|
New Page 1
|
|
 |
|
|
|
|
|
|
éò¶º ÇòÁÅÔ¶ é½ÜòÅé çÅ Õåñ ÕðÕ¶ ñÅô ù¼àÆ
ÃÔ¹ð¶ êÇðòÅð Çòð¹¼è îÅîñÅ çðÜ
ÇîÌåÕ ç¶ êÇðòÅðÕ î˺ìð» 寺 ê¹¼ÛÇ×¼Û Õðç¶ Ô¯Â¶ æÅäÅ C î¹ÖÆ
ÜÇå¿çðêÅñ ÇÿØÍ åÃòÆð-ÜÆ. êÆ. ÇÿØ
Üñ¿èð, AD îÅðÚ (êòé
Öðì¿çÅ)-æÅäÅ C ç¶ ÁèÆé ÁÅÀ¹ºç¶ Ö¶åð çÆé ÇçÁÅñ À¹êÅÇèÁÅÇ é×ð ÇòÖ¶
ÃÇæå îÅð× Óå¶ ÇÂÕ ñÅô ÇîñÆÍ ÃÈÚéÅ Çîñä Óå¶ æÅäÅ C î¹ÖÆ ÜÇå¿çðêÅñ
ÇÃ¿Ø î½Õ¶ Óå¶ êÔ¹¿Ú ×Â¶Í ÇîÌåÕ çÆ Ü¶ì ÓÚ ê¶ ԯ¶ êðà ÓÚ¯º Çîñ¶
ÕÅ×÷Åå Áé¹ÃÅð ÇÂà ÇòÁÕåÆ ù ë¯é ÕðÕ¶ î½Õ¶ Óå¶ ì¹ñÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅ ÃÆÍ
ÇîÌåÕ çÆ êÛÅä ܹÇ׿çð êÅñ ê¹¼åð çïÅ ðÅî òÅÃÆ ÇÕôéê¹ðÅ òܯº Ô¯ÂÆ
ÔËÍ ÇÜÃç¶ êÇðòÅðÕ î˺ìð» é¶ ç¼ÇÃÁÅ ÇÕ Ü¹Ç׿çð êÅñ ç¶ ê¹¼åð çÅ ìÆå¶
Õ¹Þ Ççé êÇÔñ» ÔÆ ØÅÔ î¿âÆ ðÇÔä òÅñÆ ÇÂÕ ñóÕÆ éÅñ ÇòÁÅÔ Ô¯ÇÂÁÅ ÃÆ,
ÇÜé·» çÅ ÁÅêà ÓÚ ÇÕö ×¼ñ ù ñË Õ¶ ÁÕÃð ÇòòÅç ðÇÔ¿çÅ ÃÆ å¶ ìÆåÆ ðÅå
òÆ Ü¹Ç׿çð êÅñ ÇÂà îÅîñ¶ ù Ô¼ñ Õðé ñÂÆ Ø𯺠ÇéÕÇñÁÅ ÃÆ, êÌ¿åÈ ç¶ð
ðÅå åÕ À¹Ô Øð éÔƺ ÃÆ ÁÅÇÂÁÅÍ Á¼Ü Ãò¶ð Ã À¹é·» ù ܹÇ׿çð ÇÿØ
çÆ ñÅô Ãì¿èÆ ê¹Çñà ò¼ñ¯º ÃÈÇÚå ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ À¹é·» ô¼Õ ÷ÅÇÔð ÕÆåÆ ÇÕ
ܹÇ׿çð ÇÃ¿Ø çÅ Õåñ ÕðÕ¶ À¹Ã çÆ ñÅô À¹Õå Ö¶åð ÓÚ Ã¹¼à Çç¼åÆ ×ÂÆ
ÔËÍ âÆ.ÃÆ.êÆ ÃÌÆ ÁËÃ.Õ¶.ÕÅñÆÁÅ é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ ÇîÌåÕ ç¶ íåÆܶ ÇòÕÅÃ
Õ¹îÅð ò¼ñ¯º Çç¼å¶ ׶ ÇìÁÅé» ç¶ ÁÅèÅð Óå¶ À¹Õå ÇîÌåÕ ç¶ ÃÔ¹ð¶
êÇðòÅð ç¶ ÕðÆì D ÇòÁÕåÆÁ» ÇÖñÅø îÅîñÅ çðÜ Õð ÇñÁÅ Ç×ÁÅ ÔËÍ
Ãå«Ü çÇðÁÅ ç¶ ê¹ñ
Óå¶ ÕÂÆ Ø¿à¶ ÜÅî
Çëñ½ð ç¶ Ãå«Ü çÇðÁÅ Óå¶ ðÅå ç¶ Ã îÆñ» çÈð å¾Õ ñ¾×Å ÜÅî é÷ð ÁÅ
ÇðÔÅ þ Áå¶ ÇÂ¾Õ î¹ÃÅÇëð Á½ðå îÜìÈðé ì¾Ã Û¾â Õ¶ ÁÅêä¶ ì¾Ú¶ ù Õ¹¾Ûó
ü¾ÕÆ êËçñ å¹ðÆ ÜÅ ðÔÆ þÍ åÃòÆð»- ÃÇå¿çð ôðîÅ/ÕËé¶âÆ
Çëñ½ð, AD îÅðÚ (ÃÇå¿çð
ôðîÅ, ÕËé¶âÆ)-Ãå«Ü çÇðÁÅ ç¶ ê¹ñ· Óå¶ Á¾Ü ç¹êÇÔð A òܶ 寺 ñË Õ¶
ñ×ÅåÅð ðÅå ç¶ ÕðÆì A@ òܶ å¾Õ ÜÅî ñ¾×Å ÇðÔÅÍ òÅÔé» Çò¾Ú ëö í¹¾Ö¶
ÇêÁÅö ð¯ºç¶ ÇìñÖç¶ ñ¯Õ ÇÜé·» ÇòÚ Û¯à¶ ì¾Ú¶, ÜòÅé, Á½ðå» Áå¶ ì÷ð¹×
ôÅÇîñ Ãé, ÁÖÆð ù Õ¯ÂÆ ÚÅðÅ ÚñçÅ éÅ ò¶Ö ì¾Ã», ÁÅ௠ÁÅÇç àzËÇëÕ Çò¾Ú
ëö Û¾â Õ¶ ÁÅêäÆ-ÁÅêäÆ î¿Ç÷ñ ò¾ñ òèç¶ Ô¯Â¶ îÜìÈðé êËçñ ÔÆ å¹ðé
ñ¾×¶Í ðÅå ç¶ Ôé¶ð¶· Çò¾Ú î¹ÇàÁÅð» Áå¶ Á½ðå» ÁÅêä¶ ì¾Ú¶ Õ¹Ûó ü¾Õƺ
å¹ð ðÔ¶ ÃéÍ «ÇèÁÅäÅ-Üñ¿èð î¹¾Ö îÅð× ç¯ò¶º êÅÇÃÀ¹º ÒÜñ¿èð ìÅÂÆêÅà «ÇèÁÅäÅÓ
寺 ñË Õ¶ îÆñ» çÈð å¾Õ ì¾Ã Ãà˺â Çëñ½ð å¾Õ êÈðÆ åð» Û¯à¶-ò¾â¶ òÅÔé»
éÅñ íÇðÁÅ ÇêÁÅ ÃÆ êð ê¹Çñà ù Õ¯ÂÆ êÌòÅÔ éÔƺ ÃÆÍ ÁÖÆð ôÅî ù F.C@
òܶ ç¶ ÕðÆì ÇÂà ê¾åðÕÅð é¶ ÁËÃ.ÁËÃ.êÆ. Üñ¿èð ÇçÔÅåÆ ÃÌÆ ÁÅôÆô
Ú½èðÆ ù ñ¾×¶ ÇÂà ÜÅî Ãì¿èÆ ÜÅäÕÅðÆ Çç¾åÆ Áå¶ ÃÌÆ Ú½èðÆ é¶ Ç¿éÆ
ç¶ð 寺 ñ¾×¶ ÇÂà ÜÅî Ãì¿èÆ Ã¹ä Õ¶ þðÅéÆ êÌ×à ÕÆåÆÍ À¹êð¿å Çëñ½ð
ê¹ÇñÃ ç¶ Õ¹Þ Õ¹ ÁÇèÕÅðÆ Áå¶ ÕðîÚÅðÆ î¹¾Ö îÅð× Óå¶ êÔ¹¿Ú¶Í Çëñ½ð 寺
D ؿචÓÚ «ÇèÁÅä¶ êÔ¹¿Ú¶ ÇÂ¾Õ Ã¶òÅ î¹Õå ìËºÕ ÁÇèÕÅðÆ ÃÌÆ ðÅî ñÅñ
é¶ ç¾ÇÃÁÅÍ ÜÅäÕÅðÆ Áé¹ÃÅð Çëñ½ð 寺 ñ¹ÇèÁÅä¶ ÜÅä òÅñ¶ êÅö çÇðÁÅ
ç¶ ê¹ñ Óå¶ Õ¹¾Þ î¹ð¿îå çÅ Õ¿î Ú¾ñ ÇðÔÅ ÃÆ ÇÜà ÕðÕ¶ ÇÂÔ ÜÅî ñ¾×Å
ÇðÔÅÍ
éÅ×ðÅ ÓÚ ê¹Çñà êìÇñÕ Õì¾âÆ àÈðéÅî˺à çÆÁ» ÇåÁÅðÆÁ» î¹Õ¿îñ-éÅ×ðÅ
ê¹Çñà êìÇñÕ àÈðéÅî˺à Ãì¿èÆ îÆÇà¿× ù ÿì¯èé Õðç¶ Üæ¶çÅð ðÇÜ¿çð
ÇÃ¿Ø éÅ×ðÅ, âÆ. ÁËÃ. êÆ.
ìñÕÅð ÇÿØ, Õ½ºÃñð ×¹ðçÆê ÇÃ¿Ø éÅ×ðÅ À¹é·» ç¶ éÅñ àÈðéÅî˺à Õî¶àÆ
ç¶ î˺ìðÍ åÃòÆð-á¾á×ó·
îÕÃÈç», AD îÅðÚ
(á¾á×ó·)-Çê³â éÅ×ðÅ Çò¾Ú AF îÅðÚ ù Ô¯ ðÔ¶ Õì¾âÆ àÈðéÅî˺à ç¶ Ãì¿è
Çò¾Ú Á¾Ü éòÄ Ãì÷Æ î¿âÆ îÕÃÈç» Çò¾Ú Üæ¶çÅð ðÇÜ¿çð ÇÃ¿Ø éÅ×ðÅ Áå¶
À¹ê ê¹Çñà ÕêåÅé Üñ¿èð ìñÕÅð ÇÃ¿Ø çÆ êÌèÅé×Æ Ô¶á îÆÇà¿× Ô¯ÂÆÍ ÇÜÃ
Çò¾Ú éËôéñ Õì¾âÆ çÆÁ» àÆî» íÅ× ñË ðÔÆÁ» ÔéÍ Üæ¶çÅð éÅ×ðÅ é¶ ç¾ÇÃÁÅ
ÇÕ ÇÜÔóÆ Ã¶òÅ ê¹Çñà ÕÇîôéð Üñ¿èð ×½ðò ïÅçò é¶ ÃÅⶠÇÜ¿î¶ ñÅÂÆ þ,
ÇÂà çÅ ÇÃÔðÅ À¹ê ÕêåÅé ìñÕÅð ÇÃ¿Ø ù Ü»çÅ þ Áå¶ ÇÂÔ àÈðéÅî˺à Ôð
ÃÅñ Ô¯ÇÂÁÅ Õð¶×ÅÍ À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ ÃÅâÅ ê¹Çñà ÁøÃð ÃÌÆ êòé ðŶ ÇâêàÆ
ÕÇîôéð ê¹Çñà Üñ¿èð ÃÌÆ ÁôÆô Ú½èðÆ ÁËÃ. ÁËÃ. êÆ. ÇçÔÅåÆ çÆ Ç¾Õ
Ú¿×Æ Ã¯Ú þ ÇÕ ê³ÜÅì çÆ ÜòÅéÆ ù éÇôÁ» 寺 ìÚÅÀ¹ä ñÂÆ À¹é·» Çò¾Ú Ö¶â»
çÅ À¹åôÅÔ êËçÅ ÕÆåÅ ÜÅò¶Í ÇÂà î½Õ¶ å¶ Õ½ºÃñð ×¹ðçÆê ÇÃ¿Ø éÅ×ðÅ,
×¹ðÇÜ¿çðÜÆå ÇÃ¿Ø éÅ×ðÅ, ìñìÆð ÇÃ¿Ø éÅ×ðÅ, ùçÅ×ð ÇÃ¿Ø éÅ×ðÅ, ðÛêÅñ
ÇÃ¿Ø ì¾ìÈ, ùÇð¿çð ÇÃ¿Ø Ô¹ÃËéê¹ð, ÔðÇò¿çð ÇÃ¿Ø ÇÔ¿ç, ùðÜÆå ÇÿØ
Ãðê³Ú éÈðê¹ð, ܹ×ðÅÜ ÇÿØ, ùÖÚËé ÇÃ¿Ø éÅ×ðÅ, Çô¿×Åð ÇÃ¿Ø î¿â
ôÅÇîñ ÃéÍ Üæ¶çÅð éÅ×ðÅ é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ÇÂéÅî» çÆ ò¿â î¹¾Ö êÅðñÆîÅéÆ
ÃÕ¾åð ÃÌÆ ÁÇòéÅô Ú¿çð Áå¶ ÔñÕÅ ÇòèÅÇÂÕ Õ¶. âÆ. í¿âÅðÆ Õðé׶Í
Õ½ºÃñð ×¹ðçÆê ÇÃ¿Ø éÅ×ðÅ é¶ ÁËé. ÁÅð. ÁÅÂÆ. òÆð» ò¾ñ¯º Çîñ¶
Ô¹¿×Åð¶ çÆ êÌô¿ÃÅ ÕÆåÆÍ |
í¹¼ñð ÃÕ±ñ ÓÚ òÅåÅòðé ÜÅ×ðÈÕåÅ òðÕôÅê
î¼ñ·ÆÁ» Õñ», AD îÅðÚ (îéÜÆå îÅé)-ê³ÜÅì Ãà¶à ÕÅÀ±ºÃñ ëÅð ÃÅdzà Áå¶
åÕéÅñ¯ÜÆ ç¶ ÇçôÅ-Çéðç¶ô» Áé°ÃÅð ÃðÕÅðÆ ÃÆéÆÁð ÃËÕ¿âðÆ ÃÕ±ñ í¹¼ñð
ÇòÖ¶ ðÅôàðÆ òÅåÅòðä ÜÅ×ðÈÕåÅ Ãì¿èÆ òðÕôÅê ñ×ÅÂÆ ×ÂÆ ÇÜà ÇòÚ Çòô¶ô
å½ð Óå¶ î¹¼Ö îÇÔîÅé òܯº âÅ: çÆêÅñÆ ÃÆéÆÁð ÃÅdzà ÁëÃð (Ú¿âÆ×ó·)
é¶ òÅåÅòðä ÿíÅñ Ãì¿èÆ ÁÅêä¶ ò¼âî¹¼ñ¶ ÇòÚÅð ð¼Ö¶Í Çðïðà êðÃé ÃÌÆ
ÿÜÆòé ââòÅñ Áå¶ éòå¶Ü ÇÃ³Ø ì¼ñ é¶ òÅåÅòðä êÌçÈôä ÕÅðé íÇò¼Ö ÇòÚ
ÁÅÀ°ä òÅñÆÁ» Ãî¼ÎÇÃÁÅò» Áå¶ ÇÂà ù ð¯Õä ìÅð¶ ùÞÅÁ ç¼Ã¶Í ÇÂà î½Õ¶
Ãðê³Ú Ã: ×¹ðç¶ò ÇÃ³Ø Çê³â í¹¼ñð, Ã: í¹Çê³çð ÇÃ³Ø êÌèÅé ×¹ðç¹ÁÅðÅ
êÌì¿èÕ Õî¶àÆ å¯º ÇÂñÅòÅ î˺ìð÷ êÃòÕ Õî¶àÆ, êÆ. àÆ. ¶. Õî¶àÆ é¶óñ¶
ÃÕ±ñ» ç¶ î¹¼Ö ÁÇèÁÅêÕ Áå¶ Çê³â òÅÃÆÁ» é¶ À°Ú¶Ú¶ å½ð Óå¶ ÇôðÕå
ÕÆåÆÍ ÃÌÆ Ú¿çð ô¶Öð çÆ Ã¹Ú¼ÜÆ Á×òÅÂÆ ÇòÚ Ú¼ñ¶ ÇÂö ê̯×ðÅî ç¶
êÌì¿èÕ ÃÌÆ éð¶ô Õ°îÅð é¶ ÁÅêä¶ ×Æå» ðÅÔƺ òÅåÅòðé çÆ Ã¿íÅñ çŠùé¶ÔÅ
Çç¼åÅÍ ÇÂà î½Õ¶ ÁÇèÁÅêÕ» å¶ ÇòÇçÁÅðæÆÁ» é¶ ÇÂà Çòô¶ Óå¶ ÁÅê¯-ÁÅêä¶
ÇòÚÅð ð¼Ö¶Í ÇÂà î½Õ¶ ì¼ÇÚÁ» ù ÃéîÅé ÇÚ¿é· òÆ Çç¼å¶ ×Â¶Í ÇÂà î½Õ¶
âÆ. êÆ. Ã: åðñ¯Úé ÇÃ³Ø é¶ òÆ Ã¿ì¯èé ÕÆåÅÍ Ãà¶Ü ÃÕ¼åð çÆ Ç÷¿î¶òÅðÆ
éð¶ô Õ°îÅð ÃÅdzà ÁÇèÁÅêÕ é¶ ìÅÖÈìÆ ÇéíÅÂÆÍ
ÕÅñÜ çÆ êzì§èÕ Õî¶àÆ Ãì§èÆ Ã¹äòÅÂÆ Á¾Ü
éÕ¯çð, AD îÅðÚ (×¹ðçÆê ÇÃ§Ø êÅêÆ)-ÃæÅéÕ ×¹ð± éÅéÕ éËôéñ ÕÅñÜ çÆ
êzì§èÕ Õî¶àÆ Ãì§èÆ Ô¹ä îÅäï¯× ùêðÆî Õ¯ðà ÓÚ Á¾Ü î¹¾ãñÆ Ã¹äòÅÂÆ
Ô¯ò¶×ÆÍ ÕÅñÜ» çÆ î½Ü±çÅ Õî¶àÆ îÅäï¯× ÇîÃàð ÜÃÇàà Çòé¯ç ܶ. ôðîÅ
ê¿ÜÅì ÔÇðÁÅäÅ ÔÅÂÆ Õ¯ðà ç¶ B@@I ÓÚ Ã¹äŶ Ô¹Õî Áé¹ÃÅð Ü: êzÆåî
ÇÃ§Ø ÃðÆºÔ çÆ Á×òÅÂÆ Ô¶á ìäÆ ÃÆ, ÇÜà ìÅð¶ ñåð» Áé¹¹ÃÅð Ãò: ÁÜÆå
ÇÃ§Ø îÅñóÆ ç¶ Ãê¹¾åð é¶ îÅäï¯× ùêðÆî Õ¯ðà çÅ çðòÅ÷Å ÖàÖàÅÇÂÁÅ þÍ
ÇÂÕ Ô¯ð ÜÅäÕÅðÆ Áé¹ÃÅð ÇÂà ÃÇæåÆ çÆ Ã§íòÅéÅ ù î¹¾Ö ðÖÇçÁ» þåÅèÅðÆ
Çèð é¶ êÇÔñ» ÔÆ Çð¼à ùêðÆî Õ¯ðà ÓÚ êÅÂÆ ÃÆÍ ÇÂà ñÂÆ AE îÅðÚ ù
î¹ãñÆ Ã¹äòÅÂÆ î½Õ¶ ç¯ò» Çèð» ç¶ êzåÆÇéè» ù îÅäï¯× ÁçÅñå ÇòÚ ÔÅ÷ð
ðÇÔäŠԯ¶×ÅÍ
ÛÅÀ¹äÆ ÓÚ ë¹¼ñ» çÆ êÌçðôéÆ
Üñ¿èð ÛÅÀ¹äÆ, AD îÅðÚ (ÜÃêÅñ ÇÿØ)-òÜðÅ Õ¯ð Áå¶ Õ¿à¯éî˺à ì¯ðâ òñ¯º
ë¹¼ñ» çÆ êÌçðôéÆ ñ×ÅÂÆ ×ÂÆÍ êÌçðôéÆ çÅ À¹çØÅàé òÜðÅ Õ¯ð ç¶ ÜÆ. ú.
ÃÆ. ñËë. Üéðñ ðî¶ô Ôñ×ñÆ òñ¯º ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ À¹é·» éÅñ Õ˺à ì¯ðâ ç¶ ÃÆ.
ÂÆ. ú. ÃÌÆ ðÅÕ¶ô Çî¼åñ, ì¯ðâ êÌèÅé ÇìÌ׶âÆÁð ¶. Õ¶. ôðîÅ, Õ˺à
ì¯ðâ çÆ îÆå êÌèÅé ÃÌÆîåÆ ÀÈôÅ íÅðçòÅÜ, Çòå Õî¶àÆ ç¶ Ú¶ÁðîËé ÃÌÆ
ÁÇòéÅô Ú¿çð ôðîÅ, ì¯ðâ î˺ìð ÃÌÆ ÔðÇò¿çð ÇÃ¿Ø ê¼êÈ, ÃÌÆ Ã¯îç¼å
éÅÔð å¶ Ô¯ð ìÔ¹å ÃÅðÆÁ» ôÖôÆÁå» ÔÅ÷ð ÃéÍ êÌçðôéÆ ÇòÚ B@@ 寺 òÆ
ò¼è ÇÕÃî» ç¶ ë¹¼ñ êÌçðÇôå ÕÆå¶ ×Â¶Í ÇÂà î½Õ¶ ×Åðâé î¹ÕÅìÇñÁ» 寺
ÇÂñÅòÅ âðÅÇ¿×, 궺Çà¿× Áå¶ ð¿×¯ñÆ ç¶ î¹ÕÅìñ¶ òÆ ÕðòŶ ×Â¶Í ×Åðâé
î¹ÕÅìÇñÁ» ç¶ ×ð¹¼ê ÒÂ¶Ó ç¶ êìÇñÕ ×Åðâé çÅ êÇÔñÅ ÇÂéÅî ÜòÅÔð ×Åðâé
é¶ ÔÅÇÃñ ÕÆåÅ, çÈÃðÅ ÇÂéÅî òÜðŠׯñâé ñÅÇÂé Õ¿àÆé ù ÇîÇñÁÅÍ
êÎÌÅÂÆò¶à ×Åðâé ÓÚ êÇÔñÅ ÃæÅé îÅñ ð¯â ÇéòÅÃÆ ÃÌÆîåÆ ÕéÕ ôðîÅ ù
ÇîÇñÁÅ, ÜçÇÕ çÈÃð¶ ÃæÅé Óå¶ Ãñ¶îê¹ð ÇéòÅÃÆ Ç×¼ñ ëÅðî ç¶ Ã. ÁÜÆå
êÅñ ÇÃ¿Ø ðÔ¶Í Ã¿ÃæÅ ×Åðâé çÅ êÇÔñÅ ÃæÅé ÁËâî ìñÅÕ ÔËâÕ¹ÁÅðàð ìÆ.
ÁËÃ. ÁËë. å¶ çÈÃðÅ ÃæÅé ÔËâÕ¹ÁÅðàð Ãì ¶ðÆÁÅ ù ÇîÇñÁÅÍ òèÆÁŠׯñ
Ú½ºÕ çÅ ÇÂéÅî ðäÜÆå Ú½ºÕ ù Çç¼åÅ Ç×ÁÅÍ ×ð¹¼ê ÒìÆÓ ÓÚ êìÇñÕ ×Åðâé
çÅ êÇÔñÅ ÇÂéÅî ÃËÇéÕ ÔÃêåÅñ å¶ çÈÃðÅ ìÆ. ÁËÃ. ÁËë. Õ¿ê¯Ç÷à ÔÃêåÅñ
ù ÇîÇñÁÅÍ ðËÜÆî˺àñ ×Åðâé ÓÚ EGA Ãì-×ð¹¼ê êÇÔñ¶ Áå¶ AAB Ç¿éë˺àðÆ
à¶. ¶. â¯×ðÅ çÈÃð¶ ÃæÅé ðÔÆÍ ÇÂö å𷻠ÿÃæÅ ×Åðâé î¹ÕÅìñ¶ ÇòÚ
ÔËâÕ¹ÁÅðàð AA Õ¯ð ù êÇÔñÅ å¶ ÁÅëÆÃð÷ îËà AAB ÇÂéë˺àðÆ àÆ. ¶.
â¯×ðÅ ù çÈÃðÅ ÃæÅé ÇîÇñÁÅÍ ÇüÇÖÁŠÿÃæÅ ÓÚ ìÆ. ÁËÃ. ÁËë. ÃÕÈñ ù
êÇÔñÅ Áå¶ ô¯ÇðÁÅ ÁÅðîÆ ÃÕÈñ ù çÈÃðÅ ÃæÅé ÇîÇñÁÅÍ
ñÅàÆ ×¹ðç¹ÁÅðÅ Õî¶àÆ ç¶ êÌèÅé ìä¶
ܦèð, AD îÅðÚ (èÅ. êÌåÆ.)- ×¹ðç¹ÁÅðÅ ÃÌÆ ×¹ðÈ å¶× ìÔÅçð ñ¯Õ ÃíÅ
ÇêÌæòÆ é×ð çÆ ÃÅñÅéÅ Ú¯ä ÃîÈÔ ÇÂñÅÕ¶ çÆÁ» ÿ×å» çÆ ÃÇÔîåÆ éÅñ
ÕðòÅÂÆ ×ÂÆÍ Ãí 寺 êÇÔñ» Ã: ÜÃÇò¿çð ÇÃ¿Ø ù Ú¯ä Ç¿ÚÅðÜ üÇäÁÅ Ç×ÁÅÍ
ìÅÁç ÓÚ Ã: ÕðåÅð ÇÃ¿Ø é¶ êÇÔñÆ Õî¶àÆ í¿× ÕÆåÆ À¹êð¿å ÜÃÇò¿çð ÇÿØ
é¶ ÃîÈÔ Ã¿×å» çÆ ÃðìÿîåÆ ç¶ éÅñ Ã: ×¹ðîÆå ÇÃ¿Ø ñÅàÆ ù ×¹ðç¹ÁÅðÅ
Õî¶àÆ çÅ êÌèÅé ÁËñÅÇéÁÅ Áå¶ ç¯ ÃÅñ ñÂÆ ×¹ðç¹ÁÅðÅ ÃÅÇÔì ç¶ êÌèÅé çÆ
öòŠýºêä çÅ ÁËñÅé ÕÆåÅÍ Ã: ×¹ðîÆå ÇÃ¿Ø ñÅàÆ é¶ êÌèÅé ìäé 寺
ìÅÁç ÿ×å» çÅ è¿éòÅç ÕÆåÅ Áå¶ ×¹ðç¹ÁÅðÅ ÃÅÇÔì ç¶ ÃÅð¶ ÁèÈð¶ Õ¿î
Üñç 寺 Üñç ÇÃð¶ Úó·ÅÀ¹ä çÅ íð¯ÃÅ Çç¾åÅÍ
Çòôò ÖêåÕÅð Ççòà î½Õ¶ Óå¶ Çòô¶ô- ÁÅêä¶ ÁÇèÕÅð» êÌåÆ ÜÅ×ðÈÕ Ô¯ä ñ¯Õ
Üñ¿èð-AE îÅðÚ ù ÿÃÅð ÖêåÕÅð Ççòà òܯº îéÅÇÂÁÅ ÜÅ ÇðÔÅ ÔËÍ ÇÂà Ççé
çÆ îÔ¼ååÅ Ãì¿èÆ ÕÂÆ ÇòÁÕåÆÁ» é¶ ÁÅêä¶ ÇòÚÅð û޶ ÕÆå¶ ÔéÍ ÃéÁåÕÅð
×¹ðôðé ÇÃ¿Ø é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ ÖêåÕÅð Ççòà Ôð ÃÅñ ÁÅÀ¹ºçÅ ÔË êð ÇÂà ìÅð¶
ñ¯Õ» ù ÁÇèÕÅð» êÌåÆ ÜÅäÕÅðÆ ç¶äÆ ÚÅÔÆçÆ ÔË ÇÕ À¹é·» ç¶ ÕÆ-ÕÆ
ÁÇèÕÅð Ôé ÇÜà éÅñ À¹Ô ëÅÇÂçÅ À¹áÅ ÃÕç¶ ÔéÍ ÃÌÆ Ã¹ð¶ô Ö¹ðÅäÅ çÅ
ÕÇÔäÅ ÃÆ ÇÕ ÇÜÔó¶ ñ¯Õ ê¼Ûó¶ Ö¶åð» ÇòÚ ðÇÔ¿ç¶ Ôé, À¹Ô å» ÇìñÕ¹ñ
ÁÅêä¶ ÁÇèÕÅð» êÌåÆ ÜÅäÕÅðÆ éÔƺ ð¼Öç¶ å¶ À¹é·» çÆ òè¶ð¶ ñ¹¼à Ô¹¿çÆ
ÔË å¶ Ü¶Õð ÇÂà ìÅð¶ ê¼Ûó¶ Ö¶åð» ÇòÚ ÜÅäÕÅðÆ ç¶ä ñÂÆ ÃðÕÅð ù
êÇÔñÕçîÆ ÕðéÆ ÚÅÔÆçÆ ÔËÍ ÇòÇçÁÅðæä Õ¹îÅðÆ Ã¿×ÆåÅ é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ ñ¯Õ
ÁÅêä¶ ÁÇèÕÅð» êÌåÆ ÜÅä¿È Ô¯ ðÔ¶ Ôé ÇÜà çÆ ÇîÃÅñ Ô,Ë ÇÕ ñ¯Õ ÁÅêä¶
îÅîñ¶ ò¼âÆ Ç×äåÆ ÇòÚ ÖêåÕÅð ÁçÅñå» ÇòÚ ñË ÜÅ Õ¶ ÇéÁ» êÌÅêå Õð ðÔ¶
ÔéÍ Õ½ºÃñð ùé¿çÅ îñÔ¯åðÅ çÅ ÕÇÔäÅ ÔË ÇÕ ÃðÕÅðÆ ê¼èð Óå¶ ÖêåÕÅð
Ççòà ìÅð¶ Õ¯ÂÆ ê̯×ðÅî éÔƺ ÕÆå¶ Ü»ç¶ ÜçÇÕ À¹Õå ÃîÅ×î ÕðÕ¶ Üé
êÌåÆÇéèÆÁ» 寺 ÇÂñÅòÅ ÁËé. ÜÆ. ú. ù òÆ ôÅÇîñ ÕðéÅ ÚÅÔÆçÅ ÔËÍ
ÃéÁåÕÅð ðÅÜ Õ¹îÅð òðîÅ é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ ÁÅî ñ¯Õ» 寺 ÇÂñÅòÅ òêÅðÆÁ» å¶
ÃéÁåÕÅð» ù òÆ ÁÅêä¶ ÁÇèÕÅð» êÌåÆ ÜÅ×ðÈÕ Ô¯äÅ ÚÅÔÆçÅ ÔËÍ ÇòÇçÁÅðæÆ
Ú¶åé èÆð çÅ ÕÇÔäÅ ÃÆ ÇÕ ñ¯Õ» ù ÖêåÕÅð Ççòà Óå¶ êÌä ÕðéÅ ÚÅÔÆçÅ ÔË
ÇÕ À¹Ô ÁÅêä¶ ÁÇèÕÅð» ñÂÆ Õç¶ òÆ Çê¼Û¶ éÔƺ Ô¼àä×¶Í ÃðìÜÆå Ç×ñÜÆÁ»
êÌòÅÃÆ íÅðåÆ å¶ âÅ. éð¶ô ìáñÅ çÅ ÕÇÔäÅ ÃÆ ÇÕ ç¶ô ÇòÚ Ô¹ä ñ¯Õ» ù
ÜÅ×ðÈÕ Õðé òÅñ¶ ÕÂÆ ÃîÅ×î ÕÆå¶ Ü»ç¶ Ôé å¶ ÇÂà 寺 ÇÂñÅòÅ êÌÚÅð
ÃÅèé» ðÅÔƺ òÆ ñ¯Õ» ù ÜÅäÕÅðÆ Çç¼åÆ Ü»çÆ ÔË ÇÕ À¹Ô ÃÅîÅé ñËä Ü»
Ô¯ð òÆ îÅîÇñÁ» ÇòÚ ÖêåÕÅð ë¯ðî» ÇòÚ òÆ ÇéÁ» ñËä ñÂÆ ÜÅ ÃÕç¶ Ôé å¶
ÇÂÃ ç¶ éÅñ ÁÇèÕÅð» çÆ ×ñå ç¹ðòð寺 éÔƺ ÕðéÆ ÚÅÔÆçÆ ÔËÍ -ê¶ôÕô Çôò
ÇêÃå½ñ ÇçÖÅ Õ¶ Ã¯é¶ ç¶ ×ÇÔä¶ å¶ Ô÷Åð» çÆ éÕçÆ ñ¼¹àÆ
Üñ¿èð, AD îÅðÚ (êòé Öðì¿çÅ)-Á¼Ü ç¹êÇÔð Ã æÅäÅ îÕÃÈç» ç¶ ÁèÆé
ÁÅÀ¹ºç¶ Ö¶åð ÕÅñŠÿÇØÁ» éÇÔð çÆ ê¹ñÆ é¶ó¶ î¯àð-ÃÅÂÆÕñ ÃòÅð ç¯
ÁäêÛÅå¶ ñ¹à¶ÇðÁ» é¶ î¯àð-ÃÅÂÆÕñ Óå¶ ÜÅ ðÔ¶ êåÆ-êåéÆ å¯º ÇêÃå½ñ çÆ
é¯Õ Óå¶ Ã¯é¶ ç¶ ×ÇÔä¶ å¶ Ô÷Åð» ð¹ê¶ çÆ éÕçÆ ñ¹¼à ñÂÆÍ Á¼Ü ç¹êÇÔð
Ã æÅäÅ îÕÃÈç» ç¶ ÁèÆé ÁÅÀ¹ºç¶ Ö¶åð ÇòÖ¶ êðîÜÆå ÇÃ¿Ø ê¹¼åð
×¹ðçÆê ÇÃ¿Ø òÅÃÆ Ú¿çé é×ð ÕðåÅðê¹ð ÁÅêäÆ êåéÆ éÅñ ëÇåÔ ÜñÅñ Çê¿â
ò¼ñ ù ÜÅ ÇðÔÅ ÃÆ ÇÕ ÇÂö ç½ðÅé ÔÆ ÇÂÕ ÕÅñ¶ ð¿× ç¶ êñÃð î¯àð-ÃÅÂÆÕñ
Óå¶ ÁÅ ðÔ¶ ç¯ éÕÅìê¯ô é½ÜòÅé» é¶ À¹é·» ù àÕ¼ð îÅð Õ¶ ԶỠù¼à
Çç¼åÅ å¶ êðîÜÆå ÇÃ¿Ø ç¶ Ô¼æ ÓÚ êÅÇÂÁÅ Ô¯ÇÂÁÅ Ã¯é¶ çÅ ÕóÅ ÇêÃå½ñ çÆ
é¯Õ Óå¶ Õàð éÅñ Õ¼à Õ¶ ñÅÔ ÇñÁÅÍ ÇÂà ç½ðÅé ÔÆ À¹Õå ñ¹à¶ÇðÁ» é¶
êðîÜÆå ÇÃ¿Ø çÆ êåéÆ çÆÁ» òÅñÆÁ» òÆ ñÅÔ ñÂÆÁ» å¶ À¹Ã 寺 E Ô÷Åð
ð¹ê¶ çÆ éÕçÆ òÆ ñ¹¼à ñÂÆÍ ÁäêÛÅå¶ ñ¹à¶ÇðÁ» ç¶ ÇÖñÅø æÅäÅ îÕÃÈç»
ÇòÖ¶ îÅîñÅ çðÜ ÕÆåÅ Ç×ÁÅ ÔËÍ
ç¹ÕÅéçÅð Óå¶ è¼Õ¶ôÅÔÆ çÅ ç¯ô
Üñ¿èð, AD îÅðÚ (êòé Öðì¿çÅ)-Õ¿êéÆ ìÅ× Úº½Õ é¶ó¶ ç¶ÃÆ çòÅÂÆÁ» çÆ
ç¹ÕÅé Õðé òÅñ¶ ÇÕðŶçÅð é¶ îÅñÕ Óå¶ ç¯ô ñŶ Ôé ÇÕ À¹Ã é¶
ÔÇæÁÅðì¿ç ÃÅæÆÁ» çÆ îçç éÅñ À¹Ã çÆ ç¹ÕÅé ÓÚ í¿é-å¯ó Õðç¶ Ô¯Â¶ À¹Õå
ç¹ÕÅé Óå¶ Õì÷Å Õð ÇñÁÅÍ ôÅé ÁÅñî ê¹¼åð ÃÂÆç ÁÅñî òÅñÃÆ ê¹Çñà ñÅÂÆé
é¶ ç¼ÇÃÁÅ ÇÕ À¹Ô Õ¿êéÆ ìÅ× é¶ó¶ ÇêÛñ¶ AE ÃÅñ» 寺 ç¹ÕÅé Õð ÇðÔÅ ÔË
å¶ À¹Õå ç¹ÕÅé ç¶ îÅñÕ éÅñ À¹Ã çÅ ÁçÅñå ÓÚ Õ¶Ã òÆ Ú¼ñ ÇðÔÅ ÔË,
êÌ¿åÈ À¹Õå ç¹ÕÅé ç¶ îÅñÕ é¶ ìÆåÆ ðÅå ÁÅêä¶ Õ¹Þ ÃÅæÆÁ» çÆ îçç éÅñ
À¹Ã çÆ ç¹ÕÅé Óå¶ ìËᶠԯ¶ À¹Ã ç¶ ç¯ ê¹¼åð» ëðÅé å¶ ÇðÔÅé éÅñ
Õ¹¼àîÅð Õðç¶ Ô¯¯Â¶ ç¹ÕÅé ÓÚ í¿é-å¯ó Õð Çç¼åÆ Áå¶ ç¹ÕÅé å¶ Õì÷Å Õð
ÇñÁÅÍ À¹é·» ç¼ÇÃÁÅ ÇÕ ê¹ÇñÃ é¶ òÆ ÇÂà îÅîñ¶ ÓÚ ÇÂÕ åðëÅ ÕÅðòÅÂÆ
Õðç¶ Ô¯Â¶ À¹Ã ç¶ ê¹¼åð Óå¶ ÔÆ ÞÈáÅ îÅîñÅ çðÜ ÕðÕ¶ À¹Ã ù ÕÅìÈ Õð
ÇñÁÅÍ
×¹ðÅÇÂÁÅ ÇòÖ¶ ÇòôÅñ ÕÆðåé çðìÅð
×¹ðÅÇÂÁÅ, AD îÅðÚ (Çòô¶ô êzåÆÇéè,ê¾åð êz¶ðÕ)-×¹ðîÇå êzÚÅð ÃíÅ
×¹ðÅÇÂÁÅ òñ¯º êÇÔñ¶ êÅåôÅÔ ÃzÆ ×¹ð± éÅéÕ ç¶ò ÜÆ ù ÃîðÇêå ÁÅåî ðÃ
ÕÆðåé çðìÅð ÕðòÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ ×¹ðç¹ÁÅðÅ ×¹ð± éÅéÕ çðìÅð 寺 ÃzÆ ×¹ð±
קzæ ÃÅÇÔì ÜÆ çÆ ÃòÅðÆ ÇòôÅñ é×ð ÕÆðåé ç¶ ð±ê ÇòÚ ê¿âÅñ ÇòÚ ÇñÁ»çÆ
×ÂÆÍ ÕÆðåé çðìÅð ÇòÚ íÅÂÆ ìñÇò§çð ÇÃ§Ø ð§×ÆñÅ, íÅÂÆ ðÇò§çð ÇçØ
ÁÇîz§åÃð, íÅÂÆ îéÜÆå ÇçØ, íÅÂÆ ÃÇå§çðêÅñ ÇÃ§Ø ñ¹ÇèÁÅäÅ òÅÇñÁ» é¶
ÕÆðåé éÅñ ç×å ù ×¹ðìÅäÆ éÅñ ܯÇóÁÅ Í ÇÂà î½Õ¶ Ãðòä ÇÃ§Ø Çëñ½ð
î¹¾Ö êÅðñÆîÅéÆ ÃÕ¾åð,×¹ðîÆå ÇÃ§Ø çÅç±òÅñ î˺ìð ÁËÃ.ÁËÃ. ì¯ðâ,
×¹ðìÖô ÇÃ§Ø ÖÅñÃÅ î˺ìð Ãz¯îäÆ Õî¶àÆ, Ãð±ê ÇÃ§Ø ã¶ÃÆ ÃÅìÕÅ î˺ìð
Ãz¯îäÆ Õî¶àÆ ÔÅ÷ð Ô¯Â¶Í ÇÂà î½Õ¶ íñÇò§çð ÇÃ§Ø Çí§çÅ, Ú±Ôó ÇÃ§Ø ìóÅ
Çê¿â,×¹ðÇò§çð ÇÃ§Ø ê¿â¯ðÆ, ðÅäÅ Ç×ñ,Ôðé¶Õ ÇÃ§Ø ÚÚðÅóÆ,êz¶î ÇçØ
ðÅäÅ,ðôêÅñ ÇÃ§Ø Çã¾ñ¯, ×¹ðî¶ñ ÇçØ, çñìÆð ÇÃ§Ø çÆðÅ Á¾àÅ,ÜÃòÆð
ÇÃ§Ø ð¹óÕÅ êzèÅé ×¹ðîÇå êzÚÅð ÃíÅ,ìÆìÆ ÕîñÜÆå Õ½ð Ú§âÆ×ó òÅñ¶,Õ¹ñòÆð
ÇÃ§Ø ìóÅ Çê¿â,ÁÜËì ÇÃ§Ø êÅñé½, ×¹ðÇì§çð ÇÃ§Ø ð¹óÕÅ Õñ»,ܹÞÅð ÇçØ
ܱðÆ ù Çòô¶ô ÃÇÔï¯× ñÂÆ ÃéîÅÎÇéå ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ î§Ú çÚÅñé Üæ¶çÅð
îÇÔ§çð ÇÃ§Ø îÅÔñ é¶ ÕÆåÅÍ ÜÃòÆð ÇÃ§Ø ð¹óÕÅ êzèÅé é¶ Ã§×å çÅ è§éòÅç
ÕÆåÅÍ
î¯àð ÃÅÂÆÕñ ù «¾ÇàÁÅ
ܧÇâÁÅñÅ î§ÜÕÆ, AD îÅðÚ (ܧÇâÁÅñÅ)-ܧÇâÁÅñŠ寺 ÃðÆºÔ ÜÅ ðÔ¶ ÇÂÕ
ÇòÁÕåÆ Õ¯ñ¯º Á¾èÆ çðÜé «à¶ÇðÁ» é¶ é×çÆ, î¯ìÅÂÆñ, ¶. àÆ. ÁËî. ÕÅðâ
Áå¶ Ô¯ð ÕÅ×÷ Ö¯Ô ñ¶ Áå¶ ëðÅð Ô¯ ×Â¶Í êÆóå ÇòÁÕåÆ ðÛêÅñ ÇÃ§Ø ê¹¾åð
ïÔä ÇÃ§Ø òÅÃÆ ÃðÆºÔ é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ Õ¾ñ· ôÅîƺ G.C@ òܶ Ü篺 À¹Ô
ܧÇâÁÅñŠ寺 ÃðÆºÔ ÜÅ ÇðÔÅ ÃÆ å» í§×ÅñÅ î¯ó é¶ó¶ ç¯ î¯àð ÃÅÂÆÕñ»
Óå¶ ÃòÅð å¶÷èÅð ÔÇæÁÅð» éÅñ ñËà ۶ «à¶ÇðÁ» é¶ Ø¶ð ÇñÁÅ Áå¶ ÷ìðçÃåÆ
ìÅð» Ô÷Åð ð¹ê¶ çÆ éÕçÆ, î¯ìÅÂÆñ, ìËºÕ Â¶. àÆ. ÁËî. , ÃÕ±ñ ç¶
ÕÅ×÷Åå ÁÅÇç Ö¯Ô Õ¶ ëðÅð Ô¯ ×Â¶Í ÇÂà Ãì§èÆ êÆóå ò¾ñ¯º ê¹Çñà ڽÕÆ
ô§Õð ù ñÇÚå ÕÆåÅ Ç×ÁÅ þÍ
ÁÅ௠ÚÅñÕ é¶ ê¹Çñà ÕðîÚÅðÆ Õ¹¼ÇàÁÅ
Üñ¿èð, AD îÅðÚ (êòé Öðì¿çÅ)-éò¶º Ö¯ñ¶· ׶ æÅäÅ éòƺ ìÅðÅçðÆ ç¶
ÁèÆé ÁÅÀ¹ºç¶ Ö¶åð ê¹Çñà ñÅÂÆé ð¯â é¶ó¶ ÇÂÕ ÁÅ௠ÚÅñÕ é¶ ÇÂÕ àðËÇøÕ
ê¹Çñà ÕðîÚÅðÆ éÅñ Õ¹¼àîÅð Õðç¶ Ô¯Â¶ À¹Ã ù ÷õîÆ Õð Çç¼åÅ å¶ øðÅð Ô¯
Ç×ÁÅÍ ÇÜÃ ç¶ ÇÖñÅø æÅäÅ éòƺ ìÅðÅçðÆ ÇòÖ¶ îÅîñÅ çðÜ ÕÆåÅ Ç×ÁÅ ÔËÍ
ç¼Ãäï¯× ÔË ÇÕ ÇÂÔ æÅäÅ éò» Ö¯ÇñÁÅ Ç×ÁÅ ÔË å¶ À¹Õå æÅä¶ ÓÚ Á¼Ü ÇÂÔ
êÇÔñÅ îÅîñÅ çðÜ ÕÆåÅ Ç×ÁÅ ÔËÍ Á¼Ü ç¹êÇÔð Ã ê¹Çñà ñÅÂÆé ð¯â é¶ó¶
Ô˵êÆ éÅîÕ ÇÂÕ ÁÅ௠ÚÅñÕ ÃóÕ ÇòÚÕÅð ÔÆ ÁÅ௠ñÅ Õ¶ ÃòÅðÆÁ» íð ÇðÔÅ
ÃÆ, ÇÜà ù ÇâÀÈàÆ Õð ðÔ¶ ðî¶ô Õ¹îÅð àðËÇøÕ ÕðîÚÅðÆ ò¼ñ¯º ÇÂà åð·»
Õðé 寺 ð¯ÇÕÁÅ Ç×ÁÅ å» À¹Õå ÁÅ௠ÚÅñÕ é¶ ×¹¼Ã¶ ÓÚ ÁÅ Õ¶ àðËÇøÕ
ÕðîÚÅðÆ ðî¶ô Õ¹îÅð Óå¶ ÔîñÅ Õðç¶ Ô¯Â¶ ׿íÆð ÷õîÆ Õð Çç¼åÅÍ ÇÜÃ
ç½ðÅé ÔÆ À¹Õå ÁÅ௠ÚÅñÕ î½Õ¶ 寺 øðÅð Ô¯ Ç×ÁÅ ç¼ÇÃÁÅ ÜÅ ÇðÔÅ ÔËÍ
À¹Õå ÁÅ௠ÚÅñÕ ç¶ ÇÖñÅø îÅîñÅ çðÜ ÕÆåÅ Ç×ÁÅ ÔËÍ
âÆ.¶.òÆ. ÕÅñÜ ÓÚ ÇòÇçÁÅðæÆ ÃéîÅÇéå
Üñ¿èð, AD îÅðÚ (ç¹¾×ñ)-ÃæÅéÕ âÆ.¶.òÆ ÕÅñÜ ÇòÖ¶ ÇÂéÅî ò¿â ÃîÅ×î
ÕðòÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ î¹¾Ö îÇÔîÅé òܯº âÆ.ÁÅÂÆ.ÜÆ ÃÌÆ ÂÆôòð Ú¿çð êÔ¹¿Ú¶Í
À¹é·» çÅ ÃòÅ×å ÕÅñÜ ç¶ ÇêÌ¿ÃÆêñ âÅ. òÆ.Õ¶ ÇåòÅóÆ é¶ ÕÆåÅÍ ÇÂà î½Õ¶
öá Õ¹¿çé ñÅñ òÆ ÔÅ÷ð ÃéÍ ÕÅñÜ ÇêÌ¿ÃÆêñ òñ¯º ÕÅñÜ çÆ Çðê¯ðà êóÆ ×ÂÆÍ
ò¼Ö ò¼Ö Ö¶åð» ÓÚ î¼ñ» îÅðé òÅñ¶ ÕÅñÜ ç¶ DHD ÇòÇçÁÅðæÆÁ» ù ÃéîÅÇéå
ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ ÇòÇçÁÅðæÆÁ» òñ¯º ð¿×Åð¿× ê̯×ðÅî ê¶ô ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ î¹¾Ö
îÇÔîÅé é¶ ÇÂéÅî êÌÅêå Õðé òÅñ¶ ÇòÇçÅðæÆÁ» ù òèÅÂÆ Çç¾åÆÍ
çׯòÅñ ÇòÖ¶ òÅåÅòðé ÜÅ×ð±ÕåÅ Õ˺ê ñ¾×Å
îÇÔåê¹ð, AD îÅðÚ (ð§èÅòÅ)-ÃðÕÅðÆ ÃËÕ§âðÆ ÃÕ±ñ çׯòÅñ ÇòÖ¶ Ã: é§ç
ÇÃ§Ø ÖËðÅ Çêz§ÃÆêñ ç¶ Çòô¶ô ïåé» ÃçÕÅ ÃÕ±ñ ç¶ Ö¹¾ñ·¶ ÇòÔó¶ ÇòÚ Ã:
çÜÆòé ÇÃ§Ø ââòÅñ Õ¯ÁÅðâÆé¶àð Õ½îÆ òÅåÅòðé ÜÅ×ð±ÕåÅ çÆ ðÇÔé¹îÅÂÆ
Ô¶á òÅåÅòðä ÜÅ×ð±ÕåÅ Ãì§èÆ ÇÂÕ ÃÅçÅ êð êzíÅòôÅñÆ êz¯×ðÅî ÕðòÅÇÂÁÅ
Ç×ÁÅ ÇÜà ÓÚ ÃÕ±ñÆ ì¾ÇÚÁ» é¶ ìó¶ À¹åôÅÔ éÅñ íÅ× ÇñÁÅÍ ÇÂà î½Õ¶ Óå¶
òÅåÅòðä Çòô¶ Óå¶ ì¾ÇÚÁ» ç¶ ÕÇòåÅ À¹ÚÅðä, íÅôä Áå¶ ÚÅðà ìäÅÀ¹ä ç¶
î¹ÕÅìñ¶ ÕðòŶ ×Â¶Í âÅ: ð±êÅñÆ, Ã: ÁÜÆå ÇÃ§Ø Ú¶ÁðîËé ÃÕ±ñ êzì§èÕ
Õî¶àÆ, ÃzÆ ÜÃêÅñ ÇÃ§Ø Ú¶ÁðîËé êÃòÕ, Ãðê¿Ú ÃzÆ ×¹ðç¶ò, ÃzÆ ÕôîÆð
ÇÃ§Ø êzèÅé êÆ. àÆ. ¶., âÅ: êÅñ, ÃzÆ èðîêÅñ í¾ñÅ ê¿Ú, ÃzÆ î¶ñÅ
ÇçØ, Ã: ù¾ÚÅ, Ã: ÔðíÜé ÇçØ, Ã: ÜÃÇò§çð ÇÃ§Ø ÁÅÇç é¶ ÇÂà ÃîÅ×î
ÓÚ íÅ× ÇñÁÅÍ ÃzÆ Ã§ÜÆòé ÇÃ§Ø ââòÅñ Áå¶ ÃzÆ éòå¶Ü ÇÃ§Ø ì¾ñ ÇòôÅ
îÅÇÔð» é¶ òè ðÔ¶ êzç±ôä Áå¶ òðîƺ Õ§ê¯Ãà ÖÅç ìäÅÀ¹ä ìÅð¶ íðê±ð
ÜÅäÕÅðÆ Çç¾åÆÍ Ãà¶Ü ÃÕ¾åð çÆ í±ÇîÕÅ Ã: ÚðéÜÆå ÇÃ§Ø é¶ ÇéíÅÂÆÍ
Çêz§ÃÆêñ é§ç ÇÃ§Ø ÖËðÅ é¶ Ü¶å± ì¾ÇÚÁ» ù ÇÂéÅî Çç¾å¶Í
Áé¶Õ» Çê³â éÕ¯çð ê¹Çñà æÅä¶ å¯º ò¼Ö ÕÆå¶
éÕ¯çð, AD îÅðÚ (×¹ðçÆê ÇÃ³Ø êÅêÆ)-ÁËÃ. ÁËÃ. êÆ. ܦèð ò¼ñ¯º éÕ¯çð
ê¹Çñà æÅä¶ éÅñ¯º ܯ Çê³â ê¹Çñà æÅÇäÁ» çÆ éòƺ Ô¼ç ì¿çÆ ç¶ ÁÅèÅð Óå¶
å¯ó¶ ׶ Ôé, ê¹Çñà ÃÈåð» Áé°ÃÅð À°é·» çÅ ò¶ðòÅ ÇÂà åð·» ÔË : Õ¯àñÅ
Ô¶ð», Çì¼ñÆ ÚÅú, Çì¼ñÆ òóËÚ, Õ°ñÅð, ìñ é½, ëÇåÔê¹ð, ÂÆçÅ,
î¹ìÅðÕê¹ð, îÇÔîçê¹ð, ê³Îè¶ð å¶ ÚÇò¿âÅÍ ÇÂÔ Çê³â Ô¹ä æÅäÅ ôÅÔÕ¯à çÅ
ÇÔ¼ÃÅ Ô¯ä×¶Í éÕ¯çð æÅä¶ éÅñ¯º å¯ó Õ¶ é±ðîÇÔñ æÅä¶ éÅñ ܯó¶ ׶
Çê³â ÇÂÔ Ôé : Çñåð», ìÆð Çê³â, Çüèò» Ãà¶ôé Áå¶ éò» Çê³â ô½ºÕÆÁ»Í
ÇÂà å𷻠ܯ Çê³â êÇÔñ» éÕ¯çð æÅä¶ çÅ ÇÔ¼ÃÅ Ãé, Ô¹ä îÇÔåê¹ð æÅä¶ çÅ
ÇÔ¼ÃÅ Ô¯ä׶, À°Ô Ôé ïÔñ Ö¹ðç, Á½ñÖ, ê³â¯ðÆ ÖÅÃ, éò» Çê³â ܼ໠Áå¶
Ö¹ðôËçê¹ðÍ æÅäÅ ôÅÔÕ¯à éÅñ¯º å¯ó Õ¶ éÕ¯çð çÅ ÇÔ¼ÃÅ ìäŶ ׶ Çê³â
Ôé í¹¼ñð å¶ Õ»×ä»Í À°Õå ܯó-å¯ó Áé°ÃÅð À°Õå æÅÇäÁ» éÅñ¯º å¯ó¶ Çê³â
Ô¹ä À°é·» ÇòèÅé ÃíÅ ÔñÇÕÁ» çÅ ÇÔ¼ÃÅ ÃîÞ¶ ÜÅä×¶Í ÇÜé·» ÇòèÅé ÃíÅ
ÔñÇÕÁ» éÅñ êËºç¶ æÅÇäÁ» éÅñ ÇÂÔ Ü¯ó¶ ׶ ÔéÍ êÌÅêå ÜÅäÕÅðÆ Áé°ÃÅð
Ô¹ä éÕ¯çð æÅä¶ éÅñ HF Çê³â ðÇÔ ×¶ Ôé Ü篺 ÇÕ êÇÔñ» A@E ÃéÍ
Õñ¾ì» ù êzë¹¾Çñå ÕðéÅ ÷ð±ðÆ-Çëñ½ð
Çëñ½ð, AD îÅðÚ (ìðéÅñÅ)-Çëñ½ð ç¶ é÷çÆÕÆ Çê¿â îéñðê¹ð ÇòÖ¶ Ã: Ãðòä
ÇÃ§Ø Çëñ½ð î¹¾Ö êÅðñÆîÅéÆ ÃÕ¾åð ê¿ÜÅì é¶ èðîôÅñÅ Áå¶ Õñ¾ì» ù D ñ¾Ö
ç¶ ÚËµÕ åÕÃÆî ÕÆå¶Í ÇÂÔ ÚËµÕ êzèÅé Ãê¯ðàà Õñ¾ì ì¯êÅðŶ, çÃî¶ô
ÕÅéò˺à ÃÕ±ñ Á¾àÆ, ê¿ÚÅÇÂåÆ ðÅÜ Ãê¯ðàà Õñ¾ì, ÁËÃ. âÆ. êìÇñÕ ÃÕ±ñ
Á¾êðÅ Áå¶ Ô¯ð ÕÂÆ Ã§ÃæÅò» ù ÚËµÕ Çç¾å¶Í ÇÂà î½Õ¶ Ã: Ãðòé ÇçØ
Çëñ½ð é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ é½ÜòÅé êÆó·Æ ù éÇôÁ» 寺 ç±ð Õðé ñÂÆ À¹é·» ù
Õñ¾ì» ò¾ñ À¹åôÅÇÔå Õð ðÔ¶ Ô» å» Ü¯ éÇôÁ» ÇÜÔÆ íËóÆ ñå 寺 é½ÜòÅé»
ù ç±ð ÕÆåÅ ÜÅ ÃÕ¶Í ÇÂà î½Õ¶ À¹é·» ç¶ éÅñ ÁîðÜÆå ÇÃ§Ø Ã§è± ÇÃÁÅÃÆ
ÃÕ¾åð, ÁÜÅÇÂì ÇÃ§Ø Ú¶ÁðîËé îÅðÇÕà Õî¶àÆ Çëñ½ð, ×¹ðî¶ô ×ÅìÅ,
ǧçðÜÆå èÆ×óÅ, ð¯ôé ñÅñ ð¯ôÆ, ÔðÇܧçð ÇÃ§Ø Ãðê¿Ú ñðÜÅ, Ü×çÆô Õ½ð
ê¿Ú, ÔðìñÅà ìÅ×ñÅ Áå¶ Ô¯ð êåò§å¶ ÇòÁÕåÆ ÔÅ÷ð ÃéÍ
Òí¯àÈ ôÅÔ ÜÆ á¿ã ð¼Ö¯Ó ÜÅðÆ
ܦèð, AD îÅðÚ (Ú¿çÆê í¼ñÅ)-êÌÇüè ÕÅî¶âÆÁé í¯àÈ ôÅÔ Áå¶ ÕÅÕ¶ ôÅÔ
çÆ éòƺ ÕÅî¶âÆ òÆâÆú Çëñî Òí¯àÈ ôÅÔ ÜÆ á§ã ð¼Ö¯Ó êÌ˵à Õñ¼ì ÇòÚ
ÇðñÆ÷ ÕÆåÆ ×ÂÆÍ Õ°îÅð Çëñî ò¼ñ¯º ê¶ô ÕÆåÆ ×ÂÆ ÇÂà ÕÅî¶âÆ Çëñî ç¶
ÇéðîÅåÅ îéçÆê ÔËêÆ, Çéðç¶ôÕ ðÇÜ¿çð ÕôÁ¼ê ÔéÍ ÇÂà Çëñî ìÅð¶ ÜÅäÕÅðÆ
Çç³ç¶ ԯ¶ í¯àÈ ôÅÔ é¶ ç¼ÇÃÁÅ ÇÕ ÇÂà ÇòÚ ò¼Ö-ò¼Ö ÃðÕÅðÆ Áå¶ êÌÅÂÆò¶à
ÁçÅÇðÁ» Óå¶ ÇòÁ³× ÕÆå¶ ×¶ ÔéÍ ÇÂà î½Õ¶ ÇÂé·» 寺 ÇÂñÅòÅ åÆðæ ÇóØ
Ç×¼ñ, ðÅÜé ì¼åðÅ Ãî¶å Ô¯ð êåò¿å¶ ÔÅ÷ð ÃéÍ
ܱ⯠Áå¶ ÇÜîéÅÃÇàÕ î¹ÕÅìñ¶ ÇòÚ HF ìàÅñÆÁé ܶå±
ÕðåÅðê¹ð, AD îÅðÚ (ÜÃò§å òðîÅ)-×ð¹¾ê Õ¶ºçð ÃÆ. ÁÅð. êÆ. ÁËë. ÃðŶ
ÖÅà ÇòÖ¶ B ÇçéŠܱ⯠Áå¶ ÇÜîéÅÃÇàÕ Á§åð ìàÅñÆÁé î¹ÕÅìñ¶ ÕðòŶ ׶Í
ÇÂé·» î¹ÕÅìÇñÁ» ÓÚ ÃÆ. ÁÅð. êÆ. ÁËë. çÆÁ» A@ ìàÅñÆÁé» çÆÁ» AA àÆî»
é¶ íÅ× ÇñÁÅ Áå¶ HF ìàÅñÆÁé ç¯ò» ֶ⻠ÓÚ¯º Á¾òñ ðÔ¶, Üç ÇÕ
ÇÜîéÅÃÇàÕ ÓÚ GD ìàÅñÆÁé Áå¶ Ü±â¯ ÓÚ ×ð¹¾ê Ã˺àð ܦèð é¶ ç±ÃðÅ ÃæÅé
êzÅêå ÕÆåÅÍ ÇÂà î½Õ¶ î¹¾Ö îÇÔîÅé òܯº ÃÆ. ÁÅð. êÆ. ÁËë. ×ð¹¾ê Õ¶ºçð
ܦèð ç¶ âÆ. ÁÅÂÆ. ÜÆ. ÃåêÅñ ðÅòå é¶ ÁÅêä¶ Ã§ì¯èé ÇòÚ Ü¶å± ÇÖâÅðÆÁ»
ù òèÅÂÆ Çç¾åÆÍ ÇÂà î½Õ¶ ÃÆ. ÁÅð. êÆ. ÁËë. ç¶ ÁøÃð» ÇòÚ âÆ. ÁÅÂÆ.
ÜÆ. þåêÅñ ðÅòå, ùð¶ô ïÅçò, êÆ. Õ¶. ÃÅÔ±, âÅ: ÇêÁÅ ç¹¾×ñ, ×¹ðôðé
ÇçØ, ÁËî. ÁÅð. Á§ÃÅðÆ, êÆ. ÁËÃ. Çé¾Þð, ÇòÜË ÇÃ§Ø ÁÅÇç ÔÅ÷ð ÃéÍ
ÇêÃå½ñ çÆ é¯Õ Óå¶ ëðéÆÚð òêÅðÆ «¾ÇàÁÅ
ÕðåÅðê¹ð, AD îÅðÚ (ÜÃò§å òðîÅ)-Á¾Ü Ççé ÇçÔÅó¶ ÃæÅéÕ ÇÂÕ ëðéÆÚð
òêÅðÆ Áå¶ À¹Ã çÆ êåéÆ ù ç¯ î¯àðÃÅÂÆÕñ ÃòÅð éÕÅìê¯ô «à¶ÇðÁ» é¶
ÇêÃå½ñ çÆ é¯Õ Óå¶ «¾à ÇñÁÅ Áå¶ ÔòÅÂÆ ëÅÇÂð Õðç¶ Ô¯Â¶ «à¶ð¶ í¾Ü ׶Í
ÇÂà Ãì§è ÇòÚ ëðéÆÚð òêÅðÆ êðîÜÆå ÇÃ§Ø ê¿îÅ ÇéòÅÃÆ Ú§çé é×ð
ÕðåÅðê¹ð é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ î˺ å¶ î¶ðÆ êåéÆ éÇð§çð Õ½ð Çê¿â Õ¯à 寺 Üá¶ÇðÁ»
çÅ î¶ñÅ ç¶Ö Õ¶ òÅêà ÕðåÅðê¹ð ò¾ñ ÁÅ ðÔ¶ ÃÆ å» ç¯ î¯àðÃÅÂÆÕñ ÃòÅð
é½ÜòÅé ÇÜé·» é¶ ÇÃð Óå¶ ÕÅñÆ à¯êÆ êÅÂÆ ÃÆ å¶ î±§Ô Óå¶ ð¹îÅñ ì§é·¶
ÃÆ, é¶ Çê¿â ëÇåÔ ÜñÅñ çÅ ðÃåÅ ê¹¾ÇÛÁÅ Áå¶ Çê¾Û¶ ìËᶠî¯àðÃÅÂÆÕñ
ÃòÅð é¶ ñ¾å éÅñ è¾ÕÅ îÅð Õ¶ ÃÅâÅ î¯àðÃÅÂÆÕñ ù¾à Çç¾åÅ Áå¶ ÇðòÅñð
éÅñ ÔòÅÂÆ ëÅÇÂð ÕðÕ¶ ÇêÃå½ñ çÆ é¯Õ Óå¶ E Ô÷Åð ð¹ê¶ é×ç ÇÂÕ Ã¯é¶
çÅ ÕóÅ Áå¶ Ã¯é¶ çÆ î¹§çðÆ Áå¶ Ã¯é¶ çÆÁ» òÅñÆÁ» «¾à Õ¶ ñË ×¶Í
êðîÜÆå ÇÃ§Ø é¶ «¾à çÆ Ã±ÚéÅ îÕÃ±ç» æÅä¶ ù Çç¾åÆÍ
âÆ. ÃÆ. ò¾ñ¯º Ãå«Ü ì§é· çÅ ç½ðÅ
ñ¯ÔÆÁ», AD îÅðÚ (ìñÇò§çð ÇÃ§Ø Çò¾ÕÆ)-ܦèð ç¶ ÇâêàÆ ÕÇîôéð Ã: ÁÜÆå
ÇÃ§Ø ê¿ù ò¾ñ¯º Á¾Ü Ôó·» å¯º Ô¯ä òÅñ¶ é¹ÕÃÅé çÆ Á×ÅÀ±º ð¯ÕæÅî ç¶
êzì§è» Áå¶ ÇÂà À¹µêð ÖðÚ ÕÆå¶ ÜÅä òÅñ¶ êËö ù ñË Õ¶ Ãå«Ü çÇðÁÅ ç¶
ì§é· çÅ ç½ðÅ ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ ÇÂà î½Õ¶ À¹é·» éÅñ âð¶éÜ ÇòíÅ× Ü¦èð ç¶
ÁËÕÃÆÁé Ã: ÁðÇò§çð ÇÃ§Ø Ã¯Ôñ, Ç÷ñ·Å êzÆôç ܦèð ç¶ Ú¶ÁðîËé Ã: îÅÔñ
ÇçØ, ÁËÃ. âÆ. ú. âð¶éÜ ÇòíÅ× ñ¯ÔÆÁ» Áô¯Õ Õ¹îÅð êÇð§ÜÅ ÁÅÇç
ÁÇèÕÅðÆ ÔÅ÷ð ÃéÍ Ã: ê§ù ò¾ñ¯º Çê¿â æ§î±òÅñ, ÁÃîËñê¹ð, ðÅܶòÅñ Ú¾Õ
ÇêêñÆ, ÜÅäÆÁ», ÜÅäÆÁ» ÚÅÔñ, Ú¾Õ ìâÅñÅ, î§âÆ ÕÅñ, îâÅñÅ Û§éÅ, çÅð¶òÅñ
ì§é· çÅ ÜÅÇÂ÷Å ÇñÁÅ Ç×ÁÅ Áå¶ Ãå«Ü çÇðÁÅ ò¾ñ¯º ãÅÔ ñŶ ÜÅä òÅñÆÁ»
æÅò» ç¶ÖÆÁ» ×ÂÆÁ»Í À¹é·» ÇÚ¾àÆ ò¶Âƺ À¹µêð Çê¿â îâÅñÅ Õ¯ñ ìäŶ
ÜÅä òÅñ¶ ê¾Õ¶ ê¹ñ ñÂÆ âð¶éÜ ÇòíÅ× ò¾ñ¯º ãÅÂÆ Õð¯ó ð¹ê¶ çÆ ð¾ÖÆ
åÜòÆ÷ çÆ ÃîÆÇÖÁÅ ÕÆåÆ å¶ ê¹ñ çÅ Õ§î Û¶åÆ ô¹ð± Ô¯ä çÆ Ã§íÅòéÅ êz×à
ÕÆåÆÍ ÇÂà î½Õ¶ ÇâêàÆ ÕÇîôéð é¶ âð¶éÜ ÇòíÅ× ç¶ ÁËÕÃÆÁé Õ¯ñ ì§é·
Á§çð êÅÂÆÁ» ê¹ñÆÁ» Áå¶ êÅÂÆê» ÕðÕ¶ CH ÇÕÃÅé» À¹µêð çðÜ ÕðòŶ ׶
նà çÆ î¹Õ§îñ ÜÅäÕÅðÆ î§×ç¶ Ô¯Â¶, ÇÂà Óå¶ å¹ð§å ÃÖå ÕÅùéÆ ÕÅðòÅÂÆ
Áîñ ÓÚ ÇñÁÅÀ¹ä ñÂÆ ÇÕÔÅÍ
ÃóÕ ÔÅçö ç¶ îÅîñ¶ ÓÚ ÚÅñÕ ù ÕËç
ܦèð, AD îÅðÚ (Ú§çÆê í¾ñÅ)-îÅäï¯× ÃÆ. ܶ. ÁËî. ÁËÚ. ÁËÃ. ×ð¶òÅñ çÆ
ÁçÅñå é¶ ÃóÕ ÔÅçö ç¶ îÅîñ¶ ÓÚ ç¯ôÆ ÕðÅð Çç§ç¶ ԯ¶ ÚÅñÕ Ü×çÆê
ÇÃ§Ø ê¹¾åð î¹ÖÇåÁÅð ÇÃ§Ø ÇéòÅÃÆ Õ¯àñÆ Õñ» îÅéÃÅ ù B ÃÅñ çÆ ÕËç Áå¶
B Ô÷Åð ð¹ê¶ ܹðîÅé¶ çÆ Ã÷Å çÅ Ô¹Õî Çç¾åÅÍ
«¾¾à-Ö¯Ô ç¶ îÅîñ¶ ÓÚ ÕËç
îÅäï¯× ܶ. ÁËî. ÁÅÂÆ. ÃÆ. ÃzÆ îé¯Ü Õ¹îÅð çÆ ÁçÅñå é¶ «¾à-Ö¯Ô ç¶
îÅîñ¶ ÓÚ ç¯ôÆ ÕðÅð Çç§ç¶ ԯ¶ ð¹ñçÅ ðÅî ê¹¾åð ê±ðé Ú§ç ÇéòÅÃÆ Ú±ÔóòÅñÆ
ÁÅçîê¹ð ù G îÔÆé¶ çÆ ÕËç Áå¶ B@@ ð¹ê¶ ܹðîÅé¶ çÆ Ã÷Å çÅ Ô¹Õî
Çç¾åÅÍ
Ú¯ðÆ ç¶ îÅîñ¶ ÓÚ B ù ÕËç
îÅäï¯× ܶ. ÁËî. ÁÅÂÆ. ÃÆ. ÃzÆ ÁôÆô Áìð¯ñ çÆ ÁçÅñå é¶ Ú¯ðÆ ç¶ îÅîñ¶
ÓÚ ç¯ôÆ ÕðÅð Çç§ç¶ ԯ¶ îéçÆê Õ¹îÅð ê¹¾åð éÇð§çð Õ¹îÅð ÇéòÅÃÆ
í×òÅéê¹ð ñ»ìóÅ ù E-E îÔÆé¶ çÆ ÕËç Áå¶ A@@-A@@ ð¹ê¶ ܹðîÅé¶ çÆ Ã÷Å
çÅ Ô¹Õî Çç¾åÅÍ
ÁøÆî åÃÕð ù ÕËç
îÅäï¯× òèÆÕ Ç÷ñ·Å Áå¶ ÃËôé Ü¾Ü ÃzÆ ìÆ. ܶ. ûÃÆ çÆ ÁçÅñå é¶ AE@ ×ðÅî
ÁøÆî ìðÅîç×Æ ç¶ îÅîñ¶ ÓÚ ç¯ôÆ ÕðÅð Çç§ç¶ ԯ¶ Áîð ÇÃ§Ø ê¹¾åð
À¹ÜÅ×ð ÇÃ§Ø ÇéòÅÃÆ åðé åÅðé ù A îÔÆéÅ ÕËç Áå¶ A Ô÷Åð ð¹ê¶ ܹðîÅé¶
çÆ Ã÷Å çÅ Ô¹Õî Çç¾åÅÍ
B@ 寺 àðËÇøÕ À¹ñ¿ØäÅ ñÂÆ òðåÆ ÜÅò¶×Æ ÃõåÆ-ÇçñÇÜ¿çð ÇÿØ
Üñ¿èð, AD îÅðÚ (êòé Öðì¿çÅ)-ê¹Çñà ñÅÂÆé ÇòÖ¶ ð¼Ö¶ ׶ ÇÂÕ ê¼åðÕÅð
ÿî¶ñé ç½ðÅé ÜÅäÕÅðÆ Çç¿ç¶ ԯ¶ ¶. ÃÆ. êÆ. Ã: ÇçñÇÜ¿çð ÇÃ¿Ø Çã¼ñ¯
é¶ ç¼ÇÃÁÅ ÇÕ ê¹Çñà ÕÇîôéð ×½ðò ïÅçò ò¼ñ¯º Çç¼åÆÁ» ×ÂÆÁ» ÔçÅÇÂå»
Áé¹ÃÅð ÁÅÀ¹ä òÅñÆ B@ îÅðÚ å¯º àðËÇøÕ ê¹Çñà ò¼ñ¯º àðËÇøÕ ÇéïîÅ çÆ
À¹ñ¿ØäÅ Õðé òÅñ¶ òÅÔé ÚÅñÕ» ÇÖñÅø ÃõåÆ òðåÆ ÜÅò¶×Æ å¶ àðËÇøÕ ÇéïîÅ
çÆ À¹ñ¿ØäÅ Õðé òÅñ¶ òÅÔé ÚÅñÕ ç¶ ÕÆå¶ ×¶ ÚÅñÅé çÅ í¹×åÅé òÆ î½Õ¶
å¶ ÔÆ Õð Çç¼åÅ ÜÅò¶×ÅÍ òè¶ð¶ ÜÅäÕÅðÆ Çç¿ç¶ ԯ¶ ¶.ÃÆ.êÆ. ÇçñÇÜ¿çð
ÇÃ¿Ø Çã¼ñ¯ é¶ ç¼ÇÃÁÅ ÇÕ ê¹Çñà ÕÇîôéð ò¼ñ¯º Çç¼åÆÁ» ×ÂÆÁ» ÔçÅÇÂå»
Áé¹ÃÅð B@ îÅðÚ å¯º àðËÇøÕ Çéïî» çÆ À¹ñ¿ØäÅ Õðé òÅñ¶ òÅÔé ÚÅñÕ» ç¶
ÇÖñÅø ÃõåÆ òðåÆ ÜÅò¶×Æ å¶ Çìé·» ÔËñî¶à 寺 ع¿î ðÔ¶ ç¯ êÇÔÁÅ òÅÔé
ÚÅñÕ» ç¶ ÚÅñÅé Õ¼àä ÓÚ ÃõåÆ òðåÆ ÜÅò¶×ÆÍ À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ Çìé·» ìËñà
ñŶ, ×¼âÆ ÚñÅÀ¹ºç¶ ԯ¶ î¯ìÅÇÂñ ùäé òÅñ¶ Ü» Õ¿é» å¶ ìÇñÀ¹ àȼæ
ñÅ Õ¶ ×¼âÆ ÚñÅÀ¹ä òÅñ¶ òÅÔé ÚÅñÕ» å¶ òÆ ÃõåÆ òðåÆ ÜÅò¶×ÆÍ À¹é·»
ÇÕÔÅ ÇÕ ç¯ ÇÜÔó¶ òÆ ç¯ êÇÔÁÅ òÅÔé ÚÅñÕ ÁÅÂÆ.ÁËÃ.ÁÅÂÆ îÅðÕ¶ 寺 Çìé·»
ÇÕö Ô¯ð Õ¿êéÆ çÅ ÔËñî¶à êÅ Õ¶ ç¯ êÇÔÁÅ òÅÔé ÚñÅÀ¹ä׶, À¹é·» ç¶ òÆ
ÚÅñÅé ռචÜÅä׶Í
êÌÇåíÅ Ö¯Ü î¹ÕÅìñ¶ ÓÚ Â¶.êÆ.ܶ çÅ ôÅéçÅð êÌçðôé
Üñ¿èð, AD îÅðÚ (ç¹¼×ñ)-éËôéñ àËñ¶ºà ÃðÚ êÌÆÇÕÁÅò» ç¶ ÇòÚ Â¶.êÆ.ܶ
ÃÕÈñ ç¶ ÇòÇçÁÅðæÆÁ» é¶ ôÅéçÅð êÌçðôé Õðç¶ Ô¯Â¶ ÁÅñ Ç¿âÆÁÅ ðËºÕ ç¶
ÇòÚ ÃæÅé ìäÅÇÂÁÅ ÔËÍ Á¼áòÄ ç¶ ÇòÇçÁÅðæä ÜÔÆé, AAòÄ ç¶ ÇòÇçÁÅðæÆ
ÁÇìêÃÅ ôðîÅ Áå¶ åÅÇðÕ ×¹êåÅ é¶ ÁÅñ Ç¿âÆÁÅ îËÇðà ç¶ ÇòÚ ÃæÅé
ìäÅÇÂÁÅ ÔË ÇÂÃ ç¶ ÇÂñÅòÅ Ã̶ÁÅ îÇñÕ, Áé¹Ü èòé, Õéò Ö¿éÅ, ÁÇç¼ÇåÁÅ
ìÅáñÅ, ÁÕôË ×¹êåÅ, êÔÈð ÜËé, êÌìñ êÌåÅê ÇÿØ, òÅÇðà չîÅð ÕÅñÆÁÅ,
ÁÇíÃÅð ôðîÅ, ÇòðÅà ôÅðèÅ, Ç¿çðܯå Õ½ð é¶ Ç÷ñ·Å îËÇðà ÇòÚ ÃæÅé
ìäÅÇÂÁÅÍ ÇÂé·» ÃÅÇðÁ» ù ÁËé.àÆ.ÁËÃ.ÂÆ òñ¯º ÃÕÅñðÇôê ñÂÆ Ú¹ÇäÁÅ
Ç×ÁÅÍ ÇÂé·» ÇòÇçÁÅðæÆÁ» ù ÃÕÈñ ÃàÅê Áå¶ ÇêÌ¿ÃÆêñ é¶ òèÅÂÆ Çç¼åÆÍ
é¹¼Õó éÅàÕ ðÅÔƺ ÃëÅÂÆ ìÅð¶ ÜÅ×ðÈÕ ÕÆåÅ
Üñ¿èð, AD îÅðÚ (ê¼åð ê̶ðÕ)-íÅðå êÌÇôÕôä ÇòÕÅà ÿÃæÅé ò¼ñ¯º ÚñÅÂÆ
ÜÅ ðÔÆ êÈðé å¿çð¹ÃåÆ åÇÔå ïëÆ Çê¿â ÇòÖ¶ Á¼Ü ÃîÈÔ ×ÌÅî ê¿ÚÅÇÂå ç¶
ÃÇÔï¯× éÅñ ÇÂÕ é¹¼Õó éÅàÕ Ö¶ÇâÁÅ Ç×ÁÅÍ ÇÜà ðÅÔƺ Çê¿â çÆ ÃÅë-ÃëÅÂÆ
ìÅð¶ ñ¯Õ» ù ÜÅ×ðÈÕ ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ ÇÂà î½Õ¶ é¹¼Õó éÅàÕ ðÅÔƺ çÅÜ êÌæÅ ù
ì¿ç Õðé çŠùé¶ÔÅ òÆ Çç¼åÅ Ç×ÁÅÍ ÇÂà êÌÅÜËÕà ç¶ Ç¿ÚÅðÜ êÌò¶Ü ÁÅñî,
ìñÅÕ Ç¿ÚÅðÜ îéçÆê ÇÃ¿Ø å¶ ÔðÜÆå Õ½ð 寺 ÇÂñÅòÅ Çê¿â ç¶ Ãðê¿Ú ÃÌÆ
Ô¿Ã ðÅÜ, ðî¶ô Õ¹îÅð, ðåé ñÅñ, Çô¿×ÅðÅ, ð¶ôî ñÅñ, ðÅÜ ðÅäÆ, ÃÌÆîåÆ
ܯÇ׿çð Õ½ð å¶ ×¹ðîÆå Õ½ð ÁÅÇç Ãî¶å ò¼âÆ Ç×äåÆ ÇòÚ ÇÂñÅÕ¶ ç¶ ñ¯Õ
ÔÅ÷ð ÃéÍ
Çê³×ñòÅóÅ Á¿ÇîzåÃð ù ñ¼Ö ð¹ê¶ çÅé
í¯×ê¹ð, AD îÅðÚ (êzäò ׶Ôñ¯º)-ï±æ ëÅð ï± òËñë¶Áð Á˺â ùÃÅÇÂÂÆ ç¶
ÃzêzÃå Ã. Õ¹ñçÆê ÇÃ¿Ø ñÅñÆ ÇéÜÅîçÆéê¹ð òñ¯º ÇêÛñ¶ Çò¼Ú Áð¿í¶ ÃîÅÜ
öòÆ ÕÅðÜ» ù ÜÅðÆ ð¼ÖÇçÁÅ ÇêÛñ¶ ÇçéÆ Çê³×ñòÅóÅ ÁÇîzåÃð ù ÇÂ¼Õ ñ¼Ö
ð¹ê¶ çÅé òܯº Çç¼å¶ ×Â¶Í ÇÂà î½Õ¶ À¹é» éÅñ ù¼ÚÅ ÇÃ¿Ø ñÅñÆ
ÇéÜÅîçÆéê¹ð, îéòÆð ÇÃ¿Ø ñÅñÆ, ÿçÆê ÇÃ¿Ø ñÅâÆ, êðîòÆð ìÅá òÆ î½ÜÈç
ÃéÍ
Õ¿â¶çÅð åÅð ñÅ Õ¶ é×ð Õ½ºÃñ è¿é çÆ ç¹ðòð寺 Õð ðÔÆ þ-âÅ: ÜÇå¿çð
ôðîÅ
Çëñ½ð, AD îÅðÚ (ÃÇå¿çð ôðîÅ)-Õ»×ðÃ ç¶ ôÇÔðÆ êÌèÅé âÅ. ÜÇå¿çð ôðîÅ
é¶ é×ð Õ½ºÃñ Çëñ½ð Óå¶ ç¯ô ñÅÀ¹ºÇçÁ» ê¾åðÕÅð» ù ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ îÔÅðÅÜÅ
ðäÜÆå ÇÃ¿Ø ê³ÜÅì ê¹Çñà ÁÕËâîÆ Çëñ½ð òÅñÆ î¹¾Ö ÃóÕ Óå¶ ÇÜ¾æ¶ À¹Ú
ÁçÅñå ç¶ Ô¹Õî» åÇÔå éÅÜÅÇÂ÷ ç¹ÕÅé» ù ÔàÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅ þ À¹æ¶ ÃÆÇî¿à ç¶
ê¯ñ» Óå¶ Õ¿â¶çÅð åÅð ñ×Å Õ¶ é×ð Õ½ºÃñ Çëñ½ð ÃðÕÅð òñ¯º í¶Ü¶ ÇòÕÅÃ
ÕÅðÜ» ñÂÆ è¿é çÆ ìðìÅçÆ Õð ðÔÆ þÍ âÅ. ÜÇå¿çð ôðîÅ é¶ ÇÂà տÇâÁÅñÆ
åÅð ù ÃðÅÃð éÅÜÅÇÂ÷ ÕðÅð Çç¿ÇçÁ» ÇÕÔÅ ÇÕ ÇÂ¾Õ êÅö å» Õ½ºÃñ é¶ ÇÂÃ
Ü×·Å ÃóÕ çÆ À¹ÃÅðÆ çÅ Õ¿î ô¹ðÈ Õð ð¾ÇÖÁÅ þ Áå¶ è¹ð å¾Õ ê¾æð êÅÇÂÁÅ
ÇêÁÅ þ êð çÈÃð¶ êÅö ÇìñÕ¹ñ ÇòÚÕÅð ÃÆÇî¿à ç¶ ê¯ñ Öó¶ Õð Çç¾å¶ Ôé
ÇÜ¿é·» Óå¶ Õ¿ÇâÁÅñÆ åÅð ñ×ÅÂÆ ÜŶ×ÆÍ À¹é·» é×ð Õ½ºÃñ òñ¯º ñŶ ÜÅ
ðÔ¶ ê¯ñ» Áå¶ Õ¿ÇâÁÅñÆ åÅð Óå¶ ÕÆå¶ ÜÅ ðÔ¶ ñ¾Ö» ð¹ê¶ ç¶ ÖðÚ ù è¿é
çÆ ìðìÅçÆ ÕðÅð Çç¾åÅÍ À¹é·» ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ÇÂà Ãì¿èÆ À¹Ô ÇÂ¾Õ òëç ñË Õ¶
ÃÕ¾åð ñ¯Õñ ìÅâÆ Áå¶ âÆ.ÃÆ. Üñ¿èð ù Çîñä׶ Í
éÅÜÅÇÂ÷ ÕÅñ¯éÆÁ» ìÅð¶ ÇòÜÆñ˺à ùÃå
Üñ¿èð, AD îÅðÚ (Çôò)- ÃæÅéÕ ÃðÕÅð» ÇòíÅ× ç¶ Ú½ÕÃÆ Çò¿× ò¼ñ¯º
éÅÜÅÇÂ÷ ÕÅñ¯éÆÁ» ÇÖñÅø ÕÆåÆ ×ÂÆ ÕÅðòÅÂÆ Ô¹ä ùÃå Ô¯ÂÆ ñ¼× ðÔÆ ÔËÍ
ç¯ Ôëå¶ êÇÔñ» ÃæÅéÕ ÃðÕÅð» ÇòíÅ× ç¶ Ú½ÕÃÆ Çò¿× é¶ Üñ¿èð ÓÚ ÕÂÆ
éÅÜÅÇÂ÷ ÕÅñ¯éÆÁ» ÓÚ ÕÅðòÅÂÆ ÕÆåÆ ÃÆ å¶ ÇÂé·» ÇòÚ ÕÂÆ ÕÅñ¯éÆÁ» ù
ÇçÖÅò¶ ç¶ å½ð Óå¶ å¯ó í¿é ÕÆåÆ ÃÆÍ ÃÈåð» çÅ ÕÇÔäÅ ÔË ÇÕ Çò¿× å»
ÇÂà ìÅð¶ Çðê¯ðà å» ñË Ç×ÁÅ ÔË êð ÇÂÃ ç¶ ìÅòÜÈç òÆ À¹Õå ÕÅñ¯éÆÁ» Óå¶
Õ¿î ÚñÅÇÂÁÅ ÜÅ ÇðÔÅ ÔË å¶ À¹Õå ÕÅñ¯éÆÁ» ÇòÚ ìÃåÆÁ» ç¶ ÇÂñÅÕ¶ ÓÚ òÆ
éÅÜÅÇÂ÷ ÕÅñ¯éÆÁ» çÅ Ç÷Õð ÕÆåÅ Ç×ÁÅ ÃÆ ÇÕ ìÃåÆ çÅÇéôî¿ç» ÇòÚ éÅÜÅÇÂ÷
ÕÅñ¯éÆÁ» ç¶ ÇéðîÅä é¶ ÃÅð¶ ÇðÕÅðâ å¯ó Çç¼å¶ ÃéÍ ç¯ Ôëå¶ êÇÔñ» å»
ÇòÜÆñËºÃ é¶ éÅÜÅÇÂ÷ ÕÅñ¯éÆÁ» ÇÖñÅø ÁÅê Çðê¯ðà» ñÂÆÁ» Ãé êð À¹Ã 寺
ìÅÁç îÅîñÅ á¼ê êË Ç×ÁÅ ÔË å¶ ÇòÜÆñ˺à ò¼ñ¯º ÛÅê¶îÅðÆ Õðé 寺 ìÅÁç
òÆ éÅÜÅÇÂ÷ ÕÅñ¯éÆÁ» çÅ Õ¿î ì¿ç éÔƺ Ô¯ÇÂÁÅ ÔË ÇÜà ÕðÕ¶ Ô¹ä ÃðÕÅð ù
ÚÈéÅ ñ¼×ä çÆ ô¿ÕÅ ÷ÅÇÔð ÕÆåÆ ÜÅ ðÔÆ ÔËÍ ÃÈåð» çÅ ÕÇÔäÅ ÔË ÇÕ
ÖÜÈðñÅ ð¯â Óå¶ òÆ ÕÂÆ éÅÜÅÇÂ÷ ÕÅñ¯éÆÁ» 寺 ÇÂñÅòÅ Ü¿âÈ ÇÿØÅ ò¼ñ
òÆ éÅÜÅÇÂ÷ ÕÅñ¯éÆÁ» çÅ Õ¿î ì¶ð¯Õ Úñ ÇðÔÅ ÔË, ÇÜà ÕðÕ¶ Ô¹ä Çé×î å»
À¹Õå ÕÅñ¯éÆÁ» ç¶ Õ¿î ù ð¯Õä ÇòÚ ÁÃëñ ÇðÔÅ ÔË, Ãׯº ܶ. âÆ. ¶. é¶
å» ÇÂà êÅö ÇìñÕ¹ñ Ú¼¹êÆ èÅð ñÂÆ ÔËÍ Ü¶. âÆ. ¶. é¶ ÇÂà îÅîñ¶ ÇòÚ
նà çðÜ ÕÆå¶ Ôé êð ÇÂÃ ç¶ ìÅòÜÈç éÅÜÅÇÂ÷ ÕÅñ¯éÆÁ» çÅ À¹Õå ÇÂñÅÇÕÁ»
ÇòÚ ÇéðîÅä Ô¯ä éÅñ Ô¯ð òÆ ÔËðÅéÆ Ô¯ ðÔÆ ÔËÍ ÃÈåð» çÅ ÕÇÔäÅ ÔË ÇÕ
Õ¹Þ ÕÅñ¯éÅÂÆ÷ð å» ÁÅê éÔƺ ÚÅÔ¹¿ç¶ ÇÕ ÃðÕÅð ÕÅñ¯éÆÁ» ìÅð¶
ÕÅñ¯éÅÂÆ÷ð» ù Õ¹Þ ðÅÔå ç¶ò¶ ÇÕÀ¹ºÇÕ éÅÜÅÇÂ÷ ÕÅñ¯éÆÁ» ç¶ ÇéðîÅä éÅñ
å» Ç÷ÁÅçÅ ÖðÚÅ éÔƺ ÁÅÀ¹ºçÅ ÔË ÇÜé·» ÇÕ ÕÅñ¯éÆÁ» ù êÅà ÕðòÅÀ¹ä Óå¶
ÖðÚÅ ÁÅÀ¹ºçÅ ç¼ÇÃÁÅ Ü»çÅ ÔË ÇÕÀ¹ºÇÕ ÇÂÕ Â¶Õó çÆ ÃðÕÅðÆ ëÆà C@ ñ¼Ö
ð¹ê¶ 寺 À¹êð ìä Ü»çÆ ÔËÍ ÃæÅéÕ ÃðÕÅð» ÇòíÅ× ç¶ Ú½ÕÃÆ Çò¿× ç¶ ÃÆ.
òÆ. ú. ÃÌÆ Â¶. Õ¶. êÌíÅÕð éÅñ ÿêðÕ ÕÆåÅ Ç×ÁÅ å» À¹é·» éÅñ ×¼ñ éÔƺ
Ô¯ ÃÕÆÍ
ÃÅñÅéÅ ÃîÅ×î ç½ðÅé ì¾ÇÚÁ» ù Çâ×ðÆÁ» ò§âÆÁ»
Çëñ½ð, AD îÅðÚ (ìðéÅñÅ)-ÁÅñ ǧâÆÁÅ Õôïê ðÅÜê±å ìÅìÅ ÇÔ§îå ÇçØ
ÁËܱնôé ì¯ðâ (ðÇÜ:) Áå¶ ìÅìÅ ÇÔ§îå ÇÃ§Ø àËÕéÆÕñ ǧÃàÆÇÚÀ±à ò¾ñ¯º
ÃÅñÅéÅ Çâ×ðÆ ò§â ÃîÅð¯Ô ÕðòÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅ, ÇÜà ÇòÚ î¹¾Ö îÇÔîÅé ÕËìÇéà
î§åðÆ Üæ¶: ÔÆðÅ ÇÃ§Ø ×ÅìóÆÁÅ êÔ¹§Ú¶Í À¹é·» é¶ Ô¯äÔÅð ì¾ÇÚÁ» ù
Çâ×ðÆÁ» êzçÅé ÕÆåÆÁ» Áå¶ Ü¯ ì¾Ú¶ îËÇðà ÇòÚ ÁŶ Ãé, À¹é·» ù Õ§ÇêÀ±àð
Çç¾å¶ ×Â¶Í ÇÂà î½Õ¶ ×ÅìóÆÁÅ é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ ìÅìÅ ÇÔ§îå ÇÃ§Ø ÇÂÕ îÔÅé
ôÔÆç Ãé, ÃÅù À¹é·» ù ïÅç ð¾ÖäÅ ÚÅÔÆçÅ þ Áå¶ À¹é·» ç¶ éÕô¶ Õçî» Óå¶
Ú¾ñäÅ ÚÅÔÆçÅ þÍ ÇÂà î½Õ¶ ÔÅ÷ð ع¾ñÅ ÃðÔÅñ¶ òÅñÅ, Ãðòä ÇÃ§Ø í¯ñÆ,
ÔðÚðé íÅðåÆ, êz¶î Ú§ç íÅä¯ÕÆ, ïÔä ñÅñ àÅàÅ, çñÜÆå ÇçØ, éÅæ ðÅî
Çå¾åðÆÁÅ, ìñòÆð à»âÅ, âÅ: îéî¯Ôé ÇÃ§Ø íÅׯòÅñÆÁÅ, ×¹ðÇçÁÅñ ܯåÆ,
ÁîðÜÆå à»âÅ, çÅðÅ ÇÃ§Ø çñìËó, ÃÆåñ ÇÃ§Ø Ã»çñ Áå¶ Ô¯ð î˺ìð ÔÅ÷ð
ÃéÍ
éòƺ ìÅð»çðÆ ÇòÖ¶ îÔÅé ÕÆðåé ÃîÅ×î
ܦèð, AD îÅðÚ (ÇêÌåêÅñ ÇóØ)-ðÅå éòƺ ìÅð»çðÆ é¶ó¶ îËâÆÕñ ÕÅñÜ ×ó·Å
ð¯â ܦèð ÇòÖ¶ îÔÅé ÕÆðåé ÃîÅ×î Ô¯ÇÂÁÅÍ ÇÂÔ ÃîÅ×î çÃî¶ô é½ÜòÅé çñ,
ÇÃ¼Ö ï±æ ÁÅë ê³ÜÅì å¶ ÖÅñÃÅ Çîôé ÁÅð׶éÅÂÆܶôé ò¼ñ¯º ìÅìÅ ì¿çÅ
ÇÃ³Ø ìÔÅçð ò¼ñ¯º êÇÔñÅ ÇÃ¼Ö ðÅÜ ÃæÅêå Õðé çÆ åÆÜÆ ôåÅìçÆ (C@@ ÃÅñ)
ù ÃîðÇêå ÃÆÍ ÇÂà ÇòÚ íÅÂÆ ÔðÇò¿çð êÅñ ÇÃ³Ø Çñàñ Á³ÇîÌåÃð òÅñ¶ å¶
íÅÂÆ ÃÇå¿çðêÅñ ÇÃ³Ø ÁÖ³â ÕÆðåéÆ ÜæÅ «ÇèÁÅäÅ é¶ ÕÆðåé ç¹ÁÅðŠÿ×å»
ù ÇéÔÅñ ÕÆåÅÍ ÃîÅ×î ñÂÆ ÃÜŶ ê³âÅñ ÇòÚ ÃÌÆ ×¹ðÈ ×Ì¿æ ÃÅÇÔì ÜÆ çÆ
ÃòÅðÆ é×ð ÕÆðåé ç¶ ðÈê ÇòÚ ×¹ðç¹ÁÅðÅ ÃÌÆ ×¹ðÈ ÇÃ³Ø ÃíÅ Áðìé ÁÃà¶à
ë¶÷-A 寺 ÇñÁ»çÆ ×ÂÆÍ ðÃå¶ ÇòÚ Ã¿×å» ôìç ÕÆðåé ÕðçÆÁ» ÜÅ ðÔÆÁ» ÃéÍ
×åÕÅ êÅðàÆ é¶ òÆ ÁÅêä¶ Ü½Ôð ÇòÖÅÂ¶Í ðÃå¶ ÇòÚ Ã¿×å» çÆ Ã¶òÅ ñÂÆ ÚÅÔ
å¶ îÇáÁÅÂÆ ç¶ ¦×ð ñÅÂ¶Í ôÅî F 寺 ðÅå AA.C@ òܶ å¼Õ ԯ¶ ÃîÅ×î ÇòÚ
ÿ×å» íÅðÆ Ç×äåÆ ÇòÚ ôÅÇîñ Ô¯ÂÆÁ»Í Üæ¶çÅð dzçðÜÆå ÇóØ, Ã:
í¹Çê³çðêÅñ ÇÃ³Ø ÖÅñÃÅ, Ã: êðîÅåîÅ ÇÃ³Ø å¶ ÃåêÅñ ÇÃçÕÆ é¶ òÆ ÔÅ÷ðÆ
«ÁÅÂÆÍ Ã: ùÖîÅé ÇÃ³Ø êÌèÅé çÃî¶ô é½ÜòÅé çñ å¶ ×¹ðêÌÆå ÇÃ³Ø êÌèÅé
ÇÃ¼Ö ï±æ ÁÅë ê³ÜÅì 寺 ÇÂñÅòÅ íÅÂÆ ÜÃêÅñ ÇÃ³Ø Çâë˺à ÕÅñ¯éÆ, íÅÂÆ
ÔðÇÜ¿çð ÇóØ, ÔðÚðéÜÆå ÇÃ³Ø èÅîÆ å¶ ×¹ðêÌÆå ÇÃ³Ø îÅé é¶ êÌì¿è Õðé
ñÂÆ ÃÅæÆÁ» Ãî¶å Çòô¶ô ï¯×çÅé êÅÇÂÁÅÍ Ã: èÅîÆ é¶ òÆ Ã¿ì¯èé ÕÆåÅÍ
×¹ðÈ ÕÅ ¦×ð Áå°¼à òðåÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ
Õ¹îÅðÆ Ôðô¹ñ ìäÆ Çîà ë¶ÁðòËñ
Üñ¿èð, AD îÅðÚ (ç¹¹¼×ñ)-Ô¿ÃðÅÜ îÇÔñÅ îÔ» ÇòÇçÁÅñÅ ÇòÖ¶ ëÅÂÆéñ òð·¶
çÆÁ» ÇòÇçÁÅðæä» ù ÇòçÅÂÆ ç¶ ä ç¶ ñÂÆ ÇÂ¼Õ ÇòçÅÂÆ ÃîÅ×î ÕðòÅÇÂÁÅ
Ç×ÁÅÍ ÇÂà î½Õ¶ ò¼Ö ò¼Ö üÇíÁÅÚÅðÕ ê̯×ðÅî ÕðòŶ ×Â¶Í ÇÂÃ ç¶ éÅñ
ÔÆ îÅâÇñ¿× ÕðòÅÂÆ ×Æ ÇÜÃ ç¶ ÇòÚ ÕðÆì BE ÇòÇçÁÅðæä» é¶ íÅ× ÇñÁÅÍ
ÇÂà î½Õ¶ Ôðô¹ñ ù Çîà ë¶ÁðòËñ Ú¹ÇäÁÅ Ç×ÁÅÍ ÇÂé»· 寺 ÇÂñÅòÅ ð¹Çê¿çð
Õ½ð, ô×¹é, ÜÃÇÕðé ù òÆ Ú¹ÇäÁÅ Ç×ÁÅÍ ÇêÌ¿ÃÆêñ ÃÌÆîåÆ Ü¶ ÕÅÕóÆÁÅ é¶
ÇòÇçÁÅðæä» ù ô¹í ÕÅîéÅò» Çç¿ç¶ ԯ¶ ÇÕÔÅ ÇÕ ÇÜ¼æ¶ òÆ ÜÅä ÕÅñÜ çÅ
éÅî ð½ôé ÕðéÍ
ÇìÜñÆ Ú¯ðÆ ëóé çÆ î¹ÇÔ¿î ù íÅðÆ è¼ÕÅ
Üñ¿èð, AD îÅðÚ (Çôò)- ê¿ÜÅì ðÅÜ ÇìÜñÆ ì¯ðâ çÆ ÇìÜñÆ Ú¯ðÆ ëó¯ ï¯ÜéÅ
ù íÅðÆ è¼ÕÅ ñ¼×Å ÔË å¶ ÇÂà éÅñ ÇìÜñÆ ì¯ðâ çÅ é¹ÕÃÅé Ô¯ð òÆ òèä çÆ
ô¿ÕÅ ÷ÅÇÔð ÕÆåÆ ÜÅ ðÔÆ ÔËÍ ÇîñÆ ÜÅäÕÅðÆ î¹åÅÇìÕ ÇìÜñÆ Ú¯ðÆ ëóé òÅñ¶
ÃàÅë çÆ Ü» å» Õ¹¼àîÅð ÕÆåÆ ÜÅ ðÔÆ ÔË å¶ Ü» Çëð ÕÂÆ åð·» ç¶ Õ¶Ã çðÜ
ÕðòŶ ÜÅ ðÔ¶ Ôé ÇÜà ÕðÕ¶ ܶ. ÂÆ÷ Ãî¶å Ô¯ð òÆ ÁÇèÕÅðÆÁ» ç¶ ÇìÜñÆ
Ú¯ðÆ ëóé ç¶ À¹åôÅÔ ÓÚ íÅðÆ ÕîÆ ÁÅÂÆ ÔËÍ ÃÈåð» çÅ ÕÇÔäÅ ÔË ÇÕ ÇÂÕ
Ç÷ñ·¶ ÇòÚ òÆ ÇÂÕ ÇìÜñÆ Ú¯ðÆ ëóé 寺 ìÅÁç ܶ. ÂÆ÷ Óå¶ òÆ Õ¶Ã çðÜ
ÕÆåÅ Ç×ÁÅ ÃÆ, ÚÅÔ¶ À¹Õå îÅîñ¶ ÓÚ ÕÂÆ åð·» ç¶ ô¿Õ¶ êËçÅ Ô¯ ðÔ¶ Ãé
êð ÇÂÔ¯ ÇÜÔ¶ îÅîñ¶ ÃÅÔîä¶ ÁÅÀ¹ä éÅñ ÇìÜñÆ ì¯ðâ çÆ ÇìÜñÆ Ú¯ðÆ ëó¯
î¹ÇÔ¿î Ṽà ԯ ÃÕçÆ ÔËÍ ÜÅäÕÅðÆ î¹åÅÇìÕ ÚÅÔ¶ ÇìÜñÆ Õ¯â ê¿ÜÅì ÇòÚ
ñÅ×È Õð Çç¼åÅ Ç×ÁÅ ÔË êð ÇìÜñÆ Ú¯ðÆ ëóé òÅÇñÁ» ù ÇÕö òÆ åð·» çÆ
ÃðêÌÃåÆ Ü» ê¹Çñà ùð¼ÇÖÁÅ éÔƺ Çç¼åÆ ÜÅ ðÔÆ ÔË å¶ ÕÂÆÁ» é¶ å» Õ¶Ã
çðÜ Ô¯ä ç¶ îÅîñ¶ ÃÅÔîä¶ ÁÅÀ¹ä 寺 ìÅÁç ÇìÜñÆ Ú¯ðÆÁ» ëóé çÅ Õ¿î òÆ
Á¿çðÖÅå¶ ì¿ç Õð Çç¼åÅ ÔËÍ ÜÈéÆÁð Ç¿ÜÆéÆÁð Õ½ºÃñ ç¶ ÁÅ×È ðÅÜ Õ¹îÅð
Ú½èðÆ é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ Ü¶Õð ÇÂÔ¯ åð·» ÇìÜñÆ Ú¯ðÆ ëóé Óå¶ ÃàÅë éÅñ è¼Õ¶ôÅÔÆÁ»
ÕÆåÆÁ» Ü»çÆÁ» ðÔÆÁ» å» À¹Ô ÇìÜñÆ Ú¯ðÆ ëóé ç¶ Õ¿î çÅ ìÅÂÆÕÅà Õð ç¶ä׶Í
ìÅìÅ ìÅñÕ éÅæ î³ÎÇçð çÅ ÃæÅêéÅ Ççòà îéÅÇÂÁÅ
ÁÅçîê¹ð, AD îÅðÚ (åðéܯå ÇóØ)–Çôò í×å Çüè ÃÌÆ ìÅìÅ ìÅñÕ éÅæ
î³ÎÇçð Çôòê¹ðÆ ÁÅçîê¹ð çÅ ÃæÅêéÅ Ççòà îéÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ î¶Áð ðÅÕ¶ô
ðÅá½ð é¶ òÆ ÃîÅ×î ÇòÚ ÔÅ÷ðÆ íðÆÍ í×å ÿÜÆò Õ°îÅð «ÇèÁÅäŠ寺
ÁÅôÆðòÅç ç¶ä ê¹¼Ü¶Í í¿âÅðÅ òÆ ñ×ÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ ÃîÅ×î ÇòÚ Ã¿Ü¶ ×¹êåÅ,
èðîòÆð, éÆðÜ Õ½ôñ, åðöî â¶Çòâ, ðòÆ òÅÃç¶ò, êÌòÆé Õ°îÅð, êòé
Á×éÆÔ¯åðÆ ÁÅÇç ÔÅ÷ð ÃéÍ
Õ§ÇêÀ±àðÅÂÆ÷â Üî»ì§çÆÁ» çÆ êìÇñÕ òËñÆâ¶ôé Ô¯ò¶×Æ-âÆ. ÃÆ.
ÁÅçîê¹ð, AD îÅðÚ (åðéܯå ÇçØ)-ÁÅçîê¹ð Ãì åÇÔÃÆñ ç¶ Çê¿â» çÆÁ»
Üî·»ì§çÆÁ» ç¶ ÔÅñÆÁÅ îÅñ ÇðÕÅðâ çÆÁ» Õ§ÇêÀ±àðÅÂÆ÷â Üî·»ì§çÆÁ» çÆ
êìÇñÕ òËñÆâ¶ôé Ô¯ò¶×ÆÍ ÇâêàÆ ÕÇîôéð ÁÜÆå ÇÃ§Ø êù êzèÅé ê¿ÜÅì ñ˺â
ÇðÕÅðâ ùÃÎÇÂàÆ Ü¦èð é¶ êz˵à é¯à ðÅÔƺ ÜÅäÕÅðÆ Çç§ÇçÁ» ÇÕÔÅ ÇÕ
ÁÅçîê¹ð Ãì åÇÔÃÆñ Á§çð ÁÅªç¶ ÃÅð¶ Çê¿â» çÆÁ» Üî·»ì§çÆÁ» Áå¶ ÔÅñÆÁÅ
îÅñ ÇðÕÅðâ ù Õ§ÇêÀ±àðÅÂÆ÷â Õðé òÅÃå¶ êìÇñÕ òËñÆâ¶ôé Õðé ñÂÆ Çê¿â»
ç¶ Ã§ì§Çèå êàòÅðÆÁ» çÆÁ» ÇâÀ±àÆÁ» ñ×ÅÂÆÁ» ×ÂÆÁ» ÔéÍ Çê¿â» ç¶
êàòÅðÆ ÜéåÕ ÃæÅé Óå¶ G Ççé Ãò¶ð¶ I òܶ 寺 ôÅî E òܶ å¾Õ êìÇñÕ
òËñÆâ¶ôé Õðé׶Í
îÅéò Ú¶åéÅ î¿Ú é¶ ÇÕåÅì» ò¿âÆÁ»
Üñ¿èð, AD îÅðÚ (Çôò)- îÅéò Ú¶åéÅ î¿Ú é¶ ÃðÕÅðÆ êÌÅÂÆîðÆ ÃÕÈñ Çê¿â
ÃÈðÅ ÇòÚ ÇÂÕ ÃîÅ×î ÇòÚ ñ¯óò¿ç» ù ÕÅêÆÁ», ÇÕåÅì» ò¿âÆÁ»Í ê̯×ðÅî çÆ
êÌèÅé×Æ ê¿ÜÅì éËôéñ ìËºÕ ç¶ îËé¶Üð Ú¿çð î¯Ôé ÃíðòÅñ î¹¼Ö îÇÔîÅé é¶
ÕÆåÆÍ ÇÂà î½Õ¶ îé¯Ôð ñÅñ îÔ¶, Ç¿ÜÆ. ×¹ðôðé ÇÿØ, é×ÆéÅ ÇÿØ
ìñ¼×ä, ÁËé. ÁÅð. îñÔ¯åðÅ, ÁôòéÆ ôðîÅ, Çòêé, Ç¿ÜÆ. ×¹ñôé, ÚðéÜÆå
îçÅé, îÇé¿çðÜÆå Õ½ð, ìñÇò¿çð Õ½ð, Ç¿çðÜÆå Õ½ð, ììÆåÅ åð¶Ôé ÔÅ÷ð
ÃéÍ ÃÕÈñ ç¶ Ô¯äÔÅð ì¼Ú¶ ð¶ÖÅ, ðÆåÕÅ, ÿÜéÅ, ð¯ÇÔå Áå¶ Ã¹íî ù îÅéò
Ú¶åéÅ î¿Ú òñ¯º îËâñ ç¶ Õ¶ ÃéîÅé ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ |
×¹ðç¹ÁÅðÅ ÇÃ¿Ø ÃíÅ îÕÃÈç» ÓÚ ÕòÆ çðìÅð
îÕÃÈç», AD îÅðÚ (á¾á×ó·)-×¹ðç¹ÁÅðÅ ÃÌÆ ×¹ðÈ ÇÃ¿Ø ÃíÅ îÕÃÈç» Çò¾Ú
Á¾Ü ÃÌÆ ×¹ðÈ ×Ì¿æ ÃÅÇÔì ÜÆ ç¶ C@@ ÃÅñÅ êÌÕÅô À¹åÃò ù ÃîðÇêå ÕòÆ
çðìÅð ÕðòÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅ, ÇÜà Çò¾Ú ÕòÆ ëÕÆð Ú¿ç å¹¾ñÆ, ÁîðÜÆå ÇÃ¿Ø Áîð
Çç¾ñÆ, ðÇì¿çð ÇÃ¿Ø îôðÈð, ðÛêÅñ ÇÃ¿Ø êÅ, ê̯. Ü×ÜÆå Õ½ð í¯ñÆ
Çç¾ñÆ, âÅ. ùÖÇÜ¿çð Õ½ð Õ¹ðÕô¶åð ò¾ñ¯º ×¹ðÈ ÃÅÇÔì» ç¶ ÜÆòé å¶
ÕÇòåÅò» êóÆÁ»Í ÇÂà î½Õ¶ å¶ ç¶òÆ åñÅì Õî¶àÆ ç¶ êÌèÅé ôÆåñ Çò¾Ü,
ÔñÕÅ ÇòèÅÇÂÕ Õ¶. âÆ. í¿âÅðÆ, Õ½ºÃñð ×¹ðçÆê ÇÃ¿Ø éÅ×ðÅ, âÅ. îéçÆêð
ÇÃ¿Ø Ã¯ãÆ, Ü×ÜÆå ÇÃ¿Ø ×ÅìÅ, ùçÅ×ð ÇÃ¿Ø éÅ×ðÅ, ÂÆôð ÇÃ¿Ø Ã˺àðñ
àÅÀÈé, åÅðÅ ÇÿØ, ×¹ðî¶ñ ÇÿØ, ÿå êÌÕÅô ÇÿØ, Ü×î¯Ôé ÇÃ¿Ø ÃÅð¶
êÌèÅé ×¹ðç¹ÁÅðÅ ÇÃ¿Ø ÃíÅò», ùðÜÆå ÇÃ¿Ø ÚÆîÅ, Õ¹ñò¿å ÇÃ¿Ø î¿éä
î˺ìð ×¹ðç¹¹ÁÅðÅ êÌì¿èÕ Õî¶àÆ , êðîÜÆå ÇÃ¿Ø Ü¶. êÆ. ìñç¶ò ÇÿØ
Ø¿¹îä, ùÇð¿çðÜÆå ÇÃ¿Ø Ã¿èÈ, ܾÃÅ ÇÃ¿Ø ì¾ñÆ, Çê³ÌÃÆêñ ×¹ðîÆå ÇÿØ
ÚÆî» êÔ¹¿Ú¶ ÃéÍ êÌèÅé Úðé ÇÃ¿Ø é¶ Ãí çÅ è¿éòÅç ÕÆåÅÍ ðÛêÅñ ÇÿØ
êÅñ é¶ òÆ ÇòÚÅð ð¼Ö¶Í
Ô÷Åð» çÆ éÕçÆ å¶ ×ÇÔä¶ Ú¯ðÆ
Üñ¿èð, AD îÅðÚ (êòé Öðì¿çÅ)-ìÆåÆ ðÅå Ú¯ð» é¶ ÇÕôéê¹ðÅ ÇòÖ¶ ÃÇæå
ÇÂÕ Øð ù ÇéôÅéÅ ìäÅÀ¹ºç¶ ԯ¶ Ô÷Åð» ð¹ê¶ çÆ éÕçÆ, ×ÇÔä¶ å¶ ÕÆîåÆ
ÃÅîÅé Ú¯ðÆ Õð ÇñÁÅÍ ÇÜà Ãì¿èÆ æÅäÅ F çÆ ê¹Çñà ù ÃÈÇÚå Õð Çç¼åÅ
Ç×ÁÅ ÔËÍ Ã½ðí ôðîÅ ê¹¼åð À¹î êÌÕÅô òÅÃÆ ÇéÀ¹ ×»èÆ é×ð ÇÕôéê¹ðÅ é¶
ç¼ÇÃÁÅ ÇÕ Ãò¶ð Ã Ü篺 À¹Ã é¶ À¹µá Õ¶ ç¶ÇÖÁÅ å» À¹Ã ç¶ Õîð¶ ÓÚ
ÇêÁÅ Ô¯ÎÇÂÁÅ ÃÅðÅ ÃÅîÅé ÇÖñÇðÁÅ ÇêÁÅ ÃÆ å¶ Ú¯ð À¹Ã ç¶ Õîð¶ ÓÚ ê¶
ԯ¶ AH Ô÷Åð ð¹ê¶, Õ¹Þ Ã¯é¶ ç¶ ×ÇÔä¶ å¶ ÕÆîåÆ ÃÅîÅé Ú¯ðÆ ÕðÕ¶ ñË
׶ ÃéÍ
ÇêôÅì Øð» ù á¶Õ¶ Óå¶ ç¶ä çÅ îÅîñÅ ñàÇÕÁÅ
ܦèð, AD îÅðÚ (îçé íÅðçòÅÜ)-é×ð Çé×î ò¾ñ¯º ñ¯Õ» çÆ ÃÔ±ñå ñÂÆ ìäŶ
׶ ÇêôÅì Øð» (àÅÇÂñàÃ) ù á¶Õ¶ Óå¶ ç¶ä çÅ îÅîñÅ ñàÕ Ç×ÁÅ ÔË ÇÜÃ
ÕÅðé ôÇÔð ÇòÚ ìä¶ CF ÇêôÅì Øð Áܶ ì³ç ÔÆ ÔéÍ é×ð Çé×î é¶ Ã¹ñí
dzàðéËôéñ Õ³êéÆ ù ÇêôÅì Øð á¶Õ¶ Óå¶ ç¶ä çÅ ëËÃñÅ ÕÆåÅ ÃÆ Áå¶ ÇÂÃ
Ãì³è ÇòÚ êÇÔñ¶ êóÅÁ ÇòÚ H ÇêôÅì Øð á¶Õ¶ Óå¶ ç¶ä¶ Ãé ÇÕ Çç¾ñÆ çÆ
ÇÂÕ Õ³êéÆ é¶ Çé×î ç¶ î¶Áð ù ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ À¹Õå Õ³êéÆ E ðÅÜ» ÇòÚ ìñËÕ
ÇñÃà Ô¯ Ú¹¾ÕÆ ÔË ÇÜà ÕÅðé é×ð Çé×î é¶ À¹Õå Õ³êéÆ ù ÇêôÅì Øð á¶Õ¶
Óå¶ ç¶ä çÅ îÅîñÅ ð¯Õ ÇñÁÅÍ ÇÂÔ òÆ êåÅ ñ¾×Å ÔË ÇÕ À¹Õå Õ³êéÆ Áå¶
Çé×î ÇòÚÕÅð á¶ÕÅ ÃîÞ½åÅ (ÁË×ÌÆî˺à) Ô¯ Ç×ÁÅ ÃÆ êð À¹Ã ù ÇÃð¶ éÔƺ
ÚÅÇóÁÅ Ç×ÁÅÍ ÇÂÔ òÆ êåÅ ñ¾×Å ÔË ÇÕ Ã¹ñí ïÚÅÇñÁÅ éÅîÆ Õ³êéÆ ìñËÕ
ÇñÃà Ô¯ÂÆ ÃÆ ÇÜà ÕÅðé ÇÂà ճêéÆ ç¶ êÌì³èÕ» é¶ éò¶º é»Á ùñí
dzàðéËôéñ Õ³êéÆ ìäÅ ñÂÆ ÃÆ Áå¶ À¹Ã ç¶ é»Á Ô¶á Õ³î ÕðéÅ ô¹ð± Õð
Çç¾åÅ ÃÆÍ Ô¹ä ÇÂÔ êåÅ éÔƺ Úñ ÃÇÕÁÅ ÇÕ Çé×î é¶ ÇÕÔóÆ Ã¹ñí Õ³êéÆ ù
á¶ÕÅ ç¶ä çÅ ëËÃñÅ ÕÆåÅ ÃÆÍ ÇÂÔ òðéäï¯× ÔË ÇÕ Ã¹ñí Õ³êéÆ ù ÇÜÔó¶ H
ÇêôÅì Øð á¶Õ¶ Óå¶ ç¶ä¶ Ãé À¹é·» ÇòÚ À¹æ¶ òññÆ Õðé òÅñ¶ ÕðîÚÅðÆ ç¶
ðÇÔä ñÂÆ ÕîðÅ, ÇìÜñÆ Áå¶ êÅäÆ ç¶ä 寺 ÇÂñÅòÅ Çé×î é¶ F Ô÷Åð ð¹ê¶
îÔÆéÅ òÆ ÁçÅ ÕðéÅ ÃÆÍ ÇÂà åð·» Çé×î é¶ ÃÅñÅéÅ GB Ô÷Åð ð¹ê¶ çÆ ðÕî
, ÇìÜñÆ Áå¶ êÅäÆ î¹øå ç¶äÅ ÃÆÍ Çé×î ù Õ¹ñ ÇîñÅ Õ¶ ÇÂÕ ñ¾Ö ð¹ê¶ çÅ
ÖðÚÅ òÆ êËäÅ ÃÆÍ
ÃÅÂÆÕñ Öó·Å Õðé Óå¶ êåÆ-êåéÆ ù Õ¹¼ÇàÁÅ
Üñ¿èð,AD îÅðÚ (Öðì¿çÅ)-Á¼Ü Ãò¶ð Ã ܯåÆ Ú½Õ ÇòÖ¶ À¹Ã Ã íÅðÆ
Ô¿×ÅîÅ Ô¯ Ç×ÁÅ Ü篺 ÇÂÕ ç¹ÕÅéçÅð é¶ ç¹ÕÅé ç¶ ìÅÔð ÃÅÂÆÕñ Öó·Å Õðé
ÁŶ êåÆ-êåéÆ éÅñ Õ¹¼àîÅð Õð Çç¼åÆ å¶ À¹é·» ù ÷õîÆ Õð Çç¼åÅÍ
ùéÆåÅ ç¶òÆ å¶ À¹Ã ç¶ êåÆ ÇòÜË Õ¹îÅð òÅÃÆ ×»èÆ Õ˺ê é¶ ç¼ÇÃÁÅ ÇÕ
À¹Ô Á¼Ü Ãò¶ð Ã ܯåÆ Ú½Õ ÇòÖ¶ ñ¼×ä òÅñÆ î¿âÆ ÓÚ ÃÅîÅé ÖðÆçä ñÂÆ
ÁŶ Ãé å¶ Ü篺 À¹é·» é¶ ÁÅêäÅ ÃÅÂÆÕñ ÇÂÕ ç¹ÕÅé ç¶ Á¼×¶ Öó·Å ÕÆåÅ
å» À¹Õå ç¹ÕÅéçÅð é¶ ×¹¿âÅ×ðçÆ Õðç¶ Ô¯Â¶ À¹é·» çÆ Õ¹¼àîÅð Õð Çç¼åÆÍ
ÔîñÅòð» ò¾ñ¯º Øð Óå¶ ÔîñÅ
Çëñ½ð, AD îÅðÚ (ìðéÅñÅ)-Çëñ½ð ç¶ â¶ðÅ ìzÔîçÅà é¶ó¶ Úîé ñÅñ ç¶ Øð
Óå¶ D@-E@ ÔÇæÁÅðì§ç ÇòÁÕåÆÁ» é¶ ÔîñÅ Õð Çç¾åÅÍ À¹é·» çÆ ñóÕÆ
ÇÂÕ¾ñÆ Øð ÇòÚ ÃÆ, ÇÜà ù ü¾Õä çÆ Õ¯Çôô ÕÆåÆ êð À¹Ã ñóÕÆ é¶ ×Çðñ ñÅ
Õ¶ ÁÅêäÆ ÜÅé ìÚÅÂÆÍ Úîé ñÅñ é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ÇÂÔ ÇòÁÕåÆ BE-C@ î¯àð
ÃÅÂÆÕñ» Óå¶ ÁŶ Áå¶ À¹é·» é¶ Øð çÆ í§é-å¯ó ÕÆåÆ Áå¶ À¹é·» çÆ
åéÖÅÔ AB-AC Ô÷Åð ð¹ê¶, òÅñÆÁ», çÆ ñË Õ¶ ëðÅð Ô¯ ×Â¶Í À¹é·» ÇòÚ¯º
ÇÂÕ ÇòÁÕåÆ çÆ êÛÅä ÕÆåÆ ×ÂÆ þ, ÇÜà éÅñ ÃÅð¶ ÇòÁÕåÆ ÁŶ ÃéÍ À¹Ô
Õ¯ÂÆ ê¹ðÅäÆ ð§ÇÜô ç¾Ã ðÔ¶ ÃéÍ òÅðçÅå Óå¶ êÆ. ÃÆ. ÁÅð. î¹ñÅ÷î» é¶
êÔ¹§Ú Õ¶ ÜÅÇÂ÷Å ÇñÁÅÍ
æÅÇäÁ» çÆ Ç×äåÆ òèä éÅñ ñ¯Õ» çÆ ê̶ôÅéÆ òÆ òèÆ
Üñ¿èð, AD îÅðÚ (ÜÃêÅñ ÇÿØ)-ì¶ô¼Õ ôÇÔð ÓÚ D éò¶º æÅä¶ ìäé éÅñ
æÅÇäÁ» çÆ Ç×äåÆ ò¼è Õ¶ AD Ô¯ ×ÂÆ ÔË êð ñ¯Õ» çÅ ê¹Çñà կñ êÔ¹¿Ú Õðé
ñÂÆ ê˺âŠؼàä çÆ ìÜŶ êÇÔñ» éÅñ¯ òÆ ò¼è Ç×ÁÅ ÔËÍ Ãí Ó寺 Ç÷ÁÅçÅ
ê̶ôÅéÆ çÅ ÃÅÔîäÅ æÅäÅ Ãçð Áå¶ æÅäÅ ÁÅçîê¹ð ÓÚ êŶ ׶ Çê¿â» ç¶
ñ¯Õ» ù ÕðéÅ êò¶×ÅÍ êÇÔñ» æÅäÅ Ãçð Ç÷ñ·Å ÔËâÕ¹ÁÅðàð Óå¶ ÃÇæå Ô¯ä
ÕÅðé Ôð Õ¯ÂÆ ÇòÁÕåÆ ôÇÔð ù ÁÅÀ¹ä-ÜÅä ñ¼Ç×Á» ÁÅêä¶ Õ¿î ÁÅÃÅéÆ éÅñ
ÕðòÅ ñËºç¶ ÃÆ êð æÅÇäÁ» çÆ éòƺ Ô¼çì¿çÆ ÕÅðé æÅäÅ Ãçð ç¶ ìÔ¹å¶
Çê¿â æÅäÅ ÁÅçîê¹ð éÅñ ܯó Çç¼å¶ ׶ ÔéÍ ÇÜà éÅñ éÅ Õ¶òñ ñ¯Õ» ù
ÕðÆì B@-BB ÇÕñ¯îÆàð çÅ ñ¿ìÅ ê˺âÅ åËÁ ÕðéÅ êò¶×Å À¹æ¶ À¹é·» ù ÁÅêä¶
Õ¿î ñÂÆ Ç÷ñ·Å ÔËâÕ¹ÁÅðàð çÆ æ» ÁÅçîê¹ð ÇòÖ¶ ÜÅäÅ ÇêÁÅ Õð¶×ÅÍ ÇÂæ¶
ÔÆ ì¼Ã éÔƺ æÅäÅ Ãçð ÇòÚ¯º ռ㶠׶ ìÔ¹å¶ Çê¿â» ç¶ ÇìñÕ¹¼ñ ÔÆ é¶ó¶
Çê¿â é¿×ñ ôÅî» ÇòÖ¶ éò» ðÅîÅ î¿âÆ æÅäÅ ìäÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅ ÔË êð ÇÂé·»
Çê¿â» ù ÇÂà æÅä¶ éÅñ ܯóé çÆ ìÜŶ ÁÅçîê¹ð æÅä¶ éÅñ ܯó Çç¼åÅ
Ç×ÁÅÍ ÇÜà éÅñ ÇÂé·» Çê¿â» ç¶ ñ¯Õ ÁÅêäÆ ÇôÕÅÇÂå é¶ó¶ çðÜ ÕðòÅÀ¹ä çÆ
æ» À¹é·» ù ÕÂÆ ÇÕñ¯îÆàð çÈð ÃÇæå æÅäÅ ÁÅçîê¹ð ÇòÖ¶ ÜÅäÅ ÇêÁÅ Õð¶×ÅÍ
ÇÂö åð·» ÔÆ æÅäÅ éÈðîÇÔñ ç¶ Çê¿â» ù æÅäÅ Ãçð ç¶ éÅñ ܯó¶ ÜÅä ÕÅðé
ÇÂé·» Çê¿â» ç¶ ñ¯Õ» çÆÁ» î¹ôÇÕñ» òÆ Ø¼àä çÆ ìÜŶ ò¼è ×ÂÆÁ» ÔéÍ
ÇÂé·» Çê¿â» ç¶ ñ¯Õ» ù òÆ Üîô¶ð ÇòÖ¶ ìäŶ ׶ éò¶º æÅäÅ Ãçð ÇòÖ¶
ÁÅÀ¹ä ñÂÆ ÕÂÆ ÇÕñ¯îÆàð çÅ Ãëð åËÁ ÕðéÅ ÇêÁÅ Õð¶×ÅÍ
ÔÅçö ÓÚ ì÷¹ð× çÆ ì»Ô Õ¾àÆ ×ÂÆ
ÕðåÅðê¹ð, AD îðÚ (ÇéÜÆ ê¾åð ê¶ÌðÕ)-ìóÅ Çê³â Õ¯ñ å¶Ü ðëåÅð àð¾Õ é¶
ÇÂ¾Õ ì÷¹ð× ÇòÁÕåÆ ù ÁÅêäÆ ñê¶à ÓÚ ñË ÇñÁÅÍ ÃÖå ÷õîÆ Ô¯Â¶ Ôðî¶ñ
ÇÃ¿Ø ê¹¾åð åÅðÅ ÇÃ¿Ø òÅÃÆ ÃðŶ ÖÅà ù Üñ¿èð ç¶ ÔÃêåÅñ çÅÖñ
ÕðòÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅ ÇÜæ¶ âÅÕàð» é¶ À¹ÃçÆ ì»Ô Õ¾à Õ¶ À¹ÃçÆ ÜÅé ìÚÅÂÆ þÍ
àð¾Õ âðÅÂÆòð î½Õ¶ Ó寺 ëðÅð Ô¯ Ç×ÁÅÍ
ìÅìÅ çÆê ÇÃ¿Ø Ã¹ÃÅÇÂàÆ é¶ ðÅôé ò¿ÇâÁÅ
Üñ¿èð, AD îÅðÚ (Çôò)-ìÅìÅ çÆê ÇÃ¿Ø Ã¹ÃÅÇÂàÆ é¶ ìÃåÆ Çî¼áÈ ÇòÚ ñ¯Õ»
ù ðÅôé ò¿ÇâÁÅÍ ÇÂà ÇòÚ ÁÅàÅ, ÃÅìé å¶ Ô¯ð òÆ ÃÅîÅé ìðÅîç ÃÆÍ ÇÂà Ã
Iòƺ òÅð ðÅôé çÆ ò¿â ÕÆåÆ ×ÂÆÍ ÇÂà ÇòÚ Ç¿çð ÇÿØ, Ç×ÁÅé ÇÃ¿Ø ìÃåÆ
Çî¼áÈ, ×¹ñÅì ÇÿØ, ܯÇ׿çð ÇÿØ, î¿×ñ ÇÿØ, ×¹ðç¶ò ÇÃ¿Ø , ÜÆå ÇÿØ
ÔÅ÷ð ÃéÍ
ÁÇéñ ÃÈç çÅ ÃéîÅé
Üñ¿èð, AD îÅðÚ (Çôò)-Õ¶éðÅ ìËºÕ Ç¿êñÅÂÆ÷ ïÈéÆÁé é¶ ÁÅêä¶ Ã¶òÅî¹Õå
Ç¿êñÅÂÆ÷ ÃÌÆ ÁÇéñ ÃÈç çÆ Ã¶òÅî¹ÕåÆ Ó寺 ìÅÁç À¹é·» çÆÁ» öòÅò»
ñÂÆ ÃéîÅé ÕÆåÅÍ î¹ñÅ÷î» é¶ ÁÅêä¶ îÃÇñÁ» ìÅð¶ ÇòÚÅð» ÕÆåÆÁ» ÇÕ ÇÕÃ
åð·» î¹ñÅ÷î ÁÅêä¶ îÃñ¶ ڿ׶ åðÆÕ¶ éÅñ Ô¼ñ Õð ÃÕç¶ ÔéÍ îÆÇà¿× ÇòÚ
ðÅÜ Ã¿îåÆ ç¶ ÃíÅêåÆ ÃÌÆ ÁÅð. ÁËÃ. Ú½èðÆ, ÃÌÆ ìÆ. êÆ. Õ½ôÕ, êÆ. Õ¶.
Ú¯êóÅ, îéòÆð ÇÃ¿Ø ÃÚç¶òÅ é¶ Ã¿ì¯èé ÕÆåÅÍ îÆÇà¿× ÇòÚ ÃÇîÌåÆ ÃÈç,
ÃÌÆîåÆ Ú¯êóÅ, ÃÌÆîåÆ ÃÚç¶òÅ òÆ ÔÅ÷ð ÃéÍ
ê¯Ãà îÅÃàð çÅ Á¿Çåî ÃÃÕÅð
Üñ¿èð, AD îÅðÚ (Öðì¿çÅ)-ìÆå¶ ÇÂÕ Ççé êÇÔñ» çÆ ç¶ð ðÅå ù ìÃåÆ êÆð
çÅç ÇòÖ¶ ðÇÔä òÅñ¶ ×¹ðçÆê ÇÃ¿Ø (FB) çÆ ÇÕö éôÆñÆ ÚÆ÷ ÖÅä éÅñ Ô¯ÂÆ
î½å 寺 ìÅÁç Á¼Ü À¹é·» çÅ Á¿Çåî ÃÃÕÅð Õð Çç¼åÅ Ç×ÁÅ ÔË, êÌ¿åÈ ÁÜË
ÇÂÔ îÅîñÅ í¶çíÇðÁÅ ÔÆ ìÇäÁÅ Ô¯ÇÂÁÅ ÔË ÇÕ À¹Õå êÇðòÅð ç¶ î˺ìð» ù
ÇÕà ÇòÁÕåÆ é¶ éôÆñÆ ÚÆ÷ ÇÖñÅÂÆ ÃÆ å¶ Øð ÓÚ ÇÖñð¶ ê¶ ÃÅîÅé Çê¼Û¶
ÇÕà ÇòÁÕåÆ çÅ Ô¼æ ÔËÍ ê¹Çñà ÁÇèÕÅðÆÁ» Áé¹ÃÅð À¹Õå îÅîñ¶ çÆ Ô¹ä
⹿×ÅÂÆ éÅñ Ü»Ú ÕÆåÆ ÜÅò¶×ÆÍ
ÇìîÅðÆ å¯º å¿× ÁÅ Õ¶ ÁÅåîçÅÔ ÕÆåÅ
Çëñ½ð, AD îÅðÚ (ìðéÅñÅ, ÕËé¶âÆ)-Çê³â ×ó·Å ÇòÖ¶ ÇÂÕ ÇòÁÕåÆ ò¼ñ¯º
ÇìîÅðÆ å¯º å¿× ÁÅ Õ¶ ÁÅåî Ô¼ÇåÁÅ Õðé çÅ ÃîÅÚÅð ÔËÍ ÜÅäÕÅðÆ Áé°ÃÅð
ê¼êÅ ê¹¼åð ÜÆåÅ òÅÃÆ ×ó·Å ÇÜà ù ÕÅëÆ Ã 寺 àÆ. ìÆ. çÆ ÇìîÅðÆ ÃÆ
Áå¶ áÆÕ éÔƺ ÃÆ Ô¯ ðÔÆ, À°Ã é¶ ÇÂà ÇìîÅðÆ å¯º å¿× ÁÅ Õ¶ ÁÅêä¶ À°µêð
Çî¼àÆ çÅ å¶ñ êÅ Õ¶ Á¼× ñÅ ñÂÆ ÇÜà ÕÅðé À°Ô ì¹ðÆ åð·» Á¼× ÇòÚ Þ¹ñÃ
Ç×ÁÅ Áå¶ î½Õ¶ Óå¶ î½å Ô¯ ×ÂÆÍ
àð»ÃëÅðîð Ú¯ðÆ
é±ðîÇÔñ, AD îÅðÚ (ñ»ìÅ)-Çê¿â åñòä ÇòÚ ÇÂÕ ÇÕÃÅé ç¶ Ö¶å» ÇòÚ ñ¾×Å
àð»ÃëÅðîð Ú¯ðÆ Ô¯ Ç×ÁÅÍ ÔðíÜé ÇÃ§Ø ê¹¾åð çðôé ÇÃ§Ø òÅÃÆ åñòä é¶
ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ À¹Ô Ôð ð¯÷ çÆ åð·» Ãò¶ð ù ÁÅêä¶ Ö¶å» ÇòÚ ×¶ å¶ ç¶ÇÖÁÅ
ÇÕ À¹æ¶ ñ¾×¶ àð»ÃëÅðîð ÇòÚ¯º å¶ñ, å»ìÅ Áå¶ Ô¯ð ÃÅîÅé Ú¯ð» ò¾ñ¯º
Ú¯ðÆ Õð ÇñÁÅ Ç×ÁÅÍ
Çå¿é îÔÆé¶ ìÅÁç òÆ Ö¹¾ñ·¶ Çëð ðÔ¶ Ôé ÕÅåñ
Üñ¿èð, AD îÅðÚ (îéòÆð ÇÃ³Ø òÅñÆÁÅ)-Üñ¿èð ܯ ÇÕ ê³ÜÅì çÅ ÇÂÕ êÌî¹¾Ö
ôÇÔð þ Áå¶ îÔ»é×ð çÅ ðÈê èÅðé Õð ÇðÔÅ þ êð åð¾ÕÆ Áå¶ Ö¹ôÔÅñÆ ç¶
éÅñ-éÅñ ÇÂà ôÇÔð ÓÚ ÁêðÅÇèÕ òÅðçÅå» ÓÚ òÆ ì¶åÔÅôÅ òÅèÅ Ô¯ÇÂÁÅ þÍ
ÕÇîôéð êÌäÅñÆ å¯º ÜéåÅ ù ÕÅøÆ ÁÅû Ãé êð ÇëñÔÅñ éòƺ àÆî òÆ ÁêðÅè
Áå¶ ÁêðÅèÆÁ» ù ÕÅìÈ Ô¶á Õðé ÓÚ Õ¹Þ ÖÅà Ãëñ Ô¹¿çÆ éÜð éÔƺ ÁÅ ðÔÆÍ
ÁÇÜÔÅ ÔÆ ÇÂÕ ÃéÃéÆÖ¶÷ Ô¾ÇåÁÅ Õ»â þ Çç¾ñÆ ç¶ Ã¹ÇéÁÅð¶ ê³ÕÜ Ö¿â¶ñòÅñ
çÆ «¾àä À¹êð¿å Ô¯ÂÆ Ô¾ÇåÁÅ çÅÍ À¹Õå îÅîñ¶ ÓÚ ÇÂÕ ÇòÁÕåÆ ù ç¯ôÆ
ò¾Ü¯º éÅî÷ç Õðé ç¶ ìÅòÜÈç òÆ ê¹Çñà À¹Ã ù Ç×ÌøåÅð éÔƺ Õð ÃÕÆÍ
ÔÆÇðÁ» çÆ ÇâñÆòðÆ ç¶ä ñÂÆ ÁÅÇÂÁÅ ÃÆ Üñ¿èð-Çç¾ñÆ å¯º ÔÆð¶ Áå¶ Ã¯é¶
ç¶ ×ÇÔä¶ ñË Õ¶ Üñ¿èð ÇÕö ×ÌÅÔÕ ù ÇâñÆòðÆ ç¶ä ñÂÆ Çç¾ñÆ çÅ
ùÇéÁÅðÅ ê³ÕÜ Ö¿â¶ñòÅñ ìÆåÆ H çÿìð ù ÇÂæ¶ ÁÅÇÂÁÅ Áå¶ ×ÅÇÂì Ô¯
Ç×ÁÅÍ À¹Ã çÅ î¯ìÅÂÆñ ë¯é òÆ ì¿ç ÁÅÀ¹ä ñ¾×ÅÍ Á×ñ¶ Ççé À¹Ã çÆ ñÅô
ÃæÅéÕ ÇðôÆ é×ð ÇòÖ¶ ÃÇæå ÇÂÕ ÖÅñÆ Õ¯áÆ ç¶ Õîð¶ ÓÚ êÂÆ ÇîñÆ, ÜçÇÕ
ÃÅð¶ ×ÇÔä¶ ×ÅÇÂì ÃéÍ Ü»Ú ç½ðÅé êåÅ ñ¾×Å ÇÕ ÕÅåñ é¶ À¹Õå Õ¯áÆ Õ¹Þ
Ççé êÇÔñ» ÔÆ ÇÕðŶ Óå¶ ñÂÆ ÃÆÍ ÇÂà îÅîñ¶ ÓÚ ô¾Õ çÆ ÃÈÂÆ Á¿ÇîÌåÃð
ÇéòÅÃÆ àÇò¿Õñ éÅîÕ ÇòÁÕåÆ ò¾ñ ×ÂÆÍ ê¹Çñà ÕÅåñ çÆ åñÅô Õð Õ¶ æ¾Õ
ÔÅð Õ¶ ìËá ü¾ÕÆ ÜÅêçÆ þÍ
ÕÂÆ Ô¯ð îÅîñ¶ ê¶ Ôé ÁäùñÞ¶ - ÇÂé·» îÅîÇñÁ» 寺 ÇÂñÅòÅ òÆ Ô¾ÇåÁÅ
ç¶ ÕÂÆ îÅîñ¶ ÔÅñ¶º å¾Õ ÁäùñÞ¶ ê¶ ÔéÍ ìÃåÆ çÅÇéôî¿ç» Ö¶åð çÆ ðÇÔä
òÅñÆ ÃÕÈñÆ ÇòÇçÁÅðæä ùéËéÅ çÆ ìÆåÆ A@ éò¿ìð ù Üìð ÜéÅÔ À¹êð¿å
Ô¾ÇåÁÅ Õð Çç¾åÆ ×ÂÆ ÃÆÍ æÅäÅ G ç¶ Ö¶åð ÓÚ ç¯ êÌòÅÃÆ î÷çÈð» çÆ Õ¹Þ
Ççé êÇÔñ» Ô¾ÇåÁÅ Ô¯ ×ÂÆÍ ÃÖå ùð¾ÇÖÁÅ êÌì¿è» òÅñ¶ êÆ. ¶. êÆ.
Õ¿êñËÕÃ ç¶ Á¿çð í¹Çê³çð ÇÃ¿Ø éÅîÕ ÇÂÕ ê¹Çñà ÕðîÚÅðÆ çÆ ìÆå¶ ÃÅñ BG
îÅðÚ ù Ô¾ÇåÁÅ Ô¯ ×ÂÆ ÃÆ êð ÕÅåñ ù ê¹Çñà Ç×ÌøåÅð éÔƺ Õð ÃÕÆ þÍ BH
ÜÈé ù ÁäêÛÅå¶ ÇòÁÕåÆ é¶ ÃæÅéÕ ×¹ðÈ éÅéÕê¹ðÅ Ö¶åð çÆ ðÇÔä òÅñÆ
ÃÇòåðÆ ÕÅñÆÁÅ éÅîÕ ì÷¹ð× Á½ðå çÆ Ô¾ÇåÁÅ Õð Çç¾åÆ ÃÆÍ êð ÕÅåñ
Ö¹¾ñ¶· Çëð ðÔ¶ ÔéÍ ÇÂö åð·» ìÆåÆ ù AI Ãå¿ìð Çñ¾çó» é¶ÇóÀ¹º ñ¿ØçÆ
éÇÔð ÇòÚ¯º ÇÂÕ ñÅô ÇîñÆ ÃÆÍ Ô¾ÇåÁÅ ç¶ ÇÂà îÅîñ¶ ÓÚ òÆ ê¹Çñà չÞ
ÖÅà éÔƺ Õð ÃÕÆ þÍ ÜéåÅ çÅ ÇòôòÅà ÔÅÃñ Õðé ñÂÆ ê¹Çñà ù ÇÂé·»
îÅîÇñÁ» ù ùñÞÅÀ¹ä ñÂÆ ÇÃðå¯ó ïåé Õðé¶ êËä׶Í
ÖðÆççÅð ÇîñÆí¹×å ÕðÕ¶ ÁÅñ± À¹åêÅçÕ» ù ñÅ ðÔ¶ é¶ ð×óÅ
ôÅÔÕ¯à, AD îÅðÚ (âÅ: ì»Ãñ)-òêÅðÆÁ» çÆ ÇîñÆí¹×å ÕÅðé Áå¶ ÃðÕÅð çÆ
Áäç¶ÖÆ ÕÅðé ÇÕÃÅé» ù ÁÅñ±Á» çÆ øÃñ Óå¶ ÁÅÇÂÁÅ ÖðÚÅ òÆ î¹óçÅ é÷ð
éÔƺ ÁÅ ÇðÔÅÍ Ö¶å» ÓÚ ñ¾×¶ ÁÅñ±Á» ç¶ ò¾â¶ Á§ìÅð» ù ÖðÆçä ñÂÆ ò¾â¶
òêÅðÆ ÇÂà òÅð îÅðÕÆà ÓÚ¯º ê±ðÆ åð·» ×ÅÇÂì ÔéÍ ÇêÛñ¶ ÃÅñ ìÅÔðñ¶ ñÇìÁ»
寺 òêÅðÆÁ» é¶ ÁÅ Õ¶ ÇÕÃÅé» çÆ ÁÅñ±Á» çÆ øÃñ çÅ Ú§×Å íÅÁ ç¶ Çç¾åÅ
ÃÆ, êð ÇÂà òÅð Ô¯ðé» Ã±ÇìÁ» ÇÜé·» ÓÚ ê¾ÛîÆ ì§×Åñ, À¹µåð êzç¶ô,
ðÅÜÃæÅé, îÔÅðÅôàð ÁÅÇç ôÅÇîñ Ôé, ÓÚ òÆ íðê±ð øÃñ Ô¯ä ÕðÕ¶ òêÅðÆÁ»
é¶ Áܶ ê¿ÜÅì ò¾ñ î¯óÅ éÔƺ êÅÇÂÁÅ å¶ ê¿ÜÅì ÓÚ î½Ü±çÅ ÁÅñ± ÖðÆççÅð»
é¶ ÕÇæå ð±ê ÓÚ ÇîñÆí¹×å ÕðÕ¶ ÁÅñ±Á» çÆ øÃñ çÅ íÅÁ éÅ-îÅåð ð¾ÇÖÁÅ
Ô¯ÇÂÁÅ þÍ ç¯ÁÅìÅ Ö¶åð ÓÚ ÇêÛñ¶ Õ¹Þ ÃÅñ» 寺 Õ¯ñâ Ãà¯ð» çÆ Ç×äåÆ ÓÚ
Ú¯ÖÅ òÅèÅ Ô¯ÇÂÁÅ þ å¶ Õ¯ñâ Ãà¯ð» ÓÚ î¹¾Ö ð±ê ÓÚ ÁÅñ± ù ÔÆ Ãà¯ð
ÕÆåÅ Ü»çÅ ÔËÍ ò¾âÆ ê¾èð Óå¶ ìä¶ Õ¯ñâ Ãà¯ð» çÅ îåñì þ ÇÕ ÁÅñ±Á» çÆ
íðê±ð î§× þ, êð Õ¯ñâ Ãà¯ð îÅñÕ å¶ òêÅðÆ òð× Çîñ Õ¶ ÇÕÃÅé» ù ð×óÅ
ñÅ ðÔ¶ ÔéÍ Õ¯ñâ Ãà¯ð îÅñÕ» ò¾ñ¯º ÁÅêä¶ Ãà¯ð íð ׶ Ô¯ä çÆÁ» ÁøòÅÔ»
ëËñÅÁ Õ¶ ÇÕÃÅé» ù ÃÃå¶ íÅÁ ÁÅñ± ò¶Úä ñÂÆ îÜì±ð ÕÆåÅ ÜÅ ÇðÔÅ þ å»
ÇÕ À¹Ô Ö¹ç ÁÅñ± ÖðÆç Õ¶ ÁÅêä¶ Õ¯ñâ Ãà¯ð» ÓÚ Üî·» ÕðÕ¶ ìÅÁç ÓÚ îÇԧ׶
íÅÁ ò¶Ú ÃÕäÍ ÁÅñ±Á» çÆ ÇìÜÅÂÆ î½Õ¶ ìÆÜ AE@@ ð¹ê¶ êzåÆ Õ¹Ç§àñ ÃÆÍ
ÇÂà åð·» Ô¯ðé» ë¹¾àÕñ ÖðÇÚÁ» ù Û¾â Õ¶ òÆ ÇþèÅ C@ Ô÷Åð ç¶ ÕðÆì
ÖðÚÅ êzåÆ Â¶Õó ÁÅÇÂÁÅ þ å¶ Ô¹ä À¹é·» ù BH@ 寺 CE@ ð¹ê¶ êzåÆ
չǧàñ ÁÅñ± çÅ íÅÁ Çç¾åÅ ÜÅ ÇðÔÅ þÍ G@ 寺 GE չǧàñ òÆ øÃñ êzåÆ
¶Õó Á×ð ñÂƶ å» òÆ À¹é·» ç¶ ÖðÚ¶ å¾Õ òÆ ê±ð¶ éÔƺ Ô¯ ðÔ¶Í À¹ñàÅ
êzåÆ Â¶Õó H-A@ Ô÷Åð ð¹ê¶ é¹ÕÃÅé Ô¯ ÇðÔÅ þÍ
Û¶ ÇçéÅ ï¯× Õ˺ê çÆ ÃîÅêåÆ
ôÅÔÕ¯à, AD îÅðÚ (âÅ: ì»Ãñ)–êå¿ÜñÆ ï¯× ÃÇîåÆ Áå¶ Çéð¯× ï¯× ÿÃæÅ (ðÇÜ:)
ôÅÔÕ¯à ò¼ñ¯º é÷çÆÕÆ Çê³â åñò¿âÆ Ã¿Ø¶óÅ ÓÚ ñ×ÅÇÂÁÅ Û¶ Ççé» ï¯× Õ˺ê
çÆ ÃîÅêå Ô¯ Ç×ÁÅÍ ÃîÅêåÆ ÃîÅð¯Ô çÆ êÌèÅé×Æ Ã¿å ìñòÆð ÇÃ³Ø Ã¯Ôñ
Ü×Æð Áå¶ ÃÈì¶çÅð Úðé ÇÃ³Ø é¶ ÕÆåÆÍ ÃîÅ×î çÆ ô¹ðÈÁÅå ÇÂÕ èÅðÇîÕ ôìç
éÅñ ÕÆåÆ ×ÂÆÍ êå¿ÜñÆ ï¯× ÃÇîåÆ ÓÚ êÌèÅé ìÖôÆô ÇÃ³Ø ÒîáÅóÈÓ Áå¶
îËâî îéÜÆå Õ½ð é¶ Ã¹ÁÅîÆ ðÅîç¶ò ò¼ñ¯º ô¹ðÈ ÕÆå¶ ÒíÅðå ÃòËîÅä
Á³ç¯ñéÓ ìÅð¶ ç¼ÇÃÁÅÍ ÃîÅ×î ù âÅ: Ü×çÆô ׯÇÂñ, îÅ: Õ°ñçÆê Õ°îÅð
ÒÃÚç¶òÅÓ, êÈðé ÇÃ³Ø ã¶ÃÆ, ÔðíÜé ÇÃ³Ø ×¯ñÕ Áå¶ Ç켬 ïìåÆ é¶ òÆ
ÿì¯èé ÕÆåÅÍ Õ˺ê ç½ðÅé ÃÅèÕ» é¶ ÁÅêä¶ ÃðÆð Óå¶ ê¶ êÌíÅò» ìÅð¶ òÆ
ç¼ÇÃÁÅÍ ÇÂà î½Õ¶ Ô¯ðé» å¯º ÇÂñÅòÅ ÔðíÜé ÇÃ³Ø é§ìðçÅð, Ú¿éä ÇóØ,
âÅ: ùÖÜÆå ÇóØ, ×¹ðç¶ò ÇóØ, ×¹ñ÷Åð ÇóØ, ñÖòÆð Õ½ð, ÁÅôÈ ì»Ãñ,
Ü×çÆô Õ½ð, Ú¿çðÕ»åÅ ÜËé, ìñòÆð Õ½ð Áå¶ ÜÃÇò¿çð Õ½ð ÁÅÇç ÔÅ÷ð ÃéÍ
ÇìÀ±àÆ êÅðñð çÅ À°çØÅàé
Çëñ½ð, AD îÅðÚ (ìÆ. ÁËÃ. ÕËé¶âÆ)-ï±éÆÕ ÇÔÀ±îé ðÅÂÆàà Á˺â Õ¶Áð ÁÅð׶éÅÂÆ÷¶ôé
ç¶ êÌèÅé Ã: ùÖÇò¿çð ÇÃ³Ø åñò¿âÆ ò¼ñ¯º dzçðÅ ÕÅñ¯éÆ é¶ó¶ é×ð
åÇÔÃÆñ Çëñ½ð ÇòÖ¶ ñóÕÆÁ» ç¶ ÇÃñÅÂÆ ÇìÀ±àÆ êÅðñð Áå¶ Õ¿ÇêÀ±àð àz¶Çé§×
Ã˺àð çÅ À°çØÅàé ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ ï±. ÁËÚ. ÁÅð. ÃÆ. ú. ç¶ êÌèÅé Ã:
åñò¿âÆ é¶ ç¼ÇÃÁÅ ÇÕ ñóÕÆÁ» ÇÂà åð·» ÃòË-ð¹÷×Åð ç¶ åðÆÕ¶ ÁêéÅ Õ¶
ÁÅêä¶ êËð» À°µêð Öó·ÆÁ» Ô¯ ðÔÆÁ» Ôé Áå¶ ÁÅêä¶ êÇðòÅð çÆ òÆ îçç Õð
ðÔÆÁ» ÔéÍ ï±. ÁËÚ. ÁÅð. ÃÆ. ú. ç¶ Üéðñ ÃÕ¼åð Ã: ÁÅÃÅ ÇÃ³Ø åñò¿âÆ
é¶ ç¼ÇÃÁÅ ÇÕ Çê³â» çÆÁ» ê³ÚÅÇÂå» ò¼ñ¯º ÇÂà ÿÃæÅ ù êÈðÅ ÃÇÔï¯×
Çç¼åÅ ÜÅ ÇðÔÅ ÔËÍ ÇÂà î½Õ¶ òÕÆñ ÿܶ òÇôôà, êðÇî³çð ÇÃ³Ø Õ°¼ÕÆ,
Çòò¶Õ Ö¶åðÅêñ, Ú¶ÁðîËé êðîÜÆå ÇÃ³Ø Ü¯Ç×ÁÅäÅ, ìñç¶ò ÇÃ³Ø Ö¶óÆ,
ÁòåÅð ÇÃ³Ø Õ¿âÅ, Ã: ùÖêÅñ ÇÃ³Ø îÅé, ÔðÇÜ¿çð ÇóØ, Ã: ÁîðÜÆå ÇóØ
êÌèÅé ×ÌÅî ÇòÕÅà ôðéÜÆå Õ½ð, ê³Ú Õ¶òñ ðÅî, ê³Ú ÚðéÜÆå ÇóØ, ê³Ú
ê¼êÈ î¶Üð Áå¶ Ô¯ð Çê³â ç¶ ÁÅ×È î½ÜÈç ÃéÍ
ÕÅ: ð¿×Å ù ôðè»ÜñÆ
îÇÔåê¹ð, AD îÅðÚ (ð¿èÅòÅ)-ÕÅ: ðäÜÆå ÇÃ³Ø ð¿×Å Çê³â ×½ºÃÈòÅñ ç¶ í¯×
À°êð¿å ò¼Ö-ò¼Ö êÅðàÆÁ» ç¶ ê¹¼Ü¶ ÁÅ×ÈÁ» ÃÌÆ Ã¹Çð³çð ÖÆòÅ, Ã: Úðé
ÇÃ³Ø ðÈê¶òÅñÆ, ÕÅîð¶â ÁðÜé çÅà ÁäÜÅä, Ã: êÈðé ÇÃ³Ø ë¹¼ñ å¶ ÃÌÆ
×¹ðçÆê ò¶Ôð» é¶ ôðè»ÜñÆ í¶à ÕÆåÆÍ ÇÂà î½Õ¶ Óå¶ Ã: îéÜÆå ÇÃ³Ø ÁËÚ.
ÁËÚ. ú. îÇÔåê¹ð, Ã: íÜé ÇÃ³Ø Ö¹ðñÅê¹ðÆ, Ã: Ü×Æð ÇÃ³Ø Þ¹¼×ÆÁ», Ã:
Ü×Æð ÇóØ, Ã: Ü×Æð ÇÃ³Ø Ãðê³Ú, î¼Øð ÇóØ, ÕÅ: êÌÕÅô, ÕÅ: ÕÅñÅ
ÇóØ, ÕÅ: îñÕÆå ÇóØ, Ã: ÔðéÅî ÇóØ, ÕÅ: òÇðÁÅî ÇóØ, Ã: î¼Öä
ÇóØ, ÕÅ: ÕÅñÅ ÇóØ, ÕÅ: îñÕÆå ÇÃ³Ø ÁÅÇç ÔÅ÷ð ÃéÍ
×ÅÇÂÕ ìÅìÅ ×ä¶ô çÅÃ ç¶ ×Æå» çÆ òÆ. ÃÆ.âÆ. ÇðñÆ÷
ܦèð, AD îÅðÚ (ÇêzåêÅñ ÇçØ)-ׯ-ÃòÅîÆ ÃzÆ ×¹ð± éÅíÅ çÅà îÔ» ÃÇîåÆ
ê§ÜÅì ç¶ êz˵à ÃÕ¾åð ÃzÆ Çòܶ ì¾èä é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ìÆå¶ Ççéƺ çÅäÅ
î§âÆ ×¹ðçÅÃê¹ð ÇòÖ¶ ԯ¶ ÃîÅ×î ÇòÚ ×ÅÇÂÕ ìÅìÅ ×ä¶ô çÅà ¦îÅ Çê§â
ܦèð òÅÇñÁ» çÆ èÅðÇîÕ ×Æå» çÆ òÆ. ÃÆ. âÆ. ðÅÜÃæÅé 寺 ÁŶ âÅ:
ðÅØò ÁÚÅðÆÁÅ êÆ. ÁËÚ. âÆ. Áå¶ ÃòÅîÆ êzô¯åî ÁÚÅðÆÁÅ é¶ íðò¶º ÇÂÕ¾á
ÇòÚ ÇðñÆ÷ ÕÆåÆÍ À¹é·» ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ÇÂà ÕËöà ÎÇòÚ Õ¹¾ñ ê¿Ü ôìç ÔéÍ
ÇÂà çŠç×Æå ùíÅô êzç¶ÃÆ é¶ ÇåÁÅð ÕÆåÅ þÍ ÕËöà çÅ é»Á þ ÒÃzÆ
×¹ð± éÅíÅ çÅà ÜÆ å¶ð¶ éÅñÓÍ
éò¶º Çê¿â» ç¶ é¹îÅÇ¿ÇçÁ» éÅñ æÅäÅ î¹ÖÆ çÆ îÆÇà¿×
×¹ðÅÇÂÁÅ, AD îÅðÚ (ÚðéÜÆå ÇÃ¿Ø ç¹Ã»Þ)-Á¾Ü ÇÂ毺 ç¶ æÅäÅ î¹ÖÆ òñ¯º
À¹é·» G Çê³â» éÅñ ÇÂ¾Õ îÆÇà¿× ÕÆåÆ, ÇÜÔó¶ Çê³â æÅäÅ éÈðîÇÔñ 寺
Õ¾à Õ¶ æÅäÅ ×¹ðÅÇÂÁÅ éÅñ ܯó Çç¾å¶ ׶ ÔéÍ ÇÂé·» Çê³â» ç¶ ê³Ú»,
Ãðê³Ú» éÅñ ÕÆåÆ îÆÇà¿× ÓÚ æÅäÅ î¹ÖÆ Ã¹ÖÜÆå ÇÃ¿Ø é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ À¹é·»
òñ¯º éò¶º ܹó¶ ÇÂé·» Çê³â» ù êÈðé ÃÇÔï¯× Çç¾åÅ ÜÅò¶×ÅÍ À¹é·»
î¯Ôåòð ÇòÁÕåÆÁ» ù ÁêÆñ ÕÆåÆ ÇÕ À¹Ô ÷¹ðî ù ð¯Õä ñÂÆ Ôð åð·» çÅ ÃÇÔï¯×
ç¶äÍ
ê¹Çñà Óå¶ éÅÜÅÇÂ÷ ÇÔðÅÃå ÓÚ ð¼Ö Õ¶ Õ°¼àîÅð Õðé çÅ ç¯ô
ÇÕôé×ó·, AD îÅðÚ (ê. ê.)–é÷çÆÕÆ Çê³â é½×¼ÜÅ ÇòÖ¶ ê¼åðÕÅð» ù
ÜÅäÕÅðÆ Çç³ç¶ ԯ¶ ܹÇ׿çð ê¹¼åð ìÅìÈ ðÅî òÅÃÆ ç¹¼×ðÆ ç¶ ðÅÜÈ òÅÃÆ
ñÖéÀ±, ìñÇò¿çð ÇÃ³Ø òÅÃÆ ÕÅñÅ–ìÅÔÆÁÅ ÁÅÇç 寺 ÇÂñÅòÅ À°é·» ç¶
êÇðòÅðÕ î˺ìð» é¶ ç¼ÇÃÁÅ ÇÕ ìÆå¶ Ççéƺ ÜÃò¿å ÇÃ³Ø À°ðø ì½ìÆ òÅÃÆ
é½×¼ÜÅ çÅ Çê³â ç¶ ÔÆ ÇòÁÕåÆÁ» éÅñ ÇÕö ×¼ñ ù ñË Õ¶ Þ×óÅ Ô¯ Ç×ÁÅ Áå¶
ì½ìÆ ÇÖñÅø C@G–CBF–DEB ÁÅÂÆ. êÆ. ÃÆ. åÇÔå æÅò» ÕðåÅðê¹ð ÇòÖ¶ îÅîñÅ
çðÜ ÕÆåÅ Ç×ÁÅ ÔË, À°Ô ÃÅð¶ ì½ìÆ ç¶ â¶ð¶ å¶ ðÇÔ³ç¶ Ôé Áå¶ ÇçÔÅóÆ
ÕðÕ¶ ÁÅêäÅ ê¶à êÅñç¶ ÔéÍ
æÅäÅ ÕðåÅðê¹ð 寺 ¶. ÁËÃ. ÁÅÂÆ. åÅðÅ Ú¿ç ò¼ñ¯º ê¹Çñà êÅðàÆ Ãî¶å À°é·»
ù Ãò¶ð¶ ì½ìÆ ç¶ â¶ð¶ 寺 Ú¹¼Õ ÇñÁÅ Áå¶ æÅä¶ ÇñÜÅ Õ¶ Õ°¼àîÅð òÆ
ÕÆåÆÍ À°é·» ÇÕÔÅ ÇÕ À°Ô ÇÂà ÿì¿èÆ Õ¼ñ· ÁËÃ. ÁËÃ. êÆ. ÇçÔÅåÆ ÁÅÇôô
Ú½èðÆ ù òÆ ÇôÕÅÇÂå Õðé׶Í
ÇÂà ÿì¿èÆ Â¶. ÁËÃ. ÁÅÂÆ. åÅðÅ Ú¿ç éÅñ ê¼Ö ÜÅéä ñÂÆ Ã¿êðÕ ÕÆåÅ å»
À°é·» ÇÕÔÅ ÇÕ ì½ìÆ Óå¶ ÇÂðÅçÅ Õåñ Áå¶ Ô¯ð îÅîñ¶ çðÜ Ôé, ÇÂé·» ù
ÇÃðø ê¹¼ÛÇ×¼Û ñÂÆ ÇñÁ»çÅ Ç×ÁÅ ÃÆÍ
ÇÕÃÅé ÇÃÖñÅÂÆ Õ˺ê ñ×ÅÇÂÁÅ
Üñ¿èð, AD îÅðÚ (ÜÃêÅñ ÇÿØ)-ÒÁÅåîÅÓ Üñ¿èð òñ¯º ÇÕÃÅé» çÅ ÇÃÖñÅÂÆ
Õ˺ê Çê¿â ÂÆôðòÅñ ÇòÖ¶ âÅ. Õ¹ñçÆê ÇÃ¿Ø Ççúñ êÌÅÜËÕà âÅÇÂðËÕàð çÆ
êÌèÅé×Æ Ô¶á ñ×ÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ ÇÜà ÇòÚ Ö¶åÆìÅóÆ ÇòíÅ× ç¶ éÅñ-éÅñ
êôÈ-êÅñä, ìÅ×ìÅéÆ, î¼ÛÆ êÅñä Áå¶ íÈîÆ ð¼ÇÖÁÅ ÇòíÅ× ç¶ îÅÇÔð» é¶ òÆ
ÇÕÃÅé» ù ÁÅêä¶-ÁÅêä¶ ÇòíÅ× ç¹ÁÅðÅ ÕÆåÅ ÜÅ ðÔ¶ Õ¿î» Áå¶ Çç¼åÆÁ» ÜÅ
ðÔÆÁ» ÃÔÈñå» ìÅð¶ ÇÕÃÅé» ù ÜÅäÕÅðÆ Çç¼åÆÍ ÇÂà î½Õ¶ âÅ. ÕôîÆð ÇÿØ
ïÔñ, âÅ. ùíÅô Ú¿çð, âÅ. îÇé¿çðêÅñ ÇÿØ, âÅ. ìñÇò¿çðÜÆå ÇÿØ,
ÇêÌ¿ÃÆêñ éòçÆê ÇÿØ, âÅ. Õ¹ñçÆê ÇÃ¿Ø Ã¿èÈ Ç¿ÚÅðÜ ìñÅÕ åÕéÆÕÆ àÆî
é¶ ÇòÚÅð ð¼Ö¶Í Á¿å ÇòÚ Ã. ×¹ðç¶ò ÇÃ¿Ø ñÅñÆ (é¿×ñ ôÅî») Ú¶ÁðîËé
ÇÕÃÅé ÃñÅÔÕÅð Õî¶àÆ é¶ ÇÕÃÅé» çÅ è¿éòÅç ÕÆåÅÍ
ñ¯Õ íñÅÂÆ êÅðàÆ çÆ ðËñÆ ôÅÔÕ¯à ÓÚ BA ù
ôÅÔÕ¯à, AD îÅðÚ (ê¼åð ê̶ðÕ)-ñ¯Õ íñÅÂÆ êÅðàÆ çÆ ÇÂÕ ÁÇÔî îÆÇà³×
êÅðàÆ ç¶ Õ½îÆ ÃÆéÆÁð îÆå êÌèÅé ÁîðÆÕ ÇÃ³Ø òðêÅñ å¶ êÅðàÆ ç¶ Õ½îÆ
ÃÕ¼åð Üéðñ Ã: ðîéçÆê ÇÃ³Ø íð¯òÅñ çÆ êÌèÅé×Æ Ô¶á ñÕôîÆ î³Ççð ÇòÖ¶
Ô¯ÂÆÍ îÆÇà³× ù Ã: òðêÅñ ÇÃ³Ø å¶ íð¯òÅñ é¶ Ã¿ì¯èé ÕÆåÅÍ ÇÂà î½Õ¶
Ç÷ñ·Å êÌèÅé ìñò¿å ÇÃ³Ø ñ¯ÔÆÁÅ, îÅÃàð Úðé ÇÃ³Ø Ç×¼çóÇê³âÆ, ÇÂÕìÅñ
ÇÃ³Ø êðÜÆÁ», Ãå êÌÕÅô é§×ñ, ÜÃÇò¿çð ÇÃ³Ø Çîð÷Å, îñÕÆå ÇÃ³Ø ñ¯ÔÆÁ»,
ÜÃêÅñ Á³ìÆÁÅ, ÜéÃËçê¹ðÆ, Ü×åÅð ðÔÆîê¹ð, ðÛêÅñ ÇÃ³Ø Ú¼áÅ ìÜîÅ Ö¹ðç,
åðñ¯Úé ÇóØ, Õ¼ÕÅ ÇÃ³Ø ìÅÀÈê¹ð, Ã: ÃåÇò¿çð ì¼¹ãä òÅñ, Áô¯Õ Áé¶ÜÅ,
ÇçñìÅ× Çã¼ñ¯º ×¹ðÇ´êÅ, ùÖÇò¿çð ÇÃ³Ø Ã¿×¯òÅñ, ÕÆîåÆ ñÅñ ÔÅ÷ð ÃéÍ
ÕÅñÆÁÅ é¶ ÕÆåÅ ÇòÕÅÃ Õ¿î» çÅ À¹çØÅàé
Üñ¿èð, AD îÅðÚ (ÜÃêÅñ ÇÿØ)-ÕËìÇéà î¿åðÆ ÃÌÆ îé¯ð¿Üé ÕÅñÆÁÅ òñ¯º
òÅðâ é¿ìð-I ÁèÆé ÁÅÀ¹ºç¶ ð¶ñ ÇòÔÅð, Õð¯ñ ìÅ×, êÌÆå ÇÂéÕñ¶ò å¶
ê¿ÜÅì ÁËòÆÇéÀÈ Ö¶åð» ÇòÚ ò¼Ö-ò¼Ö ÇòÕÅÃ Õ¿î» çÅ À¹çØÅàé ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ
ÇÂà î½Õ¶ À¹é·» ç¶ éÅñ î¶Áð ÃÌÆ ðÅÕ¶ô ðÅá½ð, òÅðâ ç¶ Õ½ºÃñð ÃÌÆ
×¹ðîÆå Ú¿ç ç¹¼×ñ é¿ìðçÅð, Õ½ºÃñð îéÇÜ¿çð ÇÃ¿Ø Ú¼áÅ, ÃÆéÆÁð ÁÕÅñÆ
ÁÅ×È Ã. ×¹ðÜÆå ÇÃ¿Ø ÕÅÔñ¯º ÁËâò¯Õ¶à, ÕÇîôéð ÃÌÆ Çòé¶ ì¹ìñÅéÆ,
êÌèÅé ÃÌÆ ÁËî. êÆ. ÇÃ¿Ø òÅñÆÁÅ, ÃÌÆ ÁÅð. Õ¶. ÕêÈð Üéðñ ÃÕ¼åð,
ÃåÇò¿çð ÇÃ¿Ø ÃÕ¼åð, ùÇð¿çð ÇÃ¿Ø ÕÅÔñ¯º, ÃÌÆîåÆ ð¶ÖÅ êÃðÆÚÅ, ÃÌÆ
ÇÕðé æÅêð, ÃÌÆ ÁËñé ÿèÈ, ÔðçÆê ÇÿØ, ÜÃìÆð ÇÃ¿Ø òÅñÆÁÅ, î¿âñ
êÌèÅé ÜòÅÔð ÃÈç, ÁîðÜÆå ÇÃ¿Ø Á¿ìÅ, ÔðêÌÆå ÇÃ¿Ø ÕÅÔñ¯º, éÇð¿çð ÇÿØ,
ÇìÌÜ íÈôä ôðîÅ, îéêÌÆå ÇÃ¿Ø ì¶çÆ, ÇÕðé æÅêð, ÕîñçÆê ÇÃ¿Ø (Õ¶. âÆ.),
ðÅî ñ¹íÅÇÂÁÅ, ììñÆ ÇîéÔÅÃ, ìñìÆð íÅàÆÁÅ, ê̶î í¿âÅðÆ, îé¯Ôð ñÅñ,
ÇÛ¿çêÅñ, ×¹Çð¿çð ÇÃ¿Ø ×¹ðÆ å¶ Ô¯ð ìÔ¹å ÃÅðÆÁ» ôÖÃÆÁå» ÔÅ÷ð ÃéÍ
Õ½ºÃñð ÃÌÆ ×¹ðîÆå Ú¿ç ç¹¼×ñ Áå¶ ÁËâò¯Õ¶à ×¹ðÜÆå ÇÃ¿Ø ÕÅÔñ¯º é¶ ÃÌÆ
ÕÅñÆÁÅ òñ¯º ÇÂñÅÕ¶ ç¶ ÇòÕÅà ñÂÆ ÕÆå¶ ÜÅ ðÔ¶ ïåé» çÆ ôñÅØÅ ÕÆåÆÍ
êÌÅÇÂîðÆ ÁÇèÁÅêÕ» ù é¶ó¶ ç¶ Ãà¶ôé ÁñÅà ÕÆå¶ ÜÅä
Üñ¿èð, AD îÅðÚ (ç¹¼×ñ)-êÌÅÇÂîðÆ àÆÚð ïÈéÆÁé (êÌî¯ôé Õ¶Ã) ê¿ÜÅì ç¶
ÃÈìÅ êÌçÅé ÃðìÜÆå ÇÃ¿Ø Áå¶ Ô¯ð ïÈéÆÁé î˺ìð» òñ¯º ÇÂÕ êÌËà ÕÅéëð¿Ã
ç¶ ç½ðÅé î¿× ÕÆåÆ ×ÂÆ ÇÕ êÌÅÇÂîðÆ àÆÚð» ù é¶ó¶ ç¶ Ãà¶ôé ÁñÅà ÕÆå¶
ÜÅäÍ À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ ÇÜÔó¶ ÁÇèÁÅêÕ» çÆ åð¼ÕÆ ÕÆåÆ ×ÂÆ ÃÆ À¹é·» ÇòÚ¯º
ÕÂÆ Õ¶Ã ÁÇÜÔ¶ òÆ Ôé ÇÜé·» ù ìçñÆ ÕðÕ¶ A@@ ÇÕñ¯îÆàð çÆ çÈðÆ Óå¶ çÈܶ
Ç÷Çñ·Á» ç¶ ÇòÚ í¶Ü Çç¼åÅ Ç×ÁÅ ÔËÍ
ÜÅÇ×zåÆ Õñ¾ì é¶ Õ˺ê E Ççé Ô¯ð òèÅÇÂÁÅ
ÁÅçîê¹ð, AD
îÅðÚ (åðéܯå ÇçØ)-ÜÅÇ×zåÆ Õñ¾ì ðÇÜ: ÁÅçîê¹ð ò¾ñ¯º ñ×ÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅ
BGò» Á¾Ö» çÅ î¹øå ÁÅêz¶ôé Õ˺ê îðÆ÷» çÆ òè ðÔÆ ÁÅîç ù ò¶ÖÇçÁ» E
Ççé ñÂÆ Ô¯ð òèÅ Çç¾åÅ Ç×ÁÅ þÍ Õñ¾ì ç¶ êzèÅé Ú§çð î¯Ôä ïÅçò é¶
ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ Õ˺ê ç½ðÅé BDAE îðÆ÷» çÆÁ» Á¾Ö» çÅ Ú˵ÕÁê ÕðÕ¶ EFE îðÆ÷»
çÆÁ» Á¾Ö» ç¶ ñ˺÷ êŶ ׶ ÔéÍ ÇÂà î½Õ¶ ðÅÜ Õ¹îÅð êÅñ, ×¹ðÚðé ðŶ
Çô§×ÅðÆ, ÃåêÅñ éÆàÅ, í¹Çê¿çð éÅðç, ìñìÆð Ç×ðÆ, ùçðôé í§ìÆ, ÖðËåÆ
ñÅñ, ðÅÜ Õ¹îÅð êzÅôð Áå¶ Ô¯ð ÔÅ÷ðÍ
æÅÇäÁ» çÆ Ô¾çì§çÆ ÓÚ ò¾âÆ ð¾ç¯-ìçñ
í¯×ê¹ð, AD îÅðÚ (ÃËäÆ, ׶Ôñ¯º)-éòƺ ìñÅÕì§çÆ Áé¹ÃÅð Ô¹ä æÅÇäÁ» çÆ
Ô¾çì§çÆ ÇòÚ òÆ ò¾âÆ ê¾èð Óå¶ ÁçñÅ-ìçñÆ Õð Çç¾åÆ ×ÂÆ þ, ÇÜà éÅñ Ô¹ä
ÕÂÆ Çê¿â» ç¶ ñ¯Õ» ù BE 寺 C@ ÇÕñ¯: îÆ: ç±ðÆ Óå¶ ê¹Çñà îçç ñËä ñÂÆ
Ú¾Õð ñ×ÅÀ¹ä¶ êËä×¶Í ÇîñÆ ÜÅäÕÅðÆ Áé¹ÃÅð Ô¹ä æÅäÅ í¯×ê¹ð ç¶ BE Çê¿â
ÕðåÅðê¹ð æÅä¶ éÅñ ܯó¶ ׶, À¹é·» ç¶ é»Á ÇÂà êzÕÅð Ôé : دóÅìÅÔÆ,
þèÅ Ú¾Õ, ÁÖÅóÅ, ì¹¾ñ¯·òÅñ, åñò§âÆ ÁìçÅð, êÚð§×Å, ÇçØê¹ð, ÚÅÔóÕ¶,
î¹î§çê¹ð Õ¯àñÆ ÃÜÅòð, ع¾×Å, Õ¹ðÅñÅ, ùçÅäÅ ñÅèóÅ, ÇìéêÅñÕ¶, é§×ñ,
×ó·ÆìÖôÅ, Õ§èÅñÅ ×¹ð±, ð¯ÜóÆ, ðÅäÆ í¾àÆ, ì¹¾àð», ÜîÅñê¹ð, ôÕðê¹ð
Áå¶ Ü¾ñ¯òÅñ ÔéÍ ç¾Ãäï¯× þ ÇÕ ÇÂÔ Çê¿â êÇÔñ¶ æÅäÅ í¯×ê¹ð 寺 B 寺
E ÇÕñ¯îÆàð ç±ðÆ Óå¶ Ãé êz§å± Ô¹ä ÇÂé·» ù BE 寺 C@ ÇÕ: îÆ: ç±ð æÅä¶
ÕðåÅðê¹ð ÜÅäÅ êò¶×ÅÍ ÇÂà åð·» ÕðåÅðê¹ð æÅä¶ ç¶ Çå§é Çê¿â ÇÕôé×ó·,
çØòÅñ Áå¶ ÕðÅóÆ ù æÅäÅ í¯×ê¹ð ÁèÆé Õð Çç¾åÅ Ç×ÁÅ þ Áå¶ ÇÕôé×ó·
ê¹Çñà ڽÕÆ ù òÆ æÅäÅ í¯×ê¹ð éÅñ ܯó Çç¾åÅ Ç×ÁÅ þÍ ÇÂö åð·»
ÁÅçîê¹ð æÅä¶ ç¶ Çê¿â í¯×ê¹ð æÅä¶ ÇòÚ êŶ ׶ Ôé, ÇÜé·» çÅ é»Á
î¹ðÅçê¹ð, Õ¯àñÆ ô¶ÖÅ, Üëñ ÇÞ§×ó, î¾ñ·Æé§×ñ, àðÅò», é§×ñ ëÆçÅ,
Õ¯ÔÜÅ, Ö¯ÜÕÆê¹ð, Õ¯àñÆ ÁðÅÂÆÁ», î¹Ô¾çÆê¹ð, çÅðÅê¹ð, èÇçÁñ, Õ¯àñÅ,
ç½ñåê¹ð, ÇìÁÅà Çê¿â, ç¯ñÆÕ¶ å¶ ç±Ôó¶ Çê¿â ôÅÇîñ þÍ
éÇð³çð ìÆìÅ ïÅç×ÅðÆ î¶ñ¶ çÆÁ» ÇåÁÅðÆÁ» Ãì¿èÆ îÆÇà³×
ôÅÔÕ¯à, AD îÅðÚ (ÇÃîðéÜÆå ÇÃ³Ø ñòñÆ)–Çê³â ÃÅÇçÕê¹ð ÇòÖ¶ ÕðòŶ ÜÅ
ðÔ¶ ACò¶º éÇð³çð ìÆìÅ ïÅç×ÅðÆ î¶ñ¶ çÆÁ» ÇåÁÅðÆÁ» Ãì¿èÆ îÆÇà³×
Ô¯ÂÆÍ î¶ñ¶ ç¶ î¹¼Ö Ã¿ÚÅñÕ ×¹ðéÅî ÇÃ³Ø çÆ êÌèÅé×Æ Ô¶á Ô¯ÂÆ îÆÇà³×
ÇòÚ À¹°é·» ç¼ÎÇÃÁÅ ÇÕ ÇÂÔ î¶ñÅ îÅðÚ ç¶ ÁÖÆðñ¶ Ôëå¶ ìóÆ ôÅ鯖ô½Õå
éÅñ ÕðòÅÇÂÁÅ ÜÅ ÇðÔÅ ÔËÍ îÆÇà³× ÇòÚ ÃÅÂƺ îÆÁ» îÆð ëÅÀ±ºâ¶ôé ê³ÜÅì
ç¶ Ú¶ÁðîËé çñÇò¿çð ÇçÁÅñê¹ðÆ, ÃÈëÆ ÕñÅî ç¶ ìÅçôÅÔ Õ°ñÇò¿çð ôÅÔÕ¯àÆ
Áå¶ ô̯îäÆ ÁÕÅñÆ çñ ç¶ ÃÆéÆÁð ÁÅ×È âÅ: ÇòñÆÁî ܽé òÆ ÃéÍ
â¹¾ì ðÔ¶ ÃîÅÜ ù ìÚÅÀ¹ä ñÂÆ ×¹ðÇþÖÆ çÅ êzÚÅð ÷ð±ðÆ
ÕÅñŠçÇØÁ», AD îÅðÚ (çØÅ)-â¹¾ì ðÔ¶ ÃîÅÜ ù ìÚÅÀ¹ä ñÂÆ ÃÅù
×¹ðÇþÖÆ çÅ êzÚÅð ÕðéÅ ÚÅÔÆçÅ þ Áå¶ ÁÅêäÅ ×½ðòîÂÆ îÅäî¾åÅ ÇÂÇåÔÅÃ
êó·éÅ ÚÅÔÆçÅ þ ܯ ÃÅù Ôñ±äÅ Çç§çÅ þÍ ÇÂé·» ôìç» çÅ êz×àÅòŠçå
ìñÜÆå ÇÃ§Ø ÖÅñÃÅ ×¹ðç¹ÁÅðÅ çÅç± ÃÅÇÔì òÅÇñÁ» é¶ Çê§â ðŶ ììÅñ
Ç÷ñ·Å ܦèð ÇòÖ¶ AIHD ç¶ ôÔÆç» çÆ ïÅç ù ÃîðÇêå Çå§é ÇçéÅ ÇòôÅñ
×¹ðîÇå ÃîÅ×î ù çì¯èé ÕðÇçÁ» û޶ ÕÆå¶Í À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ â¶ðÅ ÇÃðÃÅ
ÃÅè ç¶ ÕÅñ¶ ÕÅðéÅÇîÁ» À¹µêð Çî¾àÆ êÅÀ¹ä ñÂÆ ôðÅðåÆ å¾å ñ¯Õ» çÆ
ÜÅÇÂçÅç çÆ í§é-å¯ó Õð ðÔ¶ Ôé êð ÃðÕÅð î±Õ çðôÕ ìä åîÅôÅ ò¶Ö ðÔÆ þÍ
ÇÂà î½Õ¶ êzÇþè ãÅâÆ ÜæÅ Ç×: ÜÇå§çð ÇÃ§Ø é±ðê¹ðÆ, ãÅâÆ ÜæÅ Ç×: ðÅî
ÇÃ§Ø ðëåÅð Áå¶ íÅÂÆ êðîÜÆå ÇÃ§Ø ÁÕñê¹ð òÅÇñÁ» é¶ Ã§×å» ù ÇþÖ
ÇÂÇåÔÅà ÇòÚ¯º òÅð» ùäÅ Õ¶ ÇéÔÅñ ÕÆåÅÍ ÇÂà î½Õ¶ Óå¶ êzÇþè ÕæÅòÅÚÕ
íÅÂÆ ñÖÇò§çð ÇÃ§Ø ÖÅñÃÅ («ÇèÁÅä¶ òÅÇñÁ») çÆ òÆ. ÃÆ. âÆ. ÒçÅçÆ î»
çÆ ÇþÇÖÁÅÓ Ã§å ìñÜÆå ÇÃ§Ø ÖÅñÃÅ ò¾ñ¯º ÜÅðÆ ÕÆåÆ ×ÂÆÍ
ÇÃÁÅäÆòÅñ ÇòÖ¶ ÇòçÅÇÂ×Æ ÃîÅð¯Ô
îÇÔåê¹ð, AD îÅðÚ (ð¿èÅòÅ)-ÃðÕÅðÆ Çîâñ ÃÕ±ñ ÇÃÁÅäÆòÅñ ÇòÖ¶ Á¼áòƺ
ô̶äÆ ç¶ ÇòÇçÁÅðæÆÁ» ù ÇòçÅÇÂ×Æ êÅðàÆ ç¶ä ñÂÆ ôÅéçÅð ÃîÅ×î ÕÆåÅ
Ç×ÁÅÍ ì¼ÇÚÁ» ò¼ñ¯º ôÅéçÅð üÇíÁÅÚÅðÕ ê¯Ì×ðÅî ê¶ô ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ éÇð³çð
ÇÃ³Ø é¶ èÅðÇîÕ ×Æå, ÁÅðåÆ ò¼ñ¯º ñ¯Õ ×Æå, Ú¶åéÅ Áå¶ À°Ã çÆÁ» ÃÅæä»
é¶ ç¶ô ê̶î çÅ ×Æå, Õ°ñÇò¿çð å¶ î¯ÇéÕÅ é¶ ð¹¼Ö» çÆ Ã»í–ÿíÅñ Ãì¿èÆ
ÕÇòåÅ Áå¶ ×¹ðêÌÆå, î¹éÆôÅ, é¶ÔÅ, ÜÃÇò¿çð å¶ ÃÅæä» é¶ ñ¯Õ éÅÚ ê¶ô
ÕðÕ¶ Ãð¯ÇåÁ» ù ÕÆñÆ ð¼ÇÖÁÅÍ Ã: ÕôîÆð ÇÃ³Ø Ô¶Áð î¹¼Ö ÁÇèÁÅêÕ é¶
ì¼ÇÚÁ» ù ÕÅîïÅìÆ çÅ ÁôÆðòÅç Çç³ÇçÁ» ÇÂà ôÅéçÅð ê̯×ðÅî ñÂÆ Ã:
í×ò¿å ÇÃ³Ø Ü¼ìñ êÆ. àÆ. ÁÅÂÆ., Ã: ìñÜÆå ÇóØ, ÃÌÆîåÆ éÇîåÅ ôðîÅ,
ÃÌÆîåÆ ×¹ðî¶Ü Õ½ð çÅ è¿éòÅç ÕÆåÅÍ Ãà¶Ü çŠÿÚÅñé Ã: í×ò¿å ÇóØ
ܼìñ é¶ ÕÆåÅ Áå¶ î¹¼Ö ÁÇèÁÅêÕ ù ÃéîÅé ÇÚ¿é· ç¶ Õ¶ ÃéîÅÇéå ÕÆåÅÍ
ê¿Ü Ççé» å¯º ñ×ÅåÅð Ççé ò¶ñ¶ òÆ Ü× ðÔÆÁ» é¶ ÃàðÆà ñÅÂÆà»
ܦèð, AD îÅðÚ (ÜÃêÅñ ÇçØ)-ÇêÛñ¶ ÕÅëÆ Ã 寺 ê¿ÜÅì ÇòÚ ÇìÜñÆ çÆ
ÕîÆ ÕÅðé ê¶ºâ± å¶ ôÇÔðÆ ÇÂñÅÇÕÁ» ÇòÚ ê§Ü 寺 ñË Õ¶ Á¾á Ø¿ÇàÁ» ç¶
ÇìÜñÆ Õ¾à ñ¾× ðÔ¶ Ôé, êð ܦèð Ç÷ñ·¶ ç¶ Ã¹¾ÚÆ Çê¿â Á§çð ÇêÛñ¶ ê¿Ü
Ççé» å¯º ñ×ÅåÅð Ççé ò¶ñ¶ òÆ Ü× ðÔÆÁ» ÃàðÆà ñÅÂÆà» ù ò¶Ö Õ¶ ñ¾×çÅ þ
ÇÕ ê¿ÜÅì ÃðÕÅð Õ¯ñ ÇìÜñÆ çÆ Õ¯ÂÆ ÕîÆ éÔƺ þ Áå¶ é×ð Çé×î é¶ ÃàðÆà
ñÅÂÆà» çÅ Ãî» Ú½òÆ Ø¿à¶ Õð Çç¾åÅ þÍ ÇÂà Ãì§èÆ Çé×î ç¶ ÃàðÆà ñÅÂÆà
á¶Õ¶çÅð ù ÕÂÆ òÅð ÜÅä± ÕðòÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅ, êð À¹Ã ò¾ñ¯º òÆ Õ¯ÂÆ ÕÅðòÅÂÆ
éÔƺ ÕÆåÆ ×ÂÆÍ ÕÂÆ òÅð å» ÇÂÔ ñÅÂÆà» ÔøåÅ-ÔøåÅ ì§ç êÂÆÁ» ðÇÔ§çÆÁ»
Ôé å¶ Ü¶ ÇÕ¾èð¶ Ü× êËä å» ÕÂÆ Ççé ñ×ÅåÅð Ü×çÆÁ» ÔéÍ
Ç÷ñ·Å ìÅð ÁËïÃƶôé çÆ Ú¯ä I ÁêzËñ ù Ô¯ò¶×Æ-ðÅÜìÆð ÇçØ
ܦèð, AD îÅðÚ (Ú§çÆê í¾ñÅ)-Ç÷ñ·Å ìÅð ÁËïÃƶôé çÆÁ» Ú¯ä» ù ñË Õ¶
ÇêÛñ¶ ÕÂÆ Ççé» å¯º éòƺ ÕÅðÜÕÅðÆ Õî¶àÆ Áå¶ êÇÔñÆ Õî¶àÆ ÓÚ ÚñÆ ÁÅ
ðÔÆ ×ÇÔîÅ-×ÇÔîÆ Áå¶ ÇòòÅç ù Á¾Ü ìÅð¶ Õ½ºÃñ ê¿ÜÅì Áå¶ ÔÇðÁÅäÅ ç¶ éò¶º
ÇçôÅ-Çéðç¶ô» çÆ ÜÅðÆ Ã±ÚÆ å¯º ìÅÁç ê±ðÆ åð·» ÇòðÅî ñ¾× Ç×ÁÅÍ ÇÂÃ
ìÅð¶ ÜÅäÕÅðÆ Çç§ç¶ ÃÕ¾åð Ã: ðÅÜìÆð ÇÃ§Ø é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ÇÂÔ Ú¯ä» êÇÔñ¶
ÇðàðÇé§× ÁÇèÕÅðÆ ÃzÆ ×¹ðî¶ñ ÇÃ§Ø Çñ¾èó Áå¶ ÇòÜË êzíÅÕð çÆ Çé×ðÅéÆ
Ô¶á Ô¯ä×ÆÁ» å¶ ÇÂà گä çÆ Ã±ÚÆ ì¯ðâ Óå¶ ñ×Å Çç¾åÆ ×ÂÆ þÍ À¹é·»
ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ìÅð Õ½ºÃñ ç¶ ÇçôÅ-Çéðç¶ô» Áé¹ÃÅð é¯îÆé¶ôé ëÅÂÆñ Õðé çÆ
ÇîåÆ BI Áå¶ C@ îÅðÚ Ô¯ò¶×ÆÍ ÇÂö åð·» ÕÅ×÷» çÆ Ü»Ú-êóåÅñ CA ù å¶
é»Á òÅêà ñËä çÆ åðÆÕ A ÁêzËñ Ô¯ò¶×ÆÍ À°é·» ç¼ÇÃÁÅ ÇÕ Ô¹ä Ç÷ñ·Å ìÅð
ÁËïÃƶôé çÆ Ú¯ä I ÁêÌËñ ù Ô¯ò¶×ÆÍ
ìÆîŠïè Çì¾ñ ç¶ Çòð¯è ÓÚ îé°¼ÖÆ Ú¶é ìäÅÂÆ
ܦèð, AD îÅðÚ (Ú§çÆê í¾ñÅ)-Á¾Ü ò¾âÆ Ç×äåÆ ÓÚ ÇÂվᶠԯ Õ¶ ìÆîÅ
ÕðîÚÅðÆÁ» é¶ ìÆîŠïè Çì¾ñ ç¶ Çòð¯è ÓÚ ÇÂÕ îÅéò Ú¶é ìäÅ Õ¶ ðËñÆ
ÕÆåÆÍ ÃæÅéÕ î§âñ çøåð ÃÅÔîä¶ ìäÅÂÆ ÇÂà îÅéò Ú¶é ÓÚ ÕðîÚÅðÆÁ» ù
çì¯èé Õðç¶ Ô¯Â¶ ÃÕ¾åð ÃzÆ Ã¹ðÜÆå ðÅî é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ ç¶ôòÅÃÆÁ» ù òÆ
ÇÂà ìÆîÅ Çì¾ñ çÅ Çòð¯è ÕðéÅ ÚÅÔÆçÅ þÍ ÇÂà ÁËÕôé çŠþçÅ ìÆîÅ
ÕðîÚÅðÆÁ» çÆ Õî¶àÆ ÁÅñ ǧâÆÁŠǧô¯ð˺à ǧêñÅÂÆ÷ ÁËïÃƶôé ç¶
Ã¾ç¶ Óå¶ ÕÆåÅ Ç×ÁÅ ÃÆÍ êzèÅé ÃzÆ ò¶ç Õ¹îÅð Áå¶ ÃzÆ Ã¹ðÜÆå ðÅî é¶
ÇÕÔÅ ÇÕ Õ¶ºçð ÃðÕÅð ìÔ¹-ðÅôàðÆ Õ§êéÆÁ» Áå¶ ç¶ÃÆ ÃðîŶçÅð» ç¶ çìÅÁ
Ô¶á ÁËñ. ÁÅÂÆ. ÃÆ. òð×Æ Ã§ÃæÅ ù ãÅÔ ñ×ÅÀ¹ä çÆ Õ¯Çôô Õð ðÔÆ þ ܯ ÇÕ
öñå þÍ ÇÂà î½Õ¶ Ô¯ðé» ÁÔ¹ç¶çÅð» é¶ òÆ ÁÅêä¶-ÁÅêä¶ ÇòÚÅð ê¶ô ÕÆå¶
Áå¶ ÃðÕÅð çÆÁ» éÆåÆÁ» çÆ ÇéÖ¶èÆ ÕÆåÆÍ
ùðÜÆå ÇÃ³Ø Ô¶Áð ù ÇòçÅÇÂ×Æ êÅðàÆ
îÇÔåê¹ð, AD
îÅðÚ (ð¿èÅòÅ)-ÃðÕÅðÆ Õ¿ÇéÁÅ ÃËÕ¿âðÆ ÃÕ±ñ îÇÔåê¹ð ÇòÚ ÃîÅ×î ç½ðÅé
ÃÕ±ñ ç¶ ÇêÌ¿ÃÆêñ, ÃàÅë Áå¶ ì¼ÇÚÁ» ò¼ñ¯º ÃÕ±ñ ç¶ ÃÅìÕÅ ÕÅðÜÕÅðÆ
ÇêÌ¿ÃÆêñ Ã: ùðÜÆå ÇÃ³Ø Ô¶Áð ù CA ÃÅñ çÆ ÃðÕÅðÆ Ã¶òÅ À°êð¿å öòÅ
î¹ÕåÆ å¶ ôÅéçÅð ÇòçÅÇÂ×Æ êÅðàÆ Çç¼åÆ ×ÂÆÍ ÇÂà ÃîÅ×î ÇòÚ À°é·» çÆ
êåéÆ ÃÌÆîåÆ Ã¿å¯Ö Õ½ð, ÔðêÌÆå ÇÃ³Ø ê¹¼åð Áå¶ ê¹¼åðÆ ×¹ðêÌÆå Õ½ð òÆ
ÔÅ÷ð ÃéÍ ÃàÅë Áå¶ ÇòÇçÁÅðæÆÁ» é¶ À°é·» ù ïÅç×ÅðÆ ÇÚ¿é· í¶à ÕðÕ¶ À°é·»
çÅ ÔÅðÇçÕ ÃéîÅé ÕÆåÅÍ |
|
|
