð Õ½ð, îËâî Çô³çðêÅñ Õ½ð å¶ Ã: ܳ×Æð
ÇÃ³Ø ÁÅÇç ÁÇèÁÅêÕ» é¶ Çòô¶ô ÃÇÔï¯× Çç¼åÅÍ
ÃÇÔÕÅðÆ ÃíÅ ç¶ ÃÕ¾åð» Óå¶ Ô¶ðÅ-ë¶ðÆ Õðé çÅ ç¯ô
ìð¶àÅ, B@ éò§ìð (Çòô¶ô êzåÆÇéè)- íÅðåÆ ÇÕÃÅé ïÈéÆÁé À¹×ðÅÔ» ç¶
ìñÅÕ êzèÅé ܯÇקçð ÇÃØ ÇçÁÅñê¹ðÅ é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ Çê¿â» Á§çð ÇÕÃÅé» çÆ
íñÅÂÆ ñÂÆ Ã¹ÃÅÇÂàÆÁ» ìäÅÂÆÁ» ×ÂÆÁ» Ôé, ÇÜé·» ÇòÚ ÇÕÃÅé» ù ÖÅç, ìÆÜ
ÁÅÇç Çç¾åÅ Ü»çÅ þÍ À¹é·» ùÃÅÇÂàÆÁ» ÇòÚ Õ§î Õðç¶ ÃÕ¾åð» ò¾ñ¯º íÅÂÆ
Øé¾ÂÆÁÅ ÃÕÆî ç¶ åÇÔå ÇêÛñ¶ ÃÅñ ò¾âÆ ê¾èð Óå¶ ÇÕÃÅé» Õ¯ñ¯º C Ô÷Åð 寺
ñË Õ¶ E Ô÷Åð ð¹ê¶ çÆ á¾×Æ îÅðÆ ×ÂÆ ÃÆÍ ÇÂà ÃÕÆî ç¶ åÇÔå ÇÕÃÅé» çÅ
â¶ã ñ¾Ö ð¹ê¶ å¾Õ çÅ ÇÂñÅÜ ÔÃêåÅñ Á§çð î¹ëå ÕÆåÅ ÜÅò¶×Å êð ÇÕÃÅé»
ù Õ¯ÂÆ î¹ëå ÇÂñÅÜ éÔƺ ÇîÇñÁÅ å¶ ÇÕÃÅé» é¶ ò¾âÆ ê¾èð Óå¶ êËö ÖðÚ
Õ¶ ÁÅêäÅ ÇÂñÅÜ ÕðòÅÇÂÁÅ þÍ ÇÂà ÃÕÆî ù ç¹ÁÅðÅ Çëð ÚŬ Õðé çÆ Õ¯Çôô
ÕðÕ¶ ÇÕÃÅé» ù ëÃÅÀ¹ä ñÂÆ ïåéÆ ÕÆå¶ ÜÅ ðÔ¶ ÔéÍ ÇÕÃÅé ÁÅ×È é¶ ç¾ÇÃÁÅ
ÇÕ ÁÇÜÔÆ «¾à 寺 ùڶå Ô¯ä çÆ ÷ðÈðå þ Áå¶ î¹ñÅ÷î» ù åÅóéÅ ÕðÇçÁ»
ÇÕÔÅ ÇÕ í¯ñ¶-íÅñ¶ ÇÕÃÅé» çÆ «¾à ù å¹ð§å ì§ç éÅ ÕÆåÅ å» Üæ¶ì§çÆ
å¹ð§å ÁËÕôé ñò¶×ÆÍ
ÁËÃ. ÁËë. ÁÅÂÆ. ò¾ñ¯º ì¾Ã êÅà Öåî Õðé ç¶ Çòð¯è ÓÚ ÇÚåÅòéÆ ðËñÆ
îÅéÃÅ, B@ éò§ìð (Ã. ð.)- ÃæÅéÕ éÇÔð± îËî¯ðÆÁñ ÃðÕÅðÆ ÕÅñÜ ÇòÖ¶ Ãà±â˺àÃ
ëËâð¶ôé ÁÅë ǧâÆÁÅ ò¾ñ¯º ðËñÆ ÕðÕ¶ ê¿ÜÅì ÃðÕÅð ù ÇÚåÅòéÆ Çç¾åÆ ÇÕ
ܶÕð ÇðÁÅÇÂåÆ ì¾Ã êÅà çÆ ÃÔ±ñå ù êzÅÂÆò¶à ì¾Ã» ÓÚ¯º Öåî Õðé çÅ
ëËÃñÅ òÅÇêà éÅ ÇñÁÅ Áå¶ Ô¯ð í¾ÖçÆÁ» ÇòÇçÁÅðæÆ î§×» å¶ îÃñ¶ Ô¾ñ éÅ
ÕÆå¶ å» Üæ¶ì§çÆ ÃðÕÅð çÆ éƺç ÔðÅî ÕðÕ¶ ð¾Ö ç¶ò¶×ÆÍ ðËñÆ ù çì¯èé
ÕðÇçÁ» Üæ¶ì§çÆ ç¶ Ã±ìÅ Üéðñ ÃÕ¾åð ÃòðéÜÆå ÇÃ§Ø çÇñú é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ
ÃðÕÅð é¶ ÇòÇçÁÅðæÆÁ» éÅñ ÕÆå¶ òÅÁç¶ ÇÜò¶º ÇòÇçÁÅðæÆ Ú¯ä» çÆ ìÔÅñÆ,
Çò¾ÇçÁÅ ÃÃåÆ îÔ¾ÂÆÁÅ ÕðÅÀ¹äÅ, òÜÆÇëÁ» ÓÚ òÅèÅ ÕðéÅ, ÁÇèÁÅêÕ» çÆ ðË×±ñð
íðåÆ, ÇþÇÖÁÅ ìÜà ÓÚ òÅèÅ Õðé ÁÅÇç ù ê±ðÅ Õðé çÆ ìÜŶ À¹ñà ëËÃñ¶
ñ¶ ÔéÍ Üæ¶ì§çÆ ç¶ åÅñî¶ñ ÃÕ¾åð î¾Öä ÇÃ§Ø ìÆð é¶ î§× ÕÆåÆ ÇÕ ñóÕÆÁ»
ù Çò¾ÇçÁÅ Ãî¶å ÇÕ¾åÅÕÅðÆ ÇþÇÖÁÅ î¹øå Çç¾åÆ ÜÅò¶Í ÇÂà î½Õ¶ éÇÔð±
ÕÅñÜ îÅéÃÅ ç¶ ÁËÃ. ÁËë. ÁÅÂÆ. ï±Çéà çÆ Ú¯ä Çò¾Ú êzèÅé ÃåéÅî ÇçØ
ÃÅ×ð, ÃÆéÆÁð îÆå êzèÅé ÇÃîðÜÆå ÇÃ§Ø ì¾ñ¯, îÆå êzèÅé òÇð§çð ÇÃ§Ø Þ¶ÇðÁ»òÅñÆ,
Üéðñ ÃÕ¾åð ìñÇܧçð ÇçØ, ܹÁÅǧà ÃÕ¾åð ðîéçÆê ÇçØ, êzËà ÃÕ¾åð
ìñò§å ÇÃ§Ø å¯º ÇÂñÅòÅ Õ¹ñÜÆå ÇçØ, ×¹ðîéçÆê Õ½ð, ÜÃÇò§çð ÇçØ,
ÜÃÇé§çð Õ½ð, ÃåéÅî ÇçØ, ùÖÇò§çð ÇÃ§Ø Õî¶àÆ î˺ìð üä¶ ×¶Í
æÅä¶çÅð é¶ H ÃÅñ» 寺 Áñ¼× ðÇÔ ðÔ¶ êåÆ-êåéÆ çÅ ÃîÞ½åÅ ÕðòÅÇÂÁÅ
ðÅîÅ î§âÆ, B@ éò§ìð (Çç×ñÅ, Áð¯óÅ)- ì¹¾èòÅð ù ðÅî» ç¶ æÅäÅ î¹ÖÆ
Ôðì§Ã ÇÃ§Ø é¶ H ÃÅñ» 寺 ÁÅêäÆ ñóÅÂÆ Þ×ó¶ ÕÅðé Áñ¼× ðÇÔ ðÔ¶ êåÆ
êåéÆ ù ÁÅêà ÓÚ ÇîñÅ Çç¼åÅÍ ÇÂà Ãì§èÆ Çê¿â öֱ ç¶ ê¿ÚÅÇÂå î˺ìð
î¯çé ÇÃ§Ø é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ Çê¿â çÆ ôÅçÆô¹çÅ ñóÕÆ ×¹ðçÆê Õ½ð ê¹¾åðÆ
×¹ðìÚé ÇÃ§Ø ÁÅêä¶ êåÆ ìñÕðé ÇÃ§Ø ê¹¾åð ×¹ðéÅî ÇÃ§Ø òÅÃÆ Ã¹Öñ¾çÆ
éÅñ ÁÅêäÆ ñóÅÂÆ-Þ×ó¶ ÕÅðé H ÃÅñ» 寺 Áñ¾× ÁÅêä¶ ÇêåÅ éÅñ ê¶Õ¶ Çê¿â
öֱ ðÇÔ ðÔÆ ÃÆ Áå¶ À¹é·» çÅ Þ×ó¶ çŠնà ÁçÅñå ÇòÚ Ú¾ñ ÇðÔÅ ÃÆÍ
ç¯ò¶º Çê¿â» çÆÁ» ê¿ÚÅÇÂå» é¶ êåÆ-êåéÆ ç¶ Þ×ó¶ çÅ îÃñÅ ê¹Çñà կñ
À¹áÅÇÂÁÅ å» æÅäŠǧÚÅðÜ Ôðì§Ã ÇÃ§Ø é¶ ç¯Ô» êÇðòÅð» ù æÅä¶ ÓÚ ì¹ñÅ
ÇñÁÅ Áå¶ ç¯Ô» é¶ ÁÅêä¶ ëð÷ êzåÆ ÃîÞÅÀ¹ºç¶ ԯ¶ ç¯Ô» êåÆ-êåéÆ Áå¶
À¹é·» ç¶ êÇðòÅð» ù ðÅ÷Æ Õð ÇñÁÅ Áå¶ êåéÆ ù êåÆ éÅñ æÅä¶ ÇòÚ¯º ÔÆ
ÇòçÅ Õð Çç¾åÅÍ ÇÂà î½Õ¶ æÅä¶ ÇòÚ ÔÅ÷ð Çê¿â öֱ ç¶ Ãðê¿Ú ìñÇò§çð
ÇçØ, ìñÅÕ Ã§îåÆ î˺ìð í¯ñÅ ÇçØ, Ô½ñçÅð ðÅÜêÅñ, Ãî±Ô ê¿ÚÅÇÂå Áå¶
ùÖñ¾èÆ Çê¿â çÆ ê¿ÚÅÇÂå é¶ ÇÂà ÃîÅÜ Ã¶òÅ ñÂÆ æÅäÅ î¹ÖÆ çÆ êzçÃÅ
ÕÆåÅ Áå¶ ÁçÅñå ÇòÚ¯º ÃîÞ½å¶ å¯º ìÅÁç նà òÅêà ñËä çÅ íð¯ÃÅ Çç¾åÅÍ
íÅðåÆ ÇÕÃÅé ï±éÆÁé ñ¾Ö¯òÅñ é¶ ÷îÆé çÆ Õ¹ðÕÆ ð¹ÕòÅÂÆ
åñò§âÆ ÃÅì¯, B@ éò§ìð (Ü. Ã. ðÅÔÆ)- íÅðåÆ ÇÕÃÅé ï±éÆÁé ñ¾Ö¯òÅñ é¶
×ÅàòÅñÆ Çê¿â ç¶ ÇÕÃÅé í¯ñÅ ÇÃ§Ø ê¹¾åð ùÖç¶ò ÇÃ§Ø çÆ ÷îÆé çÆ Õ¹ðÕÆ
éÔƺ Ô¯ä Çç¾åÆÍ ï±éÆÁé ò¾ñ¯º ÜÅðÆ êz˵à é¯à ÇòÚ ìñÅÕ êzèÅé ×¹ðîÆå
ÇÃ§Ø Áå¶ êz˵à ÃÕ¾åð éÅÇÂì ÇÃ§Ø é¶ ÜÅäÕÅðÆ Çç§ÇçÁ» ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ À¹Õå
Çê¿â ç¶ ÇÕÃÅé é¶ Ö¶åÆìÅóÆ ìËºÕ ðÅî» å¯º Ö¶åÆ ñÂÆ Õð÷Å ÇñÁÅ ÃÆ êð
ëÃñ ò×ËðÅ éÅ Ô¯ä Óå¶ Õð÷¶ çÆÁ» ÇÕôå» ÇòÚ¶ ÔÆ à¹¾à ×ÂÆÁ» ÇÜà Óå¶
ìËºÕ òÅÇñÁ» ÇÕÃÅé ò¾ñ ìÕÅÇÂÁÅ ðÕî Õ¾ãÕ¶ À¹Ã çÆ ÷îÆé ÇéñÅîÆ Õðé ç¶
é¯Çàà À¹Ã ç¶ Çê¿â Áå¶ Øð Á¾×¶ ñÅ Çç¾å¶Í ÇÕÃÅé ï±éÆÁé é¶ ì¯ñÆ òÅñ¶
Ççé ÇÂÕ¾åð ÕðÕ¶ ìËºÕ ÁÇèÕÅðÆÁ» å¶ éÅñ ÁŶ ÇéñÅîÆ ÕðåÅò» ù ضðä çÅ
ëËÃñÅ Õð ÇñÁÅ êð Üç ÇéñÅîÆ ÕðåÅò» ù ï±éÆÁé ç¶ ëËÃñ¶ çÆ ×¾ñ ê¹¾ÜÆ å»
À¹Ô ì¯ñÆ Õðé òÅñÆ Ü×·Å Óå¶ ÔÆ éÔƺ ×Â¶Í ÇÕÃÅé Çܾå ç¶ éÅÁð¶
ñÅÀ¹ºÇçÁ» ìËºÕ ÁÇèÕÅðÆÁ» ù ÇÚåÅòéÆ Çç¾åÆ ÇÕ Ü¶Õð À¹Ô ÇÕÃÅé» çÆÁ» ÷îÆé»
çÆ ÇéñÅîÆ Õðé Çê¿â» ÇòÚ ×¶ å» ï±éÆÁé ÁÇèÕÅðÆÁ» ù ضð¶×ÆÍ ÇÂÕ¾åðåÅ
ÇòÚ Ã¹Öî§çð ÇÃ§Ø íÅ×Æò»çð, ìÅì± ÇÃ§Ø ÃÆéÆÁð êzèÅé, ×¹ðî¶ñ ÇçØ,
îÅØÆ ÇçØ, ì±àÅ ÇçØ, çðôé ÇçØ, ùÖÇò§çð ÇÃ§Ø Áå¶ í¯ñÅ ÇÃ§Ø å¯º
ÇÂñÅòÅ ò¾âÆ åÅçÅç ÇòÚ ÇÕÃÅé î½Ü±ç ÃéÍ
ÃÕ±ñÆ ì¾ÇÚÁ» ò¾ñ¯º ÁõìÅð Áå¶ ðÃÅñ¶ êó·é çÅ ÁÇÔç
ì¯ÔÅ, B@ éò§ìð (ê. ê.)- ÃðÕÅðÆ Çîâñ ÃÕ±ñ ô¶ð Ö» òÅñÅ ÓÚ ìÅñ Ççòà ù
ÃîðÇêå Ôëå¶ ç¶ ÁÖÆðñ¶ Ççé ì¼ÇÚÁ» é¶ ÁõìÅð» Áå¶ ðÃÅñ¶ êó·é çÅ ÁÇÔç
ÇñÁÅÍ ÃÕ±ñ Çò¾Ú ÃîÅ×î çÆ êzèÅé×Æ ÕðÇçÁ» Ç÷ñ·Å Õ¯ÁÅðâÆé¶àð îÅéÃÅ (ÃÅǧÃ
å¶ åÕéÆÕ) Áå¶ î¹¾Ö ÁÇèÁÅêÕ ðî¶ô å»×óÆ é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ À¹é·» é¶ ìÅñ
Ççòà ù ÃîðÇêå Ôøå¶ ç½ðÅé î§Ú 寺 ì¾ÇÚÁ» ç¹ÁÅðÅ êó·ÆÁ» Ü»çÆÁ» ð¯÷Åé»
Öìð» Áå¶ Õ¹Þ Ú¯äò¶º ðÃÅÇñÁ» Çò¾Ú¯º êó·Æ Ãî¾×ðÆ Óå¶ ÁèÅÇðå Á¾Ü
ì¾ÇÚÁ» ç¶ î¹ÕÅìñ¶ Õðé çÅ êz¯×ðÅî åËÁ ÕÆåÅ ÃÆÍ À¹é·» ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ÇÂÃ
Ôøå¶ ç¶ êz¯×ðÅî çÅ î¹¾Ö îÕÃç ì¾ÇÚÁ» ç¶ ôìç í§âÅð Çò¾Ú òÅèÅ ÕðéÅ,
Û¯àÆÁ» ÕÇòåÅò», ×Æå, üàÕñ¶, íÅôä, Çé¾ÕÆÁ» ÕÔÅäÆÁ» å¶ ò¾Ö-ò¾Ö ÇòÇôÁ»
Óå¶ ÁèÅÇðå À¹ÃÅð± ìÇÔà Õðé Çò¾Ú Çé깧éåÅ ÔÅÇÃñ ÕðòÅÀ¹äÅ ÃÆÍ Á¾Ü
ÇÂ¾Õ Ôøå¶ ìÅÁç ÇÂà êz¯×ðÅî Çò¾Ú ç¯ çðÜé ç¶ ÕðÆì ì¾ÇÚÁ» é¶ íÅ×
ÇñÁÅÍ Á¾áòƺ ÜîÅå ç¶ ÇòÇçÁÅðæÆÁ» Çéðîñ ÇçØ, ×¹ðéÅî ÇçØ, ÃÇÚå
Õ¹îÅð, ççÆê ÇçØ, Çéðîñ ÇçØ, ì¶Á§å Õ½ð, ùÖòÆð Õ½ð, ÔðêzÆå Õ½ð
é¶ Ã»Þ¶ å½ð Óå¶ Ôøå¶ Çò¾Ú êó·ÆÁ» õìð» å¶ ÇòÚÅð» ù ÁèÅð ìäŪÇçÁ»
ÇÕÔÅ ÇÕ ÃÅÇÔåÕ ðÚéÅò» ÇñÖä, íÅôä ì¯ñä Áå¶ ò¾è 寺 ò¾è Ç×ÁÅé êzÅêå
Õðé ñÂÆ Ôð¶Õ ÇòÇçÁÅðæÆ ù Ôð ð¯÷ ÁÖìÅð» Áå¶ ðÃÅñ¶ êó·ÅÕ¶ ôìç í§âÅð
ÓÚ òÅèÅ Õðé çÆ ñ¯ó þÍ À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ ìÅñ Ççòà ù ÃîðÇêå å¶ ò¾Ö-ò¾Ö
ÇòÇôÁ» ç¶ ñ¶Ö» ç¹ÁÅðÅ ì¶Á§å Õ½ð, ÜÃÇò§çð Õ½ð, Á¾ÕÆ ðÅäÆ ÁÅÇç é¶ òÆ
î§Ú 寺 À¹ÃÅð± ìÇÔà ÕÆåÆ Áå¶ êzÅêå ôìçÅòñÆ ìÅð¶ Ç÷Õð ÕÆåÅÍ ÁÖÆð
Çò¾Ú ÃÕ±ñ ÃàÅë Çò¾Ú¯º ×¹ðîÆå Õ½ð îËâî, îËâî êðîÜÆå Õ½ð Áå¶ ÁÜË
Õ¹îÅð é¶ ì¾ÇÚÁ» ù ÎÇòô¶ ò§â¶, ÇÜà 寺 ÇòÇçÁÅðæÆÁ» é¶ ì¯ñ Õ¶ ÃÅð¶
ì¾ÇÚÁ» å¶ ÁÇèÁÅêÕ» ù ާܯó Õ¶ ð¾Ö Çç¾åÅÍ ÁÖÆð Çò¾Ú ÃÕ±ñ î¹ÖÆ ÃzÆ
å»×óÆ é¶ ì¾ÇÚÁ» çÆ ÁÖìÅð ðÃÅñ¶ êó·é Áå¶ ôìç Ç×ÁÅé í§âÅð Çò¾Ú òÅèÅ
Õðé çÆ ð¹ÚÆ ù Ô¯ð êzìñ Õðé ñÂÆ ç¾ÇÃÁÅ Áå¶ ÃÕ±ñ ç¶ H@ ì¾ÇÚÁ» ù Ôð
ð¯÷ ÁÖìÅð» êó·é çÅ êzä ÇñÁÅÍ
ì¶÷îÆé¶ î÷ç±ð» éÅñ îåð¶ÂÆ î» òÅñÅ Ãñ±Õ Ô¯ ÇðÔÅ þ-ÕÅ: ÃîÅúº
ìÇá§âÅ, B@ éò§ìð (Ã. ð.)- ÃðÕÅð íÅò¶º ÇÕö çÆ Ô¯ò¶ ×ðÆì» éÅñ ì¶ÇÂéÃÅøÆÁ»
Ôî¶ôÅ Ô¹§çÆÁ» ðÔÆÁ» Ôé êð ðÅÜ éÔƺ öòÅ Õð»×¶ éÅÁð¶ Ô¶á þåÅ ÇòÚ
ÁÅÂÆ ÁÕÅñÆ-íÅÜêÅ ÃðÕÅð ç¶ ðÅÜ ÇòÚ çÇñå» À¹êð Ô¯ ðÔ¶ Á¾ÇåÁÅÚÅð» ç¶
Ãí ÇðÕÅðâ êÅð Ô¯ ü¾Õ¶ ÔéÍ ÇÂÔ ç¯ô ÇÂæ¶ àÆÚðÜ Ô¯î ÇòÖ¶ î÷ç±ð î¹ÕåÆ
î¯ðÚÅ ê¿ÜÅì çÆ Ç÷ñ·Å îÆÇà§× ù çì¯èé ÕðÇçÁ» î¯ðÚÅ ç¶ Ã±ìÅ ÃÕ¾åð
ÕÅîð¶â í×ò§å ÇÃ§Ø ÃîÅúº é¶ ñÅÂ¶Í À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ ÁÅÜÅçÆ ç¶ FC ÃÅñ»
çÅ ÇÂÇåÔÅà ×òÅÔ þ ÇÕ Õ¶ºçðÆ å¶ Ã±ìÅÂÆ ÁÕÅñÆ-Õ»×ðÃÆ Ã¾åÅèÅðÆ ÔÅÕî»
é¶ Ôî¶ôŠ궺Ⱡì¶÷îÆé¶ ×ðÆì» î÷ç±ð», çÇñå» éÅñ îåð¶ÂÆ î» òÅñÅ ÔÆ
Ãñ±Õ ÕÆåÅ þÍ À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ AG Üæ¶ì§çÆÁ» ç¶ ÁèÅÇðå Çé¾ÜÆÕðé Çòð¯èÆ
Õî¶àÆ òñ¯º ÇìÜñÆ ì¯ðâ ù ìÚÅÀ¹ä ñÂÆ A@ ççìð ù «ÇèÁÅäÅ ÇòÖ¶ ð¾ÖÆ
ÇÚåÅòéÆ ðËñÆ ÇòÚ Ô÷Åð» çÆ Ç×äåÆ ÇòÚ î÷ç±ð ôÅÇîñ Ô¯ä Ô¯ä×¶Í ÇÂà 寺
ÇÂñÅòÅ À¹é·» î¯×Å ç¶ Çê¿â Ú±ÔóÚ¾Õ ÇòÖ¶ ׯñÆ Õ»â Õðé òÅñ¶ èéÅã» ù
Ç×zøåÅð éÅ Õðé çÆ ÇéÖ¶èÆ Õðç¶ Ô¯Â¶ BE éò§ìð ù î¯×Å âÆ.ÃÆ. çøåð ÇòÖ¶
ð¾ÖÆ Üìð Çòð¯èÆ ðËñÆ ÓÚ ôÅÇîñ Ô¯ä çÆ òÆ ÁêÆñ ÕÆåÆÍ ÇÂà Ã Ç÷ñ·Å
êzèÅé ÕÅîð¶â ÔðÇò§çð öîÅ, ÃÕ¾åð ÕÅîð¶â ÁîÆñÅñ, ìÅì± ÇÃ§Ø åñò§âÆ,
Çî¾á± ÇÃ§Ø é¶ òÆ Ã§ì¯èé ÕÆåÅÍ
Õ¹ÇÂ÷ î¹ÕÅìñÅ ÕðòÅÇÂÁÅ
îÅéÃÅ, B@ éò§ìð (Ã. ð.)- ô¯zîäÆ ×¹ðç¹ÁÅðÅ êzì§èÕ Õî¶àÆ ÁèÆé Ú¾ñ ðÔ¶
ÃÅÇÔì÷ÅçŠܹ¹ÞÅð ÇÃ§Ø êìÇñÕ ÃÕÈñ Õ¯àèðîȧ ÇòÖ¶ Çêz§ÃÆêñ ÃÇåéÅî
ÇÃ§Ø çÆ Á×òÅÂÆ ÇòÚ Á§åð ÔÅÀÈà չÇÂ÷ î¹ÕÅìñ¶ ÕðòŶ ׶, ÇÜà ÇòÚ
ÀÈèî ÇÃ§Ø ÔÅÀÈÃ é¶ êÇÔñÅ ÃæÅé êzÅêå ÕÆåÅÍ Ü¶åÈ ì¾ÇÚÁ» ù À¹Ú¶Ú¶ å½ð
Óå¶ Ô¾ñÅô¶ðÆ Çç¾åÆ ×ÂÆÍ
íÅðåÆ ÇÕÃÅé ïÈéÆÁé ñ¾Ö¯òÅñ çÆ îÆÇà§× Ô¯ÂÆ
íÆÖÆ, B@ éò§ìð (ê. ê.)- íÅðåÆ ÇÕÃÅé ïÈéÆÁé ñ¾Ö¯òÅñ ìñÅÕ íÆÖÆ çÆ
îÆÇà§× Ç÷ñ·Å ÃÆéÆÁð îÆå êzèÅé ñÅñ ÇÃ§Ø íÆÖÆ çÆ êzèÅé×Æ Ô¶á Ô¯ÂÆÍ
îÆÇà§× ÇòÚ îÅðÕÆà Õî¶àÆ íÆÖÆ ÁèÆé êËºç¶ Ã˺àð» ÇòÚ Ô¯ ðÔÆ ÇÕÃÅé»
çÆ «¾à Áå¶ Ö¾Üñ-Ö¹ÁÅðÆ Ô¯ ðÔÆ þ, À¹Ã ìÅð¶ ÇòÚÅð-òà»çðÅ ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ
îÆÇà§× ÇòÚ Ç§ÃêËÕàð» ò¾ñ¯º ÕÆåÆ ÜÅ ðÔÆ «¾à Áå¶ ôËñð» òÅÇñÁ» ò¾ñ¯º
îÅñ «ÔÅÀ¹ä 寺 ÕÆåÆ ÜÅ ðÔÆ ÁÅéÅ-ÕÅéÆ çÅ òÆ ×§íÆð é¯Çàà ÇñÁÅ Ç×ÁÅÍ
ÇÂà î½Õ¶ ìñÅÕ Ö÷ÅéÚÆ ×¹ðéÅî ÇÃ§Ø íÆÖÆ, èðîòÆð ôðîÅ, Çî¾áÈ ÇçØ
íȧçóÆÁÅ, ׯðÅ ÇçØ, ÕÅÕÅ ÇçØ, Ü§× ÇÃ§Ø ÁÅÇç ÔÅ÷ð ÃéÍ
âÆ. àÆ. ÁËë. ò¾ñ¯º î¹ñÅ÷î çØðô Õî¶àÆ ç¶ êz¯×ðÅî ÓÚ ôî±ñÆÁå çÅ
ÁËñÅé
íÅÂÆ ð±êÅ, B@ éò§ìð (îðÅÔó)- âËî¯Õð¶ÇàÕ àÆÚð÷ ëð§à ê¿ÜÅì çÆ Ç÷ñ·Å
ìÇá§âÅ ÇÂÕÅÂÆ é¶ ê¿ÜÅì ÃðÕÅð À¹µêð î¹ñÅ÷î» éÅñ òÅÁçÅ ÇÖñÅøÆ çÅ ç¯ô
ñ×ÅÀ¹ºÇçÁ» ê¿ÜÅì î¹ñÅ÷î çØðô Õî¶àÆ ç¶ BG éò§ìð ç¶ Ú§âÆ×ó· êz¯×ðÅî
ÇòÚ ôÅÇîñ Ô¯ä çÅ ÁËñÅé ÕÆåÅ þÍ ëð§à ç¶ Ã±ìÅ Õî¶àÆ î˺ìð Ç´ôé î§éä,
çðôé ÇÃ§Ø î½ó, Ç÷ñ·Å êzèÅé êðîÜÆå ÇçØ, ìñÅÕ êzèÅé» ××é ×ð¯òð,
ÁòåÅð ÇçØ, ì±àÅ ÇçØ, Ü×ÜÆå ÇçØ, ð¶ôî ÇçØ, ÔðÇܧçð ÇçØ,
ìñÇò§çð ôðîÅ ÁÅÇç é¶ êz˵à ÇìÁÅé ðÅÔƺ ÇÕÔÅ ÇÕ ñ¯Õ ÃíÅ Ú¯ä» ç½ðÅé
ê¿ÜÅì ÃðÕÅð é¶ ê¿Üò¶º åéÖÅÔ ÕÇîôé çÆ Çðê¯ðà ÇÂé-Çìé ñÅ×± Õðé çÅ
ÁËñÅé ÕÆåÅ ÃÆ êz§å± Ô¹ä ê¿ÜÅì ÃðÕÅð ÕÇîôé ò¾ñ¯º ÇÃøÅðô ÕÆå¶ Çòô¶ô
×ð¶â ç¶ä 寺 î¹¾Õð ðÔÆ þÍ âÆ. àÆ. ÁËë. ÁÅ×±Á» é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ ÕÇîôé
ò¾ñ¯º ÇÃøÅðô ÕÆå¶ í¾ÇåÁ» ìÅð¶ òÆ ÃðÕÅð é¶ ü¾ê ò¾àÆ Ô¯ÂÆ þÍ ÁÅ×±Á»
é¶ ÃðÕÅð çÆÁ» î¹ñÅ÷î îÅð± éÆåÆÁ» ù á¾ñ· êÅÀ¹ä ñÂÆ î¹ñÅ÷î» ù î¹ñÅ÷î
çØðô Õî¶àÆ ê¿ÜÅì ò¾ñ¯º BG éò§ì ù Ú§âÆ×ó· ÕÆåÆ ÜÅ ðÔÆ ðËñÆ ÓÚ ò¾âÆ
Ç×äåÆ ÇòÚ êÔ¹§Úä çÆ ÁêÆñ ÕÆåÆÍ
ÁøÆî ç¶ Õ¶Ã ÓÚ¯º ìðÆ
ìÇá§âÅ, B@ éò§ìð (×¹ðå¶Ü ÇÃ§Ø Çþè±)- îÅéï¯× ÁçÅñå é¶ ÇÂÕ ÇòÁÕåÆ ù
ÁëÆî ç¶ Õ¶Ã ÇòÚ¯º ìðÆ Õð Çç¾åÅ þÍ êzÅêå ÜÅäÕÅðÆ Áé¹ÃÅð æÅäŠç×å
ê¹ÇñÃ ç¶ Â¶.ÁËÃ.ÁÅÂÆ. ìñç¶ò ÇÃ§Ø é¶ ìÇá§âÅ-â¾ìòÅñÆ ð¯â Óå¶ Çê¿â
êæðÅñÅ é¶ó¶ AD Ãå§ìð B@@F ù éÅÕÅ ñ×ÅÇÂÁÅ Ô¯ÇÂÁÅ ÃÆ ÇÕ ÇÂÕ
êÆ.ÁÅð.àÆ.ÃÆ. çÆ ì¾Ã êæðÅñ¶ ç¶ Á¾â¶ Óå¶ ð¹ÕÆÍ ì¾Ã ÇòÚ¯º À¹åðÆÁ»
ÃòÅðÆÁ» Çê¿â êæðÅñÅ ò¾ñ Ô¯ å¹ðÆÁ» êð ÇÂÕ î¯éÅ é½ÜòÅé ê¹Çñà ù ò¶Ö
Õ¶ ØìðÅ Ç×ÁÅ Áå¶ å¶Ü Õçî» éÅñ ìÇá§âÅ ò¾ñ Ô¯ å¹ÇðÁÅÍ ô¾Õ êËä Óå¶
ê¹ÇñÃ é¶ é½ÜòÅé 寺 ê¹¾ÛÇ×¾Û ÕÆåÆ å» À¹Ãé¶ ÁÅêäÅ éÅî ÜÇå§çð Õ¹îÅð
À¹ðø ììñ± ê¹¾åð ÃåÆô Õ¹îÅð òÅÃÆ ÜñÅñÅìÅç ç¾ÇÃÁÅÍ ê¹ÇñÃ é¶ åñÅôÆ
ç½ðÅé À¹Ã Õ¯ñ¯º H@@ ×zÅî ÁëÆî ìðÅîç ÕÆåÆ ÃÆÍ ê¹ÇñÃ é¶ ç¯ôÆ ÇÖñÅø
AD Ãå§ìð B@@F ù íÅðåÆ ç§âòÅñÆ çÆ èÅðÅ AH, FA, HE ÁËé.âÆ.êÆ.ÁËÃ.
ÁËÕà åÇÔå îÅîñÅ çðÜ ÕðÕ¶ ÚñÅé ÁçÅñå ÇòÚ ê¶ô ÕÆåÅÍ Á¾Ü ÇÂæ¶ ÁËâÆôéñ
ÃËôé Ü¾Ü ÃzÆ ÁÅð.ÁËÃ. ðŶ é¶ î¹ñ÷î ê¾Ö ç¶ òÕÆñ ×¹ðÜÆå ÇÃ§Ø ÖÇâÁÅñ
çÆÁ» çñÆñ» éÅñ ÃÇÔîå Ô¹§ÇçÁ» Áå¶ Ãì±å» çÆ ØÅà ÕÅðé ÜÇå§çð Õ¹îÅð
ììñ± ù ìÅǾ÷å ìðÆ Õð Çç¾åÅÍ
Õ¹¾àîÅð Áå¶ ÜÅå
êðÖä ç¶ ç¯ô ÓÚ¯º ê¿Ü ìðÆ- ìÇá§âÅ ç¶ ÁËâÆôéñ ÃËôé Ü¾Ü ÃzÆ ÁËÚ.êÆ.
ÁËÃ. îÅÔñ é¶ Õ¾¹àîÅð Áå¶ ÜÅåêðÖä ç¶ Õ¶Ã çÆ Ã¹äòÅÂÆ ÕðÇçÁ» ê¿Ü
ÇòÁÕåÆÁ» ù ìÅǾ÷å ìðÆ Õð Çç¾åÅÍ êzÅêå ÜÅäÕÅðÆ Áé¹ÃÅð ÜÃî¶ñ Õ½ð
êåéÆ î¶Üð ÇÃ§Ø òÅÃÆ å¹§×òÅñÆ é¶ ê¹Çñà ù ÇìÁÅé çðÜ ÕðòŶ Ãé ÇÕ
À¹Ãç¶ Ççúð çÅ ñóÕŠçê±ðé Ã ÕÅøÆ Ã 寺 ñÅêåÅ ÃÆ ÇÜà ÕðÕ¶
Üñ½ð ÇÃ§Ø å¹§×òÅñÆ ç¶ ÇÖñÅø ê¹Çñà կñ çðÖÅÃå» Çç¾åÆÁ» ÃéÍ ÇÂÃ
ð§ÇÜô Óå¶ ÚñÇçÁ» ÔÆ AB Ãå§ìð B@@D ù Üñ½ð ÇÃ§Ø À¹Ãç¶ ê¹¾åð» ì±àÅ
ÇÃ§Ø Áå¶ ÁîðÆÕ ÇçØ, ×¹ðêzÆå ÇçØ, ÁîéçÆê ÇÃ§Ø òÅÃÆ å¹§×òÅñÆ é¶
ÔîñÅ ÕðÕ¶ À¹Ãç¶ ê¹¾åð åðöî ÇÃ§Ø ù ÜõîÆ Õð Çç¾åÅÍ ÇìÁÅé» ÇòÚ À¹Ãé¶
ÇÕÔÅ ÇÕ À¹Õå ÔîñÅòð» é¶ À¹é·» çÆ ÜÅåÆ ÇÖñÅø òÆ Áêôìç ÕÔ¶Í æÅäÅ
åñò§âÆ çÆ ê¹ÇñÃ é¶ À¹Õå ÇòÁÕåÆÁ» ÇÖñÅø íÅðåÆ ç§âòÅñÆ çÆ èÅðÅ DEB,
CBC, E@F, ADH, ADF Áå¶ C/D ÁËÃ.ÃÆ. ÁËÕà åÇÔå îÅîñÅ çðÜ ÕðÕ¶ ÚñÅé
ÁçÅñå ÇòÚ ê¶ô ÕÆåÅÍ Á¾Ü ìÇá§âÅ ÁçÅñå ç¶ ÃêËôñ Ü¾Ü ÁËÚ.êÆ. ÁËÃ.
îÅÔñ é¶ ìÚÅÁ ê¾Ö ç¶ òÕÆñ ×¹ðÜÆå ÇÃ§Ø ÖÇâÁÅñ çÆÁ» çñÆñ» éÅñ ÃÇÔîå
Ô¹§ÇçÁ» Áå¶ Ãì±å» çÆ ØÅà ÕÅðé À¹Õå ê¿Ü» ÇòÁÕåÆÁ» ù ìÅǾ÷å ìðÆ Õð
Çç¾åÅÍ
ò¶ðÕÅ êñ»à ç¶ î¹ñÅ÷î» ò¾ñ¯º ׶à ðËñÆÁ»
ìÇá§âÅ, B@ éò§ìð (ê. ê.)-ò¶ðÕÅ ÇîñÕ êñ»à» ç¶ î¹ñÅ÷î» çÆ Üæ¶ì§çÆ
ê¿ÜÅì Ãà¶à ÇîñÕë˵â Áå¶ ÇîñÕ êñ»à÷ î¹ñÅ÷î ÕéëËâð¶ôé ç¶ Ã¾ç¶ Óå¶ ×¶à»
À¹µêð ê¿ÜÅì ç¶ ÃÅð¶ ÇîñÕ êñ»à÷ ï±éÆÁé÷ ò¾ñ¯º ð¯Ã ðËñÆÁ» ÕÆåÆÁ» ×ÂÆÁ»Í
«ÇèÁÅäÅ ÇòÖ¶ ÕéëËâð¶ôé ç¶ Ã±ìÅÂÆ êzèÅé ÃzÆ Ã¹Öç¶ò ÇÃ§Ø ×ð¶òÅñ é¶
ê¿ÜÅì ÃðÕÅð Áå¶ ÇîñÕë˵â îËé¶Üî˺à çÆ àÅñ-îà¯ñ òÅñÆ éÆåÆ çÆ ÃÖå
ôìç» ÇòÚ ÁÅñ¯ÚéÅ ÕÆåÆÍ À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ îËé¶Üî˺à çÆ ÇÂà éÆåÆ ÕÅðé
î¹ñÅ÷î» ÇòÚ ì¶ÚËéÆ Áå¶ ð¯Ã òÅñÅ îÅÔ½ñ ìä ÇðÔÅ þÍ À¹é·» ÇÂÔ òÆ ç¯ô
ñÅÇÂÁÅ ÇÕ ÇîñÕë˵â îËé¶Üî˺à î¹ñÅ÷î» ù çØðô ñÂÆ îÜì±ð Õð ðÔÆ þÍ
À¹é·» ð¯Ã ðËñÆ ç½ðÅé î§× ÕÆåÆ ÇÕ ê¿Üò¶º åéÖÅÔ ÕÇîôé çÆ Çðê¯ðà
ê¿ÜÅì ÇòÚ ÃÅð¶ ÇîñÕ êñÅà÷ Áå¶ ÇîñÕë˵â éÅñ Ãì§Çèå ÃÅð¶ ï±Çéà»
À¹µêð ñÅ×± ÕÆåÆÍ Õ§éëËâð¶ôé ç¶ êzèÅé é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ Ü¶Õð À¹µêð ÇñÖ¶
Áé¹ÃÅð î§×» éÅ î§éÆÁ» ×ÂÆÁ» å» ÁÅÀ¹ä òÅñ¶ Ã ÇòÚ ê¿ÜÅì ê¾¾èð Óå¶
Çå¾ÖŠçØðô ô¹ð± ÕÆåÅ ÜÅò¶×ÅÍ
çîçîÅ ÃÅÇÔì ÃÅÇÔå ÃíÅ é¶ ÕðòÅÇÂÁÅ ÕòÆ çðìÅð
åñò§âÆ ÃÅì¯, B@ éò§ìð (Ü. Ã. ðÅÔÆ)- ÃÅÇÔåÕ Çêó» Á§çð òâ¶ðÅ ï¯×çÅé
êÅÀ¹ä òÅñÆ çîçîÅ ÃÅÇÔì ÃÅÇÔå ÃíÅ åñò§âÆ ÃÅì¯ ò¾ñ¯º ÇÂÕ Çòô¶ô ÕòÆ
çðìÅð Áå¶ ê¹ÃåÕ ÇðñÆ÷ êz¯×ðÅî ÕðòÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ ÖÅñÃÅ ÃËÕ§âðÆ ÃÕ±ñ
åñò§âÆ ÃÅì¯ ç¶ îÆÇà§× ÔÅñ ÇòÖ¶ ÕðòŶ ׶ ÇÂà êz¯×ðÅî ÇòÚ ÃÅÇÔåÕÅð»
é¶ ÁÅêäÆÁ» ðÚéÅò» ê¶ô ÕÆåÆÁ» Áå¶ ÜéÕ ðÅÜ ÜéÕ çÆ ê¹ÃåÕ ÒîÅð±æñ ç¶
ë¹¾ñÓ Áå¶ âÅ: ðÅÇܧçðêÅñ çÆ ÒÕ¾Ú, Ã¾Ú å¶ Ã¹êé¶Ó ê¹ÃåÕ çÆ Ø¿¹â
üÕÅÂÆ êzÇþè ÃÅÇÔåÕÅð ÃzÆ Ã¹ðÜÆå êÅåð, ñÅí ÇÃ§Ø ÖÆòÅ Áå¶ Ã¹ñ¾Öä
ÃðÔ¾çÆ é¶ ÕÆåÆÍ ê¹ÃåÕ» Óå¶ Ã: ùÖî§çð ÇÃ§Ø íÅ×Æò»çð Áå¶ âÅ: ×¹ðç¶ò
ÇÃ§Ø Ö¯Öð é¶ êðÚ¶ êó·¶Í ÃzÆ êÅåð é¶ ÃîÅÜ ÇòÚ ÃÅÇÔå çÆ îÔ¾ååÅ ìÅð¶
ÜÅäÕÅðÆ Çç¾åÆ Áå¶ ÁÅêäÆÁ» ×÷ñ» å¶ ÕÇòåÅò» ùäÅ Õ¶ Ãð¯ÇåÁ» ù
ÕÆÇñÁÅÍ âÅ: ñÅí ÇÃ§Ø ÖÆòÅ é¶ éò¶º ÃÅÇÔåÕÅð» ù ê¿ÜÅìÆ ÃÅÇÔå ç¶ Ø¶ð¶
ù òèÅÀ¹ä Áå¶ ñ¾Úð ÃÅÇÔå ÇñÖä å¶ êóé 寺 ç±ð ðÇÔä çÆ êz¶ðäÅ Çç¾åÆÍ
¦ìÅ Ãî» Ú¾ñ¶ ÇÂà çðìÅð ÇòÚ ê¹¾Ü¶ ÃÅÇÔåÕÅð» ÇÜé·» ÇòÚ ÁîðÆÕ ÇçØ
éÅîèÅðÆ, Çéðî¶ðÆ ëðÆçÕ¯àÆ, î˺×ñ ùðÜÆå, âÅ: ×¹ðéÅî Ö¯Öð, ð¶òåÆ
êzôÅç, ðÅî Ãð±ê ÇðÖÆ, ùÖçðôé ×ð×, Ü×çÆê Ç×¾ñ, ׯÇì§ç ðÅî ñÇÔðÆ,
î§×å Õ¹ñÇܧçð, í¹Çê¿çð ê¿éÆòÅñÆÁÅ, ÜéÕ ðÅÜ ÜéÕ, ÁîðÜÆå ÜÆå,
ùÇð§çðêzÆå ØäÆÁÅ, öÖð åñò§âÆ ÁÅÇç ÕòÆÁ» é¶ ÁÅêäÆÁ» ðÚéÅò»
êó·ÆÁ»Í Ãà¶Ü ÃÕ¾åð çÆ ðÃî ÃzÆ ðäÜÆå ÇÃ§Ø ìðÅó é¶ ÇéíÅÂÆÍ ÁŶ
îÇÔîÅé» ù ÃéîÅä ÇÚ§é· ç¶ Õ¶ ÃéîÅÇéÁÅ Ç×ÁÅÍ
ÔñÕ¶ ÁÅçîÆ çÆ ÁëòÅÔ é¶ ÇÂñÅÕ¶ ÓÚ çÇÔôå êËçÅ ÕÆåÆ
îÇÔîÅ ÃðÜÅ, B@ éò§ìð (ðÅîÜÆå ôðîÅ)- ÇÂñÅÕ¶ ç¶ Çê¿â» ÇòÚ ÇÂÕ ÔñÕ¶
ԯ¶ ÁÅçîÆ é¶ çÇÔôå êËçÅ Õð Çç¾åÆÍ Ôð¶Õ ÁÅçîÆ ÇÂÔ ÕÇÔ ÇðÔÅ ÃÆ ÇÕ
ÁÃƺ ÔñÇÕÁ» ÁÅçîÆ Ô¹ä¶ ÔÆ ç¶ÇÖÁÅ þÍ Ãò¶ð¶ I òܶ Çê¿â-Çê¿â
×¹ðç¹ÁÅðÅ ÃÅÇÔì ÇòÖ¶ Ô¯ÕÅ Çç¾åÅ Ç×ÁÅ ÇÕ ÇÂÕ ÔñÇÕÁÅ ÁÅçîÆ Çê¿â ÇòÚ
çÅÖñ Ô¯ Ç×ÁÅ þ Áå¶ ÁÅêä¶ êô±, ì¾Ú¶ Áå¶ ÁÅêäÅ ÇèÁÅé ð¾ÇÖÁÅ ÜÅò¶Í
Ô¯ÕŠùäÇçÁ» ÃÅð ÔÆ Á½ðå» é¶ ÁÅêä¶ ì¾ÇÚÁ» ù Øð» ÇòÚ ÔÆ ÕËç Õð
Çç¾åÅ Áå¶ ÕÂÆÁ» é¶ å» ì¾ÇÚÁ» ù ÃÕ±ñ¯º ÇñÁÅ Õ¶ Øð¶ ÇìáÅ ÇñÁÅÍ ÇÂÃ
çì§èÆ Ü篺 æÅäÅ é¶ÔÆÁ» òÅñŠ寺 ÜÅäÕÅðÆ ñÂÆ å» À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ
ÁÇÜÔÅ îÅîñÅ À¹é·» ç¶ ÇèÁÅé ÇòÚ éÔÆºÍ ÃÔÅðÅ Õñ¾ì é¶ ç¯ ÜÆê» ðÅÔƺ
Çê¿â é¶ÔÆÁ»òÅñ Áå¶ ñ¾ÖÆ Ü§×ñ çÆ åñÅôÆ òÆ ñÂÆ êð Õ¯ÂÆ òÆ ÁÇÜÔÅ
ÁÅçîÆ éÔƺ ÇîÇñÁÅ Áå¶ ÃÔÅðÅ ç¶ ÜòÅé» é¶ òÆ ÇÂÔ Þ±áÆ ÁëòÅÔ ç¾ÃÆÍ
×¹ðÈ éÅéÕ ÕÅñÜ ÓÚ ÒÃòÅîÆÓ éÅàÕ çÅ î§Úé Á¾Ü
ì¹ãñÅâÅ, B@ éò§ìð (Çé. ê. ê.)- ô¯zîäÆ ×¹ðç¹ÁÅðÅ êzì§èÕ Õî¶àÆ ÁèÆé
Ú¾ñ ðÔ¶ ÃæÅéÕ ×¹ðÈ éÅéÕ ÕÅñÜ ÇòÖ¶ BA éò§ìð ù Ãò¶ð¶ AA òܶ ÇÂÕ
ÃÅÇÔåÕ å¶ Ã¾ÇíÁÅÚÅðÕ ÃîÅ×î ÕðòÅÇÂÁÅ ÜÅ ÇðÔÅ þÍ ÇÂà î½Õ¶ ÕÅñÜ ÓÚ
ÕÅñÜ ÓÚ ÒÃòÅîÆÓ éÅàÕ çÅ î§Úé ÕðòÅÇÂÁÅ ÜÅ ÇðÔÅ ÔËÍ ÜÅäÕÅðÆ Çç§ÇçÁ»
Çêz§ÃÆêñ âÅ. Õ¹ñçÆê ÇÃ§Ø ì¾ñ é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ÇÂà î½Õ¶ Á§åððÅôàðÆ
êzÇþèÆ ç¶ îÅñÕ ìÔ¹ ê¾ÖÆ ÕñÅÕÅð âÅ. Çéðîñ ܽóÅ ÇâêàÆ âÅÇÂðËÕàð (çÚÅð)
Ö¶åÆìÅóÆ ïÈéÆòðÇÃàÆ ñ¹ÇèÁÅäÅ ðÈìðÈ êz¯×ðÅî åÇÔå ÇòÇçÁÅðæÆ éÅñ ÁÅêä¶
ÃÅÇÔåÕ, ÇòÇçÁÕ Áå¶ ÁÕÅçÇîÕ Ö¶åð éÅñ Ãì§Çèå ÁÅêä¶ å÷ðì¶ Ã»Þ¶ Õðé׶
Áå¶ âÅ. ܽóÅ çÅ ÇñÇÖÁÅ éÅàÕ ÒÃòÅîÆÓ çÅ î§Úé êz¯: ÕÆðåÆ Ç´êÅñ çÆ
Çéðç¶ôéÅ Ô¶á ÕÆåÅ ÜÅò¶×ÅÍ ÃîÅ×î ç¶ î¹¾Ö îÇÔîÅé ÕÅñÜ êzì§èÕ Õî¶àÆ
ç¶ òèÆÕ ÃÕ¾åð Ã: Ôðì§å ÇÃ§Ø çÅå¶òÅà ÃÅìÕÅ ÇòèÅÇÂÕ Ô¯ä׶ ÜçÇÕ ÃîÅ×î
çÆ êzèÅé×Æ âÅ. ܯÇקçð ÇÃ§Ø ÇþÇÖÁÅ ÃÕ¾åð ô¯zîäÆ Õî¶àÆ ÃzÆ
Á§ÇîzåÃð Õðé×¶Í |
