|
|
|
 |
|
|
|
|
|
|
|
ï±±éÆÁé ÁÅ×±Á» ù î¹Á¾åñ Õðé ç¶ ð¯Ã òܯº ð¯âò¶÷ ÕÅÇîÁ» ò¾ñ¯º ðËñÆ
î¹ÕåÃð ÇòÖ¶ ê³ÜÅì ð¯âò¶÷ ÕðîÚÅðÆ ï±éÆÁé ÁÅ×±Á» çÆ î¹Á¾åñÆ ð¾ç
Õðé çÆ î³× ù ñË Õ¶ ð¯Ã
ðËñÆ Õðç¶ Ô¯Â¶Í åÃòÆð: ðäÜÆå ÇÃ³Ø Çã¾ñ¯º
î¹ÕåÃð, B@ éò§ìð
(ðäÜÆå ÇÃ³Ø Çã¾ñ¯º)-ê³ÜÅì ×½ðÇî³à àð»Ãê¯ðà òðÕð ï±éÆÁé çÆ Ã±ìÅ
Õî¶àÆ ç¶ Ã¾ç¶ Óå¶ ê³ÜÅì ð¯âò¶÷ î¹ÕåÃð Çâê± ç¶ ÕðîÚÅðÆÁ» é¶ íðòƺ
׶à ðËñÆ ÕÆåÆ ×ÂÆÍ ÇÂà î½Õ¶ ì¯ñÇçÁ» ì¹ñÅÇðÁ» é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ ìÆå¶
ÇçéÆ ðÅÜ ç¶ àð»Ãê¯ðà î³åðÆ ò¾ñ¯º ܦèð ç¶ ì¾Ã Ãà˺â Óå¶ êzì§è» çÆ
Ö¹ç ç¶Ö ð¶Ö ÕÆåÆ ÜÅ ðÔÆ ÃÆ å» À¹Ã Ã ï±éÆÁé ÁÅ×±Á» é¶ Üéðñ îËé¶Üð
ܦèð ò¾ñ¯º ÕÇæå å½ð Óå¶ öñå ìäÅÂÆ ×ÂÆ Ãî» ÃÅðäÆ çÅ îÅîñÅ î³åðÆ
ç¶ ÇèÁÅé ÇòÚ ÇñÁÅÀ¹äÅ ÚÅÇÔÁÅ î³åðÆ ò¾ñ¯º ï±éÆÁé ÁÅ×±Á» ù òÕå éÔƺ
Çç¾åÅ Ç×ÁÅ êð ìÅÁç ÇòÚ ÇÂà ð³ÇÜô Áå¶ ×¹¾Ã¶ ÕÅðé ï±éÆÁé ÁÅ×±Á» ù
î¹Á¾åñ Õð Õ¶ ×¹¾ÃÅ ÞÅÇóÁÅ Ç×ÁÅÍ ÇÂà è¾Õ¶ôÅÔÆ ç¶ òåÆð¶ ÇÖñÅø
î¹ñÅ÷î ÇòÚ ð¯Ã ëËñ Ç×ÁÅÍ ì¹ñÅÇðÁ» é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ Ü¶Õð Ãì§Çèå ÁÅ×±Á»
ç¶ î¹Á¾åñÆ Ô¹Õî å¹ð§å ð¾ç éÅ ÕÆå¶ ×¶ å» Ã±ìÅ Õî¶àÆ ò¾ñ¯º À¹ñÆÕ¶
׶ êz¯×ðÅî ÁèÆé Çå¾ÖŠçØðô ÕÆåÅ ÜÅò¶×ÅÍ ÇÂà ð¯Ã ðËñÆ ù ùìÅ
îÆå êzèÅé ñÅñ ÇóØ, ìz»Ú êzèÅé ÕÅîð¶â Á³×ð¶Ü ÇóØ, îÆå êzèÅé
ùÖÇܳçð ÇÃ§Ø ÖÅðÅ, Üéðñ ÃÕ¾åð ×¹ðçðé ÇÃ³Ø Çã¾ñ¯º, Ö÷ÅéÚÆ Ã¹ðÜÆå
ÇÃ³Ø ÁÅÇç é¶ Ã§ì¯èé ÕÆåÅÍ
ìÅìÅ éÅîç¶ò çÅ Üéî ÇçÔÅóÅ ìóÆ ôðèÅ éÅñ îéÅÇÂÁÅ
à»Õ Õô¾åðÆ ÃíÅ î¹ÕåÃð ò¼ñ¯º ìÅìÅ éÅîç¶ò ÜÆ çÆ ïÅç ÇòÚ ôÇÔð ÇòÚ
ÃÜÅÇÂÁÅ ÇòôÅñ é×ð ÕÆðåé Áå¶ ÇòôÅñ ÕÆðåé çÆ ô¯íÅ òèÅÀ¹ºç¶ ԯ¶ ÃÕ±ñÆ
ÇòÇçÁÅðæÆÍ åÃòÆð»: çðçÆ
î¹ÕåÃð, B@ éò³ìð
(çðçÆ)-Á¾Ü Ǽ毺 çÆ à»Õ Õô¾åðÆ ÃíÅ ò¼ñ¯º ôz¯îäÆ í×å ìÅìÅ éÅîç¶ò
ÜÆ ç¶ GCIò¶º Üéî ÇçòÃ ç¶ Ãì³è ÇòÚ ÇÂÕ íÅðÆ Üñ±Ã Õ¾ÇãÁÅ Ç×ÁŠܯ
ÇÕ ìÅìÅ éÅîç¶ò ÜÆ ç¶ ÁÃæÅé Õ¾ÚÅ æ»ç¶òÅñÅ ð¯â 寺 ô¹ð± Ô¯ Õ¶
ê¹ðÅäÆ ü§×Æ, Õ¯àÕê±ðÅ ð¯â, ê¹ðÅäÅ ÔÃêåÅñ ð¯â, ð¶ñò¶ ð¯â,
îÃÆåòÅñÅ Ú½ºÕ, ìËºÕ ð¯â, éÇÔð± Ú½ºÕ, Áì¯Ôð ð¯â, ×¹ðîÆå ÇÃ³Ø ð¯â,
îñ¯à ð¯â 寺 Ô¹§çÅ Ô¯ÇÂÁÅ òÅêà éÅîç¶ò èðîôÅñÅ ÇòÚ ÃîÅêå Ô¯ Ç×ÁÅÍ
ÇÂà é×ð ÕÆðåé çÆ Á×òÅÂÆ ÃzÆ ×¹ð± ×z³æ ÃÅÇÔì Áå¶ ê³Ü ÇêÁÅÇðÁ» é¶
ÕÆåÆ ÜçÇÕ ÃÅð¶ ðÃÇåÁ» ÇòÚ Ã³×å» é¶ Ã°ÁÅ×åÆ ×¶à Óå¶ ÚÅÔ, ÕóÅÔ
êzôÅç ç¶ ¦×ð ñÅ Õ¶ é×ð ÕÆðåé çŠðÁÅ×å ÕÆåÅÍ Üñ±Ã À¹êð³å ðÅ×ÆÁ»
ãÅâÆÁ» é¶ ìÅìÅ éÅîç¶ò ÜÆ ç¶ ÜÆòé Ãì³èÆ ÚÅéäÅ êÅÇÂÁÅ å¶ ÇÂà Ã
ç½ðÅé Ã: ×¹ðî¶ñ ÇÃ³Ø ð¾ÖðÅ, Ã: Çéð³Üé ÇÃ³Ø ð¾ÖðÅ, Ã: ×¹ððÅÜ ÇóØ
ø¼åäòÅñÅ, âÅ: ùÇð³çð ÇÃ³Ø Ü¾Ãñ å¶ íÅðÆ Ç×äåÆ ÇòÚ ñ¯Õ ôÅîñ ÃéÍ
|
âÆ.¶.òÆ. ÃÕÈñ ÓÚ ×¶zÇâ³× êzäÅñÆ Óå¶ ÃËîÆéÅð ÕðòÅÇÂÁÅ
îñ¯à, B@ éò§ìð (×¹ðîÆå ÇÃ³Ø î¼Õó)-ÃæÅéÕ âÆ. ¶. òÆ. êìÇñÕ ÃÕÈñ
ò¾ñ¯º ÃÕÈñ ç¶ ÁÇèÁÅêÕ» ñÂÆ ×z¶Çâ³× êzäÅñÆ åÇÔå ÃËîÆéÅð ÕðòÅÇÂÁÅ
Ç×ÁÅÍ ÇÜà ÇòÚ ÃÆ. ìÆ. ÁËÃ. ÂÆ. ò¾ñ¯º îÅðÇÕ³× ÃÕÆî ñÅ×È Õðé Óå¶
ÇòÃæÅð êÈðòÕ ç¾ÇÃÁÅ Ç×ÁÅÍ ÃîÅð¯Ô çÆ êzèÅé×Æ ÃÕÈñ ç¶ Çêz³ÃÆêñ ÃzÆ
ÜÆ. ÃÆ. ôðîÅ é¶ ÕÆåÆ Áå¶ î¹¼Ö ì¹ñÅð¶ òܯº ÃÕÈñ çÆ î¹¼Ö ÁÇèÁÅêÕÅ
ÃzÆîåÆ ÁîðÜÆå Õ½ð î¼Õó é¶ êz¯×ðÅî ÇòÚ ÇôðÕå ÕÆåÆ ÜçÇÕ Õ§ÇêÀÈàð
àËÕéÆôÆÁé çÆ í¹ÇîÕÅ ÁÇèÁÅêÕ Ü¯Ç׳çð ÇÃ³Ø Ã¯ãÆ é¶ ÇéíÅÂÆÍ ÇÂÃ
ÃËîÆéÅð ç½ðÅé Çê̳ÃÆêñ ÃzÆ ÜÆ. ÃÆ. ôðîÅ é¶ ÁÇèÁÅêÕ» ù ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ
×z¶Çâ³× êzäÅñÆ éÅñ ì¾Ú¶ åäÅÁ î¹Õå ðÇÔä׶ å¶ ì¾ÇÚÁ» ç¶ Á³çð ؾà
é§ìð ÁÅÀ¹ä çÆ ÔÆé íÅòéÅ òÆ ÃîÅêå Ô¯ ÜÅò¶×ÆÍ ÇÂà î½Õ¶ ÁîðÜÆå Õ½ð
î¼Õó é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ ÇòÇçÁÅðæÆÁ» ù ÇÂà êzäÅñÆ åÇÔå ÇñÁÅÀ¹ä ñÂÆ ÁÇèÁÅêÕ»
ç¶ ñÂÆ ÇÂÔ ÃËîÆéÅð ÃÆ. ìÆ. ÁËÃ. ÂÆ. ò¾ñ¯º ñÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅ þ å» ÇÕ ì¾Ú¶
ÁÅêä¶ ÁÅê ù ÇÂà êzäÅñÆ åÇÔå ãÅñ ÃÕäÍ
ÃÕ±ñ òËé ÇòÚ¯º Çâ¼×ä éÅñ H ÃÅñÅ ÇòÇçÁÅðæÆ çÆ î½å
â¼ìòÅñÆ, B@ éò³ìð (ÇÂÕìÅñ ÇÃ³Ø ô»å)-ÃæÅéÕ Ú¶åÕ ð¯â Óå¶ ÃÇæå ÔËëâ
×°çÅî ç¶ é¶ó¶ À°Ã Ã ÇÂÕ îÅÃÈî ù ÁÅêäÆ ÜÅé ×°ÁÅÀ°äÆ êÂÆ Ü篺 ÇÂÕ
Çé¼ÜÆ ÃÕÈñ çÅ åÆÃðÆ ÜîÅå çÅ ÇòÇçÁÅðæÆ ÃóÕ Óå¶ Ü»çÆ ÃÕÈñ òËé çÆ
ÇÖóÕÆ ÁÚéÚ¶å Ö¹¼ñ·ä ÕðÕ¶ ÃóÕ Óå¶ ÜÅ Çâ¼Ç×ÁÅÍ ì¼Ú¶ çÆ ÔÅçö òÅñÆ
Ü×·Å Óå¶ î½å Ô¯ ×ÂÆÍ êÌÅêå ÜÅäÕÅðÆ ç¶ Áé°ÃÅð Çê³â ô¶ð×ó· ç¶ òÅÃÆ
îÅéÇò³çð ÇÃ³Ø çÅ H ÃÅñ çÅ ÇÂÕñ½åÅ ê°¼åð ××éçÆê ÁÅêä¶ Ø𯺠ÃÕÈñ çÆ
òËé ÇòÚ ÃòÅð Ô¯ Õ¶ â¼ìòÅñÆ ôÇÔð ç¶ ÇÂÕ Çé¼ÜÆ ÃÕÈñ ÇòÚ êó·ä ñÂÆ ÁÅ
ÇðÔÅ ÃÆ ÇÕ ÇÜò¶º ÔÆ ÇÂÔ ÃÕÈñ òËé ÃæÅéÕ ÔËøâ ×°çÅî» ç¶ é¶ó¶ ê¼°ÜÆ å»
ÁÚéÚ¶å ÃÕÈñ òËé çÆ ÇÖóÕÆ Ö¹¼ñ· ×ÂÆ ÇÜÃ ç¶ éåÆܶ òܯº ××éçÆê çÆ ÃóÕ
Óå¶ Çâ¼×ç¶ ÃÅð î½å Ô¯ ×ÂÆÍ êÌå¼ÖçðôÆÁ» Áé°ÃÅð ÃÕÈñ òËé ÇòÚ Ç÷ÁÅçÅ
ì¼Ú¶ ìËᶠԯä Áå¶ ÇÖóÕÆ ç¶ Õ¯ñ ÃÔÅÇÂÕ éÅ Ô¯ä ÕðÕ¶ ÇÂÔ ÔÅçÃÅ
òÅêÇðÁÅÍ Ü¶Õð ÃÕÈñ òËé ÇòÚ ÃÔÅÇÂÕ î½ÜÈç Ô°³çÅ å» ÇÂÔ çðçéÅÕ ÔÅçÃÅ
àñ ÃÕçÅ ÃÆÍ Ç÷Õðï¯× ÔË ÇÕ é¶óñ¶ Çê³â ô¶ð×ó çÅ ÇÂÔ êÇðòÅð óï°Õå
êÇðòÅð ç¶ ðÈê ÇòÚ ðÇÔ³çÅ ÔË Áå¶ ñ×ê× ÇÂÕ îÔÆéÅ êÇÔñ» òÆ îÅéÇò³çð
ç¶ ò¼â¶ íðÅ ïÅçÇò³çð ÇÃ³Ø çÅ ÇÂÕñ½åÅ ê¹¼åð ÁÅÕÅôçÆê òÆ ÇÂÕ ÔÅçö
ÇòÚ ÁÅêäÆ ÜÅé ×°ÁÅ Ú¹¼ÇÕÁÅ ÔËÍ Ô°ä ÇÂà çðçéÅÕ ÔÅçö 寺 ìÅÁç
êÇðòÅð ⱳض Ãçî¶ ÇòÚ ÔËÍ Çê³â ô¶ð×ó· Áå¶ â¼ìòÅñÆ ôÇÔð ÇòÚ ÇÂÃ
ÔÅçö éÅñ Ã¯× çÅ îÅÔ½ñ ìÇäÁÅ ÇðÔÅÍ
íÅðåÆ ÇÕÃÅé ïÈéÆÁé ñ¾Ö¯òÅñ òñ¯º Á¾Ü çÅ Çç¾ñÆ èðéÅ î¹ñåòÆ
î¹ÕåÃð, B@ éò³ìð (ùÖêÅñ ÇÃ³Ø Çã¾ñ¯º)-íÅðåÆ ÇÕÃÅé ïÈéÆÁé ñ¾Ö¯òÅñ
×ð¹¾ê ê³ÜÅì ò¾ñ¯º BA éò³ìð ù êÅðñÆî˺à ÔÅÀÈà Çç¾ñÆ ÇòÖ¶ ܯ ð¯Ã
èðéÅ Çç¾åÅ ÜÅäÅ ÃÆ, À¹Ô èðéÅ î¹ñåòÆ Ô¯ Ç×ÁÅ þÍ ÇÂÔ ÜÅäÕÅðÆ ïÈéÆÁé
ç¶ Ç÷ñ·Å î¹ÕåÃð ç¶ êzèÅé Ã: îÇÔ³çð ÇÃ³Ø ìðÅó å¶ Ü×ÜÆå ÇÃ³Ø Ã³×Èè½ä
é¶ Çç¾åÆÍ À¹é·» ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ íÅðåÆ ÇÕÃÅé ïÈéÆÁé ò¾ñ¯º Çç¼ñÆ ÇòÖ¶ Õ½îÆ
êzèÅé Ã: îÇÔ³çð ÇÃ³Ø àÕËå çÆ Á×òÅÂÆ Ô¶á AF éò³ìð 寺 ÁäÇîæ¶ Ã
ñÂÆ ÇÕÃÅé î³×» ç¶ Ãì³è ÇòÚ èðéÅ Çç¾åÅ Ô¯ÇÂÁÅ ÃÆ, êð À¹¼Ú ÁÇèÕÅðÆÁ»
ò¾ñ¯º î³×» î³é ñËä çÅ íð¯ÃÅ ÇçòŶ ÜÅä 寺 ìÅÁç èðéÅ î¹ñåòÆ Õð
Çç¾åÅ Ç×ÁÅ ÇÜà ÕðÕ¶ ê³ÜÅì ç¶ ÇÕÃÅé BA éò³ìð ù Çç¾ñÆ éÔƺ ÜÅä׶Í
âÆ. àÆ. Á˵ø. çÆ êÇÔñ Óå¶ ÁÇèÁÅêÕ îÃñ¶ Ô¾ñ ԯ¶
î¹ÕåÃð, B@ éò§ìð (ìñç¶ò ÇÃ³Ø í§î)-âËî¯ÕËzÇàÕ àÆÚð÷ øð§à çÆ êÇÔñ
ÕçîÆ å¶ Ç÷ñ·Å ÇþÇÖÁÅ ÁøÃð ÃzÆîåÆ îñÕÆå Õ½ð é¶ ÃÕ¾åð ÇþÇÖÁÅ ÇòíÅ×
ê³ÜÅì ò¾ñ¯º ÜÅðÆ ÕÆå¶ ê¼åð é§ìð A/EEC/@I-@E ¶÷±Ü¶ôé -B/EDDH
BA/@H/@I ç¶ ÁÅèÅð Óå¶ î³âñ ÇþÇÖÁÅ ÁøÃð øðÆçÕ¯à ò¾ñ¯º ÜÅðÆ ê¼åð
é§ìð Á-A/ ¶. ÃÆ. êÆ. B@@I/BHFB-G@ åðÆÕ AF/A@/@I Áé¹ÃÅð A/ éò§ìð
@F 寺 ؾà éåÆÇÜÁ» ÕÅðé ÁÇèÁÅêÕ» ç¶ ð¯Õ¶ ԯ¶ D-I-AD ÃÅñ» ¶. ÃÆ.
êÆ. նà ׹êå Çðê¯ðà» ç¶ ÁÅèÅð Óå¶ î¹ñ»Õä ÕðÕ¶ ÇéêàÅðÅ Õðé çÆ
ÃÇÔîåÆ Çç¾åÆ þÍ ÇÂÔ ÜÅäÕÅðÆ Çç³ÇçÁ» âÆ. àÆ. Á˵ë. ç¶ Ç÷ñ·Å êzèÅé
îÇÔ³çð ÇÃ³Ø ìðÆòÅñÅ, ÃÕ¾åð ñÖòÆð ÇÃ³Ø ÔðÆÕ¶ Õñ», Çò¾å ÃÕ¾åð ïÔä
ÇÃ³Ø å¶ êzÚÅð ÃÕ¾åð ðÅî Ãòðé ñ¾Ö¶òÅñÆ é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ÇÂà ê¼åð ç¶ ñÅ×±
Ô¯ å¶ Ç÷ñ·¶ íð ÓÚ ÁÇèÁÅêÕ» ç¶ Ø¾à éåÆÇÜÁ» ÕÅðä ð¹¾Õ¶ ԯ¶ ¶. ÃÆ.
êÆ. նû çÅ ÇéêàÅðÅ Ô¯ ÜÅò¶×Å À¹é·» ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ÇÂÔ Ô¹Õî êÇÔñ» âÆ.
àÆ. Á˵ë. çÆ êÇÔñ ÕçîÆ å¶ øðÆçÕ¯à Ç÷ñ¶· ÇòÚ êÇÔñÅ ñÅ×± Ô¯ Ú¾¹Õ¶
ÔéÍ
ð¶ñ ÔÅçö ÓÚ îÅð¶ ׶ é½ÜòÅé çÅ Á³Çåî óÃÕÅð
Õ¯àÕê±ðÅ, B@ éò³ìð (î¯Ôð Ç×¼ñ)-Çøð¯÷ê°ð é¶ó¶ ð¶ñ ÔÅçö ÓÚ îÅð¶ ׶
é½ÜòÅé ÜÃò³å ÇÃ³Ø (BA) çÅ Á³Çåî óÃÕÅð Çê³â Çã¼ñò» Õñ» ÇòÖ¶ Õð
Çç¼åÅ Ç×ÁÅ ÔËÍ Á³Çåî óÃÕÅð ç¶ î½Õ¶ Çðôå¶çÅð», Çê³â ç¶ êåò³å¶
ÇòÁÕåÆÁ» 寺 ÇÂñÅòÅ ìñÅÕ Ã³îåÆ Õ¯àÕê±ðÅ ç¶ ÃÅìÕÅ òÅÂÆà ڶÁðîËé
Çì³çð ÇóØ, Çê³â ç¶ ÃÅìÕÅ Ãðê³Ú ÕÅ. çðôé ÇÃ³Ø Çã¼ñò», âÅ. ÔðêÅñ
ÇÃ³Ø î½Ü±ç ÃéÍ ç¼Ãäï¯× ÔË ÇÕ çÇñå êÇðòÅð ç¶ Áä-ÇòÁÅÔ°åÅ é½ÜòÅé
ÜÃò³å ÇÃ³Ø çÆ ÁÅêä¶ îÅî¶ ç¶ î°³â¶ ÁîéçÆê ÇÃ³Ø òÅÃÆ ìÅÜÆ×ð ìÃåÆ
øðÆçÕ¯à Ãä¶ Çøð¯÷ê°ð é¶ó¶ îÅéò ðÇÔå øÅàÕ Óå¶ ð¶ñ ×¼âÆ éÅñ ԯ¶ ÇÂÕ
ÔÅçö ÓÚ î½å Ô¯ ×ÂÆ ÃÆÍ
E@ ÃÅñÅ ÁäêÛÅå¶ ì¿ç¶ çÆ ñÅô ÇîñÆ
â¼ìòÅñÆ, B@ éò³ìð (ÇÂÕìÅñ ÇÃ³Ø ô»å)-ÃæÅéÕ ìÇá³âÅ Ú½ºÕ ç¶ é÷çÆÕ ñ×ê×
ÇÂÕ E@ ÃÅñÅ ÁäêÛÅå¶ ÇòÁÕåÆ çÆ ñÅô ìðÅîç Ô¯ÂÆ ÔËÍ ñÅô ìðÅîç Ô¯ä éÅñ
ÁÅñ¶ ç°ÁÅñ¶ ç¶ Ö¶åð ÇòÚ ÃéÃéÆ ëËñ ×ÂÆÍ æÅäÅ ôÇÔð ê°ÇñÃ é¶ î½Õ¶ Óå¶
êÔ°³Ú Õ¶ ñÅô ù ÁÅêä¶ Õìܶ ñË ÇñÁÅ Áå¶ ñÅô ù ê¯ÃàîÅðàî ñÂÆ ÃðÕÅðÆ
ÔÃêåÅñ í¶Ü Çç¼åÅÍ õìð ÇñÖ¶ ÜÅä å¼Õ ñÅô çÆ ôéÅÖå éÔƺ Ô¯ ÃÕÆ ÃÆÍ
ê¹ÇñÃ é¶ î°¼ãñÆ êóåÅñ À°êð³å ñÅô ù ôéÅõå ñÂÆ î¹ðçÅ Øð ÇòÚ ð¼ÇÖÁÅ
ÔËÍ
îðÆ÷ å¶ âÅÕàð ÓÚ î÷ì±å ÇòôòÅà å§ç» ÷ð±ðÆ-âÅ. ùèÆð
î¹ÕåÃð, B@ éò§ìð (ìñç¶ò ÇÃ³Ø í§î)-dzâÆÁé îËâÆÕñ ÁËïÃƶôé ç¶ Ú¯ä
ÕÇîôéð ê³ÜÅì âÅ. ÜÃÕðé ÇÃ³Ø Ç×¾ñ, ܦèð çÆ Çé×ðÅéÆ Ô¶á ÃÅñ B@A@ çÆ
éòƺ àÆî çÆ Ú½ä Ãðò çîåÆ éÅñÆ ÕÆåÆ ×ÂÆÍ âÅ. ÁÅð. Á˵Ã. êðîÅð ð¯êó
ù êzèÅé, âÅ. ùèÆð ðÅÜ î¹ÕåÃð Áå¶ âÅ. Á˵Ú. Á˵Ã. éÅð§× ìÇá³âÅ ù
îÆå êzèÅé üÇäÁÅ Ç×ÁÅÍ ÁÅÂÆ. Á˵î. ¶. ê³ÜÅì Áå¶ ìÅÕÆ ÁÔ¹ç¶çÅð üäé
çÅ ÁÇèÕÅð òÆ êzèÅé Á嶶 îÆå êzèÅé Óå¶ ÁèÅÇðå Õî¶àÆ ù Çç¾åÅ Ç×ÁÅÍ
ÃÅñ B@A@ ç½ðÅé ÕðòÅÂÆÁ» ÜÅä òÅñÆÁ» ×åÆÇòèÆÁ» ìÅð¶ ÜÅäÕÅðÆ Çç³ç¶
ԯ¶ ñìÅ îÆå êzèÅé âÅ. ùèÆð ðÅÜ é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÂà ÃÅñ Õ½îÆ ÇÃÔå
êz¯×ðÅî» ÇòÚ ÇÔ¾ÃÅ ñËäÅ, Çéð§åð îËâÆÕñ ÇþÇÖÁÅ ÃÆ. Á˵î. ÂÆ. ðÅÔÆ
âÅÕàð» ù îËâÆÕñ Ü×å çÆ åÅÜÅ ÜÅäÕÅðÆ À¹êñ¾ìè ÕðòÅÀ¹äÆ Áå¶ âÅÕàð îðÆ÷
ÇòÚ ÇòôòÅà ìðÕÅð ð¾Öä ù åðÜÆÔ Çç¾åÆ ÜÅò¶×ÆÍ À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ ÇÃÔå
Ãì§èÆ î¹ÇçÁ» ÇòÚ ×Ëð-ÇîÁÅðÆ çòÅÂÆÁ», éÇôÁ» ç¶ êzíÅò âÅÕàð çÆ êðÚÆ
寺 Çìé·» çòÅÂÆ çÅ ÇîñäÅ, ×Ëð ÕÅùéÆ îËâÆÕñ ñËìÅðàðÆÁ» ç¶ Ú¾ñä éÅñ
âÅÕàðÆ ê¶ô¶ çÅ ÁÕà õðÅì Ô¯ ÇðÔÅ þÍ À¹é·» ÃðÕÅð ù ÁêÆñ ÕÆåÆ ÇÕ ç¶ô
ç¶ Ôð¶Õ éÅ×ÇðÕ ù ÇÃÔå ÃÔ±ñå» À¹êñ¾ìè ÕðòÅÀ¹ä ñÂÆ ê¼ÛîÆ ç¶ô» çÆ åðÜ
å¶ éÅ×ÇðÕ ÇÃÔå ìÆîÅ ï¯ÜéÅò» ÚñÅÀ¹äÆÁ» ÚÅÔÆçÆÁ» Ôé å» ÇÕ ÇéðèÅðå
ï¯×åÅ êzÅêå âÅÕàð» ðÅÔÆ ÇÃÔå öòÅò» î¹Ô¼ÂÆÁÅ ÕÆåÆÁ» ÜÅ ÃÕäÍ
ÃÅìÕÅ é×ð Õ½ºÃñ êÌèÅé ù ÇìÜñÆ Ú¯ðÆ ç¶ îÅîñ¶ ÓÚ Õ¼ÚÆ ÷îÅéå ÇîñÆ
øðÆçÕ¯à, B@ éò³ìð (ÜÃò³³å ܼÃ)-ÃæÅéÕ òèÆÕ ôËôé Ü¼Ü ÃÌÆ Áô¯Õ Õ°îÅð
Çó×ñÅ é¶ ÁÅêä¶ ÇÂÕ ëËÃñ¶ ÇòÚ é×ð Õ½ºÃñ ç¶ ÃÅìÕÅ êÌèÅé ù ÇìÜñÆ
Ú¯ðÆ ç¶ ÇÂÕ îÅîñ¶ ÇòÚ BE éò³ìð å¼Õ Ç×ÌøåÅð éÅ Õðé ç¶ Ô°Õî Çç¼å¶ Ôé
Áå¶ ÇÕÔÅ ÔË ÇÕ Ü¶Õð ÇÂà îÅîñ¶ ÇòÚ Ç×ÌøåÅðÆ Ô¯ò¶ å» À°Ãù ÷îÅéå Óå¶
ÇðÔÅÁ Õð Çç¼åÅ ÜÅò¶Í ÇîñÆ ÜÅäÕÅðÆ Áé°ÃÅð ÇìÜñÆ ì¯ðâ Ãì-Áðìé
øðÆçÕ¯à çÆ ÇÂÕ àÆî ò¼ñ¯º ÇÂö ÃÅñ ܱé îÔÆé¶ ÇòÚ Õ½ºÃñ ç¶ ÃÅìÕÅ
êÌèÅé éÇð³çðêÅñ ÇÃ³Ø Çé³çÅ ç¶ îÅðìñ ÔÅÀ±Ã Óå¶ ÚËÇÕ³× ç½ðÅé ÛÅêÅ
îÅÇðÁÅ ÃÆ Áå¶ ÇÂà ÁÅ×± ù îÅðìñ ÔÅÀ±Ã ñÂÆ ÇÂÕ Çé¼ÜÆ ëËÕàðÆ å¯º
ÇüèÆ ÇìÜñÆ ÃêñÅÂÆ ñËä çÅ ÕñðòÅð î³éÇçÁ» A ñ¼Ö HE Ô÷Åð BE@ ð°ê¶
Ü°ðîÅéÅ êÅÇÂÁÅ ÃÆ Áå¶ ÇìÜñÆ ì¯ðâ ç¶ æÅä¶ æðîñ ìÇá³âÅ ÇòÖ¶ ÇÂà ÁÅ×±
ÇÖñÅø G Á×Ãå ù ÇìÜñÆ ÁËÕà çÆ èÅðÅ ACE åÇÔå ÇìÜñÆ Ú¯ðÆ Õðé çÅ îÅîñÅ
òÆ çðÜ Õð ÇñÁÅ ÃÆÍ ÇìÜñÆ ì¯ðâ ç¶ Ãõå ðò¼Âƶ ù ç¶ÖÇçÁ» ÇÂà ÁÅ×±
ò¼ñ¯º AH Ãå³ìð @I ù Ü°ðîÅé¶ çÆ E@ øÆ ÃçÆ ðÅôÆ IB Ô÷Åð FBE ð°ê¶
ÇìÜñÆ ì¯ðâ Õ¯ñ Üî·Å ÕðòÅ Çç¼å¶Í Á¼Ü ðäòÅÂÆ ç½ðÅé îÅäï¯× ÁçÅñå é¶
ÇÂö ÁÅèÅð Óå¶ ÃÅìÕÅ Õ½ºÃñ êÌèÅé ù BE éò³ìð å¼Õ Õ¼ÚÆ ÷îÅéå Óå¶
ÇðÔÅÁ Õðé çÅ Ô°Õî Çç¼åÅ ÔË Áå¶ À°Ã¶ æðîñ ê°Çñà ìÇá³âÅ ù ÇÂà îÅîñ¶
ÇòÚ ÃÅðÅ ÇðÕÅðâ ÁçÅñå ÇòÚ ê¶ô Õðé ñÂÆ ÇÕÔÅ ÔËÍ
ÃÅ㶠ìÅð» ÇÕ¼ñ¯ ê¯Ãå Ãä¶ ÇÂÕ ÕÅìÈ
îñ¯à, B@ éò³ìð ( î¾Õó)-æÅäÅ Ãçð çÆ ê¹ÇñÃ é¶ ×ôå ç½ðÅé ÇÂÕ ÇòÁÕåÆ ù
ÃÅ㶠ìÅð» ÇÕ¾ñ¯ ÚÈðÅ ê¯Ãå Ãî¶å ÕÅìÈ ÕÆåÅ þÍ ÇòÁÕåÆ çÆ ôéÅõå ëÈñÅ
ÇÃ³Ø ê¹¾åð ì³åÅ ÇÃ³Ø òÅÃÆ Þ¯ðó òܯº Ô¯ÂÆ þÍ ÇÂà Ãì³èÆ Ãçð ê¹Çñà é¶
î¹Õ¾çîÅ é³ìð AI@ èÅðÅ AE/FA/HE ÁèÆé îÅîñÅ çðÜ ÕÆåÅ þÍ îÅîñ¶ çÆ Ü»Ú
ÃÔÅÇÂÕ æÅä¶çÅð ÁîðÆÕ ÇÃ³Ø ò¾ñ¯º ÕÆåÆ ÜÅ ðÔÆ þÍ
ÁøòÅÔ ù Ö³í ñ¼×¶
Òò¼ã ÖÅä¶ íðÅò»Ó ç¶ õ½ø ÕÅðé ê±ðÆ ðÅå ÃÇÔî ç¶ ÃŶ Ô¶á ðÔ¶ çðÜé»
Çê³â» ç¶ ñ¯Õ
ÜËå¯, B@ éò³ìð (ô×é ÕàÅðÆÁÅ)-ìÆåÆ ðÅå Òò¼ã ÖÅÇäÁ»Ó ç¶ õ½ø é¶ ÇÂñÅÕ¶
ç¶ çðÜé» Çê³â» ç¶ ñ¯Õ» ù ññÆ à³×Æ ð¼ÇÖÁÅÍ ñ³ØÆ ôÅî Û¶ Õ° òܶ
ÇÂñÅÕ¶ ç¶ çðÜé» Çê³â» ÓÚ î±³Ô¯º-î±³ÔÄ ÇÂÕ ÁøòÅÔ ù Ö³í ñ¼× ׶Í
ÁøòÅÔ ÃÆ ÇÕ ÜñÅñ Çê³â ç¶ ç¯ ÃÕ¶ íðÅ ÔñÕÅÁ çÆ ÁòÃæÅ ÓÚ ÇÂà ÇÂñÅÕ¶
ÓÚ ÁÅä òó¶ ÔéÍ ì¼Ã ë¶ð ÕÆ ÃÆ ø¯é» ðÅÔÄ ÇÂÔ ×¼ñ ܳ×ñ çÆ Á¼× ò»×
ç±ð-ç±ð å¼Õ øËñ ×ÂÆÍ Çî³à¯-Çî³àÆ ÕÂÆ Çê³â» ç¶ ×°ð± Øð» ÇòÚ¯º å»
ìÕÅÇÂçÅ ÃêÆÕð» ðÅÔÄ òÆ Ã±ÚéÅò» çÅ ÁËñÅé Ô¯ Ç×ÁÅÍ ÔñÕ¶ íðÅò» ç¶
ò¼ã¶ ÜÅä 寺 ìÚä ñÂÆ ñ¯Õ» é¶ òÕå ÇÃð Øð» ù Õ°³â¶ ñÅ Õ¶ Ú½ÕÃÆ òèÅ
ñÂÆÍ ÕÂÆ Çê³â» ÓÚ ñ¯Õ» é¶ ÇÂռᶠԯ Õ¶ ÇÂÕ çî ×ñ êÂÆ î°ÃÆìå çÅ
àÅÕðÅ Õðé ñÂÆ åðÕÆì» òÆ ×³ãäÆÁ» ô°ð± Õð Çç¼åÆÁ»Í ÇÂö ç½ðÅé
ÇòÚ¯-ÇòÚ Çê³â» ÓÚ ÇÂà ÚðÚÅ é¶ òÆ ÷¯ð øó ÇñÁÅ ÇÕ ÔñÕŶ íðÅ ×°Á»ãÆ
Çê³â å» êÔ°³Ú ׶ é¶ å¶ Ô°ä À°é·» çÅ ð°õ ÁÅêä¶ Çê³â ò¼ñ ù þÍ ÇÂÔ Ã°ä
Õ¶ êÇÔñ» 寺 ÃÇÔî¶ Ô¯Â¶ ñ¯Õ» ç¶ Ô¯ð ÃÅÔ Ã±å¶ ÜÅä ñ¼×¶Í ÃÇÔî çÅ ÇÂÃ
×¼ñ 寺 òÆ Á³çÅ÷Å ñÅÇÂÁÅ ÜÅ ÃÕçÅ þ ÇÕ ÇÜé·» ÇÕÃÅé» çÆ ðÅå ò¶ñ¶
êÅäÆ çÆ òÅðÆ ÃÆ À°é·» ÓÚ¯º ìÔ°å¶ ÁÅêä¶ Ö¶åÄ êÅäÆ ñÅÀ°ä ÔÆ éÔÄ ×¶Í
ê±ð¶ îÅîñ¶ çÅ òðéäï¯× êÇÔñ± ÇÂÔ òÆ þ ÇÕ ÇÂà îÅîñ¶ ÓÚ ê°Çñà êÌôÅÃé
çÅ òåÆðÅ ìÔ°å À°ÃÅð± ÇðÔÅÍ ê°Çñà ÁÇèÕÅðÆÁ» é¶ îÅîñ¶ çÆ ÇíäÕ ê˺ç¶
ÃÅð ÁøòÅÔ òÅñ¶ Çê³â» ò¼ñ ù î±³Ô Õð ÇñÁÅÍ ê°ÇñÃ é¶ Çê³â» ç¶ î¯Ôåìð»
å¼Õ êÔ°³Ú ìäÅ Õ¶ ×°ð± Øð» 寺 ç°ìÅðÅ î°éÅçÆ ÕðòÅÂÆ Áå¶ ñ¯Õ» ù øËñÆ
Ô¯ÂÆ ÁøòÅÔ Óå¶ í¯ðÅ íð òÆ ÇòôòÅô éÅ Õðé ñÂÆ ÁÅÇÖÁÅÍ ê°ÇñÃ é¶ íð¯ÃÅ
Çç¼åÅ ÇÕ À°Ô ñ¯Õ» çÆ ÜÅé-îÅñ çÆ Ã°ð¼ÇÖÁÅ çÆ ê±ðé ×Åð³àÆ ñ˺çÆ þ
ÇÂà ñÂÆ À°Ô ðäÆÁ»-ðäÅÂÆÁ» ×¼ñ» Óå¶ ïÕÆé Õð Õ¶ ØìðÅÔà ÇòÚ éÅ ÁÅÀ°äÍ
ÁÇèÕÅðÆÁ» é¶ ÃêÆÕð» Óå¶ î°éÅçÆ Õðé / ÕðÅÀ°ä òÅÇñÁ» çÆ òÆ ÕñÅà ñÅÂÆ
Áå¶ åÅóéÅ ÕÆåÆ ÇÕ Á¼×¶ 寺 À°Ô ÁÇÜÔÅ Õ³î Õðé 寺 êÇÔñ» ê°Çñà ù
÷ð±ð ñÇÚå ÕðéÍ Ç÷Õðï¯× þ ÇÕ ÇÂà ÁøòÅÔ çÅ ÁÃð À°ê-î³âñ ÜËå¯ ç¶
Çê³â» öãÅ ÇÃ³Ø òÅñÅ, Þ¼ÖóòÅñÅ, ñ³íòÅñÆ, â¯â, î¼ñÅ, ØäÆÁÅ,
ìÅÜÅÖÅéÅ Ãî¶å ìÇá³â¶ Ç÷ñ·¶ ç¶ Çê³â» í×åÅ íÅÂÆ ÕÅ, Õ¯áÅ ×°ð±, îñ±Õ¶
寺 ñË Õ¶ ÃñÅìåê°ð¶ å¼Õ ÃÆÍ
ÁÅåîÅ ÃÕÆî ÁèÆé êðÅñÆ ÃÅó¶ Çìé» ÔËêÆ ÃÆâð éÅñ ÕäÕ çÆ ÇìÜÅÂÆ ÕðòÅÂÆ
øðÆçÕ¯à, B@ éò³ìð (ê°ðìÅ)-âÅ: ìñÇò³çð ÇÃ³Ø ÇÃ¼è± âÅÇÂðËÕàð Ö¶åÆìÅâÆ
ê³ÜÅì, ÃÌÆ ÇòÜË Á˼é. ÷Åç¶ ÁÅÂÆ. ¶. Á˼Ã. ÇâêàÆ ÕÇîôéð Õî Ú¶ÁðîËé
ÁÅåîÅ ç¶ ÇçôÅ-Çéðç¶ô Áå¶ âÅ: ðÅÇܳçð ÇÃ³Ø Ã¯ÔÆ î°¼Ö Ö¶åÆìÅóÆ ÁøÃð
Õî ê̯ÜËÕà âÅÇÂðËÕàð ÁÅåîÅ çÆ êÌèÅé×Æ Ô¶á ÇÕÃÅé» çÆ ÇìÔåðÆ ñÂÆ Ö¶åÆ
ñÅ×å ÖðÚ¶ ØàÅÀ°ä, êÅäÆ çÆ Ã°Ú¼ÜÆ òð寺, Ö¶åÆ çÆ ðÇÔ³ç-Ö±³Ôç ù ÃÅóé
çÆ ìÜŶ ÷îÆé ÇòÚ ÇîñÅÀ°ä Áå¶ êÌç±ôä ðÇÔå òÅåÅòðé ñÂÆ Ö¶åÆ çÆÁ»
éòÆÁ» åÕéÆÕ» ÇÕÃÅé» ç¶ Ö¶å» ÇòÚ ñÅ×± Õðé ñÂÆ Çê³â Ø°Ç×ÁÅäÅ, ìÆÔñ¶òÅñÅ,
ð¼ÖäòÅñÅ Áå¶ ÔðƶòÅñÅ ÇòÖ¶ ÔËêÆ ÃÆâð åÕéÆÕ éÅñ Çìé» êðÅñ ù ÃÅó¶
ÕäÕ çÆ ÇìÜÅÂÆ ÕðòÅÂÆÍ î½Õ¶ Óå¶ ÇòíÅ× ç¶ Ç³Ü: ÔðÚðé ÇÃ³Ø ÃÔÅÇÂÕ Ö¶åÆ
dzÜÆéÆÁð Áå¶ Ã°íÅô Ú³çð àËÕéÆôÆÁé é¶ ç¼ÇÃÁÅ ÇÕ ÇÂÔ åÕéÆÕ» ÁêäÅ Õ¶
ÇÕÃÅé êÌåÆ Â¶Õó AE@@ ð°ê¶ 寺 ò¼è ÖðÚ¶ çÆ ì¼Úå Áå¶ BE ëÆÃçÆ å¯º
ò¼è êÅäÆ çÆ ì¼Úå Áå¶ ÞÅó ÇòÚ òÅèÅ ÕðÕ¶ ÇÕÃÅé ÇÂà åÕéÆÕ çÅ ñÅí À°áÅ
ÃÕç¶ ÔéÍ
éÅÇÂì åÇÔÃÆñçÅð é¶ ÁÔ¹çŠóíÅÇñÁÅ
î³âÆ ìðÆòÅñÅ, B@ éò³ìð (Çéðí¯ñ ÇóØ)-Áô¯Õ Õ¹îÅð ì»Ãñ é¶ Ãì-åÇÔÃÆñ
ìðÆòÅñÅ ç¶ éÅÇÂì åÇÔÃÆñçÅð òܯº ÁÔ°çŠóíÅñ ÇñÁÅ þÍ À¹Ô î³âÆ ñ¾Ö¶òÅñÆ
寺 ìçñ Õ¶ ÁŶ ÔéÍ À¹é·» ê¼åðÕÅð» ù ÜÅäÕÅðÆ ç½ðÅé ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ Ü¶Õð
ÇÕö ù îÅñ îÇÔÕî¶ éÅñ Ãì³èå Õ³î þ å» À¹Ô çøåð ç¶ Ã ç½ðÅé Çîñ Õ¶
ç¾Ã ÃÕçÅ þÍ
Õð÷ÅÂÆ ÇÕÃÅé» ù ìÚÅÀ¹ä ñÂÆ ê³ÜÅì ÇÕÃÅé ïÈéÆÁé Á¾×¶ ÁÅÂÆ
îñ¯à, B@ éò§ìð (×¹ðîÆå ÇÃ³Ø î¼Õó, ìðÅó)-Õð÷ÅÂÆ ÇÕÃÅé» ù ì˺ջ
ò¾ñ¯º å§× ê¶zôÅé Õðé çÆ êzÇòðåÆ ç¶ î¼ç¶é÷ð ê³ÜÅì ÇÕÃÅé ïÈéÆÁé é¶
î¯ðÚŠçíÅñ ÇñÁÅ þÍ ê³ÜÅì ÇÕÃÅé ïÈéÆÁé ç¶ ÃðêzÃå ÔðçÆê ÇÃ³Ø ÃðÅò»
ì¯çñ», êzèÅé çðôé ÇÃ³Ø çÆ êzèÅé×Æ Ô¶á Ô¯ÂÆ Ô§×ÅîÆ îÆÇà³× ç½ðÅé
ëËÃñÅ ÇñÁÅ Ç×ÁÅ ÇÕ ÇÕö òÆ ÇÕÃÅé Óå¶ ÇÕö ìËºÕ ÁÇèÕÅðÆ Ü» ÁÅó·åƶ
çÅ ÷¹ñî éÔÆ Ô¯ä Çç¾åÅ ÜÅò¶×ÅÍ Ü¶Õð ìËºÕ ÁÇèÕÅðÆ ÕÅùéÆ çÅÁê¶Ú
ÁõÇåÁÅð Õðç¶ Ôé å» Üæ¶ì§çÆ Ã§Øðô ñÂÆ Ôî¶ô» ÇåÁÅð þÍ À¹é·» ÇÚåÅòéÆ
Çç¾åÆ ÇÕ ì˺ջ ò¾ñ¯º ܶÕð ÇÂÔ øóÅ øóÅÂÆ å¹ð§å ì§ç éÅ ÕÆåÆ ×ÂÆ å»
ì˺ջ Á¾×¶ èðé¶ ç¶ä ç¶ Úñ ðÔ¶ êz¯×ðÅî ù å¶÷ ÕÆåÅ ÜÅò¶×ÅÍ À¹é·»
ÃðÕÅð 寺 ÃÅð¶ ÇÕÃÅé» ç¶ ÕðÇ÷Á» Óå¶ êÈðÆ åð·» ñÕÆð ë¶ðé çÆ ×¹÷ÅÇðô
ÕðÇçÁ» Ö¹çÕ¹ôÆ Õð ü¾Õ¶ ÇÕÃÅé» ù å¹ð§å î¹ÁÅòܶ çÆ òÆ î³× ÕÆåÆÍ ÇÂÃ
îÆÇà³× ç½ðÅé ܾÃÅ ÇÃ³Ø ôÅî Ö¶óÅ, ÕÅñÅ ÇóØ, ÁîðÜÆå ÇóØ, é¾æÅ
ÇóØ, ×¹ðÜÆå ÇóØ, çÇÂÁÅ ÇóØ, Õ¹ñçÆê ÇÃ³Ø Õ³çÈ Ö¶óÅ, îÇÔñ ÇóØ
×¹ðÈ Ãð ܯèŠ寺 ÇÂñÅòÅ ò¾âÆ Ç×äåÆ ÇÕÃÅé» é¶ ÇÔ¾ÃÅ ÇñÁÅÍ
Õ»×ðÃÆ ÁÅ×± ÕËêàé ç¶ Ô¼Õ ÇòÚ âà¶
øðÆçÕ¯à, B@ éò³ìð (ê°ðìÅ)-ÃÆéÆÁð Õ»×ðÃÆ ÁÅ×± Áå¶ é×ð Õ½ºÃñ ç¶
ÃÅìÕÅ êÌèÅé ×°ðå¶Ü ÇÃ³Ø Ç×¼ñ, é×ð Õ½ºÃñ ç¶ ÃÅìÕÅ êÌèÅé ×°ðÚðé
ÇóØ, Õ»×ðÃÆ ÁÅ×± âÅ: Ü×Æð ÇÃ³Ø Áå¶ ÔÅÀ±Ã ø˼â ê³ÜÅì ç¶ òÅÂÆà ڶÁðîËé
ÔðÕÆðå ÇÃ³Ø Ç×¼ñ é¶ ê³ÜÅì ç¶ ÃÅìÕÅ î°¼Ö î³åðÆ ÕËêàé ÁîÇð³çð ÇóØ
Çòð°¼è ÕÆå¶ ÜÅ ðÔ¶ Õ±ó êÌÚÅð ù ðÅÜéÆåÆ å¯º ê̶Çðå ç¼ÇÃÁÅÍ ÇÂé·» ÁÅ×±Á»
é¶ Á¼Ü ÇÂ¼æ¶ ÜÅðÆ ÇÂÕ ÇìÁÅé ÇòÚ ÇÕÔÅ ÇÕ ñóÕÆ ò¼ñ¯º Çç¼å¶ ׶ ÇìÁÅé»
ÇòÚ Õ¯ÂÆ òÆ Ã¼ÚÅÂÆ é÷ð éÔƺ ÁÅÀ°ºçÆ ÇÂÔ Õ¶òñ ê³ÜÅì êÌç¶ô Õ»×ðà çÆ
êÌèÅé×Æ ù ñË Õ¶ ÃÅìÕÅ î°¼Ö Çòð°¼è ÃÅÇ÷ô À°é·» ç¶ Çòð¯èÆÁ» ò¼ñ¯º ÔÆ
ðÚÆ ÜÅ ðÔÆ ÔËÍ ÇÂé·» ÁÅ×±Á» é¶ êÅðàÆ êÌèÅé ÃÌÆîåÆ Ã¯éÆÁÅ ×»èÆ ù
ÁêÆñ ÕÆåÆ ÇÕ Çìé» ç¶ðÆ ÕËËêàé ÁîÇð³çð ÇÃ³Ø ù ê³ÜÅì êÌç¶ô Õ»×ðà çÅ
êÌèÅé ìéÅÀ°ä å» Ü¯ ê³ÜÅì Á³çð ÁÕÅñÆ íÅÜêÅ ÃðÕÅð ò¼ñ¯º ÕÆåÆ ÜÅ ðÔÆ
è¼Õ¶ôÅÔÆ çÅ î±³Ô-å¯óò» ÜòÅì Çç¼åÅ ÜÅ ÃÕ¶Í
éÅÜÅÇÂ÷ ôðÅì Ãä¶ ÇÂÕ ÕÅìÈ
îñ¯à, B@ éò§ìð ( î¼Õó)-ìÇá³âÅ òÅÃÆ ÇìðñÅ ÇÃ³Ø ê¹¼åð À¹åî ÇÃ³Ø ù
æÅäÅ ¦ìÆ çÆ ê¹ÇñÃ é¶ ×ôå ç½ðÅé I ì¯åñ» éÅÜÅÇÂ÷ ôðÅì Ãî¶å ÕÅìÈ ÕÆåÅ
þÍ ÇÂà Ãì§èÆ î¹Õ¾çîÅ é§ìð AD@ èÅðÅ FA/A/AD ÁèÆé îÅîñÅ çðÜ ÕÆåÅ
Ç×ÁÅ þÍ îÅîñ¶ çÆ Ü»Ú Ô½ñçÅð ×¹ðêÅñ ÇÃ³Ø ò¾ñ¯º ÕÆåÆ ÜÅ ðÔÆ ÔËÍ
é×ð ùèÅð ÃÎíÅ ò¾ñ¯º åÆÃðÅ ð±-ì-ð± ÃîÅ×î
î¹ÕåÃð, B@ éò³ìð (ùÖêÅñ ÇÃ³Ø Çã¼ñ¯º)-é×ð ùèÅð ÃíÅ ò¾ñ¯º ôÇÔð
òÅÃÆÁ» çÆÁ» Ãî¾ÇÃÁÅò» ù ò¶Öç¶ Ô¯Â¶ ô¹ðÈ ÕÆåÅ Ç×ÁÅ ÇòíÅ×Æ ÁÇèÕÅðÆÁ»
éÅñ ð±-ì-ð± êz¯×ðÅî ÁèÆé Á¾Ü ÇÂÔ åÆÃðÅ êz¯×ðÅî ÃíÅ ç¶ êzèÅé
çÆêÕêÅñ ôðîÅ çÆ êzèÅé×Æ Ô¶á ÃæÅéÕ ìÇá³âÅ ð¯â ÃÇæå ÃzÆ ôéÆç¶ò
îÔÅðÅÜ ç¶ î³çð òÅÿÆ ×ÿÆ ÇòÚ ÕðòÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ ÇÜà ÇòÚ î¹Ô¼ñÅ ÇéòÅÃÆÁ»
çÆÁ» Ãî¾ÇÃÁÅò» ùäé ç¶ ñÂÆ Üñ ÇÃÔå ÇòíÅ× ç¶ ÁËÃ. âÆ. ú. Çòé¯ç
Õ¹îÅð çÈîóÅ, ÃàðÆà ñÅÇÂà éÅñ Ãì³Çèå á¶Õ¶çÅð ìì¬ ê³ÜîéÅ Áå¶ ïÈæ
ÁÕÅñÆ çñ ç¶ Õ½îÆ Üéðñ ÃÕ¾åð Õ³òðÜÆå ÇÃ³Ø ð¯÷Æ ìðÕ³çÆ ç¶ êÆ. ¶.
ìñÇܳçð ÇÃ³Ø ×¯é¶ÁÅäÅ Çòô¶ô å½ð Óå¶ êÔ°³Ú¶Í êz¯×ðÅî çÆ ô¹ðÈÁÅå ÇòÚ
ÃíÅ ç¶ êz©èÅé çÆêÕ êÅñ ôðîÅ ò¾ñ¯º ÁŶ ԯ¶ ÁÇèÕÅðÆÁ» çŠðÁÅ×å
ÕÆåÅ Áå¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ÃíÅ ò¾ñ¯º ñ¯Õ» çÆÁ» êÆä òÅñÅ êÅäÆ, ÃàðÆà ñÅÂÆà,
ÃÆòð¶Ü Áå¶ ÃøÅÂÆ Ãì³èÆ Ãî¾ÇÃÁÅò» éȧ Ãì³Çèå ÁÇèÕÅðÆÁ» å¾Õ ê°ÚÅÀ¹ä
ç¶ ñÂÆ ôÇÔð ç¶ ò¾Ö ò¾Ö î¹Ô¾ÇñÁ» Áå¶ òÅðâ» ÇòÚ ÁÇèÕÅðÆÁ» ç¶ éÅñ ð±-ì-ð±
êz¯×ðÅî çÆ ô¹ðÈÁÅå ÕÆåÆ ×ÂÆ þ ÇÜÃ ç¶ åÇÔå Á¾Ü ÇÂÔ åÆÃðÅ êz¯×ðÅî
ÕðòÅÇÂÁÅ ÜÅ ÇðÔÅ þÍ À¹é·» ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ÁÅî ñ¯Õ ÇòíÅ× ç¶ ÁÇèÕÅðÆÁ» å¾Õ
ÁÅêäÆ Ãî¾ÇÃÁÅ ÃÔÆ ã³× éÅñ éÔÆ ê°ÚÅ ÃÕç¶, ÇÜà ÕÅðé Ãî¾ÇÃÁÅ ÇÜÀ¹º çÆ
ÇåÀ¹º ìäÆ ðÇÔ³çÆ þÍ ÇÂà ñÂÆ ÃíÅ ò¾ñ¯º ÇÂÔ êz¯×ðÅî ô¹ð± ÕÆåÅ Ç×ÁÅ þ
å» ÇÕ ÃÅð¶ ôÇÔð òÅÃÆ ÁÅêäÆÁ» Ãî¾ÇÃÁÅò» Ãì³Çèå ÁÇèÕÅðÆÁ» å¾Õ ê¹ÚÅ
ÃÕäÍ ÇÂà î½Õ¶ ÃæÅéÕ î¹Ô¾ñÅ ÇéòÅÃÆÁ» é¶ ÁËÃ. âÆ. ú. çÈîóÅ ù ç¾ÇÃÁÅ
ÇÕ Á¾Ü å¾Õ ×ÿÆ ÇòÚ éÅ å» ÃÆòð¶Ü çÆ êÅÂÆê êÅÂÆ ×ÂÆ þ Áå¶ éÅ ÔÆ Áܶ
å¾Õ ÇÂ¼æ¶ êÆä òÅÿ¶ êÅäÆ çÆ ÃêñÅÂÆ êÅÂÆê êÅÂÆ ×ÂÆ þÍ ÇÜà ÕÅðé ñ¯Õ»
駱 íÅðÆ Ãî¾ÇÃÁÅò» çÅ ÃÅÔîäÅ ÕðéÅ ê˺çÅ þÍ î¹Ô¾ñÅ ÇéòÅÃÆÁ» çÆ ÇÂÔ
î³× ùäÕ¶ ÁËÃ. âÆ. ú. Çòé¯ç Õ¹îÅð çÈîóÅ é¶ ÇòôòÅà ÇçòÅÇÂÁÅ ÇÕ
À¹é·» çÆ ÇÂÔ Ãî¾ÇÃÁÅ êÇÔñ ç¶ ÁèÅð Óå¶ Ô¾ñ ÕÆåÆ ÜÅò¶×Æ Áå¶ ÇÂà ×ÿÆ
ÇòÚ ÁËåòÅð BB éò³ìð 寺 ÃÆòð¶Ü å¶ êÆä òÅÿ¶ êÅäÆ çÆ ÃêñÅÂÆ êÅÇÂê
êÅÀ¹ä çÅ Õ³î ô¹ðÈ Õð Çç¾åÅ ÜÅò¶×Å Áå¶ ÇÂÔ ÃÅðÅ Õ³î ç¯ ÔøÇåÁ» ç¶
Á³çð î¹Õ³îñ Õð Çç¾åÅ ÜÅò¶×ÅÍ ÇÂö åð·» ÃàðÆà ñÅÂÆà ç¶ á¶Õ¶çÅð ì¾ì¬
ê³ÜîéÅ é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ ôÇÔð ÇòÚ Ç÷ÁÅçÅåð ÃàðÆà ñÅÇÂà» ÇìñÕ¹ñ ÃÔÆ Ú¾ñ
ðÔÆÁ» Ôé Áå¶ Ü¯ òÆ ìÅÕÆ ðÇÔ ×ÂÆÁ» Ôé À¹Ô Û¶åÆ ÔÆ áÆÕ Õð Çç¾åÆÁ»
ÜÅä×ÆÁ»Í À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ Ü¶Õð Çøð òÆ Õ¯ÂÆ ÃàðÆà ñÅÂÆà éÔƺ Ú¾ñ ðÔÆ þ
å» À¹Ã ñÅÇÂà À¹¼å¶ ñ¾Ç×ÁÅ é³ìð ù êó· Õ¶ À¹é·» 駱 ç¾Ãä çÅ Õôà Õðé
å» ÇÕ À¹Ô À¹Ã ù áÆÕ ÕðòÅ ÃÕäÍ Á³å ÇòÚ ÃíÅ ç¶ ÃÆéÆÁð ÁÅ×± Ôðì³Ã
ÇÃ³Ø Ã¯ãÆ é¶ ÁŶ ԯ¶ îÇÔîÅé» çÅ èéòÅç ÕÆåÅÍ ÇÂà î½Õ¶ ÃÆéÆÁð îÆå
êzèÅé ùðÜÆå ÇÃ³Ø Çæ³ç, ðÅÇܳçð êÅñ ì¶çÆ, ׯÇì³ç ðÅÜê¹ð¯ÇÔå,
ôÇî³çðêÅñ, ÇòÜË ð¹êÅäÅ, Çò¾ÕÆ Õ¹îÅð, ùÇð³çð ÇÃ³Ø ìðÅó, ì¶Á³å
ÇóØ, Çê̳à êÃðÆÚÅ, âÅ. ùÇð³çð ܾÃÆ, å¶Çܳçð ÇÃ³Ø èÈóÆÁÅ, Ü×çÆê
ÇÃ§Ø Õ¯ÔñÆ, î³çð ÇÃ§Ø èÅñÆòÅñ, âÅ. ùÇð³çð Õ³ì¯Ü, ×¹ðêzÆå ÇóØ
ìðÅó, ÁÇîå, Õ¹ñçÆê ÇðéÆ, ÜÃêÅñ ÇÃ³Ø Ü¾ÃÆ, ÁÕÅô öåÆÁÅ, ×¹ðÅ ÇóØ,
ÔðÆ Ç´ôé ÔÇðÁÅ ÁÅÇç ÔÅ÷ð ÃéÍ
ÁÕÅñ êìÇñÕ ÃÕ±ñ î¼ñä çÅ ÃîÅ×î
ÜËå¯, B@ ÁÕå±ìð (ÕðîÜÆå îÅé)-ÁÕÅñ êìÇñÕ ÃÕ±ñ î¼ñä çÅ ÃÅñÅéÅ ÃîÅð¯Ô
ÃÕ±ñ ç¶ ÇòÔó¶ ÇòÚ ÕðÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ ÃîÅ×î ç¶ î°¼Ö îÇÔîÅé òܯº âÆ. àÆ.
ú. î°ÕåÃð ×°ðÚðé ÇÃ³Ø Ã³è± ôÅîñ Ô¯Â¶Í ÃîÅ×î çÆ ô°ð±ÁÅå ôìç ×ÅÇÂé
éÅñ Ô¯ÂÆÍ À°êð³å ÇòÇçÁÅðæÆÁ» é¶ ×Æå, ÕÇòåÅò», ÃÇÕ¼à», â»Ã,
Õ¯Çðú×ÌÅøÆÁ», ÃÇռ໠ðÅÔƺ ÃîÅÜÕ Õî÷¯ðÆÁ» ù À°ÜÅ×ð ÕÆåÅÍ ÃÕ±ñ
êÌì³èÕ ×°ðîÆå ÇÃ³Ø Ç×¼ñ çÆ ç¶Ö-ð¶Ö Ô¶á ÃÕ±ñ ÁÇèÁÅêÕ» çÆ î¼çç éÅñ
éÅîòð àËñÆ Çøñî ñ¶ÖÕ å¶ Çéðç¶ôÕ ÇÛ³çÅ ÇÃ³Ø ÇÛ³çÅ ç¶ Çéðç¶ôÕ ÇòÚ
ê¶ô ÇÂà ð³×-ð³× ê̯×ðÅî åÇÔå ÜÇñÁ»òÅñ¶ ìÅ× ç¶ ÃÅÕ¶ çÆ ê¶ôÕÅðÆ é¶
Ãí çðôÕ» ù ޳ܯó Õ¶ ð¼Ö Çç¼åÅÍ ÇÂà 寺 ÇÂñÅòÅ Õ¯Çðú×ÌÅøÆÁ» Òî˺
èðåÆ ê³ÜÅìÆ çÆÓ, ÒÚðÖÅ ð¯ºçÅ ç¶ÇÖÁÅ î˺ î°ÇàÁÅð Çìé»Ó òÆ À°¼åî ê¶ôÕÅðÆ
çÅ éî±éÅ Ô¯ Çé¼ìóÆÁ»Í ÇÂà 寺 ÇÂñÅòÅ, Ç×¼èÅ, í³×óÅ å¶ í³â» çÆÁ»
éÕñ» é¶ çðôÕ» çÅ íðê±ð îé¯ð³Üé ÕÆåÅÍ î°¼Ö îÇÔîÅé ×°ðÚðé ÇÃ³Ø Ã³è±
é¶ ÇÂéÅî» çÆ ò³â ÕÆåÆ å¶ ÃÕ±ñ ÇòÚ ÁËé. ÁËÃ. ÁËÃ. ï±Çéà ÚÅñ± ÕðòÅÀ°ä
çÅ ÁËñÅé ÕÆåÅÍ
ÃÕ±ñÆ ÇòÇçÁÅðæÆÁ» é¶ Çò¾ÇçÁÕ à±ð ñÅÇÂÁÅ
î³âÆ ìðÆòÅñÅ,
B@ éò³ìð (Çéðí¯ñ ÇóØ)-Ǿ毺 ÕðÆì B ÇÕ¼ñ¯îÆàð ç±ð ÃðŶéÅ×Å ç¶
ÇòôÅñ êìÇñÕ ÃÕ±ñ ç¶ é½ºòÆ å¯º ìÅð·òƺ ÕñÅÃ ç¶ EH ÇòÇçÁÅðæÆÁ» é¶
ñòñÆ êz¯øËôéñ ï±éÆòðÇÃàÆ Ü¦èð çÅ Çò¼ÇçÁÕ à±ð ñÅÇÂÁÅÍ ÇÂà ç½ðÅé
ñòñÆ êz¯øËôéñ ï±éÆòðÇÃàÆ ç¶ îÅÇÔð êz¯øËÃð âÅ: ÃåÆô îËéé Áå¶ êz¯:
ÁÇéñ é¶ ì¾ÇÚÁ» ù ìÅð·òƺ 寺 ìÅÁç ÇÕ¾åÅ î¹ÖÆ Õ¯ðà Õðé çÆ ÃñÅÔ
Çç¾åÆ Áå¶ À¹é·» ì¾ÇÚÁ» ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ì¾Ú¶ ù ÁÅêäÆ ð¹ÚÆ Áå¶ ÇçñÚÃêÆ
Áé¹ÃÅð ÔÆ ÇòÇôÁ» çÆ Ú¯ä ÕðéÆ ÚÅÔÆçÆ þÍ ÇÂà à±ð ç½ðÅé ì¾ÇÚÁ» ù ç¶òÆ
åñÅì î³çð ܦèð Áå¶ ÇéÕ± êÅðÕ Ü¦èð ÇòÚ ÇñÜÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ ÃÕ±ñ ç¶
Çêz³ÃÆêñ ÜÃÇò³çð ôðîÅ Áå¶ ÃzÆîåÆ ìñÜÆå ôðîÅ ÜÅäÕÅðÆ Çç³ÇçÁ» ç¾ÇÃÁÅ
ÇÕ êzì³èÕ» ò¼ñ¯º Ôî¶ôÅ ÔÆ ÇÂà åð·» ç¶ À¹êðÅñ¶ ÕÆå¶ ÜÅ ðÔ¶ Ôé å» Ü¯
ÇòÇçÁÅðæÆ êó·ÅÂÆ Õðé 寺 ìÅÁç ÁÅêä¶-ÁÅê ù ÇÕö õ¶åð ÇòÚ Áè±ðÅ îÇÔñÃ
éÅ ÕðéÍ
ÃÕ±ñÆ ÇòÇçÁÅðæÆÁ» é¶ ç¯ ÇçéÅ Çò¾ÇçÁÕ à±ð ñÅÇÂÁÅ
Ç×¾çóìÅÔÅ, B@ éò§ìð (ðÅܱ)-ÃðÕÅðÆ ÔÅÂÆ ÃÕ±ñ Û¾ÇåÁÅäÅ Ç÷ñ·Å î¹ÕåÃð
çÆ ç¯ Ççé» Çò¾ÇçÁÕ ïÅåðŠܯ ÇÕ ìÆå¶ Çé ìÔ¹å ÔÆ ÃøñåÅ ê±ðòÕ òÅêÃ
êðåÆÍ ÇÂà çì§èÆ ÜÅäÕÅðÆ Çç³ÇçÁ» ԯ¶ ÇÂà ïÅåðÅ ç¶ î¹¼Ö êzì§èÕ
î¹¼Ö ÁÇèÁÅêÕ Ã: Õ¹ñÜÆå ÇÃ³Ø îÅé, Ã. Ã. ÁÇèÁÅêÕ ÁîðÜÆå ÇÃ³Ø Áå¶
ÁÇèÁÅêÕŠóçÆê Õ½ð é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ÇÂà ïÅåðÅ ÇòÚ ÃÕ±ñ ç¶ EB ÇòÇçÁÅðæÆ
Ãé Áå¶ ÇêÛñ¶ D ÃÅñ» çÆ åð·» ì¾ÇÚÁ» ñÂÆ Çò¾ÇçÁÕ ê¼Ö¯º ìÔ¹å òèÆÁÅ
ðÔÆÍ À¹é·» ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ÃÕ±ñ 寺 Áð§í Ô¯ÂÆ, ÇÂà ïÅåðÅ çÅ êÇÔñÅ Õçî
×¹ðç¹ÁÅðÅ àÅÔñÆ ÃÅÇÔì ÇòÖ¶ ð¹ÇÕÁÅ ÇÜ¾æ¶ ì¾ÇÚÁ» é¶ ê±ðÆ ôðèÅ éÅñ
¦×ð ÛÇÕÁÅ å¶ ÁÅêäÆ î³ÇÜñ ò¾ñ ÚÅñ¶ êÅÂ¶Í ç¹êÇÔð 鱧 ÃÅÎdzà ÇÃàÆ
êÔ¹§Ú Õ¶ À¹æ¯º çÆ Ôð ÇÕzÁŠ鱧 ÇèÁÅé éÅñ ÃîÇÞÁÅ å¶ ÁÅé§ç òÆ ÇñÁÅÍ
ôÅî 鱧 ׯdzçòÅñ ÃÅÇÔì êÔ¹§Ú Õ¶ çðôé Õðé 寺 ìÅÁç ÇòôðÅî ÕÆåÅÍ Ãò¶ð¶
À¹¾á Õ¶ ÇÂôéÅé Õðé 寺 ìÅÁç ÚÅÔ çÅ ¦×ð ÛÕ Õ¶ ×¹ðç¹ÁÅðÅ Öâ±ð ÃÅÇÔì
寺 Ô¹§ç¶ ԯ¶, Òׯñâé à˺êñÓ Ã¾ÚÖ³â Á³ÇîÌåÃð ÃÅÇÔì êÔ¹§Ú¶ ÇÜæ¶
çðìÅð ÃÅÇÔì, ÁÕÅñ åõå ÃÅÇÔì, ÁÜÅÇÂì Øð å¶ ÒÜÇñ·Á» òÅñÅ ìÅ×Ó ç¶
çðôé ÕðÕ¶ òÅêÃÆ ÕÆåÆÍ ÇÂà ÇòǾçÁÕ ïÅåðŠ鱧 Ãøñ ìéÅÀ¹ä ÇòÚ î¹¼Ö
ÁÇèÁÅêÕ Ã: Õ¹ñÜÆå ÇÃ³Ø îÅé, Ã. Ã. ÁÇèÁÅêÕ ÁîðÜÆå ÇóØ, ÁÇèÁÅêÕÅ
ççÆê Õ½ð, ìñç¶ò ÇÃ³Ø ìðÅó, ìzÔîÜÆå ÇóØ, Õ¹ñò§å ÇóØ, Õ¹ñÇò³çð
ÇóØ, ÃzÆîåÆ Õ§òñÜÆå Õ½ð çÅ Çòô¶ô ï¯×çÅé ÇðÔÅÍ
îÅñòÅ Ö¶åð ç¶ ñ¯Õ» ÇòÚ ìÅÔðñ¶ ç¶ô» ù ÜÅä çÅ ð¹ÞÅé òÇèÁÅ
î¹ÕåÃð, B@ éò§ìð (ùÖêÅñ ÇÃ³Ø Çã¾ñ¯º)-ê³ÜÅì ç¶ îÅñòÅ Ö¶åð ÇòÚ
ò¾Ãç¶ ñ¯Õ» ÇòÚ ìÔ¹ÇåÁ» ù ìÅÔðñ¶ ç¶ô» ÇòÚ ÜÅä çÅ ÚÅÁ þ å¶ À¹Ô Ôð
ÔÆñÅ òðå Õ¶ ÜÅÇÂ÷ Ü» éÅÜÅÇÂ÷ ã§× éÅñ òÆ Çòç¶ô» ÇòÚ ÜÅä çÆ åÅÕ ÇòÚ
ÔéÍ ÜÔÅ÷ Óå¶ Úó· Õ¶ À¹âÅðÆ îÅðé òÅñ¶ ô½ÕÆé» çÆ Ç×äåÆ ÇòÚ Ççé ì Ççé
ñ×ÅåÅð òÅèÅ Ô¯ ÇðÔÅ þÍ ç¯ Õ¹ çÔÅÕ¶ êÇÔñ» ê³ÜÅì ç¶ ç¹ÁÅìÅ Ö¶åð ç¶
ñ¯Õ ò¾âÆ Ç×¾äåÆ ÓÚ ò¾Ö ò¾Ö ìÅÔðñ¶ ç¶ô» ÇòÚ ÜÅ Õ¶ ò¾Ãä ñ¾×¶ Ãé êð
ÇêÛñ¶ E ÃÅñ» 寺 îÅñòÅ Ö¶åð ç¶ ñ¯Õ» ÇòÚ òÆ ìÅÔð ÜÅä çÅ ð¹ÞÅé ÕÅøÆ
ò¾è Ç×ÁÅ þÍ ÒÁÜÆåÓ ò¾ñ¯º ÇÂà Ãì§èÆ ÇåÁÅð ÕÆåÆ ×ÂÆ ÇÂà Çòô¶ô Çðê¯ðà
ÇòÚ Ü¯ å¾æ ÃÅÔîä¶ ÁŶ Ôé, À¹Ã Áé¹ÃÅð îÅñòÅ Ö¶åð ç¶ Ç÷Çñ·Á»
î¹ÕåÃð, Çøð¯÷ê¹ð, î¯×Å, ìÇá³âÅ, øðÆçÕ¯à, îÅéÃÅ, ç×ðÈð å¶ ìðéÅñÅ
ÁÅÇç Ç÷Çñ·Á» ÇòÚ îðç Áå¶ Á½ðå» çÆ Ç×äåÆ ìÅÔð ÜÅä çÆ ç½ó ÇòÚ ìðÅìð
ÔÆ þÍ Û¯à¶ ÇÜÔ¶ Ç÷ñ·¶ î¹ÕåÃð ÇòÚ ÔÆ Ôð îÔÆé¶ D@@ ç¶ ÕðÆì êÅÃê¯ðà
ìäé ñÂÆ ÁÅªç¶ ÔéÍ ÇÂ³Þ ÇÂÕ¾ñ¶ î¹ÕåÃð Ç÷ñ·¶ ÇòÚ¯º ÔÆ ÇÂÕ ÃÅñ ÇòÚ E
Ô÷Åð êÅÃê¯ðà éò¶º ìä ðÔ¶ ÔéÍ Ü¶Õð ò¶ÇÖÁÅ ÜÅò¶ å» îÅñò¶ ç¶ À¹êð¯Õå
H Ç÷Çñ·Á» ÇòÚ Ôð ÃÅñ D@ ÃÅñ Ô÷Åð éò¶º êÅÃê¯ðà ìä ðÔ¶ ÔéÍ
òÅóÅ çðÅÕÅ ÓÚ Çò¼ÇçÁÕ î°ÕÅìñ¶ ÕðŶ
Õ¯àÕê±ðÅ, B@ éò³ìð (î¯Ôð Ç×¼ñ, î¶ØðÅÜ)-×°ð± ׯÇì³ç ÇÃ³Ø Ãà¼âÆ ÃðÕñ
øðÆçÕ¯à î°ÕåÃð-ìÇá³âÅ Ö¶åð ç¶ õ¶åð Õ¯àÕê±ðÅ ò¼ñ¯º Çê³â òÅóÅ çðÅÕÅ
ç¶ â½ñÇøé êìÇñÕ ÃÕ±ñ ÇòÖ¶ Çò¼ÇçÁÕ Áå¶ èÅðÇîÕ î°ÕÅìñ¶-B@@I ÕðòŶ ׶Í
ÇÂà ÇòÚ ì¼ÇÚÁ» ç¶ ÕÇòåÅ À°ÚÅðä, çÃåÅð ÃÜÅÀ°ä Áå¶ Õ°ÇÂ÷ î°ÕÅìñ¶
ÕðòŶ ׶, ÇÜà ÇòÚ AF ÃÕ±ñ» ç¶ IH ÇòÇçÁÅðæÆÁ» é¶ íÅ× ÇñÁÅÍ ÇÂé·»
î°ÕÅìÇñÁ» ç¶ éåÆܶ ÇÂà åð·» ðÔ¶: ÕÇòåÅ î°ÕÅìÇñÁ» ÇòÚ ÃÆéÆÁð òð× çÆ
ðÖÜÆå Õ½ð çÃî¶ô Çîôé ÃÕ±ñ ÔðÆ é½º é¶ êÇÔñÅ, ÁÅåîÜÆå Õ½ð ÇéÀ±
ÇòÇ÷é ÁÕËâîÆ ÃðŶéÅ×Å é¶ ç±ÜÅ, ÇéôÅ ðÅäÆ çÃî¶ô Çîôé ÃÕ±ñ ÔðÆ é½º
é¶ åÆÜÅ ÃæÅé Áå¶ Çð³êñçÆê Õ½ð ÇéÀ± Çò÷é ÁÕËâîÆ ÃðŶéÅ×Å é¶ À°åôÅÔ
òèÅÀ± ÃæÅé êÌÅêå ÕÆåÅÍ ÕÇòåÅ ç¶ Ü±éÆÁð î°ÕÅìñ¶ ÇòÚ ÜÃêÌÆå Õ½ð ×°ð±
ׯÇì³ç ÇÃ³Ø êìÇñÕ ÃÕ±ñ îðÅó· Õñ» é¶ êÇÔñÅ, Áé³åçÆê Õ½ð â½ñÇøé
êìÇñÕ ÃÕ±ñ, òÅóÅ çðÅÕÅ é¶ ç±ÜÅ, Á³ÇîÌåêÅñ Õ½ð ìÅìÅ é³ç ÇÃ³Ø îÅâñ
ÃÕ±ñ ÔðÆÕ¶, Õñ» é¶ åÆÜÅ Áå¶ ÇìÕðîÜÆå ÇÃ³Ø çÃî¶ô Çîôé ÃÕ±ñ ÔðÆ é½º
é¶ À°åôÅÔ òèÅÀ± ÃæÅé êÌÅêå ÕÆåÅÍ çÃåÅð ÃÜÅÀ°ä ç¶ ÃÆéÆÁð òð× ç¶ î°ÕÅìÇñÁ»
ÇòÚ ðÅÇܳçð ÇÃ³Ø ÇÃ³Ø ÃðÕÅðÆ ÔÅÂÆ ÃÕ±ñ, òÅóÅ çðÅÕÅ é¶ êÇÔñÅ, óçÆê
ÇÃ³Ø ÃðÕÅðÆ ÔÅÂÆ ÃÕ±ñ, òÅóÅçðÅÕÅ é¶ ç±ÜÅ, òÇð³çð ÇÃ³Ø ÃðÕÅðÆ
ÃÆéÆÁð ÃËÕ¿âðÆ ÃÕ±ñ, ÔðÆ é½º é¶ åÆÜÅ Áå¶ ÜÃñò ÇÃ³Ø ÃðÕÅðÆ ÃÆéÆÁð
ÃËÕ³âðÆ ÃÕ±ñ, ò»çð ÜàÅäÅ é¶ À°åôÅÔ òèÅÀ± ÃæÅé êÌÅêå ÕÆåÅÍ çÃåÅð
ÃÜÅÀ°ä ç¶ Ü±éÆÁð òð× ç¶ î°ÕÅìÇñÁ» ÓÚ åðéòÆð ÇóØ, ×°ðí¶Ü ÇÃ³Ø Áå¶
ÔðׯÇì³ç ÇÃ³Ø ×°ð± ׯÇì³ç ÇÃ³Ø êìÇñÕ ÃÕ±ñ îðÅó· Õñ» é¶ ÕÌîòÅð
êÇÔñÅ, ç±ÜÅ Áå¶ åÆÜÅ ÃæÅé Áå¶ îéêÌÆå ÇÃ³Ø ÃðÕÅðÆ ÔÅÂÆ ÃÕ±ñ ÜñÅñ¶ÁÅäÅ
é¶ À°åôÅÔ òèÅÀ± ÃæÅé ÔÅÃñ ÕÆåÅÍ Õ°ÇÂ÷ (×°ðîÇå êÌôé¯åðÆ) î°ÕÅìñ¶
ÇòÚ ×°ðêÅñ ÇóØ, ܯìéêÌÆå ÇÃ³Ø ×°ð± ׯÇì³ç ÇÃ³Ø êìÇñÕ ÃÕ±ñ îðÅó·
Õñ» é¶ êÇÔñÅ, ÁîéêÌÆå Õ½ð, ÜÃêÌÆå Õ½ð ×°ð± å¶× ìÔÅçð êìÇñÕ ÃÕ±ñ
ÖÅðÅ é¶ ç±ÜÅ Áå¶ ðîéçÆê Õ½ð å¶ ÇÕðéܯå ìÅìÅ é³ç ÇÃ³Ø îÅâñ ÃÕ±ñ ÔðÆ
Õ¶ Õñ» é¶ åÆÜÅ ÃæÅé êÌÅêå ÕÆåÅÍ À°Õå î°ÕÅìÇñÁ» ÇòÚ ê°÷Æôé» ñËä
òÅÇñÁ» ù ÇÂéÅî Ãà¼âÆ ÃðÕñ Ö¶åð ç¶ ÃðêÌÃå ìñÇò³çð ÇÃ³Ø Ü¶. ÂÆ., îÅ:
îÇÔ³çð ÇóØ, õ¶åð ÜËå¯ ç¶ êÌèÅé ÜðéËñ ÇóØ, êÌËà ÃÕ¼åð ìñÇò³çð
ÇÃ³Ø Áå¶ Ã³å ÇÃ³Ø é¶ ò³â¶Í çÃåÅð ÃÜÅÀ°ä î°ÕÅìñ¶ çÆ Ü¼Üî˺à ðäÜÆå
ÇÃ³Ø à¯éÆ, ðÖçÆê ÇÃ³Ø Áå¶ ÕÇòåÅ À°ÚÅðä çÆ Ü¼Üî˺à ÃðêÌÃå ìñÇò³çð
ÇÃ³Ø Ü¶. ÂÆ. Áå¶ îÅ: îÇÔ³çð ÇÃ³Ø ÇéíÅÂÆÍ Ãà¶Ü óÚÅñé çÆ í±ÇîÕÅ Ö¶åð
êÌèÅé ðäÜÆå ÇÃ³Ø î¼ñÅ Áå¶ êÌËà ÃÕ¼åð ìñÇò³çð ÇÃ³Ø é¶ ÇéíÅÂÆÍ ÇÂÃ
î½Õ¶ ÃÕ±ñ êÌì³èÕ ÔðîéçÆê ÇóØ, êÌÚÅð ÃÕ¼åð ×°ðÇò³çð ÇÃ³Ø ÇÃòÆÁ»,
òÅÇÔ×°ð± ÇóØ, îÔ» ÇÃ³Ø Áå¶ ×°ðܳà ÇÃ³Ø å¯º ÇÂñÅòŠðÖîéÆ Ã¶òŠðÃÅÇÂàÆ
òÅóÅçðÅÕÅ é¶ ò¼Ö-ò¼Ö åð·» çÆÁ» öòÅò» ÇòÚ ÃÇÔï¯× Çç¼åÅÍ
Ô½ñçÅð 寺 æÅä¶çÅð ìÇäÁÅ
î³âÆ ñ¾Ö¶òÅñÆ, B@ éò§ìð (ð¹Çê³çð ÇÃ³Ø Ã¶Ö¯º)-Ç÷ñ·Å ê¹Çñà î¹ÖÆ Ã:
×¹ðêzÆå ÇÃ³Ø Ç×¾ñ Áå¶ ÁËÃ. êÆ. ÁËÚ. ÃzÆ ÁÅô±å¯ô Õ½ôñ é¶ ê¹Çñà ÇòíÅ×
ç¶ Ô½ñçÅð Ã: ×¹ðîÆå ÇÃ³Ø ÔðÆÕ¶ Õñ» ù ÇòíÅ× Á³çð ÇéíÅÂÆÁ» ôÅéçÅð öòÅò»
ç¶ î¼ç¶é÷ð ð¾ÖÇçÁ» Çòô¶Ã å½ð Óå¶ Â¶. ÁËÃ. ÁÅÂÆ. ìäÅ Õ¶ êçÀ¹éå ÕÆåÅ
Ç×ÁÅÍ Ç÷Õðï¯× þ ÇÕ ÕðÆì CI ÃÅñ ç½ðÅé ê¹Çñà ÇòíÅ× ÇòÚ Áäæ¾Õ ÇîÔéå
Áå¶ ÇÂîÅéçÅðÆ éÅñ öòÅ Õðé òÅñ¶ ×¹ðîÆå ÇÃ³Ø ù À¹Õå ç¯Ô» ê¹ÇñÃ
ÁÇèÕÅðÆÁ» é¶ ÃàÅð ñ×Å Õ¶ êçÀ¹éå Õðé çÆ ðÃî ÇéíÅÂÆÍ éò¶º ìä¶ æÅä¶çÅð
×¹ðîÆå ÇÃ³Ø Á¾Ü Õ¾ñ Á˺àÆ ×¹§âÅ ÃàÅø ÇòÚ åÅÇÂéÅå ÔéÍ
ÃÅìÕÅ ÇÃòñ ÃðÜé ò¼ñ¯º Ãê¼ôàÆÕðé
ìÅÜÅÖÅéÅ, B@ éò³ìð (ÜÆòé ×ð×)-ìÅÜÅÖÅéÅ ç¶ ÕÇîÀ±ÇéàÆ ÔËñæ Ã˺àð ÇòÖ¶
A@ ÃÅñ ìå½ð ÁËÃ. ÁËî. ú. ðÔ¶ Áå¶ ÁÅÖðÆ B îÔÆé¶ ÇÃòñ ÃðÜé çÆ ÇâÀ±àÆ
ÇéíÅ Õ¶ öòÅ î°Õå ԯ¶ âÅ. Çòò¶Õ ÜËé é¶ ÁÅêä¶ Óå¶ ñ¼×¶ ç¯ô» çÅ Ãõå
ôìç» ÇòÚ Ö³âé ÕðÇçÁ» Ãê¼ôà ÕÆåÅ ÇÕ Õ°Þ ôðÅðåÆ ÁéÃð» é¶ ÁõìÅð» ÇòÚ
ç¯ô ñÅÇÂÁÅ ÔË ÇÕ ÃÅìÕÅ ÇÃòñ ÃðÜé ÁÅêä¶ éÅñ ÃðÕÅðÆ ÇðÕÅðâ ñË ×¶ Ôé,
ܯ ÇÕ ÇìñÕ°¼ñ Þ±á ÔËÍ ÇÂÔ ÁéÃð À°Ô Ôé Çܳ鷻 ù À°é·» é¶ ÁÅêäÆ ÇâÀ±àÆ
Ô°³ÇçÁ» Õ¯ÂÆ öñå Õ³î éÔƺ Õðé Çç¼åÅ Áå¶ éÅ ÔÆ À°é·» ç¶ øð÷Æ Çì¼ñ
êÅà ÕÆå¶Í âÅ. ÜËé é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ À°Ô ÁÅêäÅ ÇÃðø Çé¼ÜÆ ÇðÕÅðâ Áå¶ À°é·»
Çîñ¶ ÃéîÅé ÇÚ³é· ò×ËðÅ ÁÅêä¶ éÅñ ñË Õ¶ ׶ ÔéÍ À°é·» ÇÕÔÅ ÇÕ î¶ð¶
ÇÖñÅø Õç¶ òÆ Õ¯ÂÆ ÇÂéÕ°ÁÅðÆ éÔƺ Ú¼ñÆ, éÅ ÔÆ Á¼Ü å¼Õ Õ¯ÂÆ
ÇíÌôàÅÚÅð çÅ ç¯ô ÃÅìå Ô¯ÇÂÁÅ ÔËÍ ÇÂÔ ç¯ô Çé¼ÜÆ ÇÕó Õ¼ãä ñÂÆ î¶ð¶
Óå¶ ñŶ ׶ ÔéÍ
íð±ä Ô¼ÇåÁÅ é¶ ÃîÅÇÜÕ Çðôå¶ òÆ åìÅÔ ÕÆå¶
øðÆçÕ¯à, B@ éò³ìð (×°ðîÆå ÇóØ)-Òíð±ä Ô¼ÇåÁÅ ÇÂÕ ÁÇÜÔÆ ÃîÅÇÜÕ ì°ðÅÂÆ
ÔË ÇÜÃ é¶ ÃÅⶠÃîÅÇÜÕ, ÁÅðÇæÕ, îÅéÇÃÕ Áå¶ êÇðòÅðÕ Çðôå¶ òÆ åìÅÔ Õð
Çç¼å¶ Ôé Áå¶ ÃÅâÅ ÃîÅÇÜÕ Ô¯ºç õåð¶ ÇòÚ êË ×ÂÆ ÔËÍÓ À°êð¯Õå ÇòÚÅð
Çê³â Þ¯Õ ÃðÕÅðÆ ç¶ ÁËñÆî˺àðÆ ÃÕ±ñ ç¶ î°¼Ö ÁÇèÁÅêÕ ìñç¶ò ÇÃ³Ø é¶
êÌ×à ÕÆå¶Í ð˼â ÕðÅÃ ç¶ ê̯ÜËÕà ÁèÆé ÃÕ±ñ ç¶ Ã¼åòƺ Á¼áòƺ ç¶
ÇòÇçÁÅðæÆÁ» ç¶ íð±ä Ô¼ÇåÁÅ Çòô¶ Óå¶ ñ¶Ö î°ÕÅìÇñÁ» ç¶ ÇÂéÅî ò³â
ÃîÅð¯Ô ÇòÚ À°é·» é¶ ÇòÇçÁÅðæÆÁ» ù ÇÂà Çòô¶ ìÅð¶ îÔ¼åòê±ðé ÜÅäÕÅðÆ
Çç¼åÆÍ é¯âñ òñ³àÆÁð ÔðÜÆå Õ½ð é¶ ÇòÇçÁÅðæÆÁ» ù ÇÂà Ãî¼ÇÃÁÅ ÕÅðé ì°ð¶
ÃîÅÇÜÕ êÌíÅò Áå¶ îÅéÇÃÕ êÌíÅò» ìÅð¶ ÜÅäÕÅðÆ Çç¼åÆÍ ñ¶õ î°ÕÅìÇñÁ»
ÇòÚ Ã¼åòƺ ÜîÅå ÇòÚ¯º Õ°ñÇò³çð Õ½ð, ÜÃÇò³çð Õ½ð Áå¶ ÔðêÌÆå Õ½ð é¶
ÕÌîòÅð êÇÔñÅ, ç±ÜÅ Áå¶ åÆÜÅ ÃæÅé êÌÅêå ÕÆåÅ Áå¶ Á¼áòƺ ÜîÅå ÇòÚ¯º
×°ðêÌÆå Õ½ð é¶ êÇÔñÅ, ðÅÜÇò³çð Õ½ð é¶ ç±ÜÅ Áå¶ îéêÌÆå Õ½ð é¶ åÆÜÅ
ÃæÅé êÌÅêå ÕÆåÅÍ ÇÂà î½Õ¶ ÁÇèÁÅêÕ Ã°Çð³çðêÅñ, òÇð³çð ÇÃ³Ø Áå¶ îéÆ
íÅðåÆ é¶ ê±ðé ÃÇÔï¯× Çç¼åÅÍ Ü¶å±Á» ù Ã: ìñç¶ò ÇÃ³Ø é¶ ÇÂéÅî ò³â¶Í
Áõ¶, Çìðè ÁÅôðî ÓÚ å§çð¹Ãå ì÷¹ð× ÔÆ ðÇÔ ÃÕç¶ Ôé
îñ¯à, B@ éò³ìð (×¹ðîÆå ÇÃ³Ø î¼Õó)-×¹ðìå ç¶ îÅð¶ Áå¶ ÃîÅÜ ò¾ñ¯º
çðÇÕéÅð ÕÆå¶ ñ¯Õ» ñÂÆ íÅò¶º ò¾Ö-ò¾Ö ÃðÕÅð» ò¾ñ¯º Õð¯ó» ð¹êË õðÚ
ÕðÕ¶ Çìèð ÁÅôðî Áå¶ Ô¯ð ÃÔ¹Èñå» êzçÅé ÕðçÆÁ» Ôé êð ÁÇÜÔÆÁ» óÃæÅò»
ç¶ êzì³èÕ Áå¶ ÁÅ×ÈÁ» çÆÁ» éÆåÆÁ» ÕðÕ¶ ÃðÕÅð çÆÁ» ÃÔÈñå» ÁÅî òð×
å¾Õ ê°ÚÅÀ°ä 寺 êÇÔñ» ÔÆ çî å¯ó Ü»çÆÁ» ÔéÍ Õ¹Þ ÇÂö åð·» À¹Ã ò¶ÿ¶
ç¶Öä ù ÇîÇñÁÅ Üç ÇÂÕ ì¶à¶ ò¾ñ¯º á¹ÕðŶ ì÷¹ð× ù ôÇÔð çÆÁ» ÃîÅÜ Ã¶òÆ
óÃæÅò» é¶ ÇÂñÅÜ ÕðÅÀ¹ä 寺 ìÅÁç î¹ÕåÃð ç¶ ÇÂÕ Çìðè ÁÅôðî ÇòÚ
Û¾âäÅ ÚÅÇÔÁÅ å» À¹¼æ¶ î½ÜÈç é¹î»Ç³ÇçÁ» ò¾ñ¯º ÇÂà ì÷¹ð× ù ÇÂÔ ÕÇÔ
Õ¶ ð¾Öä 寺 ÇÂéÕÅð Õð Çç¾åÅ ÇÕ À¹Õå ì÷¹ð× ê¹ÈðÆ åð·» ÇÃÔåî³ç éÔƺ
þÍ ÇÂà ìÅð¶ ÜÅäÕÅðÆ Çç³ÇçÁ» ÃîÈÔ ÃîÅÜ Ã¶òÆ Ã³ÃæÅò» ç¶ Õ¹ÁÅðâÆé¶àð
âÅ: ùÖç¶ò ÇÃ³Ø Ç×¾ñ, éÅðÆ Ú¶åéÅ î³Ú ç¶ ìÆìÆ ×¹ðÚðé Õ½ð Áå¶ îÆù
òÅàÃ é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ìÆå¶ Õ¹Þ Ççé êÇÔñ» ÃÈÚéÅ Çîñä Óå¶ ôÇÔð ç¶ é÷çÆÕÆ
Çê³â â¼ìòÅñÆ ãÅì ç¶ ôîôÅéØÅà ÇòÖ¶ ñÅòÅðà ÔÅñå ÇòÚ Ö¹¼ñ¶· ÁÅÃîÅé Ô¶á»
á³ãÆÁ» ðÅå» ÇòÚ Ç÷³ç×Æ Áå¶ î½å çðÇîÁÅé óØðô Õð ðÔ¶ î¯×Å òÅÃÆ GE
ÃÅñ» ì÷¹ð× ÁÜËì ÇÃ³Ø ù À¹Õå ÃîÅÜ Ã¶òÕ ÁÅêä¶ éÅñ ñË ÁŶ Áå¶ ÃæÅéÕ
ÇÃòñ ÔÃêåÅñ ÇòÖ¶ ÇÂñÅÜ ÕðÅÀ¹ä 寺 ìÅÁç êÈðÆ åð·» Ô¯ô ÇòÚ ÁÅÀ¹ä Óå¶
Üç ÇÂà ì÷¹ð× ç¶ ÇÂÕñ½å¶ ê¹¼åð é¶ ÇÂà ù ð¾Öä 寺 ÇÂéÕÅð Õð Çç¾åÅ å»
À¹Ã ù Ç÷ñ·¶ ç¶ Çìðè ÁÅôðî ÇòÖ¶ Û¾â Õ¶ ÁÅÀ¹ä øËÃñÅ ÇñÁÅ Ç×ÁÅÍ À¹Õå
ÃîÅÜ Ã¶òÕ» é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ À¹é·» ù Çìðè ÁÅôðî ÜÅ Õ¶ À¹Ã ò¶ñ¶ ìóÆ
þðÅéÆ Ô¯ÂÆ Üç ÁÅôðî ç¶ é¹îÅdzÇçÁ» é¶ ì÷¹ð× ù ð¾Öä 寺 ÇÂà ÕðÕ¶
ÇÂéÕÅð Õð Çç¾åÅ ÇÕ ì÷¹ð× êÈðÆ åð·» ÇÃÔåïÅì éÔƺ þÍ À¹Õå ÃîÅÜ Ã¶òÕ»
é¶ ð¯Ã êz×à ÕðÇçÁ» ÇÕÔÅ þ ÇÕ Ü¶Õð ÁÅôðî» ÇòÚ êÈðÆ åð·» å³çð¹Ãå ñ¯Õ»
ù ÔÆ çÅõñ ÕÆåÅ ÜÅäÅ þ å» ìÅÕÆ ì¶ÃÔÅðÅ ì÷¹ð×» çÅ Õ½ä òÅñÆòÅðà þÍ
À¹é·» ÃðÕÅð 寺 î³× ÕÆåÆ ÇÕ ÁÅôðî» ÇòÚ Ôð åð·» ç¶ ñ¯Õ» ù çÅõñ Ô¯¯ä
çÆ ÇÂÜÅ÷å Çç¾åÆ ÜÅò¶ å» ÇÕ êÇÔñ» 寺 ÔÆ ÁÅêÇäÁ» ò¾ñ¯º ÔÆ ÃåŶ
ÁÇÜÔ¶ ñ¯Õ» ù Ô¯ð ç¹¾Ö» çÅ ÃÅÔîäÅ éÅ ÕðéÅ ê¶Í
îËÇÜÕ î¯àð ò¾ñ¯º àÆ. òÆ. ÁËÃ. ç¶ ×ÅÔÕ» 鱧 ÇÂéÅî ò³â¶
Ç×¾çóìÅÔÅ, B@ éò³ìð (ðÅܱ)-ÃæÅéÕ îËÇÜÕ î¯àð ò¾ñ¯º çÆòÅñÆ èîÅÕÅ
âðÅÁ åÇÔå àÆ. òÆ. ÁËÃ. ç¶ ×zÅÔÕ» 鱧 øÇð¼Ü Áå¶ îÅÇÕð¯ò¶ò À¹òé ç¶
ÇÂéÅî վ㶠×Â¶Í îËÇÜÕ î¯àð ç¶ îÅñÕ Ã³ÜÆò ì»Ãñ é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ îËÇÜÕ
î¯àð ò¾ñ¯º çÆòÅñÆ èîÅÕÅ âðÅÁ åÇÔå Çå³é ×ÅÔÕ» 鱧 ç¯ øÇð¾Ü Áå¶ ÇÂÕ
îÅÇÂÕð¯ò¶ò úòé çÅ ÇÂéÅî Õ¾ÎÇãÁÅ Ç×ÁÅ þÍ À¹é·» ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ Á¾Ü êÅðÃ
ã¾ñÅ ê¹¾åð Çòܶ Õ¹îÅð òÅÃÆ Ç×¾çóìÅÔÅ Áå¶ ÇôòðÕðé ÇÃ³Ø ê¹¾åð ×¹ðî¶ñ
ÇÃ³Ø òÅÃÆ Ç×¾çóìÅÔŠ鱧 ÇÂÕ-ÇÂÕ øÇð¼Ü Áå¶ îñÕÆå ÇÃ³Ø ê¹¾åð óå
ÇÃ³Ø Çê³â ÃîÅØ é±§ ÇÂÕ îÅÇÂÕð¯ò¶ò À¹òé ç¶ ÇÂéÅî ò³â¶ ׶ ÔéÍ îËÇÜÕ
î¯àð ç¶ îÅñÕ Ã³ÜÆò ì»Ãñ é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ Ôð ÇåÀ¹ÔÅð Óå¶ àÆ. òÆ. ÁËÃ.
ç¶ ×zÅÔÕ» 鱧 Çòô¶ô âðÅÁ Õ¾ÇãÁÅ Õðé׶Í
üÇíÁÅÚÅðÕ ÃîÅ×î ÕðòÅÀ°ä Ãì³èÆ îÆÇà³×
ÃÅÇçÕ, B@ éò³ìð (ÁÅð. ÁËÃ. è³°éÅ)-îÔ»ÇðôÆ òÅñÇîÕ î¶ñÅ Õî¶àÆ Çê³â
Ø°¼ç±òÅñÅ çÆ ÃÅñÅéÅ îÆÇà³× ñ¯Õ ×ÅÇÂÕ Ú³éÆ Ø°¼ç±òÅñÆÁÅ çÆ êÌèÅé×Æ
Ô¶á Çê³â çÆ èðîôÅñÅ ÇòÖ¶ Ô¯ÂÆ ×ÆåÕÅð ñÅñ ÇÃ³Ø ñÅñ, ñ¯Õ ×ÅÇÂÕ ìñç¶ò
ñÇÔðÆ, ê³Ú ÜðéËñ ÇÃ³Ø ë½ÜÆ, ×ÆåÕÅð ìñÇò³çð èÅñÆòÅñ, Ü×ÃÆð ܼ×Å,
ÜÃÕðé ܼÃÅ, ××é ÁàòÅñ ÁÅÇç 寺 ÇÂñÅòÅ Õî¶àÆ î˺ìð» é¶ íðòƺ ôî±ñÆÁå
ÕÆåÆÍ îÆÇà³× çÆ ÕÅðòÅÂÆ êÌËà ù ÜÅðÆ ÕðÇçÁ» Ú³éÆ Ø°¼ç±òÅñÆÁÅ é¶
ç¼ÇÃÁÅ ÇÕ îÆÇà³× ÇòÚ Ãðì óîåÆ éÅñ øËÃñÅ ÕÆåÅ Ç×ÁÅ ÇÕ îÔ»ÇðôÆ
òÅñÇîÕ Ã°ÁÅîÆ çÆ ïÅç ÇòÚ ÜñçÆ ÔÆ Çê³â ÇòÖ¶ ÇòôÅñ üÇíÁÅÚÅðÕ ÃîÅ×î
ÕðòÅÇÂÁÅ ÜÅò¶×Å Áå¶ ÇÂà ÃîÅ×î ÇòÚ êÌÇüè ñ¯Õ ×ÅÇÂÕ ìñòÆð Ú¯àÆÁ» Áå¶
×ÆåÕÅð ìÚé ì¶Ççñ ìâð°¼Ö» Áå¶ Õ°¼Þ Ô¯ð À°¼ØÆÁ» ôÖôÆÁå» çÅ ÃéîÅé
ÕÆåÅ ÜÅò¶×ÅÍ
ÇÕÃÅé ÁÅ×± Ôðé¶Õ ÇÃ³Ø Çã¼ñ¯º ù Çç¼åÆ Ã¶Üñ Á¼Ö» éÅñ ôðè»ÜñÆ
ìÅÇñÁ»òÅñÆ, B@ éò³ìð (ñ¼ÕÆ)- Ǽ毺 é¶óñ¶ Çê³â î³âÆ Õñ» ÇòÖ¶ Á¼Ü
íÅðåÆ ÇÕÃÅé ï±éÆÁé ¶ÕåÅ (Çü¼è±ê°ð) ç¶ ÁÅ×± Ôðé¶Õ ÇÃ³Ø Çã¼ñ¯º ù
ò¼âÆ Ç×äåÆ ñ¯Õ» ò¼ñ¯º öÜñ Á¼Ö» éÅñ ôðè»ÜñÆ Çç¼åÆ ×ÂÆÍ Çê³â ç¶
ñ¯Õñ ×°ðç°ÁÅðÅ ÇòÖ¶ ð¼Ö¶ ׶ ôðè»ÜñÆ ÃîÅ×î ÇòÚ Ãî±Ô Çê³â å¶ ÇÂñÅÕÅ
òÅÃÆÁ» 寺 ÇÂñÅòÅ Üæ¶ì³çÆ ç¶ Ã±ìÅ êÌèÅé Çêô½ðÅ ÇÃ³Ø Çüè±ê°ð å¶ Üæ¶ì³çÆ
ç¶ ÕÂÆ Ô¯ðé» ÃÆéÆÁð ÁÅ×±Á» é¶ òÆ ôî±ñÆÁå ÕÆåÆÍ ÇÂà î½Õ¶ ðÅ×Æ Çóػ
ò¼ñ¯º òËðÅ×îÂÆ ÕÆðåé òÆ ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ ôðè»ÜñÆ ÃîÅ×î ù óì¯èé ÕðÇçÁ» ï±éÆÁé
ç¶ Ã±ìÅ êÌèÅé Çêô½ðÅ ÇÃ³Ø Çüè±ê°ð, Üéðñ ÃÕ¼åð ì¯Ø ÇÃ³Ø îÅéÃÅ å¶
ÇÜñ·Å êÌèÅé ëðÆçÕ¯à Ü×ÜÆå ÇÃ³Ø â¼ñ¶òÅñÅ ÁÅÇç ÁÅ×±Á» é¶ ÇÜ¼æ¶ Áêä¶
ÇòÛó¶ ÃÅæÆ ù ôðèÅ ç¶ ë°¼ñ í¶à ÕÆå¶ À°¼æ¶ À°é·» éÅñ ÔÆ Ôðé¶Õ ÇóØ
ò¼ñ¯º Üæ¶ì³çÆ ñÂÆ ÕÆå¶ Õ³î» çÆ òÆ ôñÅØÅ ÕÆåÆÍ ôðè»ÜñÆ ÃîÅ×î ÇòÚ
ê°¼ÜÆÁ» ÃÅðÆÁ» ó×å» çÅ Üæ¶ì³çÆ ÁÅ×± å¶ ÃÅìÕÅ Ãðê³Ú î³âÆ Õñ» ðÖç¶ò
ÇÃ³Ø Çã¼ñ¯º é¶ êÇðòÅð ò¼ñ¯º Çòô¶ô å½ð Óå¶ è³éòÅç ÕÆåÅÍ ÃîÅ×î ç½ðÅé
Ô¯ðé» å¯º ÇÂñÅòÅ ÇÜñ·Å îÆå êÌèÅé Ôðç¶ò ÇÃ³Ø ÜË ÇÃ³Ø òÅñÅ, î¶Üð
ÇÃ³Ø Þ¯àÆòÅñÅ ÇÜñ·Å ÖÜÅéÚÆ ëðÆçÕ¯à, Üéðñ ÃÕ¼åð ì¯Ôó ÇÃ³Ø ð°êÂÆÁ»
òÅñÅ, ìñç¶ò ÇÃ³Ø Ãç¯ÔÅ ÇÜñ·Å êÌèÅé ìÇá³âÅ, ÕÅÕÅ ÇÃ³Ø Õ¯àóÅ Üéðñ
ÃÕ¼åð ìÇá³âÅ, À°¼×ð ÇÃ³Ø îÅéÃÅ ÇÜñ·Å ÖÜÅéÚÆ, ìñç¶ò ÇÃ³Ø ×ÇÔðÆ íÅ×Æ
ÃÆéÆÁð îÆå êÌèÅé ìÇá³âÅ å¶ î°ÖÇåÁÅð ÇÃ³Ø Õ°¼ì¶ ÇÜñ·Å ÖÜÅéÚÆ ìÇá³âÅ
ÁÅÇç ÁÅ×± òÆ ÔÅ÷ð ÃéÍ
ÁøÆî ç¶ Õ¶Ã ÓÚ¯º ìðÆ
ìÇá§âÅ, B@ éò§ìð (×¹ðå¶Ü ÇÃ§Ø Çþè±)- îÅéï¯× ÁçÅñå é¶ ÇÂÕ ÇòÁÕåÆ ù
ÁëÆî ç¶ Õ¶Ã ÇòÚ¯º ìðÆ Õð Çç¾åÅ þÍ êzÅêå ÜÅäÕÅðÆ Áé¹ÃÅð æÅäŠç×å
ê¹ÇñÃ ç¶ Â¶.ÁËÃ.ÁÅÂÆ. ìñç¶ò ÇÃ§Ø é¶ ìÇá§âÅ-â¾ìòÅñÆ ð¯â Óå¶ Çê¿â
êæðÅñÅ é¶ó¶ AD Ãå§ìð B@@F ù éÅÕÅ ñ×ÅÇÂÁÅ Ô¯ÇÂÁÅ ÃÆ ÇÕ ÇÂÕ
êÆ.ÁÅð.àÆ.ÃÆ. çÆ ì¾Ã êæðÅñ¶ ç¶ Á¾â¶ Óå¶ ð¹ÕÆÍ ì¾Ã ÇòÚ¯º À¹åðÆÁ»
ÃòÅðÆÁ» Çê¿â êæðÅñÅ ò¾ñ Ô¯ å¹ðÆÁ» êð ÇÂÕ î¯éÅ é½ÜòÅé ê¹Çñà ù ò¶Ö
Õ¶ ØìðÅ Ç×ÁÅ Áå¶ å¶Ü Õçî» éÅñ ìÇá§âÅ ò¾ñ Ô¯ å¹ÇðÁÅÍ ô¾Õ êËä Óå¶
ê¹ÇñÃ é¶ é½ÜòÅé 寺 ê¹¾ÛÇ×¾Û ÕÆåÆ å» À¹Ãé¶ ÁÅêäÅ éÅî ÜÇå§çð Õ¹îÅð
À¹ðø ììñ± ê¹¾åð ÃåÆô Õ¹îÅð òÅÃÆ ÜñÅñÅìÅç ç¾ÇÃÁÅÍ ê¹ÇñÃ é¶ åñÅôÆ
ç½ðÅé À¹Ã Õ¯ñ¯º H@@ ×zÅî ÁëÆî ìðÅîç ÕÆåÆ ÃÆÍ ê¹ÇñÃ é¶ ç¯ôÆ ÇÖñÅø
AD Ãå§ìð B@@F ù íÅðåÆ ç§âòÅñÆ çÆ èÅðÅ AH, FA, HE ÁËé.âÆ.êÆ.ÁËÃ.
ÁËÕà åÇÔå îÅîñÅ çðÜ ÕðÕ¶ ÚñÅé ÁçÅñå ÇòÚ ê¶ô ÕÆåÅÍ Á¾Ü ÇÂæ¶ ÁËâÆôéñ
ÃËôé Ü¾Ü ÃzÆ ÁÅð.ÁËÃ. ðŶ é¶ î¹ñ÷î ê¾Ö ç¶ òÕÆñ ×¹ðÜÆå ÇÃ§Ø ÖÇâÁÅñ
çÆÁ» çñÆñ» éÅñ ÃÇÔîå Ô¹§ÇçÁ» Áå¶ Ãì±å» çÆ ØÅà ÕÅðé ÜÇå§çð Õ¹îÅð
ììñ± ù ìÅǾ÷å ìðÆ Õð Çç¾åÅÍ
Õ¹¾àîÅð Áå¶ ÜÅå êðÖä ç¶ ç¯ô ÓÚ¯º ê¿Ü ìðÆ- ìÇá§âÅ ç¶ ÁËâÆôéñ ÃËôé
Ü¾Ü ÃzÆ Á
ËÚ.êÆ. ÁËÃ. îÅÔñ é¶ Õ¾¹àîÅð Áå¶ ÜÅåêðÖä ç¶ Õ¶Ã çÆ Ã¹äòÅÂÆ ÕðÇçÁ»
ê¿Ü ÇòÁÕåÆÁ» ù ìÅǾ÷å ìðÆ Õð Çç¾åÅÍ êzÅêå ÜÅäÕÅðÆ Áé¹ÃÅð ÜÃî¶ñ
Õ½ð êåéÆ î¶Üð ÇÃ§Ø òÅÃÆ å¹§×òÅñÆ é¶ ê¹Çñà ù ÇìÁÅé çðÜ ÕðòŶ Ãé ÇÕ
À¹Ãç¶ Ççúð çÅ ñóÕŠçê±ðé Ã ÕÅøÆ Ã 寺 ñÅêåÅ ÃÆ ÇÜà ÕðÕ¶
Üñ½ð ÇÃ§Ø å¹§×òÅñÆ ç¶ ÇÖñÅø ê¹Çñà կñ çðÖÅÃå» Çç¾åÆÁ» ÃéÍ ÇÂÃ
ð§ÇÜô Óå¶ ÚñÇçÁ» ÔÆ AB Ãå§ìð B@@D ù Üñ½ð ÇÃ§Ø À¹Ãç¶ ê¹¾åð» ì±àÅ
ÇÃ§Ø Áå¶ ÁîðÆÕ ÇçØ, ×¹ðêzÆå ÇçØ, ÁîéçÆê ÇÃ§Ø òÅÃÆ å¹§×òÅñÆ é¶
ÔîñÅ ÕðÕ¶ À¹Ãç¶ ê¹¾åð åðöî ÇÃ§Ø ù ÜõîÆ Õð Çç¾åÅÍ ÇìÁÅé» ÇòÚ À¹Ãé¶
ÇÕÔÅ ÇÕ À¹Õå ÔîñÅòð» é¶ À¹é·» çÆ ÜÅåÆ ÇÖñÅø òÆ Áêôìç ÕÔ¶Í æÅäÅ
åñò§âÆ çÆ ê¹ÇñÃ é¶ À¹Õå ÇòÁÕåÆÁ» ÇÖñÅø íÅðåÆ ç§âòÅñÆ çÆ èÅðÅ DEB,
CBC, E@F, ADH, ADF Áå¶ C/D ÁËÃ.ÃÆ. ÁËÕà åÇÔå îÅîñÅ çðÜ ÕðÕ¶ ÚñÅé
ÁçÅñå ÇòÚ ê¶ô ÕÆåÅÍ Á¾Ü ìÇá§âÅ ÁçÅñå ç¶ ÃêËôñ Ü¾Ü ÁËÚ.êÆ. ÁËÃ.
îÅÔñ é¶ ìÚÅÁ ê¾Ö ç¶ òÕÆñ ×¹ðÜÆå ÇÃ§Ø ÖÇâÁÅñ çÆÁ» çñÆñ» éÅñ ÃÇÔîå
Ô¹§ÇçÁ» Áå¶ Ãì±å» çÆ ØÅà ÕÅðé À¹Õå ê¿Ü» ÇòÁÕåÆÁ» ù ìÅǾ÷å ìðÆ Õð
Çç¾åÅÍ
ê¿ÜÅìÆ ï±éÆòðÇÃàÆ ç¶ Á§åð ÕÅñÜ Ç´Õà (ñóÕ¶) î¹ÕÅìñ¶ ô¹ðÈ
ìÇá§âÅ, B@ éò§ìð (òñ·Åä)- ê¿ÜÅìÆ ï±éÆòðÇÃàÆ êÇàÁÅñÅ ç¶ Á§åð ÕÅñÜ
Ç´Õà (ñóÕ¶) î¹ÕÅìñ¶ ÃæÅéÕ ðÅÇܧçðÅ ÕÅñÜ ÇòÚ ô¹ð± Ô¯ ׶ Ôé, ÇÜé·»
çÅ À¹çØÅàé ÕÅñÜ Çêz§ÃÆêñ ùÖÚËé ðŶ ×ð× é¶ ÕÇðÁÅÍ ÇÂà î½Õ¶ À¹é·»
ç¶ éÅñ êz¯: ùðÜÆå ÇÃ§Ø î¹ÖÆ ÃðÆðÕ ÇþÇÖÁÅ ÇòíÅ× ðÅÇܧçðÅ ÕÅñÜ, êz¯:
ðî¶ô êÃðÆÜÅ Áå¶ îËâî Ü×ÜÆòé Õ½ð Ãî¶å Ô¯ð ÕÅñÜ ÃàÅø òÆ ÔÅ÷ð ÃÆÍ ÇÂÃ
ç½ðÅé ÃðÕÅðÆ ÕÅñÜ ÇéÁÅñ (êÅåó») Áå¶ ÃðÕÅðÆ ÕÅñÜ Õ¯àÕê±ðÅ ÇòÚÕÅð
À¹çØÅàéÆ îËÚ Ö¶ÇâÁÅ Ç×ÁÅÍ àÅà ÇܾåÕ¶ êÇÔñ» ì¾ñ¶ìÅ÷Æ ÕðÇçÁ» êÅåó»
çÆ ê±ðÆ àÆî A@.B úòð» ÇòÚ ÇÃðø GB ç½ó» Óå¶ ÇÃîà ×ÂÆÍ êÅåó» çÆ ì¾ñ¶ìÅÜÆ
ù åÇÔÃ-éÇÔà Õðé ÇòÚ Õ¯àÕê±ðÅ ç¶ ×¶ºçìÅÜ êzçÆê çÅ Çòô¶ô ï¯×çÅé ÇðÔÅ,
ÇÜÃé¶ C.B úòð» ÇòÚ G ç½ó» ç¶ Õ¶ G ÇòÕà» êzÅêå ÕÆåÆÁ»Í ÜòÅì ÇòÚ Ö¶âÇçÁ»
Õ¯àÕê±ðÅ é¶ ÇéðèÅðå àÆÚÅ E ÇòÕà» ×òÅ Õ¶ I.C úòð» ÇòÚ ê±ðÅ Õð ÇñÁÅÍ
ç±Ãð¶ îËÚ ÇòÚ ÃðÕÅðÆ ÕÅñÜ Ã§×ð±ð é¶ êìÇñÕ ÕÅñÜ ÃîÅäÅ ù ID ç½ó» éÅñ
îÅå Çç¾åÆÍ Ã§×ð±ð é¶ êÇÔñ» Ö¶âÇçÁ» ÃÅðÆÁ» ÇòÕà» ×òÅÕ¶ B@ úòð» ÇòÚ
AGD ç½ó» çÅ ÇòôÅñ ÃÕ¯ð Öó·Å ÕÆåÅÍ Ã§×ð±ð ñÂÆ ÔðêzÆå é¶ è±§Á»èÅð
ì¾ñ¶ìÅ÷Æ ÕðÇçÁ» BD ׶ºç» Óå¶ F@ ç½ó» ìäÅÂÆÁ»Í ÃîÅäÅ ç¶ ×¶ºçìÅÜ
×½ðò é¶ D Áå¶ ×¹ðìÅÜ é¶ C ÇòÕà» êzÅêå ÕÆåÆÁ»Í ÜòÅì ÇòÚ ÃîÅäÅ çÆ
àÆî H@ ç½ó» Óå¶ ãÇÔ-ã¶ðÆ Ô¯ ×ÂÆÍ Ã§×ð±ð òñ¯º ׶ºçìÅ÷ ×¹ðêzÆå D
ÇòÕà» ñËä ÇòÚ ÕÅîïÅì ÇðÔÅÍ åÆÃð¶ îËÚ ÇòÚ î¶ÜìÅé ðÅÇܧçðÅ ÕÅñÜ Áå¶
âÆ.¶.òÆ. ÕÅñÜ ìÇá§âÅ çÆÁ» àÆî» ÁÅÔî¯-ÃÅÔîä¶ Ô¯ÂÆÁ»Í ðÅÇܧçðÅ é¶
àÅà ÇܾåÕ¶ âÆ.¶.òÆ. ÕÅñÜ ù êÇÔñ» ì¾ñ¶¶¶ìÅÜÆ çŠþçÅ Çç¾åÅÍ âÆ.¶.òÆ.
ÕÅñÜ é¶ ÔðçÆê çÆÁ» BG Áå¶ ÔðÜÆå çÆÁ» BF ç½ó» çÆ ìç½ñå BD.A úòð ÇòÚ
ABF ç½ó» ìäÅÂÆÁ»Í ðÅÇܧçðÅ ñÂÆ ×¹ðêzÆå ÇÃ§Ø å¶ ÁîÇð§çð é¶ C-C ÇòÕà»
êzÅêå ÕÆåÆÁ»Í ÇêÛ¯º Ö¶âÇçÁ» ðÅÇܧçðÅ ÕÅñÜ é¶ D ÇòÕà» ÇêÛ¶ BB úòð»
ÇòÚ àÆÚ¶ ù ê±ðÅ Õð ÇñÁÅÍ ðÅÇܧçðÅ ÕÅñÜ ñÂÆ ñ¯àÃ é¶ D@ ׶ºçÅ ÇòÚ DH
Áå¶ ×¹ðêzÆå é¶ BA ç½ó» çÅ ï¯×çÅé Çç¾åÅÍ âÆ.¶.òÆ. ÕÅñÜ ñÂÆ ÔðÜÆå
é¶ C ÇòÕà» ñÂÆÁ»Í êz¯: êÃðÆÜÅ é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ÇÂé·» Á§åðÕÅñÜ
î¹ÕÅìÇñÁ» ÇòÚ AA ÕÅñÜ» çÆÁ» Ç´Õà àÆî» íÅ× ñË ðÔÆÁ» ÔéÍ |
êÅðàÆ çÅ ÃæÅêéÅ Ççòà êàé¶ ÇòÖ¶ îéÅÇÂÁÅ ÜÅò¶×Å-ðÅܶÁÅäÅ
Ççׯ î§âÆ, B@ éò§ìð (ê. ê.)-ÇÂæ¶ ñ¯Õ Üé-ôÕåÆ êÅðàÆ ç¶ Ã±ìÅ ÃÆéÆÁð
îÆå êzèÅé Çéðîñ ÇÃ§Ø ðÅܶÁÅäÅ (ÁËâò¯Õ¶à) é¶ êz˵à ù ÇìÁÅé ÜÅðÆ
ÕðÇçÁ» ÇÕÔÅ ÇÕ êÅðàÆ çÅ Üéî ÃæÅêéÅ Ççòà BH éò§ìð ù êàéÅ ÇòÖ¶ ìóÆ
è±î-èÅî éÅñ îéÅÇÂÁÅ ÜÅò¶×Å ÇÜà ÇòÚ ê¿ÜÅì íð ÇòÚ¯º Ã˺Õó¶ òðÕð
ôÅÇîñ Ô¯ä×¶Í ÇÂà êzåÆ Ç÷ñ·Å òÅð ìËáÕ» çÅ ÇÃñÇÃñÅ ÜÅðÆ þÍ À¹é·» Á¾Ü
ÇÂà ÃæÅêéÅ Ççòà Ãì§èÆ ñ¯Õ Üé ôÕåÆ êÅðàÆ ç¶ Ç÷ñ·Å ìÇá§âÅ ç¶ êzèÅé
íÆî Ú§ç ô½ÕÆ çÆ Ç÷§î¶òÅðÆ ñÅÂÆÍ ÇÂà Ã îÆÇà§× Á§çð Ã˺Õó¶ òðÕð»
寺 ÇÂñÅòŠñìÅ Üéðñ ÃÕ¾åð å¶ êÅðàÆ ç¶ ì¹ñÅð¶ ÃzÆ Ã¹Çð§çð ÇÛ§çÅ
ìÅØñÅ, å¯åÅ ÇÃ§Ø Ç÷ñ·Å î¯×Å ç¶ êzèÅé, ÁêÔÅÜ ëð§à Ç÷ñ·Å ìÇá§âÅ ç¶
êzèÅé ×¹ðÚðé ÇÃ§Ø ÁêÅÔÜ, ï±æ ëð§à Ç÷ñ·Å ìÇá§âÅ ç¶ êzèÅé ÃzÆ ðÅÜÆò
ׯÇÂñ, îÇÔñÅ Çò§× çÆ êzèÅé éÃÆì Õ½ð Ç÷ñ·Å ìÇá§âÅ, Ç÷ñ·Å ÇðÕôÅ ï±éÆÁé
ç¶ êzèÅé î¾Øð ÇÃ§Ø Áå¶ î÷ç±ð Ã˵ñ ç¶ êzèÅé ÇçÁÅñ ÇçØ, ÇÕÃÅé Ã˵ñ
ç¶ êzèÅé Á§×ð¶÷ ÇÃ§Ø Ò׶ÜÆÓ ôÅÇîñ Ãé Áå¶ îÆÇà§× Á§çð ôÅÇîñ òðÕð»
çÅ åÇÔ Ççñ¯º è§éòÅç Ç÷ñ·Å êzèÅé é¶ ÕÆåÅÍ
çîçîÅ ÃÅÇÔì ÃÅÇÔå ÃíÅ é¶ ÕðòÅÇÂÁÅ ÕòÆ çðìÅð
åñò§âÆ ÃÅì¯, B@ éò§ìð (Ü. Ã. ðÅÔÆ)- ÃÅÇÔåÕ Çêó» Á§çð òâ¶ðÅ ï¯×çÅé
êÅÀ¹ä òÅñÆ çîçîÅ ÃÅÇÔì ÃÅÇÔå ÃíÅ åñò§âÆ ÃÅì¯ ò¾ñ¯º ÇÂÕ Çòô¶ô ÕòÆ
çðìÅð Áå¶ ê¹ÃåÕ ÇðñÆ÷ êz¯×ðÅî ÕðòÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ ÖÅñÃÅ ÃËÕ§âðÆ ÃÕ±ñ
åñò§âÆ ÃÅì¯ ç¶ îÆÇà§× ÔÅñ ÇòÖ¶ ÕðòŶ ׶ ÇÂà êz¯×ðÅî ÇòÚ ÃÅÇÔåÕÅð»
é¶ ÁÅêäÆÁ» ðÚéÅò» ê¶ô ÕÆåÆÁ» Áå¶ ÜéÕ ðÅÜ ÜéÕ çÆ ê¹ÃåÕ ÒîÅð±æñ ç¶
ë¹¾ñÓ Áå¶ âÅ: ðÅÇܧçðêÅñ çÆ ÒÕ¾Ú, Ã¾Ú å¶ Ã¹êé¶Ó ê¹ÃåÕ çÆ Ø¿¹â
üÕÅÂÆ êzÇþè ÃÅÇÔåÕÅð ÃzÆ Ã¹ðÜÆå êÅåð, ñÅí ÇÃ§Ø ÖÆòÅ Áå¶ Ã¹ñ¾Öä
ÃðÔ¾çÆ é¶ ÕÆåÆÍ ê¹ÃåÕ» Óå¶ Ã: ùÖî§çð ÇÃ§Ø íÅ×Æò»çð Áå¶ âÅ: ×¹ðç¶ò
ÇÃ§Ø Ö¯Öð é¶ êðÚ¶ êó·¶Í ÃzÆ êÅåð é¶ ÃîÅÜ ÇòÚ ÃÅÇÔå çÆ îÔ¾ååÅ ìÅð¶
ÜÅäÕÅðÆ Çç¾åÆ Áå¶ ÁÅêäÆÁ» ×÷ñ» å¶ ÕÇòåÅò» ùäÅ Õ¶ Ãð¯ÇåÁ» ù
ÕÆÇñÁÅÍ âÅ: ñÅí ÇÃ§Ø ÖÆòÅ é¶ éò¶º ÃÅÇÔåÕÅð» ù ê¿ÜÅìÆ ÃÅÇÔå ç¶ Ø¶ð¶
ù òèÅÀ¹ä Áå¶ ñ¾Úð ÃÅÇÔå ÇñÖä å¶ êóé 寺 ç±ð ðÇÔä çÆ êz¶ðäÅ Çç¾åÆÍ
¦ìÅ Ãî» Ú¾ñ¶ ÇÂà çðìÅð ÇòÚ ê¹¾Ü¶ ÃÅÇÔåÕÅð» ÇÜé·» ÇòÚ ÁîðÆÕ ÇçØ
éÅîèÅðÆ, Çéðî¶ðÆ ëðÆçÕ¯àÆ, î˺×ñ ùðÜÆå, âÅ: ×¹ðéÅî Ö¯Öð, ð¶òåÆ
êzôÅç, ðÅî Ãð±ê ÇðÖÆ, ùÖçðôé ×ð×, Ü×çÆê Ç×¾ñ, ׯÇì§ç ðÅî ñÇÔðÆ,
î§×å Õ¹ñÇܧçð, í¹Çê¿çð ê¿éÆòÅñÆÁÅ, ÜéÕ ðÅÜ ÜéÕ, ÁîðÜÆå ÜÆå,
ùÇð§çðêzÆå ØäÆÁÅ, öÖð åñò§âÆ ÁÅÇç ÕòÆÁ» é¶ ÁÅêäÆÁ» ðÚéÅò»
êó·ÆÁ»Í Ãà¶Ü ÃÕ¾åð çÆ ðÃî ÃzÆ ðäÜÆå ÇÃ§Ø ìðÅó é¶ ÇéíÅÂÆÍ ÁŶ
îÇÔîÅé» ù ÃéîÅä ÇÚ§é· ç¶ Õ¶ ÃéîÅÇéÁÅ Ç×ÁÅÍ
ì¼Ú¶ ç¶ô Áå¶ ðÅÜ çÅ ìÔ°å ÔÆ îÔ¼åòê±ðä ÁÅèÅð Ôé- òÆ.ÃÆ.
øðÆçÕ¯à, B@ éò³ìð (ÜÃò³å ÇÃ³Ø ê°ðìÅ)-Ǽ毺 ç¶ ï±éÆòðÇÃàÆ ÕÅñÜ ÁÅø
éðÇÃ³× ò¼ñ¯º îéŶ ÜÅ ðÔ¶ ÒðÅôàðÆ éòÜÅå Çôô±Ó ÃêåÅÔ ç¶ î½Õ¶ Óå¶
×°ð± ׯÇì³ç ÇÃ³Ø îËâÆÕñ ÔÃêåÅñ ç¶ ú. êÆ. âÆ Áå¶ ì¼ÚÅ ú. êÆ. âÆ
ÇòíÅ× ÇòÖ¶ éðÇÃ³× ÇòÇçÁÅðæä» ò¼ñ¯º ÁÅî ñ¯Õ» ù éòÜÅå Çôô± çÆ ç¶Ö
íÅñ ÃÔÆ ã³× Õðé ñÂÆ ê̶Çðå Õðé ç¶ îé¯ðæ ÃçÕÅ ÔËñæ àÆÇÚ³× ê̯×ðÅî
ÕðòÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅ, ÇÜà ÇòÚ î°¼Ö îÇÔîÅé òܯº âÅÕàð Á˼Ã. Á˼Ã. Ç×¼ñ
òÅÂÆà ڻÃñð ìÅìÅ øðÆç îËâÆÕñ ï±éÆòðÇÃàÆ ÁÅø ÔËñæ ÃÅdzÃ÷ é¶ ÇôðÕå
ÕÆåÆÍ ÁÅêä¶ Ã³ì¯èé ÇòÚ òÅÂÆà ڻÃñð âÅ: Á˼Ã. Á˼Ã. Ç×¼ñ é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ
ì¼Ú¶ êÇðòÅð, ç¶ô Áå¶ ÇÕö ðÅÜ çÅ ìÔ°å ÔÆ îÔ¼åòê±ðä ÁÅèÅð Ôé ÇÂÃ
ñÂÆ ÇÂà ÁÅèÅð ù î÷ì±åÆ Áå¶ Ã°ð¼ÇÖÁÅ êÌçÅé Õðé ñÂÆ Ôð î»-ìÅê ù ÁÅêä¶
éòÜÅå Çôô± çÆ âÅÕàðÆ ÃñÅÔ Áé°ÃÅð ÔÆ ÃÔÆ ã³× éÅñ ÔÆ ç¶Ö-ð¶Ö ÕðéÆ
ÚÅÔÆçÆ ÔËÍ À°é·» ÇÕÔÅ ÃÅⶠÃîÅÜ ÇòÚ Áܶ òÆ ìÔ°å¶ êÇðòÅð ÁÇÜÔ¶ Ôé
ܯ ì¼Ú¶ çÆ âÇñòðÆ Ã ÔÃêåÅñ» é±³ åð÷ÆÔ éÔÆ Çç³ç¶Í À°é·» ×ðíòåÆ
îÅò» Áå¶ À°é·» ç¶ êÇðòÅð» ù ÁêÆñ ÕÆåÆ ÇÕ À°Ô ì¼Ú¶ Áå¶ î» çÆ
ÇÃÔåïÅìÆ ñÂÆ Ôî¶ôÅ ÔÃêåÅñ» ÇòÚ¯º ÔÆ âÇñòðÆ ÕðòÅÀ°äÍ À°é·» ÇÕÔÅ ÇÕ
ÃðÕÅðÆ ÔÃêåÅñ» ÇòÚ ðÅÜ ÃðÕÅð ç¶ ÇçôÅ-Çéðç¶ô Áé°ÃÅð î°øå âÇñòðÆ ÃÔ±ñå
êÌçÅé ÕÆåÆ ÜÅ ðÔÆ ÔË êÌ³å± ìÔ°å¶ ñ¯Õ» é±³ ÇÂà ÃÔ±ñå êÌåÆ Ç×ÁÅé éÔƺ
ÔË ÇÂà ñÂÆ ñ¯Õ» é±³ ÜÅ×ð±Õ Õðé ñÂÆ ò¼â¶ ê¼èð Óå¶ Ú¶åéåÅ êËçÅ Õðé
çÆ ìóÆ ÁÇÔî ñ¯ó ÔËÍ À°é·» ÇÕÔÅ ÇÕ ×°ð± ׯÇì³ç ÇÃ³Ø îËâÆÕñ ÔÃêåÅñ
ç¶ ×ÅÇÂéÆ Áå¶ ì¼ÚÅ ÇòíÅ× é±³ ÁåÆ ÁÅè°ÇéÕ ÃÔ±ñå» éÅñ ñËà ÕÆåÅ ÜÅ
ÇðÔÅ ÔË å» Ü¯ ÁÅî ñ¯Õ» ù ÇìÔåð Áå¶ ÃÃåÆÁ» ÇÃÔå öòÅò» êÌçÅé ÕÆåÆÁ»
ÜÅ ÃÕäÍ Çê̳ÃÆêñ ï±éÆòðÇÃàÆ ÕÅñÜ ÁÅø éðÇÃ³× ê̯: ðÅÜ ðÅäÆ é¶ ÁÅêä¶
óì¯èé ÇòÚ ÇÕÔÅ ÇÕ Áܯն Ã çÆ ÇÂÔ ìÔ°å ÁÇÔî ñ¯ó ÔË ÇÕ éòÜÅå
ì¼ÇÚÁ» çÆ î½å Áå¶ ìÆîÅðÆ çð ù á¼ñ· êÅÂÆ ÜÅò¶ êÌ³å± ÇÂà ñÂÆ ÁÅî ñ¯Õ»
çÅ ÃÇÔï¯× ìÔ°å ÔÆ îÔ¼åò ð¼ÖçÅ ÔËÍ À°é·» ÇÕÔÅ ÇÕ éòÜÅå Çôô± ç¶
î»-ìÅê ù ÇÂÔ Õç¶ éÔÆ í°¼ñäÅ ÚÅÔÆçÅ ÇÕ éò Ü³î¶ ì¼Ú¶ ñÂÆ êÇÔñ¶ Ôøå¶
寺 ÇÂÕ îÔÆé¶ Áå¶ Çëð êÇÔñ¶ ÃÅñ å¼Õ çÅ Ãî» ìÔ°å ÔÆ îÔ¼åòê±ðä ÔË Áå¶
ÇÂö ÔÆ îé¯ðæ çÆ ê±ðåÆ ñÂÆ ÇÂÔ ÔøåÅ îéÅÇÂÁÅ ÜÅ ÇðÔÅ ÔË å» Ü¯ ÁÅî
ñ¯Õ» ù ò¼è 寺 ò¼è ðڶå ÕÆåÅ ÜÅ ÃÕ¶Í ÃîÅ×î é±³ âÅ: çðôé ÇóØ
ÇÃ¼è± ðÇÜôàðÅð ìÅìÅ øðÆç ï±éÆòðÇÃàÆ ÁÅø ÔËñæ ÃÅdzÃ÷, âÅ: êÆ.
Á˼Ã. Ã³è± Çê̳ÃÆêñ ×°ð± ׯÇì³ç ÇÃ³Ø îËâÆÕñ ÕÅñÜ, ÇîÃ÷ ÜÃêÅñ Õ½ð
éðÇÃ³× Ã°êðâ˺à, âÅ: ÕÅÜñ, âÅ: ×°ðîÆå öáÆ, ÃÌÆ ÁËÚ. ÃÆ.Á˼ñ ðÅòå
é¶ òÆ Ã³ì¯èé ÕÆåÅÍ ÇÂà î½Õ¶ ì¼Ú¶ çÆ ç¶ÖíÅñ ÃÔÆ ã³× éÅñ ÇÕò¶º Õðƶ
Çòô¶ Óå¶ ÇÂÕ ê¯Ãàð êÌçðôéÆ òÆ ñÅÂÆ ×ÂÆ Áå¶ éðÇÃ³× ÕÅñÜ çÆÁ»
ÇòÇçÁÅðæä» ò¼ñ¯º ñ¯Õ» ù Á³è-ÇòôòÅô ÇòÚ¯º Õ¼ãä ñÂÆ ÃÇռ໠òÆ ê¶ô
ÕÆåÆÁ» ×ÂÆÁ» Áå¶ éòÜÅå Çôô± çÆ Ã»í-óíÅñ çÆ ê̶ðäÅ Çç³çÆ ÇÂÕ Çøñî
çÅ êÌçðôé òÆ ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ
ñ¾Ö¶òÅñÆ ÃÕ±ñ é¶ ÃÅdzà î¶ñ¶ ÓÚ î¼ñ» îÅðÆÁ»
î¹ÕåÃð, B@ éò§ìð (ìñç¶ò ÇÃ³Ø í§î)-Çò¾ÇçÁÕ, ÃÅÇÔåÕ å¶ Ã¾ÇíÁÅÚÅðÕ
êzÅêåÆÁ» ÓÚ î¯ÔðÆ ðÇÔä òÅñ¶ ÇÂà ֶåð ç¶ ê¶ºâ± ÃÕ±ñ ÃðÕÅðÆ Õ§ÇéÁÅ
ÃËÕ§âðÆ ÃÕ±ñ ñ¾Ö¶òÅñÆ çÆÁ» ÇòÇçÁÅðæä» é¶ Ç÷ñ·Å ê¼èð Óå¶ Ô¯Â¶
ÃÅdzà î¹ÕÅìñ¶ ÇòÚ æÆî-E Òð¯÷ÅéÅ ÜÆòé ÇòÚ ×Çäå çÅ îÔ¾åòÓ ÇòÚ¯º
êÇÔñÅ ÃæÅé ÔÅÃñ ÕðÕ¶ A ççìð 寺 ð¯êó ÇòÖ¶ ô¹ð± Ô¯ ðÔ¶ ðÅÜ ê¼èðÆ
ÃÅdzà î¶ñ¶ ÇòÚ î¹ÕåÃð Ç÷ñ·¶ çÆ é¹îÅdzç×Æ Õðé çÅ îÅä ÔÅÃñ Õðç¶
ԯ¶ ÃÕ±ñ çÆÁ» êzÅêåÆÁ» ÇòÚ Ô¯ð òÅèÅ ÕÆåÅ þÍ ÇÂÔ ÜÅäÕÅðÆ Çç³ÇçÁ»
ÃÕ±ñ ç¶ ÃÅdzà ÁÇèÁÅêÕ» ÔðçÆê ÇÃ³Ø å¶ ÕðîÜÆå Õ½ð é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ×Çäå
òð׶ Á½Ö¶ Çòô¶ ç¶ ð¯÷ÅéÅ ÜÆòé ÇòÚ îÔ¾åò òð׶ Çéò¶Õñ¶ Çòô¶ Óå¶ ÃÕ±ñ
ç¶ ÁÇèÁÅêÕ» îÇé³çð Õ½ð å¶ ÁîéçÆê ò¾ñ¯º Çç¾å¶ ùÞÅò» Áé¹ÃÅð ÕðòÅÂÆ
×ÂÆ ÇåÁÅðÆ ù Iòƺ ÕñÅà çÆÁ» ÇòÇçÁÅðæä» ××éçÆê Õ½ð å¶ ÁñÕÅ áÅÕ¹ð é¶
ê±ð¶ ÁÅåî ÇòôòÅô éÅñ Ç÷ñ·Å ê¼èðÆ ÃÅdzà î¶ñ¶ ÇòÚ ê¶ô ÕÆåÅÍ À¹é·» ×Çäå
ç¶ îÔ¾åò Ãì§èÆ ê°¼Û¶ ׶ ùÁÅñ» ç¶ åþñÆìõô ÜòÅì Çç¾å¶ å¶ Ç÷ñ·¶ ÓÚ¯º
êÇÔñÅ ÃæÅé ÔÅÃñ ÕÆåÅÍ ÇÂæ¶ ÇÂÔ òðäéï¯× þ ÇÕ ÇÂà ÃÕ±ñ çÆÁ»
ÇòÇçÁÅðæä» é¶ åÇÔÃÆñ ê¼èðÆ ÃÅdzà î¶ñ¶ ÓÚ¯º Õ¹¾ñ G ÇÂéÅî Çܾå Õ¶
Ãî¹¾ÚÆ àðÅøÆ ÓÚ¯º ç±ÜÅ ÃæÅé ÔÅÃñ ÕÆåÅ ÃÆÍ Ç÷ñ·Å ÃÅdzà ùêðòÅÂÆ÷ð
ìñÇò³çð ÇÃ³Ø Çþè±, ÃÔÅÇÂÕ ôÇî³çð ì¾åðÅ å¶ ÃÕ±ñ ç¶ Çêz³. ìñç¶ò
ÇÃ³Ø ÁÅ÷Åç é¶ ÇòÇçÁÅðæä» çÆ ÇÂà êzÅêåÆ å¶ ÃàÅø ù òèÅÂÆ Çç¾åÆÍ
ÃÅìÕÅ ÃËÇéÕ Çò³× çÆ íðåÆ ÓÚ å¶÷Æ
î¹ÕåÃð, B@ éò³ìð (çðçÆ)-ÃÅìÕÅ ÃËÇéÕ Çò³× î¹ÕåÃð (ðÇÜ:) çÆ íðåÆ
î¹ÇÔ³î ÇòÚ å¶÷Æ ÇñÁÅÀ¹ºÇçÁ» Çò³× ç¶ êzèÅé ÁòåÅð ÇÃ³Ø øÕðÃð ù
î¹ÕåÃð ìñÅÕ ç¶ Çê³â ì±óÅ ×¹¼Üð, îó·î¼ñ±, ܾöÁÅäÅ, ð¯â¶, Ç´êÅñÕ¶,
¦ìÆãÅì, ×¹ñÅì¶òÅñÅ, Ö¾ÇêÁ»òÅñÆ ÁÅÇç Çê³â» ÇòÚ ÃÅìÕÅ ÃËÇéÕ òÆð» ù
Çîñ Õ¶ Çò³× çÆ íðåÆ Ãì³èÆ ÜÅäÕÅðÆ Çç¾åÆÍ ÇÂà î½Õ¶ îÆÇà³× ÇòÚ êzèÅé
é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ Çò³× H@ êzåÆôå íðåÆ Ô¯ ü¾ÕÆ ÔË å¶ ìñÅÕ» ç¶ êzèÅé íðåÆ
ÇòÚ ð¹¾Þ¶ ԯ¶ ÔéÍ Á¾Ü í¹Çê³çð ÇÃ³Ø ìñî×ó· ù ð¹êÅ䊶ðÆÁÅ ðÅäÅ
ÇÃ³Ø î¹ÕåÃð ù ì±óÅ ×¹Üð ¶ðƶ çÅ êzèÅé å¶ ÔðÚðé ÇÃ³Ø ÇÕÌêÅñÕ¶ ù ì±óÅ
×¹Üð ¶ðƶ çÅ ÃÆéÆÁð êzèÅé Çéï¹Õå ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ îÆÇà³× ÇòÚ ÕËêàé Ú³ç
ÇóØ, ìÆìÆ çñÆê Õ½ð, ìÆìÆ îéÜÆå Õ½ð ç¯çÅ, ùÖç¶ò ÇóØ, ìñÇò§çð
ÇóØ, Ü×ÜÆå ÇóØ, ×¹ðî¶ñ ÇóØ, ì×ÆÚÅ ÇóØ, ÔðÇçÁÅñ ÇÃ³Ø å¶ Ô¯ð
êåò³å¶ þÜä ôÅîñ ÃéÍ
êô± êÅñä ÇòíÅ× é¶ Ö¶å Ççòà îéÅÇÂÁÅ
Ç×¾çóìÅÔÅ, B@ éò§ìð (êðîÜÆå æ¶ó·Æ)-êô± êÅñä ÇòíÅ× ò¾ñ¯º âÅ. ñÛîä
ÇÃ³Ø ÇÃ¾è± Ö¶åÆìÅóÆ ÇòÕÅà ÁøÃð (Ö¹ðÅÕ å¶ ÚÅðÅ) çÆ Á×òÅÂÆ ÇòÚ Çê³â
Õ¹ðÅÂÆòÅñÅ ÇòÖ¶ Ö¶å Ççòà îéÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ ÇÜà ÇòÚ ÇÕÃÅé» é¶ íÅðÆ
Ç×äåÆ ÇòÚ Ãî±ñÆÁå ÕÆåÆÍ ÇÂà Õ˺ê ç½ðÅé À¹é·» é¶ ÒÁÅåîÅ ÃÕÆîÓ åÇÔå
ê¼ÕÅ ÁÚÅð òÅñÅ à¯ÁÅ Áå¶ ÁÚÅð ìéÅÀ¹äÅ
ÇçÖÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅ Áå¶ ÇÕÃÅé» éÅñ ÁÅêä¶ ÇòÚÅð û޶ ÕÆå¶Í ÇÂà î½Õ¶ âÅ.
ñÛîä ÇÃ³Ø ÇÃ¾è± Ö¶åÆìÅóÆ ÇòÕÅà ÁøÃð é¶ ÇÕÃÅé» é±§ çì¯èé ÕðÇçÁ»
ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ à¯ÁÅ ìäÅ Õ¶ ÁÚÅð ìéÅÀ¹ä éÅñ êô±Á» 鱧 ÃÅñ íð ð¾ÜòÅ ÚÅðÅ
Çîñ Ü»çÅ þ Áå¶ Ôð ð¯Ü Ççé çÆ î÷ç±ðÆ, ìÆÜä, òÅÔ¹ä, Õ¾àä Áå¶ ÚÅðÅ
Õ¹åðä çÅ ÇëÕð òÆ î¹¼Õ Ü»çÅ þÍ À°é·» ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ Ü¶Õð ÇÂÕ¯ Ö¶å ÇòÚ¯
Ôð¶-ÚÅð¶ òÅñÆÁ» ç¯ øÃñ» ñÂÆÁ» ÜÅä å» ê¼ÇáÁ» çÅ ÞÅó ò¾è Ü»çÅ þÍ
À¹é·» ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ Ü¶Õð ۯචÁå¶ çÇðÇîÁÅé¶ ÇÕÃÅé ÇÂÔ åðÆÕÅ ÁêäÅ ñËä å»
À¹é·» çÆ ÁÅîçé ÇòÚ òÅèÅ Ô¯ ÃÕçÅ þ Áå¶ À°é·» çÅ ÜÆòé Ö¹ôÔÅñ Ô¯ ÃÕçÅ
þÍ À¹é·» ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ÇÕÃÅé Ôð¶-ÚÅð¶ çÆÁ» òèÆÁ» ÇÕÃî» ç¶ ìÆÜ êô±
ÔÃêåÅñ
Ç×¾çóìÅÔŠ寺 ñË ÃÕç¶ Ôé Áå¶ ÒÁÅåîÅ ÃÕÆîÓ åÇÔå å±óÆ é±§ ï±ðÆÁÅ ÖÅç
éÅñ ïè Õ¶ òðåä òÅñ¶ ÇÕÃÅé» é±§ F@@ ð¹ê¶ å¾Õ çÆ î¼çç ç¶ä çÆ ÃÕÆî
òÆ þÍ ÇÂà î½Õ¶ Çê³â Õ¹ðÅÂÆòÅñÅ ç¶ Á×»òè¹ ÇÕÃÅé Áå¶ â¶ÁðÆ îÅñÕ
×¹ðîÆå ÇÃ§Ø Õ¹ðÅÂÆòÅñÅ é¶ âÅ. ñÛîä ÇÃ³Ø ÇÃ¾è± Ö¶åÆìÅóÆ ÇòÕÅà ÁøÃð
çÅ ÇÂà Ççòà Óå¶ ÇÕÃÅé» é±§ ÚÅð¶ ç¶ ÁÚÅð ìÅð¶ ÜÅäÕÅðÆ ç¶ä ñÂÆ
è¿éòÅç ÕðÇçÁ» ÇÕÔÅ ÇÕ ÇÂà åð·» À¹êðÅñ¶ ÇÕÃÅé» ñÂÆ ìÔ¹å ÔÆ ñÅÔ¶ò§ç
ÔéÍ
Üñ Øð çÆ AE ÔÅðà êÅòð çÆ éòƺ ÇìÜñÆ î¯àð çÅ À¹çØÅàé
Ç×¾çóìÅÔÅ, B@ éò§ìð (æ¶ó·Æ, ðÅܱ)-Çê³â æ¶ó·Æ ç¶ ÜñØð çÆ AE ÔÅðÃ
êÅòð çÆ éòƺ ÇìÜñÆ î¯àð çÅ À¹çØÅàé Üæ¶çÅð ×¹ðêÅñ ÇÃ³Ø ×¯ðÅ é¶ Çðìé
Õ¾à Õ¶ ÕÆåÅÍ ÇÂà î½Õ¶ Üæ¶çÅð ×¹ðêÅñ ÇÃ³Ø ×¯ðÅ é¶ Çê³â òÅÃÆÁ» 鱧
êÅäÆ çÆ îÔ¾ååÅ ç¾ÃÇçÁ» ÇÂà 鱧 çÜî éÅñ òðåä çÆ ÁêÆñ ÕÆåÆÍ ÇÂÃ
î½Õ¶ ÜñØð îÇÔÕî¶ ç¶ Ü±éÆÁð dzÜÆéÆÁð åðöî ôðîÅ é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ÇÂÃ
î¯àð çÆ ô¹ð±ÁÅå éÅñ ÇìÜñÆ çÆ BE êzåÆôå òð庯 ؾà¶×Æ Áå¶ Üñ Øð 鱧
C@ êzåÆôå ÇìÜñÆ Çì¾ñ ؼà ÁÅò¶×ÅÍ ÇÂà î½Õ¶ åðöî ôðîŠܶ. ÂÆ. ÜñØð,
Ôܱð ÇÃ³Ø Ú¶ÁðîËé, î˺ìð ÜÆå ÇóØ, ×¹¾â íÅÂÆÕÅ, ׯðÅ í¹¾Ú¯ òÅñÅ,
çðôé íÅÂÆÕÅ, ܯÇ׳çð ×»èÆ, ìñÕðé ÇÃ³Ø íÅÂÆÕÅ, êðîêÅñ ÇóØ, ÁîðÜÆå
ÇÃ³Ø í¹¾ñð, ÔðîÆå íÅÂÆÕÅ, êzòÆé ÇÃ³Ø é§ìðçÅð, ìñå¶Ü ÇÃ³Ø êàòÅðÆ,
×¹ðå¶Ü å¶ÜÆ ê³Ú, éÛ¾åð ÇÃ³Ø ê³Ú, ðäÜÆå ÇÃ³Ø Ú¾áÅ ê³Ú, ðÅÜÅ ÇóØ
ÃÅìÕÅ ê³Ú, ×¹ðÚðé ÇÃ³Ø í¹¾ñð, Ú§ç ÇÃ³Ø ãÅäÆ, Õ¹ñçÆê ôðîÅ ê³ê À¹êð¶àð,
êz¶î ìÔÅç¹ð, ÇÂÕìÅñ ÇÃ³Ø íÅÂÆÕÅ, ÁÅåîÅ ÇÃ³Ø îÅé, ìñç¶ò ÇÃ³Ø Ú¾áÅ,
ñÛîä çÅÃ, ìñðÅÜ ÇÃ³Ø ì¾ñÅ, ÁîðÜÆå ÇÃ³Ø íÅÂÆÕÅ, ×îç±ð ÇóØ, ùðÜé
ÇÃ³Ø ãÅäÆ, çÇò³çð ÇÃ³Ø ê¼êÅ, Ôðç¶ò ÇÃ³Ø íÅÂÆÕÅ, ܧ×Æð ÇóØ, îéêzÆå
ÇÃ³Ø í¹¾ñð òÆ ÔÅ÷ð ÃéÍ
ê¹Çñà ÇòíÅ× ò¾ñ¯º éÇôÁ» Áå¶ íðÈä Ô¾ÇåÁÅ ÇÖñÅø ÃËîÆéÅð
î¹ÕåÃð, B@ éò§ìð (ùÖêÅñ ÇÃ³Ø Çã¾ñ¯º)-ÃðÕÅðÆ ÃÆéÆÁð ÃËÕ§âðÆ ÃÕÈñ
ÕÅÇéÁ»òÅñÆ ÇòÖ¶ ÃÕÈñ ç¶ Ãî¹¼Ú¶ ÃàÅø ç¶ ÃÇÔï¯× éÅñ ê¹Çñà ÇòíÅ×
Ç÷ñ·Å î¹ÕåÃð ò¾ñ¯º éÇôÁ» Áå¶ íðÈä Ô¾ÇåÁÅ ç¶ ÇÖñÅø ñ¯Õ Ú¶åéÅ
ÃËîÆéÅð Áå¶ Ã¾ÇíÁÅÚÅðÕ êz¯×ðÅî ÕðòÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ ÇÂà ÃËîÆéÅð ç½ðÅé
éÇôÁ» çÆ òð寺, ê³ÜÅì çÆ ÜòÅéÆ çÆ ìðìÅçÆ, íðÈä Ô¾ÇåÁÅ Áå¶ ê³ÜÅì ç¶
ÁîÆð Çòðö Óå¶ Õ¦Õ ÁÅÇç ÇòÚÅð» Óå¶ Ö°¼ñ· Õ¶ ÇòÚÅð ÚðÚÅ ÕÆåÆ ×ÂÆÍ
ÃËîÆéÅð ÇòÚ ÃÕÈñ ç¶ é½ÜòÅé ñóÕ¶ ñóÕÆÁ» é¶ ìÔ¹å ÔÆ íÅòê¹ÈðòÕ Á³çÅ÷
ÇòÚ ×Æå», ÕÇòåÅò», íÅôÅò» Áå¶ ÃÇվ໠ðÅÔƺ íðÈä Ô¾ÇåÁÅ Áå¶ éÇôÁ»
ç¶ î¹Õ§îñ õÅåî¶ ñÂÆ ÇÂÕ ç¹ÔÅÂÆ Çç¾åÆÍ íÅò¶º ÇÕ ÇÂà ÃËîÆéÅð ÇòÚ AF
ÇòÇçÁÅðæÆÁ» ò¾ñ¯º ÁÅêä¶ ÁÅêä¶ ã§× éÅñ ÇÂé·» ÃîÅÇÜÕ ì¹ðÅÂÆÁ» ÇÖñÅø
ÁòÅ÷ 칦ç ÕÆåÆ, êð C@@ ç¶ ÕðÆì ÇÜÔó¶ ì¾Ú¶ Áå¶ ÁÇèÁÅêÕ ìå½ð çðôÕ
ÔÅ÷ð ÃéÍ ê¹Çñà ÇòíÅ× ç¶ êÆ. ÁÅð. ú Ã: Ü×ÃÆð ÇÃ³Ø é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ ìçñ¶
ԯ¶ ÔÅñÅå» Áé¹ÃÅð ê¹Çñà Թä å¹ÔÅâÆ ç¯Ãå þ Áå¶ ÇÂÔ ç¯ÃåÆ ç¶ Çðôå¶
çÆ ô¹ðÈÁÅå ÔÆ ÃîÅÜ ç¶ Ôð òð× ç¶ ÃÇÔï¯× éÅñ éð¯Â¶ ÃîÅÜ çÆ ÇÃðÜäÅ çÅ
çÕñê þÍ ÃÕÈñ ç¶ Çêz³ÃÆêñ Ã: ×¹ðå¶Ü ÇÃ³Ø ò¾ñ¯º À¹é·» ç¶ ÃÕÈñ ÇòÚ
ÇÂÔ ÃËîÆéÅð ÕðòŶ ÜÅä Óå¶ ê¹Çñà ÇòíÅ× çÅ è¿éòÅç ÕÆåÅÍ ÇÂà ÃËîÆéÅð
ç½ðÅé Ãà¶Ü ÃÕ¾åð çÆ íÈÇîÕÅ Ã: ×¹ðéÅÇÂì ÇÃ³Ø Ã§èÈ Ç÷ñ·Å êzèÅé
ÁÇèÁÅêÕ ïÈéÆÁé é¶ ìÅÖÈìÆ ÇéíÅÂÆ Áå¶ À¹é·» ì¾ÇÚÁ» ù ÃËîÆéÅð ÇòÚ
ÕÆåÆ ×ÂÆ ÇòÚÅð ÚðÚÅ ù ÁêéÅÀ¹ä Óå¶ ÷¯ð Çç¾åÅÍ
íÅðåÆ ÇÕÃÅé ïÈéÆÁé çÅ òøç âÆ. ÃÆ. ù ÇîÇñÁÅ
øðÆçÕ¯à, B@ éò³ìð (×°ðîÆå ÇóØ)-íÅðåÆ ÇÕÃÅé ï±éÆÁé ¶ÕåÅ (À°×ðÅÔ»)
çÅ ÇÂÕ òøç øðÆçÕ¯à ç¶ âÆ. ÃÆ. ÇòÜË ÁËé ÷Åç¶ ù ÇîÇñÁÅ Áå¶ À°é·» ù
ÁÅêäÆÁ» î°ôÕñ» ç¶ Ãì³è ÇòÚ ÇÂÕ î³× ê¼åð Çç¼åÅÍ ÇÕÃÅé» é¶ î³× ÕÆåÆ
ÇÕ ÇÜÔó¶ ÇÕÃÅé» é¶ ì˺ջ 寺 Õð÷¶ ñ¶ Ãé å¶ Øð¶ñ± ÕÅðé» ÕðÕ¶ òÅêÃ
éÔƺ Õð ÃÕ¶ ÃðÕÅð é¶ À°é·» ÇÕÃÅé» ç¶ òð³à ÜÅðÆ Õð Çç¼å¶ Ôé å¶ À°é·»
ù ܶñ· í¶ÇÜÁÅ ÜÅ ÇðÔÅ ÔËÍ ÇÂà ÕÅðòÅÂÆ ù å°ð³å ì³ç ÕÆåÅ ÜÅò¶Í À°é·»
âÆ. ÃÆ. ù ÜÅä±³ ÕðòÅÇÂÁÅ ÇÕ Õð÷¶ çÆÁ» îÅð» éÅ Þ¼ñç¶ Ô¯Â¶ ÕÂÆ ÇÕÃÅé
å» êÇÔñ» ÔÆ Ö°çÕ°ôÆÁ» Õð Ú°¼Õ¶ Ôé Áå¶ Ü¶Õð Â¶ç» ÔÆ ÃðÕÅð ÇÕÃÅé» ù
ÁêîÅÇéå ÕðçÆ ðÔÆ å» Ô¯ð ÇÕÃÅé òÆ ÇÂà ðÅÔ¶ êË ÃÕç¶ ÔéÍ ÇâêàÆ ÕÇîôéð
é¶ òøç ù ÇÕÃÅé» çÆÁ» î°ôÕñ» çÅ Üñç Ô¼ñ ÕÆå¶ ÜÅä çÅ íð¯ÃÅ Çç¼åÍ ÇÂÃ
òøç ÇòÚ Ç÷ñ·Å êÌèÅé éÛ¼åð ÇÃ³Ø ðä ÇÃ³Ø òÅñÅ, Ç÷ñ·Å Üéðñ ÃÕ¼åð ì¶Á³å
ÇÃ³Ø ÖÅðÅ, Õ¯àÕê±ðÅ ìñÅÕ êÌèÅé ðÖç¶ò ÇÃ³Ø ðä ÇÃ³Ø òÅñÅ, ìñÅÕ
Õ¯àÕê±ðÅ Üéðñ ÃÕ¼åð ÜÃêÅñ ÇÃ³Ø é³×ñ ÃðÅò», ÕðéËñ ÇóØ, î°õÇåÁÅð
ÇóØ, êÅñ ÇÃ³Ø ÚËéÅ Áå¶ Çì³çð ÇÃ³Ø ÖÅðÅ ÁÅÇç ÁÅ×± ôÅîñ ÃéÍ
ÇòÇçÁÕ à±ð åÇÔå ÇòÇçÁÅðæä» é¶ ÃÌÆ çðìÅð ÃÅÇÔì ç¶ çðôé ÕÆå¶
ÜËå¯, B@ ÁÕå±ìð (ÕðîÜÆå îÅé)-ÃðÕÅðÆ êÌÅÇÂîðÆ ÃÕ±ñ Ú³çíÅé ç¶
ÇòÇçÁÅðæä» ù ÇòÇçÁÕ à±ð åÇÔå ÇÂåÔÅÃÕ é×ð ÃÌÆ Á³ÇîÌåÃð ÃÅÇÔì ç¶
çðôé ÕðòŶ ×Â¶Í ÃÕ±ñ î°ÖÆ ÃÌÆîåÆ êÌòÆé Õ°îÅðÆ çÆ Á×òÅÂÆ Ô¶á ׶
ÇòÇçÁÅðæä» ç¶ ÇÂà ×ð°¼ê ù ìñÅÕ Ã³îåÆ î˺ìð Ôðî³çð ÇÃ³Ø Ú³çíÅé Áå¶
կᶠì¯ØÅ ÇÃ³Ø òÅñ¶ ç¶ Ãðê³Ú ìñÇò³çð ÇÃ³Ø é¶ Ã»Þ¶ å½ð Óå¶ ðòÅéÅ
ÕÆåÅÍ ÇÂÔ ÜÅäÕÅðÆ Çç³ÇçÁ» ÁÇèÁÅêÕ Ã°ðÜÆå ÇÃ³Ø ÕÅñóÅ é¶ ç¼ÇÃÁÅ ÇÕ
ÇòÇçÁÅðæä» ù ÃÌÆ çðìÅð ÃÅÇÔì Á³ÇîÌåÃð, ÜÇñ·Á» òÅñÅ ìÅ× å¯º ÇÂñÅòÅ
ÔðÆÕ¶ ê¼åä ÇçÖŶ ×Â¶Í éÅñ ׶ ÁÇèÁÅêÕ» é¶ ÇòÇçÁÅðæä» ù ÇÂé·» ÃæÅé»
ìÅð¶ íðê±ð ÜÅäÕÅðÆ Çç¼åÆÍ ÇòÇçÁÅðæä» ç¶ ÇÂà ×ð°¼ê ù ðòÅéÅ Õðé î½Õ¶
êÃòÕ î˺ìð Õ°ñò³å ÇóØ, ìñç¶ò ÇÃ³Ø å¶ î³×ñ ÇÃ³Ø Ã¶òÅçÅð ÁÅÇç ÔÅ÷ð
ÃéÍ
Ö¶å» ÇòÚ ç¾ì¶ ÁÃñ·¶ çÅ ÷ÖÆðÅ ìðÅîç
ç¯çÅ, B@ éò§ìð (ÜÃòÆð í¹¾ñð)-Çê¿â î¾ñä ç¶ Ö¶å» ÇòÚ ç¾ì¶ ԯ¶ ÁÃñ·¶
çÅ ÷ÖÆðÅ ìðÅîç ÕðÕ¶ æÅäÅ Õ¯àíÅÂÆ ê¹ÇñÃ é¶ îÅîñÅ çðÜ ÕðÕ¶ Á×ñÆ
ÕÅðòÅÂÆ ô¹ð± Õð Çç¾åÆ þÍ ê¹Çñà ù ÇÂà çÆ Ã±ÚéÅ Ö¶å» ÇòÚ çð¾Öå» çÆ
ê¹àÅÂÆ Õðç¶ á¶Õ¶çÅð å¶ ÷îÆé ç¶ îÅñÕ é¶ Çç¾åÆÍ Ã±ÚéÅ ÇîñÇçÁ» ÃÅð ÔÆ
æÅäÅ Õ¯à íÅÂÆ ç¶ ÁËÃ. ÁËÚ. ú. çÇò§çð ÇçØ, âÆ. ÁËÃ. êÆ. Ü×ÜÆå ÇçØ
í×åÅéÅ î½Õ¶ Óå¶ ê¹¾Ü ×Â¶Í ê¹ÇñÃ é¶ î½Õ¶ Óå¶ ê¹¾Ü Õ¶ B þºâ ×ðé¶â, A
ÇêÃå½ñ CAE ì¯ð, F Ç÷§çÅ ÕÅðå±Ã, ÇêÃå½ñ CB ì¯ð, BH Ç÷§çÅ ÕÅðå±Ã, DH
ÕÅðå±Ã C@C ç¶ ìðÅîç ÕðÕ¶ îÅîñÅ çðÜ Õð ÇñÁÅ þÍ êzÅêå ÜÅäÕÅðÆ Áé¹ÃÅð
Çê¿â î¾ñä ç¶ ÇÕÃÅé î¶Üð ÇÃ§Ø ê¹¾åð Ü×ð±ê ÇÃ§Ø é¶ ÁÅêä¶ Ö¶å» ÇòÚ
Öó·ÆÁ» àÅÔñÆÁ» ù á¶Õ¶çÅð Ü×ð±ê ÇÃ§Ø ÃÅìÕÅ Ãðê¿Ú Çê¿â ð¯óÆ Õê±ðÅ (ëðÆçÕ¯à)
ù ò¶Ú Çç¾åÆÁ» Ãé Ü篺 ÖðÆçÆÁ» Ô¯ÂÆÁ» àÅÔñÆÁ» ù ê¹¾àä ñÂÆ á¶Õ¶çÅð
ÁÅêä¶ ÕÇð§ÇçÁ» éÅñ î¶Üð ÇÃ§Ø ç¶ Ö¶å» ÇòÚ àÅÔñÆÁ» ê¹¾à ÇðÔÅ ÃÆ å»
À¹Ã ù ê¹àÅÂÆ ç½ðÅé ÷îÆé Ô¶á Õ¹Þ ÃÅîÅé ç¶ ç¾ì¶ Ô¯ä çÅ êåÅ ñ¾Ç×ÁÅ å»
À¹Ã ù ×½ð éÅñ ç¶Öä Óå¶ ÁÃñ·Å êzåÆå Ô¯ÇÂÁÅ, å» ÇÂà çÆ Ã±Úé» åð¹§å
æÅäÅ Õ¯àíÅÂÆ ê¹Çñà ù Çç¾åÆ ×ÂÆ, ÇÜà Óå¶ ê¹ÇñÃ é¶ åð¹§å ÔðÕå ÇòÚ
ÁÅÀº¹ÇçÁ» À¹Õå ÁÃñ·Å ìðÅîç ÕðÕ¶ ÁÅêä¶ Õì÷¶ ÇòÚ ñË Õ¶ îÅîñÅ çðÜ ÕðÕ¶
Á×ñÆ ÕÅðòÅÂÆ Áð§í Çç¾åÆ þÍ
ÔðîÆå ÇòÇçÁÅðæÆ éÅñ ÃÅÇÔåÕ ÇîñäÆ
î¹ÕåÃð, B@ éò³ìð (ùÖêÅñ ÇÃ³Ø Çã¾ñ¯º, ìñç¶ò ÇÃ³Ø í¿î)-ñ¯Õ-ÃÇÔå ÃíÅ
ñ¾Ö¶òÅñÆ (ðÇÜ:) Ç÷ñ·Å î¹ÕåÃð ò¾ñ¯º ê³ÜÅì ç¶ ÚðÇÚå ôÅÇÂð ÔðîÆå
ÇòÇçÁÅðæÆ éÅñ ÃÅÇÔåÕ ÇîñäÆ ÕðòÅÂÆ ×ÂÆÍ ÇÂà Çòô¶ô ÃÅÇÔåÕ ÃîÅ×î çÆ
êzèÅé×Æ êz¯. ÜÃêÅñ ØÂÆ, ÔðîÆå ÇòÇçÁÅðæÆ, ìñç¶ò î¯Ôÿ», êz¯.
Çô³çðêÅñ ÇóØ, ê¯z. çðôé ÇÃ³Ø ðÅÔƺ, Çêz³ÃÆêñ ìñç¶ò ÇÃ³Ø ÁÅ÷Åç Õð
ðÔ¶ ÃéÍ ÃîÅ×î ç¶ ô¹ð± ÇòÚ ÔðîÆå ÇòÇçÁÅðæÆ é±§ ÃíÅ ò¾ñ¯º ÇÂÕ õ±ìñðå
Õñî í¶à ÕðÕ¶ À¹é·» çÅ ÃéîÅé ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ êz¯. ÜÃêÅñ ØÂÆ é¶ ÔÅ÷ðÆé
éÅñ ÔðîÆå ÇòÇçÁÅðæÆ çÆ ÜÅä êÛÅä ÕðòÅÀ¹ºÇçÁ» ÇÕÔÅ ÇÕ ÔðîÆå
ÇòÇçÁÅðæÆ ÇÂÕ Ü¹ðÁå òÅñÆ ôõÃÆÁå þÍ ÇÂÃ é¶ ê³ÜÅìÆ ÃÅÇÔå Ü×å 鱧 ç¯
ìԹñÆÁ» ÕÅÇò ê¹ÃåÕ» ÒÁÅêä¶ ÇõñÅøÓ Áå¶ ÒÃî¹³çð ì¹ñÅÀ¹ºçÅ þÓ
Çç¾åÆÁ» ÔéÍ ÃîÅ×î ç¶ ç±Ãð¶ ç½ð ÇòÚ Çì¾Õð ÇÃ³Ø Çòï¯×Æ, Õ¶Ãð ÇóØ
ìòÅäÆÁÅ, êz¯. çÅåÅð ÇóØ, êz¯. ÜÃêÅñ ØÂÆ, î¹ÖÇåÁÅð ÇÃ³Ø ìðÅó, èéêå
ðŶ éÅ×êÅñ, Õ¹ñò³å ôð¯åÅ, êz¯. çðôé ÇÃ³Ø ðÅÔƺ, ÃåÆô ì¶çÅ×,
ÚðéÜÆå ÇÃ³Ø î¹ÕåÃð, ÇçÁÅñ ÇÃ³Ø ÇêÁÅÃÅ, ïÔä çÆê Çæ³ç, ðÅÜÆ ÇõÁÅñ
Çøð¯÷ê¹ð, Çêz³ÃÆêñ éÛ¾åð ÇÃ³Ø é±ð, ÇîÃåðÆ ×¹ðçÆê ÇóØ, Çêz³ÃÆêñ
ìñç¶ò ÇÃ³Ø ÁÅ÷Åç Áå¶ Ç×ÁÅéÆ áÅÕð çÅÃ é¶ ÁÅê¯ ÁÅêäÆÁ» ðÚéÅò»
êóÆ·Á»Í ÃîÅ×î ç¶ Á³å ÇòÚ êz¯. çÅåÅð ÇÃ³Ø çÆ ÕÅÇò ê¹ÃåÕ ÒÇ÷³ç×Æ
éÅîÅÓ ñ¯Õ ÃÇÔ ÃíÅ ñ¾Ö¶òÅñÆ ò¾ñ¯º ÇðñÆ÷ ÕÆåÆ ×ÂÆÍ
×¹ð± קzæ ÃÅÇÔì çÆ ÇòÚÅðèÅðÅ Ôð îé¹¾Ö ñÂÆ îÅð× çðôÕ-âÅ. ÃÅìð
î¹ÕåÃð, B@ éò§ìð (ìñç¶ò ÇÃ³Ø í§î, çðçÆ, ðäÜÆå Çã¼ñ¯º)-ô¯zîäÆ
×¹ðç¹ÁÅðÅ êzì§èÕ Õî¶àÆ ç¶ êzèÅé Üæ¶çÅð ÁòåÅð ÇÃ³Ø ç¶ ÁÅç¶ô» éÅñ
ÁÅð§í ÕÆå¶ ×¶ ç¯ ÃÅñ» ÇÃ¾Ö èðî ÁÇèÁËé ê¼åð-ÇòÔÅð Õ¯ðà éÅñ Ãì§èå
Ç÷ñ·Å î¹ÕåÃð, øðÆçÕ¯à Áå¶ Çøð¯÷ê¹ð ç¶ ÇòÇçÁÅðæÆÁ» çÅ ç¯ ð¯÷Å Çòô¶ô
ÃËîÆéÅð ÃæÅéÕ ×¹ð± éÅéÕ ÕÅñÜ ëÅð ×ðñ÷ ÇòÖ¶ ñÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ ÇÂÃ
ÃËîÆéÅð ÇòÚ Õ¯ðÃ ç¶ âÅÇÂðËÕàð âÅ. ÜÃìÆð ÇÃ³Ø ÃÅìð, ô¯zîäÆ Õî¶àÆ ç¶
òèÆÕ ÃÕ¾åð êz¯. ð±ê ÇóØ, ×¹ð± éÅéÕ ç¶ò ï±éÆòðÇÃàÆ Á³ÇîzåÃð 寺 âÅ.
ÜÃÇò³çð Õ½ð Áå¶ âÅ. ܯ׶ôòð ÇÃ³Ø é¶ Õ¯ðà éÅñ Ãì§èå êðÇÚÁ» ìÅð¶ ÁÅê¯
ÁÅêä¶ ÇòÚÅð ç¾Ã¶Í âÅ. ÃÅìð é¶ ÃzÆ ×¹ð± ×̳æ ÃÅÇÔì ÜÆ ç¶ ò¾Ö-ò¾Ö
êÇÔñ±Á» ìÅð¶ ÇòÃæÅð ê±ðòÕ ÜÅäÕÅðÆ Çç³ÇçÁ» ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ×¹ðìÅäÆ çÆ
ÇòÚÅðèÅðŠçÃÅð ç¶ Ôð¶Õ î¹é¾Ö ç¶ ÜÆòé ÇòÚ Ã¹èÅð ÇñÁÅ ÃÕçÆ þ, ÇÜÃ
éÅñ ܹóé çÆ ñ¯ó þÍ êz¯. ð±ê ÇÃ³Ø é¶ ÇÃ¾Ö ðÇÔå îðïÅçÅ ìÅð¶ ç¾ÇÃÁÅ
ÇÕ ÇÂà çÅ ÁÅèÅð ×¹ðìÅäÆ þ Áå¶ ÇÂÔ Ãî¹¼Ú¶ ×¹ð± ×z§æ ò¾ñ¯º êzòÅé
ÕÆåÆ Ô¯ÂÆ þÍ ÇÜà ù ìçñä çÅ ÁÇèÕÅð ÇÕö òÆ ÇÂÕ¾ñ¶ ÇòÁÕåÆ Ü» çÃæÅ
ù± éÔƺ þÍ âÅ. ܯ׶ôòð ÇÃ³Ø é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ×¹ð± ÃÅÇÔìÅé çÅ ÜÆòé Áå¶
ÇþÇÖÁÅò» Ôð¶Õ îé¹¾Ö çÅ îÅð× çðôé Õðé òÅñÆÁ» ÔéÍ âÅ. ÜÃÇò³çð Õ½ð
é¶ êzî¹¼Ö ÇÃ¾Ö Ãð¯å» ìÅð¶ ì¯ñÇçÁ» ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ×¹ðìÅäÆ ù ÃîÞä, ÇüÖ
ÇÂåÔÅÃ, ÇÃ¾Ö ÇÃè»å Áå¶ ÇÃ¾Ö Ã¾ÇíÁÅÚÅð ù ÜÅäé ñÂÆ ÇÂé·» Ãð¯å» çÅ
ÁÇèÁËé ÕðéÅ ÁÇåÁ§å Üð±ðÆ þÍ ÇÂà ÃËîÆéÅð ÇòÚ ÇòÇçÁÅðæÆÁ» 寺 ÇÂñÅòÅ
Çê³ÌÃÆêñ âÅ. ÇîÇÃ÷ å¶Çܳçð Õ½ð èÅñÆòÅñ, òÅÂÆà Çêz³ÃÆêñ Çîà Ãòðé
ôðîÅ, êz¯. ùÖÇò³çð ÇóØ, âÅ. ðÅäÅ ìñÇܳçð Õ½ð, âÅ. îéçÆê Õ½ð, ê̯.
ÇéðîñÜÆå Õ½ð, ê̯. ×¹ðÇì³çð Õ½ð, ê̯. ðÇî³çð Õ½ð, ê̯.êðîÜÆå Õ½ð,
êðÇî³çð ÇÃ³Ø Áå¶ ê¼åð ÇòÔÅð Õ¯ðÃ ç¶ ÕðîÚÅðÆ ×¹ðêzÆå ÇÃ³Ø Áå¶
Õ¹ñò§å ÇÃ³Ø ÁÅÇç ÔÅ÷ð ÃéÍ
Çå³é Ô¯ð Ö¼ìÆÁ» Üæ¶ì³çÆÁ» ÃÅæÆ Ã°ðÜÆå ÇÃ³Ø ë±ñ ç¶ Ô¼Õ ÓÚ Çé¼åðÆÁ»
ÜËå¯, B@ éò³ìð (ô×é ÕàÅðÆÁÅ)-Ö¼ìÆÁ» Çèð» íÅðåÆ ÇÕÃÅé ï±éÆÁé (ÕÌ»åÆÕÅðÆ)
ç¶ Ã±ìÅ êÌèÅé ððÜÆå ÇÃ³Ø ø±ñ çÆ Ç×ÌøåÅðÆ ç¶ Çòð¯è ÇòÚ ÇÔ¼Õ æÅêó
Õ¶ Çé¼åð ðÔÆÁ» ÔéÍ Á¼Ü ÃæÅéÕ éÇÔð± êÅðÕ ÇòÚ Çå³é íðÅåðÆ Üæ¶ì³çÆÁ»
çÆ Ô¯ÂÆ Ã»ÞÆ îÆÇà³³× ù íÅðåÆ ÇÕÃÅé ï±éÆÁé ¶ÕåÅ ê³ÜÅì (âÕ½ºçÅ
×ð°¼ê) ç¶ Ç÷ñ·Å êÌèÅé ÃðìÜÆå ÇÃ³Ø ÁÇܼåÇ×¼ñ, ÇÂéÕñÅìÆ Õ¶ºçð ê³ÜÅì
ç¶ ÁÅ×± å¶ÜÅ ÇÃ³Ø ìð×ÅóÆ Áå¶ ê¶ºâ± î÷ç±ð ï±éÆÁé (îôÅñ) ç¶ ÜÃòÆð
ÇÃ³Ø é¶ òðÕð» ù óì¯èé ÕÆåÅÍ ì°ñÅÇðÁ» é¶ ÃÅø ÇÕÔÅ ÇÕ ÃÅæÆ ë±ñ ù
Ç×ÌøåÅð Õðé Çê¼Û¶ ÃðÕÅð çÆ îéôÅ ÇòÚ Ö¯à ðÇñÁÅ Ô¯ÇÂÁÅ þÍ À°é·» ÇÕÔÅ
ÇÕ ÃðÕÅð îÅúòÅç ÇòÚÅðèÅðÅ ù ÔÀ±ÁÅ ìäÅ Õ¶ ñ¯Õ» ÇòÚ ê¶ô Õð ðÔÆ þÍ À°é·»
ÁÅÇÖÁÅ ÇÕ ÃÅæÆ ë±ñ çÆ Ç×ÌøåÅðÆ ÇòÚÅð» ç¶ êÌ×àÅú çÆ ÁÅ÷ÅçÆ Óå¶
ÇüèÅ ÔîñÅ þ ÇÜà çÆ ÁÃÄ ÇÔ¼Õ á¯Õ Õ¶ Çòð¯èåÅ Õðç¶ Ô» Áå¶ ÃðÕÅð 寺
î³× Õðç¶ Ô» ÇÕ Ü» å» ÃÅæÆ ø±ñ çÆ Çìé·» ôðå ÇðÔÅÂÆ Õð¶ òðéÅ
Ú³Ç×ÁÅóÆ å¯º í»ìó ìäé òÅñ¶ ñ¯Õ ð¯Ô çÅ Ã¶Õ Þ¼ñä ñÂÆ ÇåÁÅð ðÔ¶Í ÁÅ×±Á»
é¶ Ö¶åÆ ÇòÕÅà ì˺ջ ò¼ñ¯º Õð÷ÅÂÆ ÇÕÃÅé» ù øó Õ¶ èóÅ-èó ܶñ·Ä í¶Üä
çÆ ÕÅðòÅÂÆ çÆ ÇéÖ¶èÆ ÕðÇçÁ» ç¯ô ñÅÇÂÁÅ ÇÕ ÇÂÔ Õ³î À°Ã ÃðÕÅð ç¶
ÇÂôÅð¶ Óå¶ Ô¯ ÇðÔÅ þ ܯ ÇÕÃÅé ê¼ÖÆ çî íðé ç¶ øð¶ìÆ çÅÁò¶ ÕðÇçÁ»
éÔÄ æ¼ÕçÆÍ ÁÅ×±Á» é¶ ÇÕÃÅé» ù ÁêÆñ ÕÆåÆ ÇÕ À°Ô ¶ն 寺 Õ³î ñ˺ç¶
ԯ¶ ìËºÕ ÁÇèÕÅðÆÁ» çÅ Çê³â» ÇòÚ òóé Óå¶ ÇØðÅú ÕðéÍ À°é·» ÇÚåÅòéÆ
Çç¼åÆ ÇÕ Ü¶ ì˺ջ òÅÇñÁ» é¶ ÇÕÃÅé» ù ÷ñÆñ Õðé çÅ ÇÂÔ¯ òðåÅðÅ ÜÅðÆ
ð¼ÇÖÁÅ å» Üæ¶ì³³çÆÁ» ç¶ òðÕð Ö¶åÆ ÇòÕÅà ì˺ջ Á¼×¶ èðé¶ ñÅÀ°ä ñÂÆ
îÜì±ð Ô¯ä×¶Í îÆÇà³× ÓÚ î³çð ÇÃ³Ø ÃðÅò», çÇò³çð ÇÃ³Ø ð¯îÅäÅ Áñì¶ñ
ÇóØ, ÇÂÕìÅñ ÇÃ³Ø Çìôé³çÆ, ÜÃî¶ñ ÇÃ³Ø ÜËå¯, å¶Ü ÇÃ³Ø ÁÇܼåÇ×¼ñ,
êðîÜÆå ÇÃòÆÁ», ÕÅÕÅ ÇÃ³Ø Õ¯àÕê±ðÅ, ì±àÅ ÇóØ, ð±ê ÇóØ, ñÖòÆð
ÇóØ, Ôðé¶Õ ÇÃ³Ø å¶ ê̶î ÇÃ³Ø é¶ òÆ ÁÅêä¶ ÇòÚÅð ð¼Ö¶Í
ÇìÜñÆ çÅ ìçñ ìä¶ Ã¯ñð òÅàð ê¿ê òÆ ìçñ¶ ÔÅñå» çÆ í¶à Úó·¶
ìÇá§âÅ, B@ éò§ìð (Õ§òñÜÆå ÇÃ§Ø Çþè±)- ðÅÜ ç¶ ÇÕÃÅé» ù ÷îÆé çÆ
ÇçÚÅÂÆ ñÂÆ ÇìÜñÆ çÆ ÇÕ¾ñ·å Áå¶ ÇìÜñÆ ÖðÇÚÁ» 寺 Û¹àÕÅðÅ ÇçòÅÕ¶
ïð À±ðÜÅ ðÅÔÆ î¹øå Ö¶å» çÆ ÇçÚÅÂÆ Õðé çÆ ï¯Üé» Ô½ñÆ-Ô½ñÆ ìçñ¶
ÔÅñå» çÆ í¶ºà Úó· Õ¶ ÁÅÖðÆ ÃÅÔ» Óå¶ ê¹¾Ü Ú¾¹ÕÆ þÍ Õ¶ºçð Áå¶ ðÅÜ
ÃðÕÅð ò¾ñ¯º ÃìÇÃâÆÁ» ç¶ Õ¶ ÇÕÃÅé» ù À¹åôÅÇÔå Õðé òÅñÆ À¹Õå ï¯ÜéÅ
ÇòÚ åÕéÆÕÆ ÕîÆÁ» Áå¶ ÷îÆé çÆÁ» ìçñÆÁ» ÔÅñå» Áå¶ êzíÅòôÅñÆ ã§× éÅñ
ñÅ×± éÅ Ô¯ä ÕðÕ¶ ÇÕÃÅé» çÅ ÇÂà ï¯ÜéŠ寺 ÕðÆì-ÕðÆì î¯Ô í§× Ô¯ä
ñ¾×Å ÔËÍ ê¿ÜÅì À±ðÜÅ ÇòÕÅà ¶ܧÃÆ ê¶âÅ ò¾ñ¯º ÇÕÃÅé» ù øÃñ» çÆ
ÇçÚÅÂÆ ç¶ Ã êËçÅ Ô§ç¶ ÇìÜñÆ Ã§Õà 寺 Û¹àÕÅðÅ ÇçòÅÀ¹ä ñÂÆ Áå¶
ÇçÚÅÂÆ çÆ ÷ð±ðå ù ê±ðÅ Õðé ñÂÆ ÕðÆì çÔÅÕÅ êÇÔñ» ðÅÜ ÇòÚ Ã½ð À±ðÜÅ
òÅñ¶ ê¿ê» ù ñ×ÅÀ¹ä çÆ êzÇÕÁÅ ô¹ð± ÕÆåÆ ×ÂÆ ÃÆÍ Ã±åð» Áé¹ÃÅð ÃÅñ
B@@@-B@@A çÅ ÇÂà ï¯ÜéÅ ç¶ ô¹ð±ÁÅåÆ Ã Õ¶ºçð ÃðÕÅð ò¾ñ¯º êÇÔñ»
ïñð òÅàð ê¿ê Óå¶ B ñ¾Ö 寺 òÆ ò¾è Áå¶ F@ Ô÷Åð ð¹ê¶ çÆ ÃìÇÃâÆ ðÅÜ
ÃðÕÅð é¶ Çç¾åÆ ÜçÇÕ ìÅÕÆ ðÅôÆ Ãì§Çèå ÇÕÃÅé é¶ ç¶äÆ ÃÆÍ ÇÂà ï¯ÜéÅ ù
ÇÕÃÅé» é¶ ÃìÇÃâÆ ò¾è Ô¯ä ÕðÕ¶ êÇÔñ¶ êÇÔñ Ö±ì ÁêéÅÇÂÁÅ Áå¶ E@@ ê¿ê
ðÅÜ ÇòÚ ÃæÅÇêå ÕÆå¶ ×Â¶Í ÃÅñ B@@B-@C ÇòÚ G@@ ê¿ê ñ×Ŷ ׶
B@@C-B@@D ÇòÚ Õ¶ºçð ÃðÕÅð ò¾ñ¯º ÇÂà Óå¶ Çç¾åÆ Ü»çÆ ÃìÇÃâÆ Óå¶ íÅðÆ
Õà½åÆ ÕðÇçÁ» ÃìÇÃâÆ çÆ ðÅôÆ ÇòÚ íÅðÆ Õà½åÆ Õð Çç¾åÆ ÇÜà éÅñ ÇÕÃÅé»
çÆ ÇÂà ï¯ÜéŠ寺 ÇçñÚÃêÆ òÆ Ø¾àä ñ¾×Æ Õ¹Þ ÕÅðé» ÕðÕ¶ À¹Õå ÃÅñ» ÇòÚ
Õ¶ºçð ò¾ñ¯º êËÃÅ òÆ éÔÆ ÁÅÇÂÁÅ ÇÜà éÅñ ê¿ê ñ×ÅÀ¹ä çÆ î¹ÇÔ§î ÇòÚ òÆ
Öó¯å ÁÅ ×ÂÆÍ î¯à¶ å½ð Óå¶ Ôð ÃÅñ Õ¶ºçð ò¾ñ¯º ÜÅðÆ ÃìÇÃâÆ ÇòÚ ÕÆåÆ
Ü»çÆ Õà½åÆ Áå¶ ðÅÜ ÇòÚ Ççé êzåÆ Ççé ԶỠÜÅ ÇðÔÅ êÅäÆ ç¶ ê¾èð Áå¶
êÇÔñ» ñ×Ŷ ÇÂé·» ïñð òÅàð ê¿ê» ç¶ Õñê¹ðÇ÷Á» çÆ ñ¯óƺçÆ ç¶ÖíÅñ Áå¶
ÃÅí çíÅñ Ö¹ä¯ ÇÂÔ ï¯ÜéÅ ìÔ¹åÆ ÕÅðÅ×Åð éÅ ÃÅìå Ô¯ Õ¶ ÇÕÃÅé» ÇòÚ
ñ¯ÕÇêzÁÅ éÔƺ ìä ÃÕÆ Í Ã±åð» Áé¹ÃÅð ÇÂà ï¯ÜéÅ åÇÔå ðÅÜ ÇòÚ ÇêÛñ¶
ÃÅñ» ÇòÚ ñ×Ŷ ׶ ÕðÆì AHE@ ê¿ê» ÇòÚ¯º BB@ ê¿ê ò¾Ö-ò¾Ö ÕÅðé» ÕðÕ¶
Õ§î Õðé 寺 ÁÃîð¾æ Ô¯ îÇÔ÷ ô¯ÁêÆà ìäÕ¶ ðÇÔ ×¶ ÔéÍ ÇòíÅ×Æ Ã±åð»
Áé¹ÃÅð ÇÕÃÅé» ù ïð À±ðÜÅ ç¶ ï§åð» êzåÆ î¹ó 寺 À¹åôÅÔå Õðé ñÂÆ
ÇÂö êzÕÅð çÆ ÇÂÕ éòƺ ï¯ÜéÅ ÇåÁÅð ÕÆåÆ þ ÇÜà åÇÔå Ô¹ä ïÁÅÇÂñ
Õ§÷ðò¶ôé ÇòíÅ× ò¾ñ¯º ïñð òÅàð ê¿ê» ù å¹êÕÅ ÇçÚÅÂÆ ñÂÆ òðåä ñÂÆ
ÃìÇÃâÆ ç¶ä çÆ ï¯ÜéÅ ÇåÁÅð ÕÆåÆ þ ÇÜà éÅñ ÇÜæ¶ Ã¯ð À±ðÜÅ çÅ íðò»
À¹êï¯× ÕðÕ¶ ÇçÚÅÂÆ ÕÆåÆ ÜÅ ÃÕ¶×Æ À¹æ¶ Õ¹¾Þ Ô¾ç å¾Õ ÇÕÃÅé» ù
ÇçÚÅÂÆ ñÂÆ ÇìÜñÆ Óå¶ ÇéðíðåÅ éÔƺ ð¾ÖäÆ êò¶×ÆÍ Ü¶Õð ÇÂÔ ÃÕÆî Õ¶ºçð
Áå¶ ðÅÜ ÃðÕÅð òñ¯º çÜÆç×Æ éÅñ ñÅ×± ÕÆåÆ Ü»çÆ å» ÇÕÃÅé» ç¶ Ö¶åÆ
ñÅ×å õðÇÚÁ» ÇòÚ Õà½åÆ ÁÅÀ¹ä ÕðÕ¶ À¹é·» çÆ ÁÅðÇæÕåÅ î÷ì±å Ô¯äÆ ÃÆ
êð åÕéÆÕÆ ÖÅîÆÁ» Áå¶ é÷ðÁ§çÅ÷Æ ÕðÕ¶ ÇÂÃç¶ ìÔ¹å¶ ÃÅðÇæÕ ÇþචéÔƺ
ÇéÕñ ÃÕ¶Í
ÇÕÃÅé Üæ¶ì§çÆÁ» ò¾ñ¯º Ç×zëåÅðÆÁ» çÅ Çòð¯è Õðé çÅ ÁËñÅé
ìð¶àÅ, B@ éò§ìð (Çòô¶ô êzåÆÇéè)- íÅðåÆ ÇÕÃÅé ïÈéÆÁé (¶ÕåÅ) ìñÅÕ
ì¹ãñÅâÅ çÆ îÆÇà§× ìñÅÕ êzèÅé ñÛîä ÇÃ§Ø Ú¾Õ ÁñÆô¶ð çÆ êzèÅé×Æ Ô¶á
Ô¯ÂÆ, ÇÜà ÇòÚ ÇÕÃÅé» çÆÁ» Õð÷¶ ç¶ Ãì§è ÇòÚ òÅð§à ñË Õ¶ ÕÆåÆÁ» ÜÅ
ðÔÆÁ» Ç×zëåÅðÆÁ» çŠקíÆð é¯Çàà ñËºç¶ Ô¯Â¶ çØðô å¶÷ Õðé çÅ ëËÃñÅ
ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ îÆÇà§× ÇòÚ ìñÅÕ îÅéÃÅ ç¶ êzèÅé îÇÔ§çð ÇÃ§Ø íËäÆìÅØÅ å¶
Ç÷ñ·Å Çò¾å ÃÕ¾åð ÇÂÕìÅñ ÇÃ§Ø îÅéÃÅ Çòô¶ô å½ð Óå¶ ê¹¾Ü¶Í îÆÇà§× ù
çì¯èé ÕðÇçÁ» îÇÔ§çð ÇÃ§Ø ÇçÁÅñê¹ðÅ é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ ÇÂÕ êÅö ÃÇÔÕÅðÆ
ì˺ջ ç¶ ÁÇèÕÅðÆ Õð¯ó» çÅ ×ìé Õð Çç§ç¶ Ôé å¶ ÇÕÃÅé» ù êÈðÅ Õð÷Å òÆ
éÔƺ Çîñ ÇðÔÅ å¶ Çé¾ñ ÖÅå¶ òÅñ¶ ÇÕÃÅé» ù òÆ éÕç Õð÷¶ å¶ ÖÅç 寺
ÜòÅì Çîñ ü¾ÕÅ þ, ÇÜà ù ñË Õ¶ Ç÷ñ·Å ê¾èð Óå¶ ÷¯ðçÅð çØðô Çò¾ÇãÁÅ
ÜÅò¶×ÅÍ îÆÇà§× ÇòÚ BF éò§ìð ù Çê¿â ÔÅÕîòÅñÅ ç¶ ÇÕÃÅé çÆ Ô¯ ðÔÆ
Õ¹ðÕÆ çÅ ÷ìðçÃå Çòð¯è Õðé çÅ ëËÃñÅ ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ îÆÇà§× ÇòÚ ÃÈìÅ Õî¶àÆ
î˺ìð Õ¹ñò§å ÇÃ§Ø ÇÕôé×ó·, Ç÷ñ·Å îÆå êzèÅé ×¹ðܧà ÇÃ§Ø î§ØÅäÆÁ»,
çðôé ÇÃ§Ø ×¹ðé¶ Õñ», ðÅîëñ ÇÃ§Ø ìÔÅçðê¹ð, ñÅí ÇÃ§Ø ìð¶àŠ寺
ÇÂñÅòÅ ç¯ çðÜé ç¶ ÕðÆì Çê¿â ÇÂÕÅÂÆÁ» ç¶ ÁÔ¹ç¶çÅð ôÅÇîñ ԯ¶Í
îé¹¾Ö ù Ôð¶Õ èðî çÅ ÃÇåÕÅð ÕðéÅ ÚÅÔÆçË-ìñÜÆå ÇÃ³Ø õÅñÃÅ
î³âÆ ìðÆòÅñÅ, B@ éò³ìð (Çéðí¯ñ ÇóØ)-Òèðî ÃÅù ÁÅêÃÆ êz¶î íÅòéÅ Áå¶
íÅÂÆÚÅð¶ éÅñ ðÇÔäÅ ÇÃÖÅÀ¹ºçÅ þ Áå¶ èðî ç¶ ÁÅèÅð Óå¶ ò³âÆÁ»
êÅÀ¹äÆÁ» ÃðÅÃð ×ñå þÍ îé¹¾Ö ù Ôð¶Õ èðî çÅ ÃÇåÕÅð ÕðéÅ ÚÅÔÆçÅ þ Áå¶
ÇÕö éÅñ òÆ òËð Çòð¯è éÔƺ ð¾ÖäÅ ÚÅÔÆçÅÍÓ ÇÂé·» ÇòÚÅð» çÅ êz×àÅòÅ
ìÅìÅ ìñÜÆå ÇÃ³Ø õÅñÃÅ çÅç± òÅñ¶ ÃÅÇÔì é¶ î³âÆ ìðÆòÅñÅ ÇòÚ Ô¯Â¶
èÅðÇîÕ ÃîÅ×î ç½ðÅé ñ¯Õ» ù óì¯èé ÕðÇçÁ» ÇÕÔÅÍ À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ îé¹¾Ö
ù ÇÕðå ÕðéÆ ÚÅÔÆçÆ þ Áå¶ ÇîÔéå, ñ×é éÅñ î³Ç÷ñ ù ÁÅÃÅéÆ éÅñ êÅÇÂÁÅ
ÜÅ ÃÕçÅ þÍ À¹é·» ñ¯Õ» ù ÇÕÔÅ ÇÕ ÃÅù ×¹ð± ÃÅÇÔìÅé ç¶ ÇçÖŶ ðÃå¶ Óå¶
Ú¾ñäÅ ÚÅÔÆçÅ þÍ À¹é·» éÇôÁ» Áå¶ íð±ä Ô¾ÇåÁÅ Áå¶ Ô¯ð ÃîÅÇÜÕ
Õ¹ðÆåÆÁ» Çòð¹¾è ñ¯Õ» ù ÜÅ×ð±Õ ÕÆåÅÍ ÇÂÔ ÃîÅ×î ×¹ð± ôìç ÕÆðåé Õî¶àÆ
Ãî±Ô ÃÅè ó×å Áå¶ ÇÂñÅÕÅ ÇéòÅÃÆ ìðÆòÅñÅ ç¶ ÃÇÔï¯× éÅñ ÕðòÅÇÂÁÅ
Ç×ÁÅÍ ÇÂà Ã ×¹ð± ÕÅ ¦×ð òÆ Áå¹¾à òðåÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ
Ãðê³Ú ÜÃêÅñ ÇÃ³Ø ç¶ Á³Çåî óÃÕÅð Ã ò¼âÆ Ç×äåÆ ÓÚ ñ¯Õ ÔÅ÷ð ԯ¶
øðÆçÕ¯à, B@ éò³ìð (×°ðîÆå ÇóØ)-é×ð ðèÅð àð¼Ãà, øðÆçÕ¯à ç¶ Ú¶ÁðîËé
êðîì³Ã ÇÃ³Ø ì³àÆ ð¯îÅäÅ ç¶ ÚÅÚÅ Ã: ÜÃêÅñ ÇÃ³Ø ð¯îÅäÅ Ãðê³Ú, â¼×¯
ð¯îÅäÅ ç¶ Á³åî óÃÕÅð Ã Á¼Ü ÇÂñÅÕ¶ ç¶ éÅîòð ñ¯Õ ò¼âÆ Ç×äåÆ ÇòÚ
ôÅîñ Ô¯Â¶Í ÇÂÕ ÂÆîÅéçÅð Áå¶ çñ¶ð ÇòÁÕåÆ ò¼Ü¯º ÜÅä¶ Ü»ç¶ Ã: ÜÃêÅñ
ÇÃ³Ø ÇêÛñ¶ Õ°Þ îÔÆÇéÁ» 寺 Õ˺Ãð éÅÿ ìÆîÅð Ãé å¶ Õ¼ñ· À°é·» çÅ ç¶Ô»å
Ô¯ Ç×ÁÅÍ ôÅîñ ԯ¶ ÁÅ×±Á» ÇòÚ ÃÆéÆÁð ÁÕÅñÆ ÁÅ×± Ôðì³Ã ÇÃ³Ø ð¯îÅäÅ,
Ç÷ñ·Å Üæ¶çÅð îéåÅð ÇÃ³Ø ìðÅó, åõå ÃÌÆ êàéÅ ÃÅÇÔì ç¶ êÌèÅé îÇÔ³çð
ÇÃ³Ø ð¯îÅäÅ, Ç÷ñ·Å ï¯ÜéÅ Õî¶àÆ ç¶ Ú¶ÁðîËé ñÖìÆð ÇÃ³Ø ÁðÅÂÆÁ» òÅÿÅ,
ÁËâò¯Õ¶à êðîÜÆå ÇÃ³Ø ìðÅó, ÁËâò¯Õ¶à ܯÇ׳çð ÇÃ³Ø ìðÅó, ÔðÜÆå ÇóØ
í¯ñ±òÅÿÅ, Õðî ÇÃ³Ø èÅÿÆòÅñ, é×ð Õ½ºÃñ, Õ¯àÕê±ðÅ ç¶ êÌèÅé ìÆìÆ
êðîÜÆå Õ½ð Çã¼ñ¯º Áå¶ À°é·» ç¶ êåÆ ÁîðÜÆå ÇÃ³Ø Çã¼ñ¯º, Õ½ºÃñð ×°ðç¶ò
ÇÃ³Ø é³ìðçÅð, ÃÅìÕ ô̯îäÆ Õî¶àÆ î˺ìð ìÆìÆ ×°ðç¶ò Õ½ð, ÃÅìÕ Ç÷ñ·Å
Õ»×ðà êÌèÅé ðÇð³çð Õ°îÅð ×°êåÅ, ÃÅìÕ Õ½ºÃñð ìñÜÆå ÇÃ³Ø ×¯ðÅ, ìñÅÕ
óîåÆ î˺ìð Ç׳çðÜÆå ÇÃ³Ø Ã¶Ö¯º, ÃÅìÕÅ î³âñ ÇÃÇÖÁÅ ÁøÃð ×°ðç¶ò
ÇÃ³Ø ìÅìÅ Áå¶ Ô¯ð êåò³å¶ ôÅîñ ÃéÍ
ê³Çâå ç½ñå ðÅî ìÅÔîä òÅñÅ çÅ Á³Çåî óÃÕÅð
Õ¯àÕê±ðÅ, B@ éò³ìð (î¶ØðÅÜ)-Çê³â ìÅÔîä òÅñÅ ç¶ Á×»Ôòè± ÇÕÃÅé
êÇðòÅð éÅñ Ãì³èå Á³ÇîÌåñÅñ ôðîÅ ÃÅìÕÅ Ãðê³Ú, çðôéêÅñ ôðîÅ, ðÇð³çð
ôðîÅ å¶ ÜÃêÅñ ôðîÅ ç¶ ÃÇåÕÅðï¯× ÇêåÅ ê³âå ç½ñå ðÅî (IF) çÆ ìÆåÆ
ðÅå óֶê ìÆîÅðÆ å¯º ìÅÁç î½å Ô¯ ×ÂÆÍ ê³âå ç½ñå ðÅî é¶ ÃÅðÆ Ç÷³ç×Æ
Ãõå ÇîÔéå ÕðÕ¶ ÁÅêä¶ êÇðòÅð ù Ôð õ¶åð ÇòÚ åð¼ÕÆ çÆÁ» ì°ñ³çÆÁ» Óå¶
ê°ÚÅÇÂÁÅÍ Á¼Ü Çê³â çÆ ôîôÅéØÅà ÇòÖ¶ À°é·» çÅ Á³Çåî óÃÕÅð Õð Çç¼åÅ
Ç×ÁÅÍ ÇÂà î½Õ¶ ÁÅÃ-êÅÃ ç¶ Çê³â» ç¶ Ãðê³Ú, ê³Ú, ðÅÜÃÆ ôõÃÆÁå» Áå¶
Çðôå¶çÅð ìÔ°å ò¼âÆ Ç×äåÆ ÇòÚ ÇÂռᶠԯ¶, ÇÜé·» ÇòÚ ÃÅìÕÅ î³åðÆ À°Çê³çð
Õ°îÅð ôðîÅ, îÅðÕÆà Õî¶àÆ ç¶ ÃÅìÕÅ Ú¶ÁðîËé îÔÅôÅ ñÖò³å ÇÃ³Ø ìðÅó,
ÃÕ¼åð Õ°ñìÆð ÇÃ³Ø î¼åÅ, ÃÆéÆÁð Õ»×ðà é¶åÅ ÇÃÕ³çð ÇÃ³Ø îó·ÅÕ, î¯Ôé
ñÅñ êñåÅ, ×°ðÇç¼åÅ ÇÃ³Ø ÃðÅò» å¶ Õ¶òñ ÇÃ³Ø ãËêÂÆ, Õ½ºÃñð ðå³åð
ܯôÆ, ÃÅìÕÅ Õ½ºÃñð Õ³òñçÆê ÇÃ³Ø í°¼ñð, ðòÆðÅÜ ÇçúóÅ, Áîð ÇóØ
ÇòðçÆ, Õ°¼ÕÆ Ú¯êóÅ å¶ çðôé ñÅñ ×ÅÜÅ, Ãðê³Ú Õ°ñçÆê ÇÃ³Ø òÇó³×,
ìñÇò³çð ÇóØ, ÃÅìÕÅ Ãðê³Ú ìضñ ÇÃ³Ø Çã¼ñ¯º, ÇÕô¯ðÆ ñÅñ, ÇçñÜÆå
ÇÃ³Ø ÚÇÔñ, ÃÅìÕÅ î°¼Ö ÁÇèÁÅêÕ ×°ðçÅà ðÅî ôðîÅ, èðîêÅñ ôðîÅ, ÃÅìÕÅ
ðêðâ˺à çðôéêÅñ ôðîÅ, Õî»â˺à ìÆ. ÁËÃ. ÁËø. ôÅî ñÅñ ôðîÅ, ×°ððÅÜ
ÇÃ³Ø ÇòðÕ, ê³: Ü×çÆô êÌôÅç, ìñÅÕ Ã³îåÆ î˺ìð îñÕÆå ÇóØ, ðÇð³çð
î¯Ôé ܯôÆ, ÁîðÜÆå ôðîÅ Áå¶ ð¯÷Æ ôðîÅ Ãî¶å Áé¶Õ» êåò³å¶ ÇòÁÕåÆ ÔÅ÷ð
ÃéÍ
é½òƺ êÅåôÅÔÆ ç¶ ôÔÆçÆ ê¹ðì Ãì§èÆ é×ð ÕÆðåé ÃÜÅÇÂÁÅ
ì¹ãñÅâÅ, B@ éò§ìð (ðÅÔÆ)- é½ò¶º êÅåôÅÔ ÃzÆ ×¹ð± å¶× ìÔÅçð ÜÆ ç¶
ôÔÆçÆ ×¹ðê¹ðì ç¶ Ãì§è ÓÚ ÇÂ毺 ç¶ ì¾Ã Á¾â¶ é÷çÆÕ êÅåôÅÔÆ é½òƺ ç¶
×¹ðç¹ÁÅðÅ ÃÅÇÔì çÆ Ã§×å ò¾ñ¯º Áñ½ÇÕÕ é×ð ÕÆðåé ÃÜÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ ÃzÆ
×¹ð± ×z§æ ÃÅÇÔì ÜÆ çÆ Ûåð ÛÅÇÂÁÅ Ô¶á ê¿Ü ÇêÁÅÇðÁ» çÆ Á×òÅÂÆ Ô¶á
ÃÜŶ ÇÂà é×ð ÕÆðåé î½Õ¶ ÃæÅéÕ ðÅ×Æ ÜæÅ íÅÂÆ çñÜÆå ÇÃ§Ø å¯º ÇÂñÅòÅ
Üæ¶çÅð Ãð±ê ÇÃ§Ø ÃzÆ Á§ÇîzåÃð ÜÆ ç¶ ãÅâÆ Üæ¶ é¶ ôÔÆçÆ òÅð» ùäÅ Õ¶
ç×å» ù ÇéÔÅñ ÕÆåÅÍ ÕÅðöòÅ òÅñ¶ ìÅìÅ Ö÷ÅéÅ ÇÃ§Ø Áå¶ ×¹ð±Øð êzì§èÕ
Õî¶àÆ êzèÅé Ç×ÁÅé ÇÃ§Ø Ç×¾ñ é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ BA Áå¶ BB éò§ìð ù êzÇþè
ÇòçòÅé çå ìÅìÅ ìñÜÆå ÇÃ§Ø çÅç± ÃÅÇÔì òÅñ¶ ò¾ñ¯º ×¹ðîÇå ÇòÚÅð» Áå¶
ÕÆðåé çÆòÅé ÃÜŶ ÜÅä×¶Í Á¾Ü ç¶ é×ð ÕÆðåé ç½ðÅé êz¶î ÇÃ§Ø ç¯çóÅ,
êðîÜÆå ÇÃ§Ø Áé¶ÜÅ, Ôðé¶Õ ÇçØ, îÆÔ» ÇçØ, ÁÜËì ÇÃ§Ø Áå¶ ðäÜÆå ÇçØ
寺 ÇÂñÅòÅ ÃzÆ ×¹ð± å¶× ìÔÅçð êìÇñÕ ÃÕ±ñ å¶ ÁÅçðô êìÇñÕ ÃÕ±ñ ç¶
ì¾ÇÚÁ» çÅ Çòô¶ô ÃÇÔï¯× ÇðÔÅÍ
Õ¶ºçðÆ Ü¶ñ· ÓÚ ÔòÅñÅåÆ Õ¯ñ¯º A@ ×zÅî ÁøÆî Áå¶ éôÆñÆ çòÅÂÆ ìðÅîç
ìÇá§âÅ, B@ éò§ìð (×¹ðå¶Ü ÇÃ§Ø Çþè±)- ÃæÅéÕ Õ¶ºçðÆ Ü¶ñ· ÇòÚ ì§ç
ÔòÅñÅåÆ Õ¯ñ¯º íÅðÆ îÅåðÅ ÇòÚ éôÆñÆÁ» çòÅÂÆÁ» ìðÅîç Ô¯ä çÆ Ã±ÚéÅ
ÇîñÆ þÍ êzÅêå ÜÅäÕÅðÆ Áé¹ÃÅð çÇò§çð ÇÃ§Ø ê¹¾åð Õ¶Ãð ÇÃ§Ø òÅÃÆ ×¹ðî
æÅäÅ â¶Ôñ¯º Ç÷ñ·Å «ÇèÁÅäÅ ò¾Ö-ò¾Ö èÅðÅò» ÁèÆé çðÜ Õ¶Ã ÇòÚ Õ¶ºçðÆ
ܶñ· ìÇá§âÅ ÇòÖ¶ ì§ç þÍ À¹Õå ÕÇæ¾å ç¯ôÆ ù Õ¾ñ· î¹ñÅÕÅå Õðé Ã
Õ¯ÂÆ éôÆñÆÁ» çòÅÂÆÁ» ç¶ Ç×ÁÅ ÇÜÃù À¹Ô ܶñ· Á§çð ÇñÜÅä çÆ Õ¯Çôô Õð
ÇðÔÅ ÃÆÍ Ü¶ñ· ùêðâ§à ùÇð§çðêÅñ ÇÃ§Ø é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ î¹ñÅÕÅå 寺
ìÅÁç Ü篺 çÇò§çð ÇÃ§Ø çÆ åñÅôÆ ñÂÆ å» À¹Ã Õ¯ñ¯º DH ôÆôÆÁ» éôÆñÆÁ»
ׯñÆÁ» Áå¶ A@ ×zÅî ÁëÆî ìðÅîç Ô¯ÂÆÍ Õ¯åòÅñÆ ê¹ÇñÃ é¶ Ü¶ñ· ùêðâ§à
ç¶ ÇìÁÅé» ç¶ ÁÅèÅð Óå¶ À¹Õå ÕÇæ¾å ç¯ôÆ ÇÖñÅø íÅðåÆ ç§âòÅñÆ çÆ èÅðÅ
AH, BB, FA, HE ÁËé.âÆ.êÆ.ÁËÃ. ÁËÕà åÇÔå îÅîñÅ çðÜ Õð ÇñÁÅ þÍ ê¹ÇñÃ
Õ¾ñ· ܶñ· ÇòÚ ÔòÅñÅåÆÁ» ù Çîñä ÁŶ ñ¯Õ» çÅ ÇðÕÅðâ ñË Õ¶ ÇÂÔ Ü»Ú
Õð ðÔÆ þ ÇÕ ÕÇæ¾å ç¯ôÆ ù éôÆñÆÁ» çòÅÂÆÁ» ÇÕÃé¶ Çç¾åÆÁ» ÃéÍ
G ì¯ðÆÁ» Ú±ðÅ ê¯Ãå Ãî¶å Ç×zøåÅð : Á˺àÆ éÅðÕ¯ÇàÕ Ã˵ñ é¶ Çê¿â îñ±ÕÅ
ç¶ ç¯ ÇòÁÕåÆÁ» ù þå ì¯ðÆÁ» Ú±ðÅ ê¯Ãå Ãî¶å Ç×zøåÅð ÕÆåÅ þÍ êzÅêå
ÜÅäÕÅðÆ Áé¹ÃÅð Á˺àÆ éÅðÕ¯ÇàÕ Ã˵ñ ç¶ Ãì ǧÃêËÕàð ×¹ðçÆê ÇÃ§Ø é¶
ÁÅêäÆ ê¹Çñà êÅðàÆ Ãî¶å Çê¿â îñ±ÕÅ ç¶ ìÅÔðñ¶ êÅö éÅÕÅ ñ×ÅÇÂÁÅ
Ô¯ÇÂÁÅ ÃÆ ÇÕ Á¾×¶ 寺 ÁÅ ðÔ¶ ÃÕ±àð ÃòÅð» ù ð¯Õ Õ¶ åñÅôÆ ñÂÆ å»
À¹é·» Õ¯ñ¯º ç¯ ì¯ðÆÁ» Ú±ðÅ ê¯Ãå ìðÅîç Ô¯ÇÂÁÅÍ ç¯ò» ç¯ôÆÁ» çÆ ôéÅÖå
çðôé ÇÃ§Ø ê¹¾åð Çî¾á± ÇÃ§Ø Áå¶ ñÅí ÇÃ§Ø ê¹¾åð ð±ê ÇÃ§Ø òÅÃÆÁÅé îñ±ÕÅ
òܯº Ô¯ÂÆÍ Ãì ǧÃêËÕàð ×¹ðçÆê ÇÃ§Ø é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ê¹¾ÛÇ×¾Û ç½ðÅé
ÕÇæ¾å ç¯ôÆÁ» é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ À¹é·» ê¿Ü ì¯ðÆÁ» Ú±ðÅ ê¯Ãå Ô¯ð Øð ÇòÚ «ÕÅ
Õ¶ ð¾ÇÖÁÅ þ ÇÜé·» çÆ ÇéôÅéç¶ÔÆ Òå¶ ê¿Ü ì¯ðÆÁ» Ú±ðÅ ê¯Ãå Ô¯ð ìðÅîç
ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ ç¯ò» ÇÖñÅø ê¹ÇñÃ é¶ æÅäÅ ÇçÁÅñê¹ðÅ ÇòÚ íÅðåÆ ç§âòÅñÆ çÆ
èÅðÅ AE, FA, HE ÁËé.âÆ.êÆ. ÁËÃ. ÁËÕà åÇÔå îÅîñÅ çðÜ Õð ÇñÁÅ þÍ
éôÆñÆÁ» çòÅÂÆÁ» Ãî¶å Ç×zøåÅð : ê¹ÇñÃ é¶ ÇÂÕ ÇòÁÕåÆ ù íÅðÆ îÅåðÅ
éôÆñÆÁ» çòÅÂÆÁ» Ãî¶å Ç×zøåÅð ÕÆåÅ þÍ êzÅêå ÜÅäÕÅðÆ Áé¹ÃÅð ç×å
ê¹ÇñÃ ç¶ Ãì ǧÃêËÕàð î¹ÖÇåÁÅð ÇÃ§Ø òñ¯º ìÇá§âÅ-â¾ìòÅñÆ ð¯â Óå¶
Çê¿â ܾÃÆ ìÅ× òÅñÆ é¶ó¶ éÅÕÅ ñ×ÅÇÂÁÅ Ô¯ÇÂÁÅ ÃÆÍ ê¹ÇñÃ é¶ Á¾×¶ 寺
ÁÅ ðÔ¶ ÇÂÕ ô¾ÕÆ ÇòÁÕåÆ ù ð¯Õ Õ¶ åñÅôÆ ñÂÆ å» À¹Ã Õ¯ñ¯º BH ôÆôÆÁ»
ðËÃÕÅø ìðÅîç ÕÆåÆÁ»Í ÕÇæ¾å ç¯ôÆ çÆ ôéÅÖå ççÆê Õ¹îÅð ê¹¾åð îéôÅ
ðÅî òÅÃÆ ìÅìÅ çÆê ÇÃ§Ø é×ð ìÇá§âÅ òܯº Ô¯ÂÆÍ ê¹ÇñÃ é¶ À¹Ã ÇÖñÅø
íÅðåÆ ç§âòÅñÆ çÆ èÅðÅ DB@, AE (B) ÁÅÂÆ.ÁËî. ÁËÕà AGEF åÇÔå îÅîñÅ
çðÜ Õð ÇñÁÅ þÍ ê¹Çñà ñåð» Áé¹ÃÅð ÕÇæ¾å ç¯ôÆ é½ÜòÅé» ù éôÆñÆÁ»
çòÅÂÆÁ» ò¶Úä çÅ è§çÅ ÕðçÅ þ Áå¶ À¹Õå éôÆñÆ çòÅÂÆ À¹Ô â¾ìòÅñÆ î§âÆ
寺 ñË Õ¶ ÁÅ ÇðÔÅ ÃÆ ÇÜÃù Á¾×¶ îÇԧ׶ íÅÁ Óå¶ ò¶ÇÚÁÅ ÜÅäÅ ÃÆÍ
ôðÅì êÆä ñÂÆ êËö éÅ ç¶ä Óå¶ Õ¹¾àîÅð : ôðÅì êÆä ñÂÆ êËö éÅ ç¶ä Óå¶
Õ¹Þ é½ÜòÅé» é¶ ÇÂÕ ÇòÁÕåÆ ù Õ¹¾à-Õ¹¾à Õ¶ ÷õîÆ Õð Çç¾åÅÍ ê¹Çñà ù
Çç¾åÆ ÇôÕÅÇÂå ÇòÚ ×½ðò ôðîÅ ê¹¾åð ôÅî ñÅñ òÅÃÆ ÁÜÆå ð¯â é¶ ç¾ÇÃÁÅ
ÇÕ À¹ÃçÆ ÜÅä-êÇÔÚÅä òÅñ¶ ×¹ðÇÃîðéÜÆå ÇÃ§Ø À¹ðø ìÅìÅ ê¹¾åð Ü×ÜÆå
ÇçØ, å¶Çܧçð ÇÃ§Ø À¹ðø Ç×øàÆ ê¹¾åð îÇÔ§çð ÇÃ§Ø Áå¶ ×¹ðÇò§çð ÇçØ
ê¹¾åð ìñòÆð ÇÃ§Ø òÅÃÆÁÅé êÇð§çÅ ð¯â é¶ À¹Ã 寺 ôðÅì êÆä ñÂÆ êËÇÃÁ»
çÆ î§× ÕÆåÆÍ À¹Ã òñ¯º êËö ç¶ä 寺 é»Ô Õðé Óå¶ À¹Õå ÇòÁÕåÆÁ» é¶
Õ¹¾àîÅð ÕðÕ¶ À¹Ãù ÷õîÆ Õð Çç¾åÅÍ Õ¯åòÅñÆ ê¹ÇñÃ é¶ À¹Õå Çå§é¶
é½ÜòÅé» ÇÖñÅø íÅðåÆ ç§âòÅñÆ çÆ èÅðÅ CBD, CBC, CD åÇÔå îÅîñÅ çðÜ Õð
ÇñÁÅ þÍ ÕÇæ¾å ç¯ôÆ Áܶ ëðÅð ç¾Ã¶ ÜÅ ðÔ¶ ÔéÍ
àð¾Õ Áå¶ î¯àðÃÅÂÆÕñ Ú¯ðÆ : òÔÆÕñ Ú¯ð Ç×ð¯Ô òñ¯º ÇÂÕ àð¾Õ Áå¶
î¯àðÃÅÂÆÕñ Ú¯ðÆ Õðé çÅ êåÅ ñ¾×Å þÍ ðÅîê¹ðÅ ê¹Çñà ù Çç¾åÆ ÇôÕÅÇÂå
ÇòÚ ×¹ðçÆê ÇÃ§Ø ê¹¾åð Õ½ð ÇÃ§Ø òÅÃÆ Çê¿â ðÅîê¹ðÅ é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ
À¹é·» ÁÅêäÅ àð¾Õ é§: êÆ.ìÆ.@CÁËñ-I@FD ù ×¹êåÅ àð»Ãê¯ðà ðÅîê¹ðÅ
î§âÆ ÇòÖ¶ Öó·Å ÕÆåÅ ÃÆ ÇÜÃù Ú¯ðÆ Õð ÇñÁÅ Ç×ÁÅÍ ÇÂà åð·» ðÅî» î§âÆ
ê¹Çñà ù Çç¾åÆ ÇôÕÅÇÂå ÇòÚ Ã§ÜÆò Õ¹îÅð ×¹êåÅ òÕÆñ ê¹¾åð åðöî ñÅñ
×¹êåÅ é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ À¹Ãé¶ ÁÅêäÅ î¯àðÃÅÂÆÕñ é§: êÆ.ìÆ.DE-DGBB ù
êÆðÖÅéÅ ðÅî» î§âÆ ç¶ ×¶à é¶ó¶ ÖóÅ ÕÆåÅ ÃÆÍ ÇÜà ùÁäêÛÅå¶ Ú¯ð Ú¯ðÆ
ÕðÕ¶ ñË ×Â¶Í ÇÜÃçÆ ÕÆîå C@ Ô÷Åð ð¹ê¶ ìäçÆ þÍ
êåÆ-êåéÆ ù ÛâÅÀ¹ä Ç×ÁÅ ÷ÖîÆ : Þ×ó ðÔ¶ êåÆ-êåéÆ ÛâÅÀ¹äÅ ÇÂÕ ÇòÁÕåÆ
ù À¹Ã Ã îÇÔ§×Å ÇêÁÅ Ü篺 ç¯ò» é¶ Çîñ Õ¶ À¹Ãù ÷õîÆ Õð Çç¾åÅÍ
ìÅÇñÁ»òÅñÆ ê¹Çñà ù Çç¾åÆ ÇôÕÅÇÂå ÇòÚ ÃåéÅî ÇÃ§Ø ê¹¾åð ×¹ðìÚé ÇçØ
òÅÃÆ ç½ñåê¹ðÅ é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ê¾êÆ ÇÃ§Ø ê¹¾åð éÛ¾åð ÇÃ§Ø òÅÃÆ
ìÅÇñÁ»òÅñÆ ÁÅêäÆ êåéÆ éÅñ Þ×óÅ Õð ÇðÔÅ ÃÆ Ü篺 À¹Ãé¶ ç¯ò» ù ñóé 寺
ÔàÅÀ¹äÅ ÚÅÇÔÁÅ å» À¹Õå êåÆ-êåéÆ é¶ Çîñ Õ¶ À¹Ã Òå¶ ÔîñÅ Õð Çç¾åÅ
ÇÜà ÕÅðé À¹Ô ÷õîÆ Ô¯ Ç×ÁÅÍ ê¹ÇñÃ é¶ êåÆ-êåéÆ ÇÖñÅø íÅðåÆ ç§âòÅñÆ
çÆ èÅðÅ CBE, CBC, CD åÇÔå îÅîñÅ çðÜ Õð ÇñÁÅ þÍ
×¹ðìÚé Õ½ð Çê¿â ñ¾ÖÆòÅñ çÆ Ãðê¿Ú ìäÆ
ì¯ÔÅ, B@ éò§ìð (ê. ê.)- é¶óñ¶ Çê¿â ñ¾ÖÆòÅñ çÆ ê¿ÚÅÇÂå çÅ ÇÂÕ ÃÅñ 寺
òÆ ò¾è Ã 寺 Ú¾ñ ÇðÔÅ ÇòòÅç À¹ç¯º Öåî Ô¯ Ç×ÁÅ Ü篺 îÅäï¯× ܾܻ
Áå¶ ÁçÅñå ç¶ ëËÃñ¶ Áé¹ÃÅð ÁËÃ. ÃÆ. կචÇòÚ¯º ×¹ðìÚé Õ½ð ù ܶåÈ
ÕðÅð Çç¾åÅ Ç×ÁÅÍ ÁçÅñå ò¾ñ¯º ÇâêàÆ ÕÇîôéð îÅéÃÅ Áå¶ ìñÅÕ ÇòÕÅÃ
ÁëÃð ì¹ãñÅâÅ ù ÇéÁ»êÅÇñÕÅ ç¶ ëËÃñ¶ çÆ ð½ôéÆ ÇòÚ Çê¿â ÇòÚ êÇÔñ» ÔÆ
ܶåÈ ê¿Ú» Áå¶ ×¹ðìÚé Õ½ð êåéÆ Ü×ðÈê ÇÃ§Ø ù ܶåÈ ÕðÅð ç¶ Õ¶ éò¶º
ÇÃð¶ 寺 Ú¯ä ÕðòÅÀ¹ä çÅ ÁÅç¶ô Çç¾åÅÍ Ç÷Õðï¯× þ ÇÕ ÇÂà ۯචÇÜÔ¶
Çê¿â çÆ Ãðê¿ÚÆ ÁËÃ. ÃÆ. ñÂÆ ðÅÖòƺ þ Áå¶ ê¿ÚÅÇÂå ÇòÚ ç¯ Üéðñ ê¹ðô,
ç¯ Üéðñ Á½ðå» Áå¶ ÇÂÕ ÁËÃ. ÃÆ. ê¿Ú üä¶ Ü»ç¶ ÔéÍ ê¿ÚÅÇÂå Ú¯ä» Ã
À¹Õå Üéðñ îðç» Áå¶ Á½ðå ê¿Ú» çÆ Ú¯ä å» ÃÔÆ Ô¯ ×ÂÆ êð ÁËÃ. ÃÆ. ê¿Ú
ñÂÆ ÇòòÅç ìä Ç×ÁÅ, ÇÜà Óå¶ À¹ç¯º Ú¯ä Áîñ¶ é¶ ç¯ ÁËÃ. ÃÆ. À¹îÆçòÅð»
×¹ðìÚé Õ½ð Áå¶ îÇÔ§çð ÇÃ§Ø ÇòÚ¯º îÇÔ§çð ÇÃ§Ø ù ܶåÈ ÕðÅð ç¶ Çç¾åÅ
Ç×ÁÅÍ ìÅÁç ÇòÚ ×¹ðìÚé Õ½ð ò¾ñ¯º êàÆôé çÅÇÂð ÕðÕ¶ ÇÂéÃÅø çÆ î§×
ÕÆåÆ ×ÂÆ, ÇÜà Óå¶ ìÅ ÁçÅñå îÅñÇò§çð ÇÃ§Ø Ü¾×Æ êÆ. ÃÆ. ÁËÃ. Ú¯ä
ÇàzÇìÀÈéñ (¶. âÆ. ÃÆ. îÅéÃÅ) ò¾ñ¯º ÁÅêä¶ ëËÃñ¶ ÇòÚ ×¹ðìÚé Õ½ð ù
À¹Ã çÆÁ» ACA ò¯à» ç¶ ÁÅèÅð Óå¶ éò¶º ÇÃð¶ 寺 Ô¯ÂÆ ê¿ÚÅÇÂå çÆ îÆÇà§×
ÇòÚ ìÆ. âÆ. êÆ. ú. ì¹ãñÅâÅ ò¾ñ¯º ×¹ðìÚé Õ½ð êåéÆ Ü×ðÈê ÇÃ§Ø ðŶ
ÇÃ¾Ö ÁËÃ. ÃÆ. ù Çê¿â çÆ Ãðê¿Ú ÁËñÅé Çç¾åÅ þÍ
ÔñÕ¶ ÁÅçîÆ çÆ ÁëòÅÔ é¶ ÇÂñÅÕ¶ ÓÚ çÇÔôå êËçÅ ÕÆåÆ
îÇÔîÅ ÃðÜÅ, B@ éò§ìð (ðÅîÜÆå ôðîÅ)- ÇÂñÅÕ¶ ç¶ Çê¿â» ÇòÚ ÇÂÕ ÔñÕ¶
ԯ¶ ÁÅçîÆ é¶ çÇÔôå êËçÅ Õð Çç¾åÆÍ Ôð¶Õ ÁÅçîÆ ÇÂÔ ÕÇÔ ÇðÔÅ ÃÆ ÇÕ
ÁÃƺ ÔñÇÕÁ» ÁÅçîÆ Ô¹ä¶ ÔÆ ç¶ÇÖÁÅ þÍ Ãò¶ð¶ I òܶ Çê¿â-Çê¿â
×¹ðç¹ÁÅðÅ ÃÅÇÔì ÇòÖ¶ Ô¯ÕÅ Çç¾åÅ Ç×ÁÅ ÇÕ ÇÂÕ ÔñÇÕÁÅ ÁÅçîÆ Çê¿â ÇòÚ
çÅÖñ Ô¯ Ç×ÁÅ þ Áå¶ ÁÅêä¶ êô±, ì¾Ú¶ Áå¶ ÁÅêäÅ ÇèÁÅé ð¾ÇÖÁÅ ÜÅò¶Í
Ô¯ÕŠùäÇçÁ» ÃÅð ÔÆ Á½ðå» é¶ ÁÅêä¶ ì¾ÇÚÁ» ù Øð» ÇòÚ ÔÆ ÕËç Õð
Çç¾åÅ Áå¶ ÕÂÆÁ» é¶ å» ì¾ÇÚÁ» ù ÃÕ±ñ¯º ÇñÁÅ Õ¶ Øð¶ ÇìáÅ ÇñÁÅÍ ÇÂÃ
çì§èÆ Ü篺 æÅäÅ é¶ÔÆÁ» òÅñŠ寺 ÜÅäÕÅðÆ ñÂÆ å» À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ
ÁÇÜÔÅ îÅîñÅ À¹é·» ç¶ ÇèÁÅé ÇòÚ éÔÆºÍ ÃÔÅðÅ Õñ¾ì é¶ ç¯ ÜÆê» ðÅÔƺ
Çê¿â é¶ÔÆÁ»òÅñ Áå¶ ñ¾ÖÆ Ü§×ñ çÆ åñÅôÆ òÆ ñÂÆ êð Õ¯ÂÆ òÆ ÁÇÜÔÅ
ÁÅçîÆ éÔƺ ÇîÇñÁÅ Áå¶ ÃÔÅðÅ ç¶ ÜòÅé» é¶ òÆ ÇÂÔ Þ±áÆ ÁëòÅÔ ç¾ÃÆÍ
ò¶ðÕÅ êñ»à ç¶ î¹ñÅ÷î» ò¾ñ¯º ׶à ðËñÆÁ»
ìÇá§âÅ, B@ éò§ìð (ê. ê.)-ò¶ðÕÅ ÇîñÕ êñ»à» ç¶ î¹ñÅ÷î» çÆ Üæ¶ì§çÆ
ê¿ÜÅì Ãà¶à ÇîñÕë˵â Áå¶ ÇîñÕ êñ»à÷ î¹ñÅ÷î ÕéëËâð¶ôé ç¶ Ã¾ç¶ Óå¶ ×¶à»
À¹µêð ê¿ÜÅì ç¶ ÃÅð¶ ÇîñÕ êñ»à÷ ï±éÆÁé÷ ò¾ñ¯º ð¯Ã ðËñÆÁ» ÕÆåÆÁ» ×ÂÆÁ»Í
«ÇèÁÅäÅ ÇòÖ¶ ÕéëËâð¶ôé ç¶ Ã±ìÅÂÆ êzèÅé ÃzÆ Ã¹Öç¶ò ÇÃ§Ø ×ð¶òÅñ é¶
ê¿ÜÅì ÃðÕÅð Áå¶ ÇîñÕë˵â îËé¶Üî˺à çÆ àÅñ-îà¯ñ òÅñÆ éÆåÆ çÆ ÃÖå
ôìç» ÇòÚ ÁÅñ¯ÚéÅ ÕÆåÆÍ À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ îËé¶Üî˺à çÆ ÇÂà éÆåÆ ÕÅðé
î¹ñÅ÷î» ÇòÚ ì¶ÚËéÆ Áå¶ ð¯Ã òÅñÅ îÅÔ½ñ ìä ÇðÔÅ þÍ À¹é·» ÇÂÔ òÆ ç¯ô
ñÅÇÂÁÅ ÇÕ ÇîñÕë˵â îËé¶Üî˺à î¹ñÅ÷î» ù çØðô ñÂÆ îÜì±ð Õð ðÔÆ þÍ
À¹é·» ð¯Ã ðËñÆ ç½ðÅé î§× ÕÆåÆ ÇÕ ê¿Üò¶º åéÖÅÔ ÕÇîôé çÆ Çðê¯ðà
ê¿ÜÅì ÇòÚ ÃÅð¶ ÇîñÕ êñÅà÷ Áå¶ ÇîñÕë˵â éÅñ Ãì§Çèå ÃÅð¶ ï±Çéà»
À¹µêð ñÅ×± ÕÆåÆÍ Õ§éëËâð¶ôé ç¶ êzèÅé é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ Ü¶Õð À¹µêð ÇñÖ¶
Áé¹ÃÅð î§×» éÅ î§éÆÁ» ×ÂÆÁ» å» ÁÅÀ¹ä òÅñ¶ Ã ÇòÚ ê¿ÜÅì ê¾¾èð Óå¶
Çå¾ÖŠçØðô ô¹ð± ÕÆåÅ ÜÅò¶×ÅÍ
ìÅìÅ ëðÆç dzÃàÆÇÚÀ±à ò¾ñ¯º ÃîÅÇÜÕ ÁñÅîå» Çòð¹¾è ÜÅ×ð±ÕåÅ Õ˺ê
î¹ÕåÃð, B@ éò§ìð (ìñç¶ò ÇÃ³Ø í§î)-Á¾Ü ìÅìÅ øðÆç dzÃàÆÇÚÀÈà òËñë¶Áð
ÁËïÃƶôé ò¾ñ¯º òð·Å B@@I ÃîÅÜ Ã¶òÅ ù ÃîðÇêå Áå¶ ÃîÅÜ Ú¶åéÅ
î¹ÇÔ³î åÇÔå çÅÜ, íðÈä Ô¾ÇåÁÅ, ì¶ð¹÷×ÅðÆ, ò¾è ðÔÆ ÁÅìÅçÆ, éÇôÁ» Áå¶
òÅåÅòðä êzç±ôä Çòð¹¾è â¾àä ñÂÆ Çê³â å¾Õ ÇÂÕÅÂÆÁ» ÕÅÇÂî ÕðÕ¶
ò¾Ö-ò¾Ö ÇþÇÖÁŠçÃæÅò» ÇòÚ ñŶ ÜÅ ðÔ¶ ÕËºê» çÆ ÕóÆ òܯº Á¾Ü çÅ
ÇÂÔ ÜÅ×ð±ÕåÅ Õ˺ê ÃæÅéÕ ÃðÕÅðÆ ÃÆ. ÃË. ÃÕ±ñ ñóÕÆÁ» î¹ÕåÃð ÇòÖ¶
ñÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅ þÍ ÇÂà Õ˺ê ÇòÚ ìÅìÅ øðÆç dzÃàÆÇÚÀ±à ç¶ îËé¶Çܳ×
âÅÇÂðËÕàð ×¹ðîÆå ÇÃ³Ø èÅñÆòÅñ é¶ î¹¼Ö îÇÔîÅé òܯº ôÅîñ Ô¯Â¶Í À¹é·»
é¶ ÁÅêä¶ ç½ðÅé ÔÅ÷ð ÇòÇçÁÅðæÆÁ» ù ÇÕÔÅ ÇÕ ÃîÅÜ ÇòÚ êËçÅ Ô¯ ðÔÆÁ»
ìðÅÂÆÁ» ù õåî ÕðéÅ ìÔ¹å ÷ð±ðÆ þ å¶ ÇÂà ñÂÆ ÃÅù ÃÅÇðÁ» ù ðñ Çîñ Õ¶
ïåé Õðé¶ ÚÅÔÆç¶ ÔéÍ À¹é·» ÇÂÔ òÆ ÇÕÔÅ ÇÕ ÇÂà çÆ ô¹ð±ÁÅå ÃÅù ÁÅêä¶
ÁÅê Áå¶ ÁÅêä¶ êÇðòÅð 寺 ô¹ð± ÕðéÆ ÚÅÔÆçÆ þ å» ÔÆ ÁÃƺ ÇÂé·»
ì¹ðÅÂÆÁ» Óå¶ ÕÅì± êÅÀ¹ä ÇòÚ Ãøñ Ô¯ ÃÕç¶ Ô»Í À¹é·» ÃîÅÜ ÇòÚ øËñ
ðÔÆÁ» ì¹ðÅÂÆÁ» ÇÜò¶º çÔ¶Ü, íð±ä Ô¾ÇåÁÅ, éôÅ, ì¶ð¹÷×ÅðÆ å¶ ç¹¾Ö ÷ÅÇÔð
Õðç¶ Ô¯Â¶ ÇÕÔÅ ÇÕ òÅåÅòðä ÓÚ ëËñ ÇðÔÅ êzç±ôä òÆ â±§ØÆ ÇÚ³åÅ çÅ
ÇòôÅ þÍ À¹é·» òÅåÅòðä êzç±ôä 寺 Ô¯ä òÅñ¶ é¹ÕÃÅé Áå¶ ÇÂà 寺 ìÚÅÁ
ç¶ Ô¾ñ òÆ ç¾Ã¶Í ÇÂà 寺 ÇÂñÅòÅ À¹é·» ÇÂÔ òÆ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ Ã§ÃæÅ ò¾ñ¯º
Ô÷Åð» ÇòÇçÁÅðæÆÁ» Áå¶ ÃàÅø ù Ö±éçÅé Õðé ñÂÆ òŦàÆÁð» òܯº ìÅìÅ
øðÆç dzÃàÆÇÚÀ±à ìñ¾â â¯éð÷ ÃÕ¹ÁËâ ÇòÚ ôÅîñ ÕÆåÅ Ç×ÁÅ þÍ À¹é·»
ÇÕÔÅ ÇÕ ÇÂà çÃæÅ çÅ îÕÃç ñ¯ó êËä Óå¶ A@ Çî³à ÇòÚ Ö±éçÅéÆ î¹Ô¾ÂÆÁÅ
ÕðòÅÀ¹äÅ þÍ Ã§ÃæÅ ò¾ñ¯º íð±ä Ô¾ÇåÁÅ ù á¾ñ· êÅÀ¹ä ç¶ îÕÃç éÅñ ÇÂÃ
ÃÅñ çÆ ñ¯ÔóÆ èÆÁ» çÆ ñ¯ÔóÆ òܯº îéÅÂÆ ×ÂÆÍ ì¶ð¹÷×ÅðÆ ù õåî Õðé ñÂÆ
ÕËðÆÁð ×ÅÇÂâ˺à î¹ÇÔ³î ô¹ð± ÕÆåÆ ×ÂÆÍ ÇÂö ñóÆ åÇÔå Á×ñÅ òð·Å B@A@
êñ¶Ãî˺à ù ÃîðÇêå ÕÆåÅ ÜÅ ÇðÔÅ þÍ |
|
|
