|
|
|
 |
| |
 |
|
| |
ôÔÆç
í×å ÇÃ¿Ø é×ð-ì¿×Å |
|
|
|
ìËºÕ ÕðîÚÅðÆÁ» é¶ éò¶º åéõÅÔ ÃÕ¶ñ ñËä ñÂÆ Ã¿Øðô Çò¼ÇãÁÅ-í¿×ñ
Çê³â ñÃÅóÅ ÇòÖ¶ ܦèð å¶ éò»ôÇÔð ç¶ Õ¶ºçðÆ ÃÇÔÕÅðÆ ì˺ջ çÆ
ûÞÆ ÕÅðÜÕÅðÆ çÆ îÆÇà¿× 寺 À¹êð¿å Ã: ð¶ôî ÇÃ¿Ø í¿×ñ Üéðñ ÃÕ¼åð
åéõÅÔ ÕÇîôé çÆÁ» åð¹¼àÆÁ» ù ç±ð ÕðòÅÀ¹ä ñÂÆ ÃðÕÅð ÇÖñÅø ÁÅð¿í¶
ÿØðô çÆ ð±ê ð¶ÖÅ Ãì¿èÆ ê¼åðÕÅð» ù ÜÅäÕÅðÆ Çç¿ç¶ ԯ¶ ÁÅêä¶
ÕÅðÜÕÅðÆ î˺ìð» éÅñÍ
åÃòÆð : ÜðéËñ ÇÃ¿Ø Ö¹ðç
ñÃÅóÅ/À¹óÅêó, AD
îÅðÚ (ÜðéËñ ÇÃ¿Ø Ö¹ðç)-ê³ÜÅì ðÅÜ ÃÇÔÕÅðÆ ì˺ջ ç¶ ÕðîÚÅðÆÁ» ù ê¶
ÕÇîôé òñ¯º Ã¯è¶ Ô¯Â¶ åéõÅÔ ÃÕ¶ñ ç¶ä ç¶ î¹¼ç¶ Óå¶ ÇÂà ìËºÕ ç¶
ì¯ðâ ÁÅø âÅÇÂðËÕàð÷ å¶ ÕðîÚÅðÆÁÅ ÇòÚ â±¿Ø¶ îåí¶ç À¹¼íð Õ¶ ÃÅÔîä¶
ÁŶ ÔéÍ ìËºÕ çÆ îËé¶Üî˺à å¶ Ã±ìÅ ÃðÕÅð ç¶ é¹îÅÇ¿ÇçÁ» é¶ Ã¯è¶
ԯ¶ åéõÅÔ ÃÕ¶ñ ìËºÕ ç¶ ÕðîÚÅðÆÁ» ù ç¶ä Ãì¿èÆ ÁÅêäÆ Çòô¶ô îÆÇà¿×
ÇòÚ ÇÂé·» ÕðîÚÅðÆÁ» ù ÃÅñÅéÅ åð¼ÕÆ ò¶ñ¶ Çîñ Õ¶ ÃÅ㶠ÚÅð ëÆÃçÆ ç¶
òÅè¶ ù ؼà ÕðÕ¶ Çå¿é ëÆÃçÆ Õðé çÆ ÇÃëÅÇðô ÕÆåÆ þ ÇÜà éÅñ ê³ÜÅì
ç¶ Ãî±Ô ÃÇÔÕÅðÆ ì˺ջ ç¶ ÕðîÚÅðÆÁ» ÇòÚ ÷ìðçÃå ð¯Ã çÆ ñÇÔð êËçÅ
Ô¯ ×ÂÆ þÍ ÇÂà Ãì¿èÆ Ü¦èð å¶ éò»ôÇÔð Ã˺àðñ ÃÇÔÕÅðÆ ìËºÕ Ç¿êñÅÂÆ÷
ï±éÆÁé çÆ ç¯ò» Ç÷Çñ·Á» çÆ Ã»ÞÆ ÕÅðÜÕÅðéÆ çÆ îÆÇà¿× Çê³â ñÃÅóÅ
ÇòÖ¶ ìÆå¶ Õ¼ñ· Ã: ð¶ôî ÇÃ¿Ø í¿×ñ Üéðñ ÃÕ¼åð çÆ êzèÅé×Æ Ô¶á Ô¯ÂÆÍ
ÇÂà îÆÇà¿× 寺 À¹êð¿å ê¼åðÕÅð» éÅñ ÇòÚÅð û޶ ÕðÇçÁ» Ã: í¿×ñ é¶
ç¼ÇÃÁÅ ÇÕ ê³ÜÅì ÃðÕÅð å¶ ê³ÜÅì ðÅÜ ÃÇÔÕÅðÆ ìËºÕ ç¶ êzì¿èÕ» òñ¯º
ñ¶ ׶ î¹ñÅ÷î îÅð± ÇÂà Çéðä¶ çÆ ÃÅâÆ ï±éÆÁé Ãõå ôìç» ÓÚ ÇéÖ¶èÆ
ÕðçÆ þ Áå¶ ÕðîÚÅðÆÁ» éÅñ Ô¯ä òÅñ¶ ÇÂà ÇòåÕð¶ ù ç±ð ÕðòÅÀ¹ä çÆ
ê¹ð÷¯ð î¿× ÕðçÆ þÍ À¹é·» ç¼ÇÃÁÅ ÇÕ AB îÅðÚ å¯º ÃÅâÆ ï±éÆÁé òñ¯º
Ôð ìËºÕ ç¶ AE 寺 B@ ÕðîÚÅðÆ þµâ ÁÅÇëà ڿâÆ×ó· ÃËÕàð CD ¶ ÇòÖ¶
ñ×ÅåÅð èðéÅ ç¶ ðÔ¶ ÔéÍ ÇÂ¼æ¶ ÔÆ ì¼Ã éÔƺ Ô¹³çÆ BB îÅðÚ ù Ãò¶ð¶
çà òܶ 寺 ç¹êÇÔð å¼Õ ç¯ Ø¿à¶ çÆ Õñî Û¯ó ÔóåÅñ ÕÆåÆ ÜÅò¶×ÆÍ ÇÂÃ
ç¶ éÅñ ÔÆ Ü¶Õð Çëð òÆ ÃðÕÅð Áå¶ ì¯ðâ ç¶ À¹¼Ú ÁÇèÕÅðÆÁ» òñ¯º
ÃÅâÆÁ» î¿×» ù ê±ðÅ Õðé ò¼ñ ÇèÁÅé éÅ Çç¼åÅ Ç×ÁÅ å» BI îÅðÚ ù Ãî±Ô
ì˺ջ ç¶ ÕðîÚÅðÆ Çòô¶ô Û¹¼àÆ ñË Õ¶ î¹¼Ö î¿åðÆ ê³ÜÅì Ã: êzÕÅô
ÇÃ¿Ø ìÅçñ ç¶ ÇòèÅé ÃíÅ ÔñÕÅ ¦ìÆ ÇòÖ¶ ðËñÆ Õðé 寺 òÆ ×¹ð¶÷ éÔƺ
Õðé×¶Í ÇÂà î½Õ¶ Óå¶ Ô¯ðé» å¯º ÇÂñÅòÅ Çòô¶ô å½ð Óå¶ ÃzÆ Ú¶å ðÅî
Ç÷ñ·Å êzèÅé, ÇéðîñÜÆå ÇÃ¿Ø À¹ê êzèÅé, íÅðå í±ôé Á½ÜñÅ, ÿï¹Õå
ÃÕ¼åð, ùðÜÆå ÇÃ¿Ø ÕËôÆÁð, ùçÅ×ð ðÅî, îÇÔ¿çð ÇÿØ, ùç¶ô ðÅÜ
ÃÅð¶ ÕÅðÜÕÅðÆ ç¶ î˺ìð» 寺 ÇÂñÅòÅ éò»ôÇÔð å¶ Ü¦èð ÃÇÔÕÅðÆ ì˺Õ
ç¶ Ô¯ð òÆ Áé¶Õ» ÕðîÚÅðÆ ÔÅ÷ð ÃéÍ
é½ÜòÅé êÆó·Æ çÅ ÇþÖÆ å¯º ç±ð Ô¯äÅ ÇÚ§åÅ çÅ ÇòôÅ-Üæ¶: í½ð
ô¯zîäÆ ×¹ðç¹ÁÅðÅ êzì§èÕ Õî¶àÆ ÃzÆ Á§ÇîzåÃð ç¶ Üéðñ ÃÕ¾åð Üæ¶çÅð
ùÖç¶ò ÇÃ§Ø í½ð Çî¾âñ˺â ×Åðâé î¹Õ§çê¹ð ÇòÖ¶ ×¾ñìÅå Õðé ÃÍ
éÅñ åÆðæ ÇÃ§Ø ÚÅÔñ Áå¶ Ô¯ðÍ åÃòÆð: ÔðêÅñ ÇÃ§Ø ðÇÔêÅ
î¹Õ§çê¹ð, AD îÅðÚ
(ÔðêÅñ ÇÃ§Ø ðÇÔêÅ)-Á¾Ü çÆ é½ÜòÅé êÆó·Æ ÖÅÃÕð ۯචì¾ÇÚÁ» ù ÇþÖÆ
êzåÆ êz¶Çðå ÕðéÅ îÅÇêÁ» Áå¶ ÃÅâÅ Ãí çÅ î¹¾ãñÅ ëð÷ þÍ Á¾Ü çÆ
é½ÜòÅé êÆó·Æ ÇþÖÆ êzåÆ ÇéØÅð òñ ÜÅ Õ¶ նà ÇòÔ±äÅ Ô¯ÂÆ ÜÅ ðÔÆ þ
ܯ ì¶Ô¾ç ÇÚ§åÅ çÅ ÇòôÅ þÍ ÇÂÔ ÇòÚÅð ô¯zîäÆ ×¹ðç¹ÁÅðÅ êzì§èÕ Õî¶àÆ
ÃzÆ Á§ÇîzåÃð ç¶ Üéðñ ÃÕ¾åð Üæ¶çÅð ùÖç¶ò ÇÃ§Ø í½ð é¶ Çî¾âñ˺â ×Åðâé
î¹Õ§çê¹ð ÇòÖ¶ ÕðÇçÁ» êz×àÅÂ¶Í À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ ÃîÅÜ Á§çð Õ¹ðÆåÆÁ»
ç¶ ÖÅåî¶ Áå¶ é½ÜòÅé êÆó·Æ ù éÇôÁ» 寺 ìÚÅÀ¹ä ñÂÆ ò¾è 寺 ò¾è
ÇþÖÆ ÇÃè»å» ç¶ êzÚÅð çÆ ñ¯ó þÍ ôz¯îäÆ Õî¶àÆ ÁêzËñ 寺 ÇÂÕ
î¹ÇÔ§î ÚñÅ ðÔÆ þ ÇÜà ÇòÚ Õî¶àÆ é¶ A Õð¯ó ð¹ê¶ ð¾Ö¶ ÔéÍ ÇÂà î½Õ¶
Ã. åÆðæ ÇÃ§Ø ÚÅÔñ î˺ìð Ç÷ñ·Å êzÆôç, ×¹ðìÖô ÇÃ§Ø ÖÅñÃÅ, çðìÅðÅ
ÇÃ§Ø êÇðÔÅð, ì±àÅ ÇÃ§Ø åñò§âÆ ë¾å±, Õ¶òñ ÇçØ, éÇð§çð ÇçØ,
îñÕÆå ÇçØ, í¹Çê¿çð ÇÃ§Ø å¶ÜÅ, ÚðéÜÆå ÇÃ§Ø ì¾Ü¯, ÕîñÜÆå éÅÔð,
î¹ÖÇåÁÅð ÇÃ§Ø ç¯ÃºÅÞ, ÔðÇܧçð ÇÃ§Ø ñÅñÆ Áå¶ î¾Öä ÇÃ§Ø ðÇÔêÅ ÁÅÇç
ÔÅ÷ð ÃéÍ |
Ççé ÇçÔÅó¶ Á½ðå çÆÁ» òÅñÆÁ» ñÅÔÆÁ»
îÜÅðÆ ÃÅÇÔìÅ, AD îÅðÚ (×¹¼ñê¹ð)-Á¼Ü ôÅîÆ Ççé ÇçÔÅó¶ ÕðÆì E Õ¹ òܶ
ÕðÅòð Áå¶ ÃÜÅòñê¹ð ÿêðÕ ÃóÕ çðÇîÁÅé ÃËð Õðé ñÂÆ ÁÅÂÆ E@Õ¹ ÃÅñ»
Á½ðå ÿå¯ô Õ¹îÅðÆ ç¶ Õ¿é» ÓÚ¯º Ã¯é¶ çÆÁ» òÅñÆÁ» ÃÜÅòñê¹ð òñ¯º
ÁŶ ç¯ î¯àðÃÅÂÆÕñ ÃòÅð» é¶ Þêà îÅð Õ¶ Ö¯Ô ñÂÆÁ»Í Á½ðå ç¶ éÅñ ç¯
é½ÜòÅé ñóÕÆÁ» òÆ ÃéÍ Ö¶å» ÇòÚ Õ¿î Õðç¶ Õ¹¼Þ é½ÜòÅé» òñ¯º À¹é·»
çÅ Çê¼ÛÅ Õðé çÆ Õ¯Çôô ÕÆåÆ ×ÂÆ êz³å± À¹Ô ÕðÅòð ò¼ñ øðÅð Ô¯ä ÇòÚ
Ãøñ Ô¯ ×Â¶Í Ã±ÚéÅ Áé¹ÃÅð ÇÂà òÅðçÅå çÆ ÇÂåñÅÔ æÅäÅ ìñÅÚ½ð ÇòÖ¶
ç¶ Çç¼åÆ ×ÂÆ þÍ
Õ˺ê ç½ðÅé FBG îðÆ÷» çÆÁ» Á¾Ö» çÆ Ü»Ú ÕÆåÆ
ì§×Å, AD îÅðÚ (Áî¯ñÕ ÇÃ§Ø Çã¾ñ¯º)-ÃzÆ éÅí Õ§òñ ðÅÜÅ ÃÅÇÔì ÚËðÆà¶ìñ
àð¾Ãà ÔÃêåÅñ îÜÅðÅ ðÅÜÅ ÃÅÇÔì òñ¯º Ãî±Ô ÁËËé.ÁÅð.ÁÅÂÆ÷ Áå¶ é×ð
ÇéòÅÃÆÁ» ç¶ ÃÇÔï¯× ÃçÕÅ Á¾Ö» çÅ Á¾Ö» çÅ C@ò» ç¯ ð¯÷Å î¹ëå Ü»Ú Áå¶
ÁÅê¶zôé Õ˺ê ñ×ÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅ ÇÜà çÅ À¹çØÅàé âÅ. ÜÃò§å ðŶ Ú½ÔÅé
ÇÃòñ ÃðÜé Ç÷ñ·Å ôÔÆç í×å ÇÃ§Ø é×ð é¶ ÕÆåÅÍ ÇÂÃ ç¯ ð¯÷Å Õ˺ê
ç½ðÅé âÅ: îéçÆê ñç Áå¶ âÅ. ÃîÆð ÇÃ§Ø å¶ ÁèÅÇðå Á¾Ö» ç¶ îÅÇÔð
âÅÕàð» çÆ àÆî òñ¯º FBG îðÆ÷» çÆÁ» Á¾Ö» çÆ Ü»Ú ÕÆåÆ ×ÂÆÍ À¹êð§å
BGD ñ¯óò§ç îðÆ÷» çÆÁ» Á¾Ö» ç¶ ÁÅêz¶ôé ÕÆå¶ ×ÂÆ¶Í ðÅÜÅ ÃÅÇÔì
ÚËðÆà¶ìñ àð¾Ãà ç¶ êzèÅé Ã: Ç×ÁÅé ÇÃ§Ø ô¶ð Ç×¾ñ Áå¶ ÔÃêåÅñ ç¶
îËâÆÕñ ùêðâËà âÅ. ÁËé. Õ¶ Çç×ñÅ é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ Á¾Ö» çÆ Ü»Ú
À¹êð§å ñ¯óò§çÅ ù î¹ëå çòÅÂÆ Çç¾åÆ ×ÂÆ Áå¶ ÁÅêz¶ôé ÕðòÅÀ¹ä òÅñ¶
îðÆ÷» ç¶ ñ˺÷ òÆ î¹ëå êŶ ×Â¶Í ÇÂà î½Õ¶ Õ¹ñò§å ÇÃ§Ø Ø¹§îä Üéðñ
ÃÕ¾åð, ÜÆå ðÅî îÆå êzèÅé, Úðé ÇÃ§Ø Ç×¾ñ êzèÅé ÃzÆ ðïÖÅéÅ, êzÕÅô
ÇÃ§Ø ï±.Õ¶, ç¾¹îä ÇçØ, åðöî ÇÃ§Ø ô¶ð Ç×¾ñ, ×¹ðéÅî ÇçØ,
Çô§×ÅðÅ ÇçØ, ÁÜÆå ÇçØ, Ç×ÁÅé ÇÃ§Ø ÇÃÁÅä, îéçÆê ÇÃ§Ø ï±.ÁËÃ.¶,
ìÆìÆ Ã¹Çð§çð Õ½ð, ìÆìÆ îÇÔ§çð Õ½ð, ÇÂÕìÅñ ÇÃ§Ø ê¿Ú Áå¶ ìÔÅçð
ÇÃ§Ø ÁÅÇç ÔÅ÷ð ÃéÍ
ÃøÅÂÆ ÕðîÚÅðÆ ï±éÆÁé çÆ Ú¯ä
ðÅÔ¯º, AD
îÅðÚ (Ãð±ê ÇÿØ)-Á¼Ü ÇÂ¼æ¶ ÃøÅÂÆ ÕðîÚÅðÆ ï±éÆÁé (ÇÂëà±) çÆ îÆÇà¿×
ÇÂëà± ê³ÜÅì ç¶ òÅÂÆà êzèÅé Õ¹ñÇò¿çð ÇÃ¿Ø òóËÚ çÆ êzèÅé×Æ Ô¶á
Ô¯ÂÆÍ îÆÇà¿× ÇòÚ ÃðìÿîåÆ éÅñ ï±éÆÁé ç¶ ÁÔ¹ç¶çÅð» çÆ Ú¯ä ÕÆåÆ ×ÂÆ
ÇÜà ÇòÚ Ã¯Ôä ñÅñ êzèÅé, Õ»åÅ ç¶òÆ À¹ê êzèÅé, êzô¯åî ñÅñ ØÅÔÆ
Üéðñ ÃÕ¼åð, Õ»åÅ ù ܹÁÅÇ¿à ÃÕ¼åð, ùÇð¿çð Ö÷ÅéÚÆ Áå¶ òÇð¿çð
ÃÔ¯åÅ ù Ú¶ÁðîËé üÇäÁÅ Ç×ÁÅÍ ê¹ôêÅ, åÅð¯, ð¹ñç±, ðÅî, ùéÆåÅ å¶
ðÅÕ¶ô Õ¹îÅð ù î˺ìð üÇäÁÅ Ç×ÁÅÍ
BA îÅðÚ çÆ ðËñÆ ÓÚ FE ×¼âÆÁ» çÅ ÕÅøñÅ ÜÅò¶×Å
éò»ôÇÔð, AD îÅðÚ (îÔ¶)-ÃÆ.êÆ.ÁÅÂÆ.ÁËî. ç¶ Ç÷ñ·Å ÃÕ¼åð ðÅî ÇÿØ
é±ðê¹ðÆ é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ BA îÅðÚ çÆ îÔ» î÷ç±ð ðËñÆ ÇòÚ Ç÷ñ·Å íð ÓÚ¯º
FE ×¼âÆÁ» çÅ ÕÅøñÅ ÜÅò¶×ÅÍ À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ ì¿×Å ÇòÚ ×¹ðî¶ñ ÇÿØ
î¿ãÅñÆ âÅ: ÁòåÅð Ú¿ç, Õ¹ñçÆê ÇÞ¿×ó, éÇð¿çð ׯÃñ, çÇò¿çð ÔÆÀ¹º,
ìñÇò¿çðêÅñ ì¿×Å, éò»ôÇÔð ÇòÚ ìñòÆð ÇÃ¿Ø ÜÅâñÅ Çìôé ÇÞ¿×óÅ,
ܯÇ׿çð ìؽðÅ, ìñÅÚ½ð ÇòÚ îÔ» ÇÃ¿Ø ð½óÆ, Çéðîñ ÇÃ¿Ø Ø¹¿îä, Ôðì¿Ã
Õ¿×äÅ, ìñòÆð Õ½ñ×ó·, ðòéÆå ðÅäÅ ÇåÁÅðÆ Õð ðÔ¶ ÔéÍ
Øð çÆ í¿éå¯ó Õðé òÅÇñÁ» ÇÖñÅø նà çðÜ
î¹Õ¶ðÆÁ», AD îÅðÚ (Çé¾ÜÆ ê¾åð ê̶ðÕ)-ÃÌÆ ðÅÜ ÇÕðé ê¾¹åð ÃåêÅñ
òÅÃÆ ÕÅñÅ î¿Þ é¶ î¹Õ¶ðÆÁ» ê¹Çñà կñ ÇôÕÅÇÂå çðÜ ÕðòÅÂÆ þ ÇÕ î˺
Áå¶ ðÇÜ¿çð Õ½ð òÅÃÆ ê¯åÅ é¶ D îÅðÚ ù ÔÅÂÆÕ¯ðà ÇòÚ ÜÅ Õ¶ ÁÅêäÆ
îð÷Æ éÅñ ÇòÁÅÔ ÕðòÅ ÇñÁÅ ÃÆÍ ÇÜà ÕðÕ¶ ðÇÜ¿çð Õ½ð ç¶ îÅê¶ ÃÅâ¶
éÅñ éðÅ÷ ÃéÍ ìÆå¶ Ççé ùðÜÆå ÇÿØ, ñÅñ ÇÿØ, í×òÅé ÇÃ¿Ø é¶ ÁÅêä¶
ÕðÆì B@ ÃÅæÆÁ» Ãî¶å ÃÅⶠØð ÁÅ Õ¶ ÔîñÅ Õð Çç¾åÅ Áå¶ Øð çÆ í¿éå¯ó
ÕÆåÆÍ î¹Õ¶ðÆÁ» ê¹ÇñÃ é¶ ÕÇæå ç¯ôÆÁ» ÇÖñÅø նà çðÜ Õð ÇñÁÅ þÍ
ê¹Çñà ÓÚ íðåÆ Ãì¿èÆ é½ÜòÅé òð× ÓÚ íÅðÆ À¹åôÅÔ-ÁËÃ.ÁËÃ.êÆ.
éò»ôÇÔð, AD îÅðÚ (×¹ðìÖô ÇÃ¿Ø îÔ¶)-ê³ÜÅì ç¶ Ç÷Çñ·Á» ÓÚ Áå¶ êÆ.¶.êÆ.
ÓÚ Ô¯ ðÔÆ ê¹Çñà çÆ íðåÆ Ãì¿èÆ é½ÜòÅé òð× ÓÚ íÅðÆ À¹åôÅÔ êÅÇÂÁÅ
ÜÅ ÇðÔÅ þÍ ÇÂà Ãì¿èÆ Ç÷ñ·Å ê¹Çñà î¹ÖÆ ÃzÆ ðÅÕ¶ô Á×ðòÅñ é¶ ×¼ñìÅå
ÕðÇçÁ» ÇÕÔÅ ÇÕ é½ÜòÅé òð× ç¶ ÇÂà À¹åôÅÔ å¯º ñ¼×çÅ þ ÇÕ À¹Ô åé îé
ç¶ éÅñ ç¶ô öòÅ ÇòÚ ÁÅêäÅ Çòô¶ô ï¯×çÅé êÅÀ¹ä çÆ Ãîð¼æÅ ð¼Öç¶ ÔéÍ
é½âñ ÁøÃð Áå¶ ÁËÃ.êÆ. ÃæÅéÕ Ã: Ü×ÜÆå ÇÃ¿Ø Ç×¼ñ é¶ ç¼ÇÃÁÅ ÇÕ ëÅðî
Üî·» ÕðòÅÀ¹ä ñÂÆ AE îÅðÚ ÁÅõðÆ åÅðÆÖ Çî¼æÆ ×ÂÆ þ êð Á¼Ü ÁËåòÅð ù
ëÅðî Üî·» Õðé çÅ ÕÅðÜ ÇéðÇòØé ÚñçÅ ÇðÔÅÍ ÇÂà î¹ÇÔ¿î ñÂÆ ÁËÃ.ÁÅÂÆ.
Ã: ðäÜÆå ÇÃ¿Ø ìç¶ôÅ Áå¶ êz¶î ñÅñ, ðÅÜ Õ¹îÅð, ÃðìÜÆå ÇÿØ, ðÅÕ¶ô
Õ¹îÅð, é½Çé¿çð ÇÿØ, ÜÃÇò¿çð ÇÃ¿Ø Áå¶ Ãîô¶ð ÇÃ¿Ø (ÃÅð¶ ÔòÅñçÅð)
ÇâÀ±àÆ Óå¶ åÅÇÂéÅå ÕÆå¶ ×¶ ÔéÍ À¹é·» ÁêÆñ ÕÆåÆ ÇÕ ÇÜÔó¶ é½ÜòÅé
Áð÷ÆÁ» Üî·» ÕðòÅÀ¹äÅ ÚÅÔ¹¿ç¶ Ôé À¹Ô Õ¼ñ· Ã ÇÃð ÁÅ Õ¶ ëÅðî Üî·»
ÕðòÅ ç¶äÍ ÇÂà î½Õ¶ À¹é·» éÅñ ðÆâð Ç¿ÃêËÕàð Ü¿× ìÔÅçð ôðîÅ,
ú.ÁËÃ.ÁÅÂÆ. Ã: êz¶î ÇÃ¿Ø ÃÇÕÀ¹ÇðàÆ Ç¿ÚÅðÜ ÃzÆ òÇð¿çð Õ¹îÅð òÆ
ÔÅ÷ð ÃéÍ
×¹ðç¹ÁÅðÅ ÃÅÇÔì Áå¶ ÔÃêåÅñ ñÂÆ A ñ¾Ö çÆ ðÅôÆ Çç¾åÆ
ì§×Å, AD îÅðÚ (Áî¯ñÕ ÇÃ§Ø Çã¾ñ¯º)-ÁîðÆÕÅ ç¶ ôÇÔð ç¶ ÇéÀ±ïÅðÕ çÆÁ»
ç×å» òñ¯º ÃzÆ éÅí Õ§òñ ðÅÜÅ ÃÅÇÔì ÜÆ çÅ êzÕÅô ÇçÔÅóÅ îéÅÀ¹ä
À¹êð§å ÇÂÕ¾åð Ô¯ÂÆ A ñ¾Ö çÆ éÕç ðÅôÆ Çò¾Ú¯º E@ Ô÷Åð ×¹ðç¹ÁÅðÅ
ç¹¾Ö ÇéòÅðé ÃÅÇÔì ÇÞ§×ó» Áå¶ E@ Ô÷Åð ð¹ê¶ ðÅÜÅ ÃÅÇÔì ÚËðÆà¶ìñ
ÔÃêåÅñ ÇÞ§×ó» ñÂÆ í¶à ÕÆå¶ ×Â¶Í ÇÂÔ ðÅôÆ î§×ñ ÇçØ, ÃåéÅî ÇçØ,
éÃÆìÅ ðÅî Áå¶ ÃzÆ Ü¯Çקçð ðÅî òñ¯º ÔÃêåÅñ ç¶ êzèÅé Ã. ðäÜÆå ÇçØ
ÇÞ§×ó ù ïÆêÆÍ àð¾Ãà ç¶ Ãî±Ô ÁÔ¹ç¶çÅðÅ, î˺ìð», ×zÅî ê¿ÚÅÇÂå Áå¶
Çê§â òÅÃÆÁ» òñ¯º ÁîðÆÕÅ çÆ Ã§×å çÅ è§éòÅç ÕðÇçÁ» îÅÇÂÁÅ í¶à Õðé
òÅñÆÁ» ôÖÃÆÁå» ù ÇÃðêÅú í¶à ÕÆå¶ ×Â¶Í ÇÂà î½Õ¶ Ã. Þñîä ÇçØ
êzèÅé ÃÇÔÕÅðÆ ÃíÅ, êðà ðÅî ê¿Ú, ÁòåÅð ÇÃ§Ø ï±.Õ¶, ìÅòÅ ÇçØ
é§ìðçÅð, ÁÜËì ÇçØ, çå¯Ö ÇÃ§Ø ã§âÅ, êzô¯åî ÇçØ, ùðÜÆå ÇçØ
êðîÜÆå ÇÃ§Ø ×ð¶òÅñ, ù¾ÚÅ ÇçØ, Õ¹ñçÆê ðÅî ê¿Ú, ÇêÁÅðÅ ÇÃ§Ø ê¿Ú,
Õ¹ñçÆê ÇÃ§Ø ×ð¶òÅñ, Ú±Ôó ÇÃ§Ø ÕËé¶âÅ Áå¶ Ü¯Çקçð ÇÃ§Ø ÁÅÇç ÔÅ÷ð
ÃéÍ
ì§×Å çÅäÅ î³âÆ Óå¶ C Õð¯ó ÖðÇÚÁÅ ÜÅò¶×Å-ìñÅÕÆê¹ð
ì§×Å, AD îÅðÚ (ÜÃìÆð ÇÃ§Ø é±ðê¹ð)-ì§×Å çÅäÅ î§âÆ ù îÅâðé ìäÅÇÂÁÅ
ÜÅò¶×ÅÍ ÇÜà Óå¶ C Õð¯ó ÖðÚ ÕÆå¶ ÜÅä×¶Í ÇÂÔ ÜÅÎäÕÅðÆ Ã. ì¹¾è ÇçØ
ìñÅÕÆê¹ð Ú¶ÁðîËé îÅðÕÆà Õî¶àÆ é¶ ÁÇèÕÅðÆÁ» éÅñ îÆÇà§× Õðé À¹êð§å
Çç¾åÆÍ À¹é·» ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ îÅðÕÆà Õî¶àÆ òñ¯º B@ ÇÕñ¯îÆàð éòÆÁ» ÃóÕ»
ìäÅÂÆÁ» ÜÅä×ÆÁ» Áå¶ AHE ÇÕñ¯îÆàð ÃóÕ» çÆ î¹ð§îå ÕÆåÆ ÜÅò¶×ÆÍ
À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ ê¿ÜÅì ÃðÕÅð é¶ Õ¹çðåÆ ÁÅëå» ñÂÆ A@@ Õð¯ó çÅ ë§â
ò¾ÖðÅ ð¾ÇÖÁÅ þÍ ÇÂà î½Õ¶ ÃzÆ ÁíË Ú§çð ìñÅÕ ÇòÕÅà ê¿ÚÅÇÂå ÁëÃð,
ÃzÆ Ã§ÜÆò ÜËé òÅÇÂà ڶÁðîËé, ÜÃÇò§çð ÇçØ, Áé±ê ÇÃ§Ø ô¶ðÇ×¾ñ,
åðöî ÇÃ§Ø î¾ñ·Å ïãÆÁ» Áå¶ ×¹Çð§çð ÇÃ§Ø êÅìñÅ ÁÅÇç ÔÅ÷ð ÃéÍ
ÃóÕ ÔÅçö ÓÚ ÇÂÕ ÷ÖîÆ
îÅÇÔñê¹ð, AD îÅðÚ (Á×éÆÔ¯åðÆ)-îÅÇÔñê¹ð ܶܯº ÃóÕ å¶ Çê¿â Ú§ç¶ñÆ
é÷çÆÕ ÇÂÕ ÃóÕ ÔÅçö ÇòÚ ÇÂÕ ÇòÁÕåÆ ×§íÆð ÷ÖîÆ Ô¯ Ç×ÁÅÍ À¹Ã 鱧
ÇÃòñ ÔÃêåÅñ îÅÇÔñê¹ð ÇñÁ»çÅ Ç×ÁÅ ÇÜæ¶ À¹Ã çÆ ÔÅñå 鱧 éÅ÷¹Õ ç¶ÖÇçÁ»
«ÇèÁÅäÅ ðËëð Õð Çç¾åÅ Ç×ÁÅÍ êzÅêå ÜÅäÕÅðÆ Áé¹ÃÅð ÃÅÇÔì ÇçØ
ê¹¾åð ÜðéËñ ÇÃ§Ø òÅÃÆ î§ãÅñÆ (Õê±ðæñÅ) ÁÅêä¶ ÃÅÂÆÕñ Óå¶ ÇÕö
èÅðÇîÕ Ü׷Š寺 î¾æÅ à¶Õ Õ¶ òÅêà ÁÅ ÇðÔÅ ÃÆ Ü篺 À¹Ô Çê¿â Ú§ç¶ñÆ
Õ¯ñ êÔ¹§ÇÚÁÅ å» À¹Ã 鱧 ÇÕö ÁäêÛÅå¶ òÅÔé é¶ ë¶à îÅð Çç¾åÆÍ ÇÜÃ
ÕÅðé À¹Ô קíÆð ÷ÖîÆ Ô¯ Ç×ÁÅÍ À¹Ã 鱧 ÇÃòñ ÔÃêåÅñ îÅÇÔñê¹ð ÇñÁ»çÅ
ÇÜæ¶ À¹ÃçÆ ÔÅñå 鱧 éÅÜ¹Õ ç¶ÖÇçÁ» «ÇèÁÅäÅ ðËëð Õð Çç¾åÅ Ç×ÁÅÍ
ÃÆÔðÅ Üá¶ÇðÁ» ç¶ ÁÃæÅé Óå¶ íÅðÆ Ü¯ó î¶ñÅ
ì§×Å, AD îÅðÚ (ñèÅäÅ)-ÇÂà ìñÅÕ ç¶ Çê¿â í½ðÅ ÇòÖ¶ ÃÇæå Ã˺àðñ
ðÅî×ó·ÆÁÅ ÃÆÔðÅ ìðÅçðÆ ç¶ ÁÃæÅé å¶ Á¾Ü íÅðÆ Ü¯ó î¶ñÅ ñ¾×ÅÍ ÇÂÃ
î½Õ¶ AG ÁÖ¿â êÅá» ç¶ í¯× êŶ ׶ Áå¶ íÅðÆ çÆòÅé ÃÜŶ ׶ ÇÜÃ
ç½ðÅé À¹¾Ø¶ ÕÆðåéƶ íÅÂÆ ×¹ðêzÆå ÇÃ§Ø Ã¹¾Ü¯, ìñòÆð ÇÃ§Ø Áå¶
íÅÂÆ êðîÜÆå ÇÃ§Ø ç¶ Üæ¶ é¶ ×¹ðìÅäÆ ç¶ ðÃÇí§é¶ ÕÆðåé ç¹ÁÅðŠç×å»
ù ÇéÔÅñ ÕÆåÅÍ ÇÂà î½Õ¶ Óå¶ Õî¶àÆ ç¶ êÌèÅé ÁÜÆå ÇÃ§Ø ÃÆÔðŠׯñÆÁ»,
Ã. ÇêÁÅðÅ ÇÃ§Ø ÃÆÔðÅ ÃÆéÆÁð À¾¹ê êzèÅé, Ã. ×¹ðî¶Ü ÇÃ§Ø ÃÆÔðÅ
À¹¾ê êzèÅé, çñÇܧçð ÇÃ§Ø ÃÆÔðŠׯñÆÁ» Üéðñ ÃÕ¾åð, íÅÂÆ åñÇò§çð
ÇÃ§Ø ÃÆÔðÅ òñ¯º û޶ å½ð å¶ ÁÃæÅé å¶ Ú¾ñ ðÔ¶ À¹ÃÅðÆ ÕÅðÜ» ñÂÆ
ï¯×çÅé êÅÀ¹ä òÅñÆÁ» ç×å» ù ÇÃð¯êÅú ç¶ Õ¶ ÃéîÅÇéå ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ ÇÂÃ
î½Õ¶ å¶ ç¶ô» Çòç¶ô» 寺 ê¹¾ÜÆÁ» ÃÆÔðÅ Üá¶ÇðÁ» éÅñ Ãì§Çèå ç×å»
òñ¯º ÁÃæÅé ù Ü»çÆ ÃóÕ çÆ À¹ÃÅðÆ ñÂÆ íÅðÆ ÁÅðÇæÕ ï¯×çÅé êÅÇÂÁÅ
Ç×ÁÅÍ Á§å ÇòÚ Õî¶àÆ ç¶ êzèÅé ÁÜÆå ÇÃ§Ø ÃÆÔðÅ é¶ ÁÅÂÆÁ» ç×å» çÅ
è§éòÅç òÆ ÕÆåÅÍ Ãà¶Ü çÆ Ã¶òÅ çñÇÜ¿çð ÇÃ³Ø é¶ ÇéíÅÂÆÍ
ÃÕ±ñ ÇòÚ¯º ç¯ Çæâð Ú¯ðÆ
ÔÇðÁÅäÅ, AD îÅðÚ (Ö¾Ö)-ÃðÕÅðÆ ÁËñÆî˺àðÆ ÃÕ±ñ åÅÜê¹ð Õñ» ÇòÖ¶ B
×Ëà Çæâð Ú¯ðÆ Ô¯ä ìÅð¶ ÃîÅÚÅð ÇîÇñÁÅÍ ÇÂà Ãì§èÆ ÜÅäÕÅðÆ Çç§ÇçÁ»
çîåÆ î˺ìð Áå¶ Ãðê¿Ú Ü×ÜÆå Õ½ð ïãÆ åÅÜê¹ð é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ìÆåÆ
ðÅå ÃÕ±ñ ç¶ Õîð¶ çÅ ÇܧçÅ å¯ó Õ¶ B ×Ëà Ççñâð Ú¯ðÆ Ô¯ ׶ Ôé ÇÜÃ
çÆ ÜÅäÕÅðÆ Á¾Ü À¹Ã Ã ñ¾×Æ Üç Çê¿â ç¶ ì¾Ú¶ ÃÕ±ñ Ö¶âä ׶ Ãé å»
À¹é·» é¶ ç¶ÇÖÁÅ ÇÕ ÃÕ±ñ ç¶ Õîð¶ çÅ ÇܧçŠ๾ÇàÁÅ Ô¯ÇÂÁÅ ÃÆ å¶
Õîð¶ Á§çð ç¯ Çæâð éÔƺ ÃéÍ
Á³îÆ ÇçñìÆð Õ½ð ì¿âÅñ¶ òÅñ¶ çÆ ïÅç ÓÚ ôðè»ÜñÆ ÃîÅ×î
ìñÅÚ½ð, AD îÅðÚ (çÆçÅð)-Á¿îÆ ÇçñìÆð Õ½ð çÅ Üéî ì¿âÅñÅ (Á¿ÇîzåÃð)
ÇòÖ¶ Ã: çðôé ÇÃ¿Ø ç¶ Øð îÅåÅ ìÆìÆ êzÆåî Õ½ð çÆ Õ¹¼Ö¯º D îÂÆ AIDI
ù Ô¯ÇÂÁÅÍ ÇÜæ¶ ÁÅê êó·ÅÂÆ ÇòÚ ìÔ¹å Ô¹ÇôÁÅð Ãé À¹¼æ¶ êzíÈ í×åÆ
ÇòÚ Ôî¶ôÅ ñÆé ðÇÔ¿ç¶ ÃéÍ ÇÂà À¹êð¿å ÿå ìÅìŠÿå¯Ö î¹éÆ ÜÆ Ô¿ãÅñ
òÅñ¶ ÇÂé·» ù ÁÕÃð ô¶ðéÆ ì¼ÚÆ ÁÅÖ ê¹ÕÅÇðÁÅ Õðç¶ ÃéÍ Ã¿å ÜÆ é¶ ÇÂé·»
ù Á¿îÆ ôìç éÅñ îÅä ÃÇåÕÅð Çç¼åÅÍ ÁÅê ÜÆ é¶ ìå½ð ÁÇèÁÅêÕÅ ÃðÕÅðÆ
ÇâÀ±àÆ òÆ ÇéíÅÂÆÍ Á¿å Õ¹¼Þ Ãî» ÇìîÅð ðÇÔä À¹êð¿å ç¯ òð·¶ êÇÔñ»
ìñÅÚ½ð ÇòÖ¶ ÃòÅû çÆ ê±¿ÜÆ ÇåÁÅ× ×Â¶Í ìñÅÚ½ð ÓÚ Ã¹ô¯Çíå éÅéÕ
ÇéðòËð üÚÖ¿â èÅî ÁÅê ÜÆ çÆ Áäæ¼Õ ØÅñ, öòÅ å¶ ÇÃîðé çÆ ÇîÃÅñ þ
ÇÜ¼æ¶ Á¼Ü ÁÅê ÜÆ çÆ ç±ÃðÆ ìðÃÆ ç¶ Ãì¿è ÇòÚ ÃîÅ×î çÅ ÁÅï¯Üé Ô¯
ÇðÔÅ þÍ
îÅÂÆ Çç¾åÅ-î¾ñ·Å ì¶çÆÁ» ÃóÕ çÆ ÃÅð ñËä çÆ î³×
Á½ó, AD îÅðÚ (ÃÅÔñ¯º)-ÁÕÅñÆ íÅÜêÅ ×áܯó òÅñÆ ê¿ÜÅì ÃðÕÅð ç¶
î§åðÆ ÇòèÅÇÂÕ Áå¶ ÁÅ×± ܯ ÇòÕÅà ÕÅðÜ» çÆÁ» âƺ×Å îÅðç¶ éÔÆ æ¾Õç¶Í
À¹é·» çÅÁÇòÁ» çÆ À¹ç¯º ë±Õ ÇéÕñçÆ é÷ð ÁÅÀ¹ºçÆ þÍ Ü篺 Çê¿â î¾ñ·Å
ì¶çÆÁŠ寺 îÅÂÆ Çç¾åŠçêðÕ ÃóÕ ç¶ çÔÅÕ¶ 寺 ò¾âÆ ç¹ðçôÅ çÅ
ÇôÕÅð Úñ¶ ÁÅÀ¹ä å¶ ê¿ÛÆ ÞÅå îÅðÆ ÜÅò¶Í ÇÂà ÃóÕ ç¶ ê¶ ò¾â¶ ò¾â¶
Ö¾ÇâÁ» 寺 âðç¶ Ô¹ä Ô¯ð òÅÔé å» Ç¾毺 ÕÆ ¦Øä¶ Ôé ÃÅÂÆÕñ ÃÕ±àð
ÃòÅð òÆ Ç¾èð ÁÅÀ¹ä 寺 Õ§éƺ ÕåðÅÁ ðÔ¶ ÔéÍ çðÜé ç¶ ÕðÆì Çê¿â»
çÆÁ» ê¿ÚÅÇÂå» é¶ ÇÂÔ ÃóÕ ù éò¶º ÇÃÇðÀ¹º Ú½óÆ ÕðÕ¶ ìÎäÅÀ¹Îä çÆ
ÔñÕÅ ÇòèÅÇÂÕ å¯º ê¹ð÷¯ð î§× ÕÆåÆÍ ÇÂö åð»· Á½ó 寺 îÆðê¹ð ñ¾ÖÅ,
ÃÅÔñ¯º 寺 ×ðÚÅ, ÃóÕ» òÆ ¦ì¶ Ã 寺 ÃðÕÅðÆ ðÇÔî çÆ À¹âÆÕ ÇòÚ
ÔéÍ
íð±ä Ô¼ÇåÁÅò» ð¯Õä ñÂÆ ÃîÅÇÜÕ ÜÅ×ð±ÕåÅ Ã çÆ î¹¼Ö ñ¯ó-êÇðÔÅð
À¹óÅêó/ñÃÅóÅ, AD îÅðÚ (ÜðéËñ ÇÃ¿Ø Ö¹ðç)-î»-î˺ å¶ðÅ ÔÆ Á¿× Ô»
îËù éÅ îÅð¯, ìÚÅÁ ñË ÇÂé·» ÷Åñî» å¯º, î˺ òÆ ÇÜÀ±äÅ ÚÅÔ¹¿çÆ Ô»,
ÜÆÁ Õ¶ ÇÂà ÿÃÅð ù ò¶ÖäÅ ÚÅÔ¹¿çÆ Ô»Í ÇÂÔ ôìç À¹Ã îÅñî ì¼ÚÆ ç¶
Ôé ÇÜà ù Üéî ñËä 寺 êÇÔñ» ÔÆ î» ç¶ ×ðí ÇòÚ îÅðé çÆ ÇåÁÅðÆ Ô¯
ü¼ÕÆ Ô¹¿çÆ þ ÇÕÀ¹ºÇÕ Ü篺 寺 ×ðí ç½ðÅé íð±ä Ç¦× í¶ç Ü»Ú Õðé òÅñ¶
éÅêÅÕ Ô¼æ» é¶ ÁÅêäÆ êËö çÆ í¹¼Ö ê±ðÆ Õðé ÖÅåð í¶ç Ö¯ñ· Çç¼åÅ
Ô¹¿çÅ þ ÇÕ ×ðí ÇòÚ êñ ÇðÔÅ ì¼ÚÅ ñóÕÅ éÔƺ ñóÕÆ þÍ À¹Ã ò¶ñ¶ 寺
ÔÆ ÃÅâÅ ÃîÅÜ ñóÕÆÁ» çÆ Çòð¯èÆ Çèð ìä Õ¶ À¹Ã é¿é·Æ îÅñî ÇÜÔÆ
Ç÷¿çóÆ çÆ ÜÅé ñËä ç¶ Çê¼Û¶ ÇêÁÅ Ô¯ÇÂÁÅ þÍ ÇÂé·» À¹Õå ÇòÚÅð» çÅ
êz×àÅòÅ ìÆå¶ Õ¼ñ· Çê³â Ö¹ðç ÇòÖ¶ ôÔÆç í×å ÇÃ¿Ø Ã¯ôñ òËñë¶Áð å¶
ÕñÚð ùÃÅÇÂàÆ ê³ÜÅì ðÇÜ: ç¶ êzèÅé Ã: ÁîðÜÆå ÇÃ¿Ø êÇðÔÅð é¶
ÃîÅÇÜÕ ì¹ðÅÂÆÁ» ù ç±ð Õðé Ãì¿èÆ ÇÂñÅÕ¶ ç¶ é½ÜòÅé» çÆ ÜÅ×ð±ÕåÅ
îÆÇà¿× ù ÿì¯èé ÕðÇçÁÅ ÕÆåÅÍ ÇÂà î½Õ¶ Óå¶ Ô¯ðé» å¯º ÇÂñÅòÅ Çòô¶ô
å½ð Óå¶ Ã: Ç¿çðÜÆå ÇÃ¿Ø Ç×¼çÅ, ÁòåÅð ÇÃ¿Ø åÅðÆ, Ã: çÅðÅ ÇÿØ
êzèÅé ÃÇÔÕÅðÆ ÃíÅ Ú¼ÕçÅéÅ, ìÔÅçð ÇÿØ, ×¹ðÚðé ÇÿØ, ×¹ðéÅî ÇÿØ
ÃËäÆ Ö¹ðç, ×¹ðÇçÁÅñ ðÅî, Çéðîñ ÇÃ¿Ø ÁÅÇç 寺 ÇÂñÅòÅ ÇÂñÅÕ¶ çÆÁ»
Ô¯ð òÆ êzî¹¼Ö ôõÃÆÁå» ÇÂà îÆÇà¿× ÇòÚ ÔÅ÷ð ÃéÍ
ÇìÜñÆ î¹ñÅ÷î» çÆ î¹Á¼åñÆ çÆ Çé¿çÅ
éò»ôÇÔð, AD îÅðÚ (ñÅÜ)-ÇìÜñÆ î¹ñÅ÷î» é¶ ôÇÔðÆ çøåð ÇòÖ¶ Á¼Ü ðËñÆ
ÕÆåÆÍ ÇÂÔ ðËñÆ î¹ñÅ÷î» é¶ ÇìÜñÆ ì¯ðâ îËé¶Üî˺à òñ¯º F ÕðîÚÅðÆÁ»
ù î¹Á¼åñ Õðé ÇÖñÅø ÕÆåÆ ×ÂÆÍ ÇÂà ðËñÆ ÇòÚ ôÇÔðÆ À¹ê î¿âñ ç¶
àËÕéÆÕñ ç¶ ÕñËðÆÕñ î¹ñÅ÷î» å¶ Ü¶.ÂÆ÷ é¶ Õ½ºÃñ é¶ ÇÔ¼ÃÅ ÇñÁÅÍ
î¹ñÅ÷î ÁÅ×±Á» é¶ ç¯ô ñ×ÅÇÂÁÅ ÇÕ êzíÅÇòå î¹ñÅ÷î» å¯º À¹é·» çÅ
Õ¯ÂÆ ê¼Ö éÔƺ ùÇäÁÅ Ç×ÁÅ Ãׯº ÇÂÕ êÅÃó ÕÅðòÅÂÆ ÕðÕ¶ À¹é·» ù
î¹Á¼åñ Õð Çç¼åÅ Ç×ÁÅ þÍ ðËñÆ À¹êð¿å î¹ñÅ÷î» é¶ ÇÂà ÿØðô ù Á¼×¶
òèÅÀ¹ä çÅ øËÃñÅ ÕÆåÅ ÇÜà åÇÔå ÇîåÆ AF îÅðÚ î¿×ñòÅð ù Ãî¹¼Ú¶
éò»ôÇÔð î¿âñ ç¶ ÕðîÚÅðÆÁ» òñ¯º ðËñÆ ÕÆåÆ ÜÅò¶×Æ Áå¶ ð¯Ã îÅðÚ
ÕÆåÅ ÜÅò¶×ÅÍ Á¼Ü çÆ ðËñÆ ÓÚ î¿× ÕÆåÆ ×ÂÆ ÇÕ î¹Á¼åñ ÕðîÚÅðÆÁ» ù
ë½ðÆ ìÔÅñ ÕÆåÅ ÜÅò¶Í ÇÂà ðËñÆ ù ÃzÆ ðØòÆð ÇÿØ, ù¼ÚÅ ÇÿØ,
êzèÅé ×¹ðî¹¼Ö ÇÿØ, Ç¿Ü: Áô¯Õ Õ¹îÅð, Ç¿Ü: ÔðêÅñ ÇÃ¿Ø ÃðÕñ ÁÅ×±
ÇòÜË Õ¹îÅð, ÕñËðÆÕñ ÃàÅø ÁÅ×± ôÅçÆ ñÅñ, ÔÃîå ÁñÆ êzèÅé ¶àÕ Áå¶
Õ¹ñÇò¿çð ÇÃ¿Ø êzèÅé Á½ó é¶ Ã¿ì¯èé ÕÆåÅÍ ÇÂà ðËñÆ ù ÃzÆ êðîÜÆå
ÇÃ¿Ø ÷¯éñ êzèÅé é¶ òÆ Ã¿ì¯èé ÕÆåÅÍ
Á¼× éÅñ Þ¹ñö é½ÜòÅé çÆ êÆ.ÜÆ.ÁÅÂÆ. ÓÚ î½å
Ãó¯ÁÅ/îÜÅðÆ ÃÅÇÔìÅ, AD îÅðÚ (éÅé¯òÅñÆÁÅ, ×¹¼ñê¹ð)-é÷çÆÕ ê˺ç¶
Çê³â íÅðÅê¹ð ÇòÖ¶ À¹Ã Ã ÔÅÔÅÕÅð îÚ ×ÂÆ Ü篺 ÇÂÕ é½ÜòÅé í¶çíðÆ
ÔÅñå ÇòÚ ÁÅêäÆ ÇÕåÅì»/ë¯à¯ÃàËà çÆ ç¹ÕÅé ÇòÚ Á¼× çÆÁ» ñÅà» éÅñ
ì¹ðÆ åð·» Þ¹ñÇÃÁÅ Ç×ÁÅÍ êzÅêå ÜÅäÕÅðÆ Áé¹ÃÅð ׿íÆð ÷õîÆ ÃðìÜÆå
ÇÃ¿Ø ê¹¼åð Ã: Ü×åÅð ÇÃ¿Ø Ã¶òÅ î¹Õå ìÆ.êÆ.ú. ÁÅêä¶ Øð ç¶ éÅñ ÔÆ
ÇÕåÅì» ÕÅêÆÁ» Áå¶ ø¯à¯ÃàËà çÆ ç¹ÕÅé ÕðçÅ ÃÆÍ ìÆå¶ Ççé Ü篺 À¹Ô
ç¹êÇÔð AB:C@ òܶ ç¶ ÕðÆì ð¯÷ÅéÅ çÆ åð·» ç¹ÕÅé ÇòÚ ñ¼×¶ Üéð¶àð ù
ÚñÅ Õ¶ ø¯à¯ÃàËà çÆ îôÆé å¶ ø¯à¯ÃàËà Õðé ñ¼×Å ÃÆ å» Üéð¶àð çÆ
ÃêÅðÇÕ¿× Ô¯ä éÅñ ÇéÕñÆÁ» Á¼× çÆÁ» ñÅà» é¶ ÃðìÜÆå ù ÁÅêäÆ ñê¶à
ÇòÚ ñË ÇñÁÅÍ êÇðòÅðÕ î˺ìð» Áå¶ Á»ã ×¹Á»ã ç¶ ñ¯Õƺ ÃðìÜÆå ù Á¼×
çÆÁ» ñÅà» ÇòÚ ÇØð¶ ù ò¶Ö Õ¶ Ô¼Õ¶ ì¼Õ¶ ðÇÔ ×Â¶Í ÃðìÜÆå çÅ ñ¼Õ 寺
À¹êðÅñÅ ÇÔ¼ÃÅ Ãî¶å çÅó·Æ å¶ î±¿Ô Á¼× çÆÁ» ñÅà» ÇòÚ ì¹ðÆ åð·»
Þ¹ñà Ç×ÁÅÍ ×¿íÆð ÔÅñå ÓÚ Þ¹ñö ÃðìÜÆå ÇÃ¿Ø ù ñ¯Õ» é¶ ìñÅÚ½ð ÇòÖ¶
î¹¼ãñÆ ÃÔÅÇÂåÅ ÇçòÅÀ¹ä À¹êð¿å êÆ.ÜÆ.ÁÅÂÆ. Ú¿âÆ×ó· ÇòÖ¶ çÅõñ ÕðòÅ
Çç¼åÅÍ ÇÜ¼æ¶ À¹Ô ÷õî» çÆ åÅì éÅ Þ¼ñçÅ Ô¯ÇÂÁÅ ìÆåÆ ðÅå ÁÅêä¶ ç¯
îÅñî ì¼ÇÚÁ», ÇòèòÅ å¶ ì¹¼ã¶ îÅÇêÁ» ù ÃçÅ ñÂÆ Û¼â Ç×ÁÅÍ ÇîzåÕ
ÃðìÜÆå ìñÅÕ Õ»×ðà Õî¶àÆ Ãó¯ÁÅ ÇòÖ¶ ìå½ð Üéðñ ÃÕ¼åð òܯº öòÅò»
ÇéíÅÀ¹ºçÅ ÁÅ ÇðÔÅ ÃÆÍ ÇîzåÕ ÃðìÜÆå ÇÃ¿Ø çÅ Á¿Çåî óÃÕÅð À¹é·» ç¶
ܼçÆ Çê³â íÅðÅê¹ð ÇòÖ¶ Õð Çç¼åÅ Ç×ÁÅÍ ÇîzåÕ ÃðìÜÆå çÆ Á¿Çåî
ïÅåðÅ ÇòÚ Ç¿ÕÅ ê³ÜÅì çÆ ÕÅðÜÕÅðÆ î˺ìð ÃzÆ ÜÇå¿çð ÇÃ¿Ø Õ±éð,
ÃzÆ ×¹ðÇÂÕìÅñ ÇÃ¿Ø ÔéÆ Û¯àÅ òÆð ÿÃç ÃzÆ Çì¼à±, ÃzÆ ðÅî ÇÕôé
ÕàÅðÆÁÅ ÃÅìÕÅ, ðÅäÅ Õ¹ñçÆê ÇÃ¿Ø ÜÅâñÅ êzèÅé Ç÷ñ·Å Ç¿ÕÅ, Ú½èðÆ
êz¶î Ú¿ç íÆîÅ, Ú½èðÆ ðÅî êzÕÅô Ç÷ñ·Å Üéðñ ÃÕ¼åð, ÇåñÕ ðÅÜ Ã±ç
êzèÅé ìñÅÕ Ãó¯ÁÅ, ÔðÇÜ¿çð ñÅñÆ, Õ¹ñçÆê ÇÃ¿Ø ÃÔ±¿×óÅ, ðÛêÅñ î¿â¶ð,
Õ¶ôò ðŶ ê»èÆ ÃÅìÕÅ Ãðê³Ú, Õ¶òñ ÇÃ¿Ø îÜÅðÆ, ùÇð¿çð ÇÛ¿çÆ,
ÔðÜÆå ÇÃ¿Ø ÜÅâñÆ, Çà¿Õ± ØÂÆ, ùÖç¶ò ÇÃ¿Ø ÃËäÆ òÆ ôÅÇîñ ÃéÍ
âÅÇÂñÇÃà ï±Çéà ô¹ð± Ô¯ä éÅñ ×¹ðçÅ êÆóå ð¯×ÆÁ» ù íÅðÆ ðÅÔå Çîñ¶×Æ-Õñ¶ð»
ì§×Å, AD îÅðÚ (Áî¯ñÕ ÇÃ§Ø Çã¾ñ¯º)-×¹ð± éÅéÕ Çîôé ãÅÔ» Õñ¶ð» ÇòÚ
Á§åððÅôàðÆ ê¾èð çÆ ÁÅè¹ÇéÕ åÕéÆÕ éÅñ ñËà âÅÇÂñÇÃà ï±Çéà ô¹ð± Ô¯ä
éÅñ ×¹ðçÅ êÆóå ð¯×ÆÁ» ù íÅðÆ ðÅÔå Çîñ ÃÕ¶×ÆÍ ÇÂÔ ÇòÚÅð àð¾Ãà
ÕËêñËÕà ÇòÖ¶ ÁçÅð¶ ç¶ êzèÅé Ã. ÁîðÜÆå ÇÃ§Ø Õñ¶ð» é¶ ×¾ñìÅå ÕðÇçÁ»
êz×àÅÂ¶Í Ã. Õñ¶ðÅ é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ Ç÷ñ·Å ôÔÆç í×å ÇÃ§Ø é×ð ÇòÚ
ÁËé.ÜÆ.ú Ö¶åð ÇòÚ ÇÂÔ ÁÇÜÔÅ êÇÔñÅ ÔÃêåÅñ þ ÇÜ¾æ¶ âÅÇÂñÇÃà ï±Çéà
ô¹ð± Ô¯ÇÂÁÅ þÍ ÇÂà î½Õ¶ ï±ð¯ñ¯ÜÆ ÇòíÅ× ç¶ Ç§ÚÅðÜ âÅ. å§éî¶ ×¯ÇÂñ
Áå¶ âÅÇÂñÇÃà ÇòíÅ× ç¶ Ç§ÚÅðÜ é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ Ô¹ä ÇÂà ÔÃêåÅñ ÇòÚ
×¹ðç¶ ë¶ñ· Ô¯ä çÆ Ã±ðå ÇòÚ îðÆ÷» çÅ ÇÂñÅÜ âÅÇÂñÇÃà éÅñ ÕÆåÅ ÜÅò¶×ÅÍ
À¹é·» ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ÇÂà ÔÃêåÅñ ÇòÖ¶ ×¹ðç¶ çÆÁ» ê¾æðÆÁ», ×ç±çÅ ç¶
Õ˺Ãð Áå¶ Ô¯ð ÇìîÅðÆÁ», ì¾ÇÚÁ» Áå¶ Á½ðå» ç¶ ê¶ôÅì ð¯×» ç¶
ǧâ¯ÃÕ¯êÆ, ñËêð¯¯ÃÕ¯êÆ ÁÇå ÁÅè¹ÇéÕ îôÆé» À¹êñ¾ìè ÔéÍ ÇÂà î½Õ¶ Ã.
îñÕÆå ÇÃ§Ø ìÅÔó¯òÅñ ÃÆéÆÁð îÆå êzèÅé, Õ¹ñÇò§çð ÇÃ§Ø ãÅÔ» ÃÕ¾åð
Üéðñ, éÇð§çð ÇÃ§Ø Çêð¯Üê¹ð ÖÜÅéÚÆ, âÅÇÂðËÕàð âÅ. âÆ.ÁËà ÇòðÕ, âÅ.
êÆ ÁËà î˺×ð Áå¶ ×¹ðçÆê ÇÃ§Ø Ãðê¿Ú ãÅÔ» ÁÅÇç ÔÅ÷ð ÃéÍ
Õ¶ºçð ÃðÕÅð ÇÂÕ ðËºÕ ÇÂÕ êËéôé ù ÁîñÆ ÜÅîÅ êÇÔéÅò¶-ÁÅ×±
ÜÅâñÅ, AD îÅðÚ (ê¼åð ê¶zðÕ)-Õ¶ºçð ÃðÕÅð ÁÅêä¶ òÅÁç¶ î¹åÅÇìÕ ÇÂÕ
ðËºÕ ÇÂÕ êËéôé ù ÁîñÆ ð±ê ÇòÚ ñÅ×± ÕðÕ¶ éÇòÁ» ê¹ðÅÇäÁ» ÇòÚ êËéôé
ç¶ êÅó¶ ù î¹Õ¿îñ ð±ê ÇòÚ õåî Õð¶Í ÇÂÔ ÇòÚÅð ÁËÕà ÃðÇòÃîËé Üæ¶ì¿çÆ
ç¶ ÁÅ×± Ã: ÕðéËñ ÇÃ¿Ø ø½ÜÆ é¶ ÇÂÕ êz˵à ÇìÁÅé ÇòÚ êz×àÅÂ¶Í À¹é·»
ÇÕÔÅ ÇÕ Õ»×ðà êÅðàÆ é¶ ÁÅêä¶ Ú¯ä îËéÆëËÃ௠ÇòÚ òÆ ÇÂÔ òÅÁçÅ ÕÆåÅ
ÃÆ êð Áܶ å¼Õ òÆ ÇÂÔ ê±ðÅ éÔƺ ÕÆåÅ ÇÜà ÕðÕ¶ ÃÅìÕÅ ø½ÜÆÁ» ÇòÚ
íÅðÆ ð¯Ã þÍ À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ íÅò¶º ñ¯Õ ÃíÅ ÇòÚ êzèÅé î¿åðÆ âÅ:
îéî¯Ôé ÇÃ¿Ø Ô¯ð» é¶ íÅÜêÅ ÁÅ×± ÃzÆ ÁËñ.Õ¶. ÁâòÅéÆ ç¶ ÃòÅñ ç¶
ÜòÅì ÇòÚ ÇÂÔ î¿× êzòÅé Õðé çÆ ×¼ñ Õì±ñÆ þ êð ÁîñÆ ð±ê ÇòÚ ÇÂÔ Áܶ
å¼Õ ñÅ×± éÔƺ Ô¯ÂÆÍ À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ íÅðåÆ ø½Ü Áå¶ ÃÅìÕÅ ø½ÜÆ ê±ðÆ
åð·» Áé¹ÃÅôé ÇòÚ ì¼Þ¶ ԯ¶ Ôé Áå¶ ÇÂÕ ÷Åìå¶ ÇòÚ ðÇÔ Õ¶ ÜÆòé ìÃð
Õð ðÔ¶ ÔéÍ ÇÂà ñÂÆ Õ¶ºçð ÃðÕÅð ù ÃÅðÆÁ» ÜÅÇÂ÷ î¿×» êzòÅé Õð
ñËäÆÁ» ÚÅÔÆçÆÁ» ÔéÍ
×¹ð± ðÇòçÅà ÃíÅ âðìÆ òñ¯º A@ ñóÕÆÁ» ç¶ Ãî±ÇÔÕ Áé§ç ÕÅðÜ
ì§×Å, AD îÅðÚ (çå¯Ö ÇÃ§Ø Ü¾ÃÆ)-Á¾Ü ÃæÅéÕ âÅ . Á§ì¶âÕð é×ð é÷çÆÕ
ÇòÖ¶ ×¹ðç¹ÁÅðÅ ÃzÆ ×¹ð± ðÇòçÅà ÃíÅ (ï±.Õ¶) âðìÆ òñ¯º A@ ñóÕÆÁ»
ç¶ Ãî±ÇÔÕ Áé§ç ÕðòŶ ×Â¶Í îÇÔÕ òËñë¶Áð Õñ¾ì ì§×Å ç¶ ÃÇÔï¯× éÅñ
ÕðòŶ ׶ ÇÂà ÃîÅ×î ÓÚ Ú½èðÆ î¯Ôä ñÅñ ÇòèÅÇÂÕ ÔñÕÅ ì§×Å, Ú½èðÆ
åðñ¯Úé ÇÃ§Ø Ã±§ã ÃÅìÕÅ ÇòèÅÇÂÕ, Ã. ì¹¾è ÇÃ§Ø ìñÅÕÆê¹ð, ìÆìÆ
ÜÇå§çð Õ½ð ×Å êzèÅé é×ð Õ½ºÃñ Áå¶ ÃzÆ ìñòÆð ù§âÅ ÃÅìÕÅ êzèÅé
é¶ éò ÇòÁÔ¹åŠܯóÆÁ» ù ÁôÆðòÅç Çç¾åÅÍ ÇÂà î½Õ¶ ÃzÆ Ú§çð ô¶Öð
êzèÅé ×¹ðç¹ÁÅðÅ âðìÆ é¶ Ã§ì¯èé ÕðÇçÁ» ÇÕÔÅ ÇÕ Çòç¶ô» ÓÚ ìËá¶
ê¿ÜÅìÆ Ô¾â í§éòƺ ÇîÔéå å¶ éÅñ éÅñ ñ¯Õ íñÅÂÆ ç¶ Õ§î» ÇòÚ ê±ðÅ
À¹åôÅÔ ÇçÖÅ ðÔ¶ ÔéÍ ÇÂé·» À¹êðÅÇñÁ» ÃçÕÅ Á¾Ü ÇÂÔ ÕÅðÜ é¶êð¶
ÚÇó·ÁÅ þÍ ÇÂà î½Õ¶ Õ¹ñÇò§çð ÇÃ§Ø Ãðê¿Ú ê±éÆÁ», Õ¹ñÇò§çð ù§âÅ,
Ôðì§Ã ÇÃ§Ø ÕñÃÆ, ïÔä ñÅñ, Úîé ñÅñ, ÁËÚ.ÁÅð Ú¯êóÅ, ÔðÇܧçð ÇçØ,
çÇò§çð ì§×Å å¶ ÜÃÇò§çð ÇÃ§Ø ð¾ñ·, êðîÜÆå ÇÃ§Ø ×¹ÎäÅÚ½ð, ÜÃò§å
ÇçØ, ÁîðÜÆå ÇçØ, ÜÃÇò§çð ù§âÅ, ðÅî ÇçÁÅñ, Ç×ÁÅé ÇçØ, ÔðìñÅÃ
ì§×Å, ÔðÜÆå ÇÃ§Ø ÕÅÔîÅ, ÕîñÜÆå ã§âÅ Áå¶ Ç§çðÜÆå ×¹ð± ÁÅÇç ÔÅ÷ð
ÃéÍ
îÇÔñÅ ðÅÖò»Õðé ÓÚ Ø¾à Ç×äåÆÁ» ù ìÎäçÅ ÇÔ¾ÃÅ Ççú-Õ¹ñæî
ìÇÔðÅî, AD îÅðÚ (î§â¶ð)-ìÔ¹Üé ÃîÅÜ î¯ðÚÅ ç¶ ÃÆéÆÁð ÁÅ×± ÃzÆ ñ¶Ö
ðÅÜ Õ¹ñæî é¶ ê¾åðÕÅð» éÅñ ×¾ñìÅå ÕðÇçÁ» ÇÕÔÅ ÇÕ îÇÔñÅ ðÅÖò»Õðé
Çì¾ñ ÇòÚ çÇñå», ؾà Ç×äåÆÁ»(ÁËÃ.ÃÆ.ÁËÃ.àÆ.ú.ìÆ.ÃÆ) ù ìäçÅ ÇÔ¾ÃÅ
ç¶äÅ ÚÅÔÆçÅ þ êð Õ»×ðà Áå¶ íÅÜêÅ çÆÁ» ÃÇÔï¯×Æ êÅðàÆÁ» ÕåÂÆ éÔÆ
ÚÅÔ¹§çÆÁ» ÇÕ Ø¾à Ç×äåÆ Ü» ê¾Ûó¶ òð× çÆÁ» Á½ðå» À¹¾êð À¹¾á ÃÕäÍ
Õ»×ðà Áå¶ íÅÜêÅ çÆÁ» ÃÇÔï¯×Æ êÅðàÆÁ» ÕÇÔ§çÆÁ» Ôé ÇÕ ðÅÜéÆåÕ
êÅðàÆÁ» ÁÅêä¶ å½ð å¶ ÇÂé·» ù ìäçÅ ÇÔ¾ÃÅ ç¶ä×ÆÁ»Í íÅðå ç¶ Á÷ÅçÆ
ç¶ FC ÃÅñ ìÆå ÜÅä ç¶ ìÅÁç òÆ ê¾ÛóÆÁ» Áå¶ Ø¾à Ç×äåÆ òð× çÆÁ»
Á½ðå» ù ìäçÅ Ô¾Õ éÔÆ ÇîÇñÁÅÍ À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ Ü¶Õð Ô¹Îä òÆ Á½ðå» ù
ìäçÅ Ô¾Õ éÅ ÇîÇñÁÅ å» ç¶ô åÅÕåòð Ô¯ä çÅ ìÜŶ Õî÷¯ð Ô¹§çÅ ÜÅò¶×ÅÍ
ÃÆ.êÆ.ÁËî. ê³ÜÅì òñ¯º ôÔÆçÆ ÇçÔÅóÅ îéÅÀ¹ä ñÂÆ ÇåÁÅðÆÁ» å¶÷
ÜÅâñÅ, AD îÅðÚ (ê¼åð ê¶zðÕ)-ÕÇîÀ±ÇéÃà êÅðàÆ îÅðÕÃòÅçÆ ê³ÜÅì
ôÔÆç-¶-ÁÅ÷î ÃðçÅð í×å ÇÃ¿Ø Áå¶ À¹é·» ç¶ ôÔÆç ÃÅæÆÁ» çÅ ôÔÆçÆ
Ççòà BC îÅðÚ ù ÖàÕó Õñ» ÇòÖ¶ ìó¶ ܯô Öð¯ô éÅñ îéŶ×ÆÍ ÇÂÔ
ÜÅäÕÅðÆ Çç¿ÇçÁÅ êÅðàÆ ç¶ Ç÷ñ·Å ÃÕ¼åð ÕÅ: Ãð±ê ÇÃ¿Ø ðÅÔ¯º Áå¶ Ã±ìÅ
Õî¶àÆ î˺ìð ïÔä ÇÃ¿Ø Ãñ¶îê¹ðÆ é¶ ç¼ÇÃÁÅ ÇÕ ôÔÆç í×å ÇÃ¿Ø ç¶
ì¹¼å é¶ó¶ ñ¼×ä òÅñÆ Ãà¶Ü 寺 êÅðàÆ ç¶ ÃÕ¼åð ÕÅ: î¿×å ðÅî êÅÃñÅ
Õ¹ñò¿å ÇÃ¿Ø Ã¿è± Áå¶ ì¯è ÇÃ¿Ø Ø¹¿îä, ÃÕ¼åð î˺ìð ñ¯Õ» éÅñ
ÇÂéÕñÅìÆ Ã»Þ êÅÀ¹ä׶ Áå¶ âÅ: ÃÅÇÔì ÇÃ¿Ø çÆ éÅàÕ àÆî êðîòÆð Ú¼Õð
Áå¶ Ô¯ð Á×»Ôòè± éÅàÕ ê¶ô Õð¶×ÆÍ À¹é·» ç¼ÇÃÁÅ ÇÕ ÃîÅ×î çÆ ÃøñåÅ
ñÂÆ ÇåÁÅðÆÁ» ñ×ÅåÅð ÜÅðÆ ÔéÍ
Ãðìê¾ÖÆ ÇòÕÅÃ ç¶ Ö¶åð ÓÚ ì§×Å Ãí 寺 î¯ÔðÆ ÔñÕÅ ìÇäÁÅ-Ú½èðÆ î¯Ôä
ñÅñ
ì§×Å, AD îÅðÚ (Áî¯ñÕ ÇÃ§Ø Çã¾ñ¯º)-ê¿ÜÅì çÆ ÁÕÅñÆ íÅÜêÅ ÃðÕÅð é¶
ÁÅêä¶ Çå§é ÃÅñ» ç¶ ÕÅðÜ ÕÅñ ç½ðÅé Ã±ì¶ çÅ ÇðÕÅðâ å¯ó Ãðìê¾ÖÆ
ÇòÕÅà ÕÆåÅÍ ÇÂö ÃçÕÅ Ô¹ä å¾Õ ÔñÕÅ ì§×Å ç¶ ÇòÕÅà ñÂÆ A@ Õð¯ó 寺
ò¾è çÆÁ» ×z»à» ç¶ ÚËÕ ò§â Õ¶ ÔñÕÅ ì§×Å Ãðìê¾ÖÆ ÇòÕÅÃ ç¶ Ö¶åð
Çò¾Ú Ãí 寺 î¯ÔðÆ ÔñÕÅ ìä Ú¹¾ÇÕÁÅ þÍ ÇÂÔ ÇòÚÅð Ú½èðÆ î¯Ôä ñÅñ
ÇòèÅÇÂÕ ÔñÕÅ ì§×Å é¶ ÇòÕÅà ÕÅðÜ» ñÂÆ ×z»à» ç¶ ÚËÕ åÕÃÆî Õðé Ã
êz×àÅÂ¶Í ÇÂà î½Õ¶ À¹é·» é¶ ð±ðñ ÁËܱնôé Á˺â ò±îËé òËñë¶Áð
ïÃÅÇÂàÆ î¹Õ§çê¹ð ù B ñ¾Ö, ôÅÔÆç ÔðíÜé ÇÃ§Ø Ãê¯ðàà Õñ¾ì î¹Õ§çê¹ð
ù A ñ¾Ö, Çôò Ú§ç êìÇñÕ ÃÕ±ñ ÃÕ¯Ôê¹ð ù A ñ¾Ö, ÜÅÇ×zåÆ ÕñÅ Õ¶ºçð
Á½ó A ñ¾Ö, ñÅÇÂé÷ Õñ¾ì î¹Õ§çê¹ð ù E@ Ô÷Åð, ëðºËâÇôê Õñ¾ì Á½ó ù
E@ Ô÷Åð, ×zÅî ê¿ÚÅÇÂå ÚÅÔñ Ö¹ðç ù E@ Ô÷Åð Áå¶ ÃzÆ éÅí Õ§òñ ðÅÜÅ
ÃÅÇÔì Ãê¯ðàà Õñ¾ì îÜÅðÅ ù ´îòÅð E@ Ô÷Åð ð¹ê¶ ç¶ ÚËÕ í¶à ÕÆå¶Í
ÇÂà î½Õ¶ Ã. ÔÇð§çð ÇÃ§Ø ìÆÃñÅ Ç÷ñ·Å ÃÕ¾åð Üéðñ ôz¯îäÆ ÁÕÅñÆ çñ,
Ã. ×¹ðÚ¶åé ÇÃØ ×ó·Æ ÃðÕñ êzèÅé, ÃåéÅî ÇÃ§Ø ô¶ðÇ×¾ñ, âÅ. î¶Ôð Ú§ç
ôðîÅ, Ã. ÇéðòËð ÇÃ§Ø ÃÅÔñ¯º, ܯ×Å ÇÃ§Ø Ü¯×Æ, ÁÜÆå ÇÃ§Ø ï±.Õ¶,
ܯ×Å ÇÃ§Ø á¶Õ¶çÅð, î¶Üð ÇÃ§Ø é§ìðçÅð, ì±àÅ ÇÃ§Ø ô¶ðÇ×¾ñ Áå¶
ðØòÆð ÇÃ§Ø ãÅÔÅ ÁÅÇç ÔÅ÷ð ÃéÍ
ê³ÜÅì ÓÚ êÇÔñÆ òÅð ÃðÕÅðÆ ÃÕ±ñ» ÓÚ
CA îÅðÚ å¯º êÇÔñ» ÇÕåÅì» êÔ¹§Úä ñ¾×ÆÁ»
ì§×Å, AD îÅðÚ (çå¯Ö ܾÃÆ)-ê³ÜÅì ÃðÕÅð òñ¯º Ôð ÃÅñ êzÅÇÂîðÆ å¶
Çîâñ ÃÕ±ñ» ÇòÚ êó·ç¶ ÇòÇçÁÅðæÆÁ» ù î¹ëå ÇÕåÅì» Çç¾åÆÁ» ÜÅ ðÔÆÁ»
ÔéÍ êð ÇÕö é¶ òÆ ç¶ðÆ éÅñ ê¾¹ÜçÆÁ» ÇÕåÅì» ù קíÆðåÅ éÅñ éÔÆ ÃÆ
ÇñÁÅ Áå¶ ÇòÇçÁÅðæÆ êó·ÅÂÆ å¯º ê¾Ûó Ü»ç¶ Ãé êð Ô¹ä âÆ.ÜÆ.ÁËî.ÂÆ
Ç´ôé Õ¹îÅð òñ¯º éò¶º ÁÅç¶ô» Áé¹ÃÅð íñÅÂÆ ÇòíÅ× å¶ Ãðì ÇþÇÖÁÅ
ÁæÅðàÆ òñ¯º êÇÔñÆ òÅð ÇÕåÅì» ÇþèÆÁ» ÃÕ±ñ» ÇòÚ êÔ¹§Úä ç¶ ÁÅç¶ô
Çç¾å¶ ׶¶ ÔéÍ ÇÂà Ãì§èÆ ôÔÆç í×å ÇÃ§Ø é×ð ç¶ Çðïðà êzèÅé ÃzÆ
çÇò§çð ÇÃ§Ø é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ Ç÷ñ·¶ ÇòÚ ÕðÆì A ñ¾Ö E@ Ô÷Åð ò³âÆÁ» ÜÅ
ðÔÆÁ» ÔéÍ ÇÂà Ãì§èÆ Çê¿â» íð ç¶ ì¾ÇÚÁÅ ç¶ îÅÇêÁ» é¶ ÇºÂÃ
ÇÂéÕñÅìÆ Õçî çÆ êzô§ôÅ ÕÆåÆÍ
Çé¾ÕÆÁ» Õð§±ìñ» êzÕÅôé é¶ Ç×ÁÅð» ý ðÃÅñ¶ ì¾ÇÚÁ» 鱧 í¶à ÕÆå¶
îÅÇÔñê¹ð, AD îÅðÚ (Á×éÆÔ¯åðÆ)-ê¿ÜÅìÆ ìÅñ ÃÅÇÔå ç¶ êzÚÅð Áå¶
êzÃÅð ÇòÚ AE ÃÅñ» 寺 Ãð×ðî ùð ç×î ÇòÇçÁÕ àð¾Ãà îÅÇÔñê¹ð ò¾ñ¯º
ì¾ÇÚÁ» ÇòÚ ê¿ÜÅìÆ íÅôÅ éÅñ î¯Ô êËçÅ Õðé ñÂÆ Çé¾ÕÆÁ» Õð±§ìñ» çÆÁ»
Ç×ÁÅð» ý ÕÅêÆÁ» ò¾Ö ò¾Ö ÃÕ±ñ» ç¶ Ô¯äÔÅð ÇòÇçÁÅðæÆÁ» 鱧 ò§âÆÁ»
×ÂÆÁ»Í ìÅñ ÃÅÇÔåÕÅð Áå¶ Ã§êÅçÕ ÃzÆ ìñÇܧçð îÅé é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ
êzì§èÕ» ò¾ñ¯º ÇÂÔ ÕÅðÜ AD éò§ìð ìÅñ ÇçòÃ ç¶ î½Õ¶ ÁÅð§í ÕÆåÅ Ç×ÁÅ
ÃÆÍ îÅÇÔñê¹ð ÇÂñÅÕ¶ ç¶ ÃÕ±ñ î¹¾ÖÆÁ» Áå¶ ì¾ÇÚÁ» 鱧 ÇÂÔ ðÃÅñ¶ í¶à
ÕðÇçÁ» ÇÕÔÅ ÇÕ ì¾ÇÚÁ» 鱧 ìÅñ ÃÅÇÔå éÅñ ܯó Õ¶ ÔÆ ÁÃƺ î» ì¯ñÆ
ç¶ ÇòÕÅà çÆ ×¾ñ Õð ÃÕç¶ Ô»Í Ôð ÃÕ±ñ î¹ÖÆ é±§ Çé¾ÕÆÁ» Õð±§ìñ»,
ê¿ÖóÆÁ» Áå¶ êzÅÇÂîðÆ ÇþÇÖÁÅ Çå§é¯º ìÅñ ðÃÅñ¶ ì¾ÇÚÁ» å¾Õ ê¹¾Üç¶
Õðé¶ ÚÅÔÆç¶ ÔéÍ êzì§èÕÆ Ã§êÅçÕ» îéÜÆå Õ½ð é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ C@ îÅðÚ
å¾Õ ê¿ÜÅìÆ î» ì¯ñÆ çÆ êzÚÅð Áå¶ êzÃÅð ñÂÆ ÁÅð§íÆ î¹ÇÔ§î î¹Õ§îñ
ÕÆåÆ ÜÅò¶×ÆÍ Ã§êÅçÕÆ Áîñ¶ ò¾ñ¯º ÔÇðÁÅäÅ à»âÅ, çñÔÅ, ×ó·çÆòÅñÅ,
åñòÅóÅ, ×ó·ô§Õð, ìÆä¶òÅñ, Ú¾ì¶òÅñ, ÔÅÜÆê¹ð, î¹Õ¶ðÆÁÅ, ÃËñÅ
ç¹ÃóÕ», ôÅîüðÅÃÆ Áå¶ Õ¯à ëå±ÔÆ ÁÅÇç ôÇÔð» ÇòÚ ÁÅêäŠùé¶ÔÅ
êÔ¹§ÚÅÇÂÁÅ ÜÅ ü¾ÕÅ þÍ ìñÅÕ îÅÇÔñê¹ð ç¶ ÃÕ±ñ î¹¾ÖÆÁ» 鱧 ðÃÅñ¶ í¶ºà
Õðé çÅ ÕÅðÜ Õð±§ìñ» íòé îÅÇÔñê¹ð ÇòÚ ÕËé¶âÆÁé ÃðàÆëÅÂÆâ àð»Ãñ¶àð
Ã: åÆðæ ÇÃ§Ø ÖÅìóÅ çÆ Á×òÅÂÆ Ô¶á çê±ðé ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ ÇÂà î½Õ¶ î¹¾Ö
ÁÇèÁÅêÕ ÃzÆ Ãðòä ðÅî, ÔðíÜé ÇÃ§Ø ÕÅÔñ¯º, ç¶ò ðÅÜ êðîÅð, òÇð§çð
ÇéîÅäÅ, ×¹ðîÆå ÖÅéê¹ðÆ, Áî¯ñÕ ðÅÜ, çèî, ðÅî åÆðæ, çÜÆò Õ¹îÅð,
ÜÃÇò§çð ÇçØ, ìñòÆð ÇÃ§Ø Áå¶ Õ¹ñÇò§çð Õ½ð êðïòÅñ ÁÅÇç ÔÅ÷ð ÃéÍ
ÃzÆîåÆ Õ¹ñçÆê Õ½ð ìËºÃ é¶ Ãí çÅ è§éòÅç ÕðÇçÁ» ÇÕÔÅ ÇÕ ÃÅ鱧
ì¾ÇÚÁ» 鱧 À¹îð ×¹¾à Áé¹ÃÅð ê¹ÃåÕ» Áå¶ ðÃÅñ¶ î¹Ô¾ÂÆÁÅ Õðé¶ ÚÅÔÆç¶
ÔéÍ
î¹ÖÇåÁÅð ÇÃ¿Ø çÆ êÌèÅé òܯº Çéï¹ÕåÆ
éò»ôÇÔð, AD îÅðÚ (Çòô¶ô êzåÆÇéè)-Á¼Ü ìñÅÕ éò»ôÇÔð ç¶ Ãî±Ô
ê³ÚÅÇÂå ÃÕ¼åð/ìÆ.âÆ.ú÷ çÆ îÆÇà¿× ìÅðÅçðÆ ìÅ× éò»ôÇÔð ÇòÖ¶ Ô¯ÂÆÍ
ÇÂà î½Õ¶ ìñÅÕ ê¼èðÆ Õî¶àÆ çÅ ÃðìÿîåÆ éÅñ ×Çáé ÕÆåÅ Ç×ÁÅ ÇÜà ÓÚ
î¹ÖÇåÁÅð ÇÃ¿Ø ù êzèÅé, ç¶òÆ ÇçÁÅñ ù êz˵à ÃÕ¼åð, ÁîðÜÆå ÇÃ¿Ø ù
ÕËôÆÁð Áå¶ Ã¹Öç¶ò ñÅñ ù Üéðñ ÃÕ¼åð Çéï¹¼Õå ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ ÇÂà î½Õ¶
ìËÜ éÅæ, ìñÇò¿çð ÇÿØ, ܹÞÅð ÇÿØ, ÜÃò¿å ÇÿØ, ñÖÇò¿çð Õñ¶ð,
ÿÜÆò Õ¹îÅð, ùÖç¶ò ñÅñ, ÁîðÜÆå ÇÿØ, êòé Õ¹îÅð ÁÅÇç òÆ ÔÅ÷ð ÃéÍ
ÂÆ.àÆ.àÆ. ÁÇèÁÅêÕ ï±éÆÁé çÆ Ú¯ä
éò»ôÇÔð, AD îÅðÚ (ñÅÜò¿å ÇÃ¿Ø ñÅÜ)-ÂÆ.àÆ.àÆ. ÁÇèÁÅêÕ ï±éÆÁé
ê³ÜÅì çÆ Ç÷ñ·Å ÇÂÕÅÂÆ çÆ Ú¯ä Á¼Ü Ã˺Õó¶ ÁÇèÁÅêÕ» çÆ ÔÅ÷ðÆ ÇòÚ
Ô¯ÂÆÍ ÇÂà î½Õ¶ Üæ¶ì¿çÆ ç¶ Ã±ìÅÂÆ ÃÆéÆÁð îÆå êzèÅé ìñðÅÜ ÇÿØ
Øñ¯àÆ, îÆå êzèÅé Ü×åÅð ÇÃ¿Ø å¶ Üæ¶ì¿çÕ ÃÕ¼åð ÔðÜÆå ÇÃ¿Ø ÃËäÆ
À¹Ú¶Ú¶ å½ð Óå¶ êÔ¹¿Ú¶Í Ç÷ñ·¶ ç¶ Ãî±Ô Á¼á ÇüÇÖÁÅ ìñÅÕ» ÇòÚ¯º
ÁÇèÁÅêÕ» Áå¶ ìñÅÕ Õî¶àÆÁ» é¶ ôî±ñÆÁå ÕðÇçÁ» ÇÃðÆ ðÅî Ú½èðÆ å¶
çÇò¿çð üñä ñìÅ Õî¶àÆ î˺ìð, ÁôòéÆ Õ¹îÅð å¶ ×¹ðçÆê Õ¹îÅð ÃÆéÆÁð
îÆå êzèÅé, èÇð¿çð ì¼èä å¶ îËâî ùéÆåÅ îÆå êzèÅé, Áð¹ä Õ¹îÅð
ÕËôÆÁð, îéî¯Ôé ÇÃ¿Ø ÃÔÅÇÂÕ ÕËôÆÁð, ðÅÜ Õ¹îÅð ÔÆú êz˵à ÃÕ¼åð, éð¶ô
Õ¹îÅð, ðîé Õ¹îÅð å¶ Áܶ Õ¹îÅð Üæ¶ì¿çÕ ÃÕ¼åð, ïî éÅæ î¹¼Ö
ÃñÅÔÕÅð, ÃåéÅî ÇÿØ, Ôðé¶Õ ÇÿØ, ÔðìñÅà ì¼×Å, ×¹ðìÖô ñÅñ ÃÅð¶
Ç÷ñ·Å Õî¶àÆ î˺ìð üä¶ ×¶Í
Çê³â îÈéÕ» ÇòÖ¶ Üá¶ÇðÁ» çÅ î¶ñÅ èÈîèÅî éÅñ îéÅÇÂÁÅ
à»âÅ À¹óî¹ó, AD îÅðÚ (ÃËäÆ)-Çê³â îÈéÕ» ÇòÖ¶ Üᶶð¶ Õñ¯àÆÁ» çÅ
èÅðÇîÕ Ü¯ó î¶ñÅ ÇÂñÅÕ¶ çÆ ÃÅè ÿ×å Áå¶ êÌì¿èÕ Õî¶àÆ òñ¯º ìÔ¹å
ôðèÅ êÈðòÕ îéÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ ÃÌÆ ×¹ðÈ ×Ì¿æ ÃÅÇÔì ÜÆ ç¶ í¯× À¹êð¿å
ÕÆðåé çðìÅð ÃÜÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅ ÇÜà ÇòÚ íÅÂÆ Õ¹ñò¿å ÇÃ¿Ø ç¶ ðÅ×Æ Üæ¶ é¶
ÁÅêä¶ ðÃÇí¿é¶ ÕÆðåé éÅñ ÿ×å» ù ×¹ðìÅäÆ éÅñ ܯÇóÁÅÍ ÇÂà î½Õ¶
êÌî¹¾Ö ÃÖôÆÁå» ù êÌì¿èÕ Õî¶àÆ é¶ ×¹ðÈ Øð çÆ ìÖÇôà ÇÃð¯êÅÀ¹ ç¶ Õ¶
ÃéîÅÇéå òÆ ÕÆåÅÍ ÇÂà î½Õ¶ ðäÜÆå ÇÃ¿Ø ðÅäÅ, Õ¹ñçÆê Õ½ð Ãðê³Ú ×Ô¯å,
ÁîðÜÆå ÇÃ¿Ø î˺ìð ê³ÚÅÇÂå ×Ô¯å, ÇôòÚðé ÇÃ¿Ø êÌèÅé êÌì¿èÕ Õî¶àÆ,
Çôò Õ¹îÅð, ôÅî ÇÃ¿Ø ÃÅìÕŠÿîåÆ î˺ìð, ÜðéËñ ÇÃ¿Ø Ãðê³Ú ÜÅÜÅ,
éÅ÷ð ÇÿØ, Õ¹ñçÆê Õ½ð î˺ìð ê³ÚÅÇÂå ×Ô¯å, î¾Öä ÇÿØ, îéÇÜ¿çð
ÇÿØ, Çì¿çð, ÁîðÜÆå, Çôò ðÅî, Ãðê³Ú åÆðæ ÇÃ¿Ø îÈéÕ õ¹ðç, ÃåéÅî
ÇÿØ, ñÅâÆ, ÕòÆ Ôðì¿Ã ÇÃ¿Ø ×¹ðçÅÃê¹ð òÅñ¶, ìÈàÅ ÇÿØ, ÜÃòÆð ÇÿØ
ÃËäÆ, Ãðòä ÇÃ¿Ø ÁÅÇç 寺 ÇÂñÅòÅ Ã˺ÕÇóÁ» çÆ åçÅç ÇòÚ ñ¯Õ ôÅÇîñ
ÃéÍ ê̯×ðÅî ç¶ Á¿å ÇòÚ ÔðÇÕôé ÇÃ¿Ø ×Ô¯å é¶ ÁÅÂÆÁ» ÿ×å» çÅ
è¿éòÅç ÕÆåÅÍ
êzòÅÃÆ íÅðåÆ é¶ ÃÕ±ñ ù ìËºÚ çÅé ÕÆå¶
î¹Õ§çê¹ð, AD îÅðÚ (ç¶Ã ðÅÜ ì§×Å)-ÃðÕÅðÆ ÁËñÆî˺àðÆ ÃÕ±ñ ÃðÔÅñ
ÕÅ÷ÆÁ» òÅÃå¶ êzòÅÃÆ íÅðåÆ ÇêÁÅðÅ ÇÃ§Ø Õ§ì¯Ü é¶ ì¾ÇÚÁ» ç¶ ìËáä
ñÂÆ E@ ìËºÚ çÅé ÕÆå¶Í ÇÂà î½Õ¶ Ã. Õ§ì¯Ü é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ êzòÅÃÆÁ» ù ÃÕ±ñ»
çÅ ê¾èð À¹¾ÚÅ ü¾Õä ñÂÆ Çòô¶ô À¹êðÅñ¶ Õðé¶ ÚÅÔÆç¶ ÔéÍ ÇÂà î½Õ¶
ñóÕÆÁ» ù Õ¶ÃðÆ ð§× ç¶ ÇÃðêÅú Áå¶ ñóÇÕÁÅ ù ÇÃð ãÕä ñÂÆ ð¹îÅñ
åÕÃÆî ÕÆå¶Í êÃòÕ Õî¶àÆ Áå¶ Ãðê¿Ú ìñòÆð Õ½ð é¶ çÅéÆ Ã¾Üä» çÅ
è§éòÅç ÕÆåÅÍ ÇÂà î½Õ¶ ÇéðîñÅ Õ§ì¯Ü, ìñòÆð Õ½ð þâ àÆÚð, ×¹ðî¶ñ
Õ½ð, ðäÜÆå Õ½ð, ð¶ôî Õ½ð, þÇçÁÅ ç¶òÆ, ܯÇק§çð ì»Ãñ, éð¶ô
Õ¹îÅð, êÅñ ÇçØ, ÜÃÇò§çð ÇçØ, î§×å ðŶ Á»Ãñ, Õ»å» Á»Ãñ, ðÅî
ñÅñ íÅàÆÁÅ, ùðÜÆå Ã˺êñ¶, çðôé éÅñ ܾÃñ, Õ¶òñ ÇÃ§Ø Áå¶ ×ðÆì çÅÃ
ÁÅÇç ÔÅ÷ð ÃéÍ
ê¯ñ ÃàÅð êìÇñÕ ÃÕ±ñ é¶ A@ò» ÃÅñÅéÅ éåÆÜÅ ÁËñÅÇéÁÅ
éò»ôÇÔð, AD îÅðÚ (îÔ¶)-ê¯ñ ÃàÅð êìÇñÕ ÃÕ±ñ ÇéÀ± àÆÚð Õñ¯éÆ
éò»ôÇÔð ç¶ Çêz¿ÃÆêñ ÃzÆîåÆ êzòÆé Õ½ð Áå¶ âÅÇÂðËÕàð ÃzÆ ð¶ôî ÇÿØ
ÜÅäÕÅðÆ Çç¿ÇçÁ» ç¼ÇÃÁÅ ÇÕ Ôð ÃÅñ çÆ åð·» ÇÂà ÃÅñ òÆ À¹Õå ÃÕ±ñ çÅ
A@ò» éðÃðÆ å¶ Ú½æÆ, Fòƺ, Gòƺ Áå¶ Iòƺ ÕñÅà çÅ ÃÅñÅéÅ éåÆÜÅ
ÁËñÅÇéÁÅ Ç×ÁÅ þÍ Çêz¿ÃÆêñ ÃzÆîåÆ êzòÆé Õ½ð é¶ ç¼ÇÃÁÅ ÇÕ Ãí ÕñÅû
ç¶ ÃÅð¶ ì¼Ú¶ êÅà ԯ¶ Ôé Áå¶ ÃÅⶠÃÕ±ñ çÅ éåÆÜŠý êzåÆôå ÁÅÇÂÁÅ
þÍ Çêz¿ÃÆêñ ÃzÆîåÆ êzòÆé Õ½ð é¶ ÃÕ±ñ ç¶ ì¼ÇÚÁ» çÅ éåÆÜŠùäé ÁŶ
ì¼ÇÚÁ» ç¶ îÅÇêÁ» ù ÿì¯èé ÕðÇçÁ» ÇÕÔÅ ÇÕ îÅÇêÁ» çÅ ÇÂÔ ëð÷ ìäçÅ
þ ÇÕ ÁÃƺ ÁÅêä¶ ì¼ÇÚÁ» ù Ú¿×Æ ÇòÇçÁÅ ÔÅÇÃñ ÕðòÅÂÆÂ¶Í À¹é·» Ú¿×ÆÁ»
ê¹÷Æôé» ÔÅÇÃñ Õðé òÅñ¶ ì¼ÇÚÁ» ù ÃéîÅÇéå òÆ ÕÆåÅÍ À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ
ÇÂà çÅ ÇÃÔðÅ ÇÂà ÃÕ±ñ ç¶ ÇîÔéåÆ ÃàÅø ù Ü»çÅ þÍ
B@-B@ Ç´Õà ÓÚ Üñ¿èð çÆ àÆî é¶ êáÅéÕ¯à ù ÔðÅÇÂÁÅ
åñòÅóÅ, AD îÅðÚ (úô¯)-ôÔÆç í×å ÇÃ¿Ø ç¶ ìÇñçÅé Ççòà Óå¶ ÃîÅÜ Ã¶òÆ
ÿ×áé Òôìéî ïÈæ Á˺â Ãê¯ðàà Õñ¾ìÓ òñ¯º ÁÅï¯ÇÜå B@-B@ Ç´Õà Õ¾ê
ÇòÚ Üñ¿èð çÆ àÆî é¶ êáÅéÕ¯à àÆî ù II ç½ó» éÅñ ÔðÅ Çç¾åÅÍ Üñ¿èð
àÆî é¶ àÅà Çܾåä À¹êð¿å B@ úòð» ÇòÚ D ÇòÕà» Óå¶ AGA ç½ó»
ìäÅÂÆÁ»Í ÜçÇÕ ÇòÕà ÕÆêð ÃÈðÜ é¶ AB Ú½ÇÕÁ» çÆ îçç éÅñ FG ç½ó»
ìäÅÂÆÁ»Í ÜçÇÕ êáÅéÕ¯à çÆ àÆî AC úòð» ÇòÚ GB ç½ó» ìäÅ Õ¶ ÔÆ ã¶ð
Ô¯ ×ÂÆÍ çÈÃð¶ îËÚ ÇòÚ ÁËî» î»×à ÁËî. ÁËî. ÃËäÆ Ãê¯ðàà Õñ¾ì é¶ AA
úòð» ÇòÚ DH ç½ó» ìäÅÂÆÁ»Í ÇÂà àðÅëÆ ÇòÚ ê³ÜÅì, ÇÔîÅÚñ, ܶ. Á˺â
Õ¶. 寺 AH àÆî» íÅ× ñË ðÔÆÁ» ÔéÍ ÇòܶåÅ àÆî ù AE Ô÷Åð é×ç, àðÅëÆ
Áå¶ À¹µê ÇòܶåÅ ù A@ Ô÷Åð Çç¾å¶ ÜÅä׶Í
êó¯· ê¿ÜÅì î¹ÇÔ³î åÇÔå Ú¶åéÅ ðËñÆ
î¹Õ§çê¹ð, AD îÅðÚ (ÁîðÆÕ ÇÃ§Ø ãƺâÃÅ)-ê¿ÜÅì ÃðÕÅð çÆ êó¯· ê¿ÜÅì
éÆåÆ Áé¹ÃÅð âÆ.ÜÆ.ÁËÃ.ÂÆ. Ç´ôé Õ¹¹îÅð ç¶ ÇçôÅ Çéðç¶ô» åÇÔå
ÃðÕÅðÆ ÃÕ±ñ» ù êzÅÂÆò¶à ÃÕ±ñ» 寺 òÆ ÇìÔåð ÇþÇÖÁÅ êzçÅé Õðé çÅ
îÅÇèÁî ìÎäÅÀ¹ä ÇÔ¾å ü¾Õ¶ ÜÅ ðÔ¶ Õçî» ç¶ ìÔ¹å ÔÆ ÃÅðÇæÕ éåÆܶ
ÃÅÔîä¶ ÁÅ ðÔ¶ ÔéÍ ÇÂà ÁÇíÁÅé åÇÔå Çê¿â ÚÅÔñ Õñ» å¶ ç¶ ÃðÕÅðÆ
êzÅÇÂîðÆ ÃÕ±ñ ÇòÇèÁÅðæÆÁ», ÁÇèÁÅêÕ» å¶ êÃòÕ Õî¶àÆ ç¶ ÃÇÔï¯× éÅñ
ÇÂ¾Õ Ú¶åéÅ ðËñÆ çÅ ÁÅï¯Üé ÕÆåÅ Ç×ÁŠܯ Çê¿â çÆÁ» î¹¾Ö ×ñÆÁ»
Çò¾Ú¯º ×¹Üðç¶ Ô¯Â¶ òÅêà ÃÕ±ñ ÁÅ Õ¶ Öåî Ô¯ÂÆÍ ì¾ÇÚÁ» ç¶ Ô¾æ» Çò¾Ú
À¹åôÅÔÜéÕ îÅ௠ìÎäÅ Õ¶ ÃðÕÅðÆ ÇþÇÖÁÅ ù À¹ÜÅ×ð ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ ÇÂÃ
î½Õ¶ Ô¯ðé» å¯º ÇÂñÅòÅ ÃÕ±ñ î¹ÖÆ Ã. êðîÜÆå, èðÇî§çð ì¾èä,
î¹ÖÇåÁÅð ðŶ å¶ êÃòÕ Ú¶ÁðîËé îñÕÆå ÇÃ§Ø ÁÅÇç òÆ ÔÅ÷ð ÃéÍ Ãðê¿Ú
Ü×ÜÆå ÇÃ§Ø ÖàóÅ çÅ ÇÂà ÇòÚ Çòô¶ô ï¯ðçÅé ÇðÔÅÍ
Çôò î§çð ÓÚ ¦×ð ñ×ÅÇÂÁÅ
ÜÔÅéÖ¶ñ», AD îÅðÚ (èÅñÆòÅñ)-ÃzÆ ÃçÅ Çôò î§çð Çê¿â ÜÔÅéÖ¶ñ» ÇòÖ¶
DFò» ÃÅñÅéÅ í§âÅðÅ ìóÆ ôðèÅ éÅñ îéÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ ÇÂà î½Õ¶ ç×å»
ò¾ñ¯º Ôòé ï¾× ÕðòÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅ Áå¶ Þ§â¶ çÆ ðÃî ÁçÅ ÕÆåÆ ×ÂÆÍ ÃÅðÅ
Ççé ÕÆðåé ò§çéÅ Ú¾ñçÆ ðÔÆ Áå¶ ¦×ð Áå¹¾à òðåÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ ÇÂà î½Õ¶
Ô¯ðé» å¯º ÇÂñÅòÅ ÃzÆ ÖðËåÆ ñÅñ, Áô¯Õ Õ¹îÅð, ÇòÜË Õ¹îÅð, ùç¶ô
Õ¹îÅð , ôôÆ êÅñ, êàòÅðÆ Ô§Ã ðÅÜ , ï¹×ñ ÇÕô¯ð ÃÅìÕŠçîåÆ î˺ìð,
ðîÆå Ççúñ ÁÅÇç ÔÅ÷ð ÃéÍ |
Õ¶ºçð ÃðÕÅð ê³ÜÅì éÅñ ÇòåÕðÅ Õð ðÔÆ þ-ÇîÁÅäÆ
ÇîÁÅäÆ, AD îÅðÚ (î¹ñåÅéÆ)-AIHD ç¶ ÇÃ¾Ö Çòð¯èÆ ç¿Ç×Á» ç¶ êÆó·å»
çÆ ÁòÅ÷ ÿÃç ÇòÚ À¹áÅÀ¹ä òÅñÆ ìÆìÆ ÔðÇÃîðå Õ½ð ìÅçñ ê³ÜÅì çÆ ÁòÅ÷
ìäÕ¶ À¹µíðÇçÁ» ÇÂÕ òÅð Çëð ÿÃç ÇòÚ ê³ÜÅì ç¶ ÇÕÃÅé» ç¶ ÇÔ¾å» çÆ
êËðòÆ ÕÆåÆ þÍ ÇÂé·» ÇòÚÅð» çÅ êÌ×àÅòÅ ÃÅìÕÅ î¿åðÆ Ú½èðÆ ìñòÆð
ÇÃ¿Ø ÇîÁÅäÆ é¶ Çê³â ÇîÁÅäÆ ÇòÖ¶ ÕÆåÅÍ Ã: ÇîÁÅäÆ é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ Õ»×ðÃ
é¶ Ôî¶ô» ê³ÜÅì éÅñ èð¯Ô ÕîÅÇÂÁÅ þ, Ô¹ä òÆ ÁÅêäÆÁ» ÕÅñÆÁ» êÌ¿êðÅò»
Óå¶ Ú¾ñÇçÁ» Õ¶ºçð çÆ Õ»×ðà ÃðÕÅð ñ×ÅåÅð Ô¯ðé» ÃÈÇìÁ» ç¶ î¹ÕÅìñ¶
ê³ÜÅì éÅñ ÇòåÕðÅ Õð ðÔÆ þÍ À¹Ôé» ÇÕÔ ÇÕ ÁÕÅñÆ çñ é¶ Ôî¶ô» ê³ÜÅì
Áå¶ ê³ÜÅìÆÁ» ç¶ ÇÔ¾å» çÆ ðÅÖÆ ÕÆåÆ þ Áå¶ ìÆìÆ ÔðÇÃîðå Õ½ð ìÅçñ
ÁÅêäÆ ì¹ñ¿ç ÔÃåÆ ç¶ ìñìÈå¶ éÅñ ÿÃç ÇòÚ ê³ÜÅì ç¶ Ô¾Õ» çÆ ñóÅÂÆ
÷¯ðçÅð ã¿× éÅñ ñó ðÔÆ þÍ ÇÂà î½Õ¶ Ãðê³Ú ×¹ðîÆå ÇÃ¿Ø ì˺à ÁòÅé,
î¹ÖÇåÁÅð ÇÿØ, Û¾ÜÅ ÇÿØ, ñÖÇò¿çð ÇÿØ, Ãðòé Õ¹îÅð, Áô¯Õ ìÜÅÜ,
çðôé ÇÿØ, ܯÇ׿çð ÇÃ¿Ø ë½ÜÆ ÁÅÇç ÔÅ÷ð ÃéÍ
ê¹ñÆÁ» ìäé éÅñ ÁÅòÅÜÅÂÆ ÓÚ ÃÔ±ñå
ôÅîüðÅÃÆ, AD îÅðÚ (Ôð×ó·ÆÁÅ)-ÇÂñÅÕ¶ ÇòÚ ÇêÛñ¶ Ã ç½ðÅé ìðÃÅåÆ
êÅäÆ ç¶ å¶÷ òÔÅÁ éÅñ ๾àÆÁ» ê¹¾ñÆÁ» ç¶ êzôÅÃé Áå¶ Ãì§èå ÇòíÅ×
ò¾ñ¯º ç¹ìÅðÅ ìäŶ ÜÅä éÅñ ÇÂ毺 ×¹Üðé òÅñ¶ ñ¯Õ» 鱧 ÁÅòÅÜÅÂÆ
ÇòÚ ò¾âÆ ÃÔ±ñå Ô¯ ×ÂÆ þÍ ÁÇÜÔÆ ÔÆ ÇÂÕ ê¹ñÆ Ã»èðÅ ÇòÖ¶ ÃÆ Ü¯ ÇÕ
çå ìÅìÅ ð¯â± ðÅî ç¶ åê ÁÃæÅé ç¶ ÇìñÕ¹ñ é÷çÆÕ ÃÆ Áå¶ ÇÜà À¹êð
ð¯÷ÅéÅ Ô÷Åð» ðÅÔ×Æð» 鱧 Áå¶ òÅÔé» é±§ ¦Øä ÇòÚ î¹ôÇÕñ ÁÅ ðÔÆ ÃÆ
À¹Ô ìä Õ¶ ÇåÁÅð Ô¯ ÜÅä éÅñ ÇÂñÅÕ¶ ç¶ ñ¯Õ» 鱧 ò¾âÆ ÃÔ±ñå Ô¯ ×ÂÆ
þÍ ÁÇÜÔÆ ÔÆ ÇÂÕ Ô¯ð ê¹ñÆ Çê¿â Ôð×ó· 寺 Ô¹ÇôÁÅðê¹ð ÃóÕ Óå¶ ÃÆ
ÇÜÃ ç¶ à¹¾à Õ¶ òÇÔ ÜÅä éÅñ Ô÷Åð» ÔÆ ðÅÔ×Æð» ñÂÆ î¹ôÇÕñ ÃÆ À¹Ô òÆ
êzôÅÃé Áå¶ Ãì§èå ÇòíÅ× ò¾ñ¯º éò¶º ÇÃð¶ 寺 ìäŶ ÜÅä éÅñ ñ¯Õ»
鱧 ò¾âÅ ëÅÇÂçÅ Ô¯ÇÂÁÅ þÍ
ôÔÆç í×å ÇÃ¿Ø òËñë¶Áð ùÃÅÇÂàÆ çÆ îÆÇà¿×
î¹Õ¶ðÆÁ», AD
îÅðÚ (ðÅî×ó·ÆÁÅ)-Á¾Ü ôÔÆç í×å ÇÃ¿Ø òËñë¶Áð ùÃÅÇÂàÆ î¹Õ¶ðÆÁ» çÆ
îÆÇà¿× Ú¶ÁðîËé ùñ¾Öä ÇÃ¿Ø Ü¾×Æ çÆ êÌèÅé×Æ Ô¶á Ô¯ÂÆÍ ÇÜà ÇòÚ
ùÃÅÇÂàÆ çÅ ÇòÃæÅð Õðç¶ Ô¯Â¶ Ô¯ð î˺ìð» çÆ Ú¯ä ÕÆåÆ ×ÂÆÍ ÇÜà ÇòÚ
ôÇÔðÆ êÌèÅé Õ¹ñçÆê ÇÃ¿Ø îÅñòÅ, À¹ê êÌèÅé ðÇò¿çð ÇÃ¿Ø üä¶ ×¶
Ü篺ÇÕ ÇçÔÅåÆ Ö¶åð ñÂÆ Õ¿ãÆ Ö¶åð çÅ êÌèÅé î¯Ôé ÇÿØ, Çê³â ì¾èäÅ
çÅ êÌèÅé êÌçÆê Ç×¾ñ, Çê¿â ìÅׯòÅñ çÅ êÌèÅé ÃåéÅî ÇÃ¿Ø Ã¾åÅ, Çê³â
ÖôðÅäÅ çŠùð¶ô áÅÕ¹ð, Çê³â ê¯å¶ çŠùðÜÆå ÇÿØ, Çê³â ÃîðÅ çÅ
êÌèÅé ÇðÕÆ ù ìäÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ ÇÂà Ã Ô¯ðé» å¯º ÇÂñÅòŠùÃÅÇÂàÆ ç¶
ÁÔ¹¾ç¶çÅð êðîÜÆå ÃËäÆ Üé. ÃËÕàðÆ Õ¹ñÇò¿çð ÇÃ¿Ø þêÆ, ðÜéÆà չîÅð,
ð¯ÇÔå ðÅ×ò, ùÇð¿çð ܯñÆ, ÃÇÚé î¿×ñ ÁÅÇç ÔÅ÷ð ÃéÍ
ÕÅñÜ çÆ ÇìÔåðÆ ñÂÆ Çò¾åÆ ÃÔÅÇÂåÅ í¶à
ÇîÁÅäÆ, AD îÅðÚ (î¹ñåÅéÆ)-ÇîÁÅäÆ ÇÂñÅÕ¶ ÇòÚ ÇòÇçÁÅ çÅ ÚÅéä
î¹éÅðÅ ìäÆ Ã¿å îÅÞÅ ÇÃ¿Ø Õðîܯå ÕÅñÜ òÈîËé ÇîÁÅäÆ ÇþÇÖÁŠÿÃæÅ
ÇòÚ òèÆÁÅ ÇþÇÖÁÅ ÃÔÈñå» ç¶ä ñÂÆ ÕÅñÜ Õî¶àÆ å¯º ÇÂñÅòÅ êÌòÅÃÆ
íÅðåÆ ÁÅêäÅ ÁÇÔî ï¯×çÅé êÅ ðÔ¶ ÔéÍ ÇÂà ÕóÆ åÇÔå ÇîÁÅäÆ úòðÃÆÜ
òËñë¶Áð ùÃÅÇÂàÆ ÇéÀÈïÅðÕ ç¶ êÌåÆÇé¾èÆÁ» é¶ ÕÅñÜ êÌì¿èÕ» ù ÕÅñÜ
ÇìÔåðÆ ñÂÆ Çò¾åÆ ÃÔÅÇÂåÅ í¶ºà ÕÆåÆÍ ÇÂà î½Õ¶ ÕÅñÜ ù Çò¾åÆ
ÃÔÅÇÂåÅ ç¶ä òÅñ¶ êÌòÅÃÆ íÅðåÆ í×òÅé ÇÃ¿Ø ×ðÆÃÆÁÅ ÁîðÆÕÅ, ÜÃÇò¿çð
ÇÃ¿Ø à¯ñÅ, ùÇð¿çð ÇÃ¿Ø ìŬ çÅ è¿éòÅç Õðç¶ Ô¯Â¶ Çê³ÌÃÆêñ âÅ:
ÔðÇÜ¿çð Õ½ð é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ êÌòÅÃÆ íÅðåÆ ñ×ÅåÅð ÇþÇÖÁÅ ç¶ òèÆÁÅ êÃÅð
ñÂÆ ÃÇÔï¯× ç¶ ðÔ¶ ÔéÍ ÇÂà î½Õ¶ ìÅòÅ ÔðíÜé ÇÃ¿Ø í¾ÜÆ, ÕËêàé ÁîðÆÕ
ÇÿØ, ê̯: ñÖÇò¿çðÜÆå Õ½ð, ê̯: ðôÇò¿çð Õ½ð, ê̯: ÃåéÅî Õ½ð, ê̯:
ÃÇðåŠدåóÅ, ê̯: ÿçÆê Õ½ð, ê̯: ܯåÆ Ô»âÅ, ê̯: ÔðêÌÆå Õ½ð, ê̯:
êðÇò¿çð Õ½ð, åÆðæ Õ½ð, Ü×åÅð ÇÃ¿Ø ÁÅÇç î½ÜÈç ÃéÍ
ïéÆÁÅ ×»èÆ é¶ Á½ðå ðÅÖò»Õðé Çì¾ñ êÅà ÕðòÅ Õ¶ ÇÂÇåÔÅà ðÇÚÁÅ-ÚÆîÅ
à»âÅ À¹óî¹ó, AD îÅðÚ (í×òÅé ÇÃ¿Ø ÃËäÆ)-ìÆå¶ ÇçéÄ ÃÌÆîåÆ Ã¯éÆÁ»
×»èÆ êÌèÅé Õ¹¾ñ ÇÔ¿ç Õ»×ðà Õî¶àÆ òñ¯º îÇÔñÅ ÇðÜðò¶ôé Çì¾ñ ù ðÅÜ
ÃíÅ ÇòÚ êÅà ÕðòÅ Õ¶ ÇÔ¿ç¯ÃåÅé çÆ ÇÃÁÅÃå ÇòÚ ÇÂÕ éò» ÇÂÇåÔÅÃ
ðÇÚÁÅÍ ÇÂà Çì¾ñ ù Ôð ÇÃÁÅÃÆ êÅðàÆ é¶ ÁÅêä¶ ÇÃÁÅÃÆ ÇÔ¾å» å¯º
À¹µêð À¹µá Õ¶ À¹êð¯Õå Çì¾ñ ç¶ Ô¾Õ ÇòÚ Ô» ê¾ÖÆ Ô¹¿×ÅðÅ íÇðÁÅÍ ÇÜÃ
éÅñ íÅðå ÇòÚ ñ¯Õå¿åð çÆ î÷ìÈåÆ çŠùé¶ÔÅ êÈð¶ ÿÃÅð ÇòÚ Ç×ÁÅÍ
ÇÂé·» ÇòÚÅð» çÅ êÌ×àÅòÅ ÃÌÆîåÆ Ã¹Çê³çð Õ½ð ÚÆî» é¶ à»âÅ ÇòÖ¶
ê¾åðÕÅð» éÅñ ×¾ñìÅå ç½ðÅé ÕÆåÅÍ À¹Ôé» Á¾×¶ ÇÕÔÅ ÇÕ Á½ðå» çÆ
ðÅÜéÆåÆ ÇòÚ ÃîÈñÆÁå ÇÜ¾æ¶ Õ¿îÕÅð ùÚÅðÈ Áå¶ ÃÔÆ ã¿× éÅñ ÚñŶ×Æ
À¹µæ¶ ÇÂÔ ÇízôàÅÚÅð Áå¶ ì¶ÇÂîÅéÆ çÆ Ã¯Ú ù òÆ ÇòðÅî ñ×ÅÀ¹ä ÇòÚ
ÃÔÅÂÆ Ô¯ò¶×ÆÍ ÇÂà î½Õ¶ ÇÂÕìÅñ Ç´ôé ñ¯èÆ Ú¾Õ, ×¹ðçÆê ÇÃ¿Ø Ã¿èÈ
Ç÷ñ·Å Üéðñ ÃÕ¾åð Õ»×ðÃ, êÌç¹îä ÇÿØ, ôÅî ù¿çð, î¯Ôä ÇÿØ
Çã¾ñ¯º, î¾Öä ÇÃ¿Ø Ö¾Ö, ðî¶ô Õ¹îÅð Õ¹ðÅñÅ, îñÜÆå ÇÃ¿Ø î¯çÆ,
×¹ðîÆå ÇÃ¿Ø îÈéÕ», ðعìÆð ÇÃ¿Ø à¯ìÅ, ܯÇ׿çð ÇÃ¿Ø Ç×ðçÅòð, èðî
ÇÃ¿Ø îÈéÕ» 寺 ÇÂñÅòÅ Ô¯ð ÔÅ÷ð ÃéÍ
ÁÖ¿â êÅá ð¾Öä 寺 ð¯Õä òÅÇñÁ» Çòð¹¾è ×¹¾Ã¶ çÆ ñÇÔð
à»âÅ À¹óî¹ó, AD îÅðÚ (ÃËäÆ)-Á¾Ü ìñÅÕ à»âÅ ÁèÆé êËºç¶ Çê³â îÈéÕ
õ¹ðç ÇòÖ¶ ÁÅà êÅÃ ç¶ Çê³â» ç¶ ñ¯Õ» çÅ ÇÂÕ ÇÂÕ¾á Ô¯ÇÂÁÅÍ ÇÂÃ
ÇÂÕ¾á ù ÿì¯èé ÕðÇçÁ» ÇôòÚðé Õ¹îÅð Áå¶ ÇôòÚðé ÇÃ¿Ø é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ
×¹ðÈ ×Ì¿æ ÃÅÇÔì ÃÇåÕÅð ÃíÅ ç¶ î˺ìð ç¾Ãä òÅñ¶ Õ¹¾Þ ñ¯Õ ÇÂà ÇÂñÅÕ¶
ç¶ ñ¯Õ» ù À¹Ôé» ç¶ èÅðÇîÕ ÁÃæÅé», Üá¶ÇðÁ» çÆ Ü×·Å Óå¶ ×¹ðÈ ×Ì¿æ
ÃÅÇÔì ç¶ ÁÖ¿â êÅá ð¾Öä 寺 ð¯Õ ðÔ¶ ÔéÍ ìËáÕ ÇòÚ ò¾Ö ò¾Ö Çê³â» 寺
ÁŶ ñ¯Õ» ÇòÚ ÁÅêä¶ ì÷¹ð×» çÆ ïÅç ÇòÚ ÁÖ¿â êÅá ÃÅÇÔì ÕðòÅÀ¹ä Óå¶
ð¯Õä Ãì¿èÆ ÃÇåÕÅð ÃíÅ Çòð¹¾è ×¹¾Ã¶ çÆ ñÇÔð ÃÆÍ ÇÂà î½Õ¶ ÇÕÃÅé
ÁÅ×È ÜÃòÆð ÇÃ¿Ø ÃËäÆ é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ ×¹ðÈ ×Ì¿æ ÃÅÇÔì çÅ êÌÕÅô éÅ Õðé
ç¶äÅ ×¹ðÈ ×Ì¿æ ÃÅÇÔì ÇòÚ ÇòÃòÅô ð¾Öä òÅñ¶ ñ¯Õ» çÆ èÅðÇîÕ íÅòéÅ ù
á¶Ã êÔ¹¿ÚÅÀ¹äÅ þÍ ÇÂà î½Õ¶ Ú½èðÆ Õîñ Ç´ôé, åðñ¯Úé ÇÃ¿Ø ×Ô¯å,
ÔðÆÇî¾åð éÅ÷ð ÇÃ¿Ø îÈéÕ õ¹ðç, îéÜÆå ÇÃ¿Ø Çç¾ñÆ, ÜÃòÆð ÇÃ¿Ø ÃËäÆ,
åñÇò¿çð ÇÃ¿Ø Ú½ñ»×, ðäÜÆå ÇÿØ, ÁîðÜÆå ÇÃ¿Ø ×Ô¯å, Õ¹ñçÆê ÇÿØ,
î¾Öä ÇÃ¿Ø ñÅâÆ, Ãðòä ÇÿØ, îéÇÜ¿çð ÇÿØ, À¹Çê³çðêÅñ ìÅòÅ, ôÅî
ÇÃ¿Ø îÈéÕ», ìñðÅÜ ÇÃ¿Ø ñÅâÆ, Ãðê³Ú ðäÜÆå ÇÿØ, ÁîðÜÆå ê³Ú ×Ô¯å 寺
ÇÂñÅòÅ Ô¯ð ìÔ¹å ÃÅð¶ ñ¯Õ ÔÅ÷ð ÃéÍ
ðÅÖò»Õðé Çì¼ñ êÅà ԯä Óå¶ îÇÔñÅ Õ»×ðà òðÕð» é¶ Ö¹ôÆ ê©×àÅÂÆ
Ú¾ì¶òÅñ, AD îÅðÚ (ÃÖÆÁÅ)-îÇÔñÅ Õ»×ðà çÆ ÇÂÕ îÆÇà§× Çê¿â ñÇÔñÆ Õñ»
ÇòÖ¶ ìñÅÕ ê©èÅé éÆîåÆ Ã¹Çð§çð Õ½ð çÆ ê©èÅé×Æ Ô¶á Ô¯ÂÆ, ÇÜà ÇòÚ
éÆîåÆ ÁÅôÅ ðÅäÆ Öé±ð, éÆîåÆ ÃÆåÅ ç¶òÆ Ú¾×ð», îéÜÆå Õ½ð ÇìÔÅñÅ,
À¹ðîñÅ ç¶òÆ ÇìÔÅñÅ, Õ»åÅ ç¶òÆ ÃÆä», Õ¹ñÇò§çð Õ½ð êðïå¶, çÇò§çð
Õ½ð é½éÆåê¹ð, Çéðîñ Õ½ð, îéÜÆå Õ½ð, ÇêÁÅðÆ, ÁîéçÆê, ççÆê, ð§ÜéÅ,
ÕîñÜÆå, ÃðìÜÆå ÁÅÇç é¶ ÇÔ¾ÃÅ ÇñÁÅÍ ÇÂà î½Õ¶ Óå¶ Á½ðå» ç¶ ðÅÖò¶ºÕðé
ìÅð¶ Çìñ ù ðÅÜ ÃíÅ òñ¯º ê©òÅé×Æ Çîñä Óå¶ Ö¹ôÆ ê©×àÅÀ¹ä ç¶
éÅñ-éÅñ Õ¹ñ ÇÔ§ç Õ»×ðà ê©èÅé å¶ ï±. êÆ. ¶. ×¾áܯó çÆ Ú¶ÁðêðÃé
éÆîåÆ Ã¯éÆÁÅ ×»èÆ Áå¶ âÅ: îéî¯Ôé ÇÃ§Ø êzèÅé î§åðÆ çÅ è§éòÅç
ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ
ðËôé¶ñÅÂÆ÷¶ôé éÆåÆ çÆ ÇéÖ¶èÆ
×ó·ô¿Õð, AD îÅðÚ (èÅñÆòÅñ)-×½ðÇî¿à àÆÚð ïÈéÆÁé ç¶ Ç÷ñ·Å ܹÁÅÇ¿à
ÃÕ¾åð ÃÌÆ ìñò¿å ðÅî é¶ êÌËà ÇìÁÅé ÜÅðÆ ÕðÇçÁ» Ç÷ñ·Å ÇþÇÖÁÅ çëåð
òñ¯º ÕÆåÆ ÜÅ ðÔÆ ðËôé¶ñÅÂÆܶôé éÆåÆ çÆ ÇéÖ¶èÆ ÕÆåÆ þÍ À¹é·» ÇÕÔÅ
Ç÷ñ·Å ÇþÇÖÁÅ ÁëÃð òñ¯º ÇÜÔóÆÁ» ê¯Ãà» ÖÅñÆ çðÃÅÂÆÁ» ×ÂÆÁ» Ôé
À¹é·» ÇòÚ ìÔ¹å ÔÆ Ö»îÆÁÅ ÔéÍ À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ ÇÂÕ êÅö å» êÌÅÇÂîðÆ
ÇòÚ¯º êÌî¯ôéÅ ÕðÕ¶ A-D-A@ 寺 ÖÅñÆ ê¯Ãà» å¶ ÔÅ÷ð ÕðòÅÀ¹ä ìÅð¶
ÁÅðâð ÕÆå¶ Ô¯Â¶ Ôé å¶ çÈܶ êÅö ê¯Ãà» ü¾ÕÆÁÅ ÜÅ ðÔÆÁÅ ÔéÍ À¹é·»
ÇÕÔÅ ÇÕ ÖÅñÆ çðÃŶ ׶ Ãà¶ôé ÁÃñ ÇòÚ ÖÅñÆ ÔÆ éÔƺ ÔéÍ À¹é·»
ÇÕÔÅ ÇÕ âÆ.ÜÆ.ÁËÃ.ÂÆ òñ¯º ÜÅðÆ éòƺ ðËôé¶ñÅÂÆܶôé çÆ ÇÚ¾áÆ éÅñ
òÆ ÇÂÔ êÅÇñÃÆ î¶ñ éÔƺ Ö»çÆÍ À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ Üæ¶ì¿çÆ òñ¯º ÇÂÔ î¿×
ÕðçÆ þ ÇÕ ÇÂÕ òÅð çÅÖñÅ òèÅÀ¹ä çÅ î½ÕÅ ç¶ä À¹êð¿å ÔÆ ðËôé¶ñÅÂÆܶôé
ÕÆåÆ ÜÅò¶ Áå¶ Ãà¶ôé Ú¯ä çÅ êÈðÅ êÈðÅ Ô¾Õ Çç¾åÅ ÜÅò¶Í ÁÇèÁÅêÕ
ÁÅ×È òñ¯º âÅÇÂðËÕàð Üéðñ òñ¯º êÌÆÇÖÁÅ ç½ðÅé ÔÆ ÁÇèÁÅêÕ» ç¶
Õ¿ÇêÀÈàð ÃËîÆéÅð ñ×ÅÀ¹ä çÆ òÆ ÇéÖ¶èÆ ÕÆåÆ ×ÂÆÍ ïÈéÆÁé ç¶ ìñÅÕ
êÌèÅé ÃÅæÆ Ã¹Öç¶ò ÇÿØ, îñÕÆå ÇÿØ, Üéðñ ÃÕ¾åð ÃÅæÆ ôÅî ù¿çð
ÕêÈð, Áô¯Õ Õ¹îÅð Òñ¾áÓ , ôÅçÆ ðÅî ÕêÈð, êÌËà ÃÕ¾åð ÃÅæÆ ÔðçÆê
ÇÃ¿Ø ÁÅÇç é¶ òÆ êÌËà ÇìÁÅé ðÅÔƺ À¹êð¯Õå éÆåÆÁ» çÆ ê¹ð÷¯ð ÇéÖ¶èÆ
ÕÆåÆ Áå¶ ÃðÕÅð 寺 î¿× ÕÆåÆ ÇÕ âÆ.ÜÆ.ÁËÃ.ÂÆ. çÆÁ» éÅçðôÅÔÆ éÆåÆÁ»
ù é¾æ êÅÂÆ ÜÅò¶, Û¹¾àÆÁ» ç¶ ÁÇèÕÅð òÆ ÃÆ.Á˵Ã.ÁÅð. Áé¹ÃÅð ÔÆ
ð¾Ö¶ ÜÅäÍ
ìËºÕ éÅñ ÇÕÃÅé» é±§ ܯóé ñÂÆ éòÆÁ» ï¯ÜéÅò» ô¹ð±-á¾ÕðòÅñ
îÅÇÔñê¹ð, AD îÅðÚ (Á×éÆÔ¯åðÆ)-çÆ îÅÇÔñê¹ð êzÅÇÂîðÆ Õ¯ÁÅêð¶Çàò Ö¶åÆìÅóÆ
ÇòÕÅà ìËºÕ îÅÇÔñê¹ð çÆ Çòô¶ô îÆÇà§× Ú¶ÁðîËé ðØòÆð ÇÃ§Ø á¾ÕðòÅñ
çÆ êzèÅé×Æ Ô¶á Ô¯ÂÆ ÇÜà ÇòÚ ìËºÕ çÆ ÇêÛñ¶ òð·¶ çÆ ÕÅð×¹÷ÅðÆ ìÅð¶
ÇòÚÅð òà»çðÅ ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ ÇÂà î½Õ¶ Ú¶ÁðîËé ðعòÆð ÇÃ§Ø á¾ÕðòÅñ é¶
ÇÕÔÅ ÇÕ ìËºÕ ò¾ñ¯º ÇêÛñ¶ ÃÅñ ÕðÇ÷Á» çÆ ÇðÕðòðÆ åÃñÆìÖô Ô¯ÂÆÍ
À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ ÇÕÃÅé» é±§ ìËºÕ éÅñ ܯóé ñÂÆ éòÆÁ» ï¯ÜéÅò» ô¹ð±
ÕÆåÆÁ» ÜÅ ðÔÆÁ» Ôé ÇÜà éÅñ ÇÕÃÅé Çò¾å òð·¶ ç½ðÅé ÇÕÃÅé» é±§ ñÅí
òÅñÆÁ» ï¯ÜéÅò» ô¹ð± Õðé ñÂÆ Ãðì çîåÆ éÅñ îå¶ òÆ êzòÅé ÕÆå¶ ×¶
Áå¶ ÇÕÃÅé» é±§ ìËºÕ êzåÆ ÜÅ×ð±Õ Õðé ñÂÆ ï¯ÜéÅò» òÆ ìäÅÂÆ ×ÂÆÍ
ÇÂà î½Õ¶ âÅÇÂðËÕàð êz¯. ÁÇê¿çð ÇçØ, âÅÇÂðËÕð ïÔä ÇçØ,
âÅÇÂðËÕàð ÕîñÜÆå ÇÃ§Ø ñ¾ÖÅ êÅñÆ, ×¹ðÇò§çð ÇÃ§Ø ìÅóÆÁ», ÜÃòÆð
ÇÃ§Ø òÆ ÔÅ÷ð ÃéÍ
ê³ÚÅÇÂåÆ ÷îÆé Õì÷¶ 寺 î¹Õå ÕðÅÂÆ
×ó·ô¿Õð, AD îÅðÚ (èÅñÆòÅñ)-ìñÅÕ ÁèÆé ÁÅÀ¹ºç¶ Çê³â ÇÿìñÆ ÇòÖ¶
Çê³â ç¶ Õ¹Þ ÇòÁÕåÆÁ» òñ¯º ê³ÚÅÇÂå çÆ ÷îÆé å¶ Ü¯ Õì÷Å ÕÆåÅ Ô¯ÇÂÁÅ
ÃÆ À¹Ãù êÌÃÅôé òñ¯º ê¹Çñà ë¯ðà çÆ îçç éÅñ Õì÷¶ 寺 î¹Õå ÕðÅÀ¹ä
çÆ õìð þÍ ìñÅÕ ÇòÕÅÃ å¶ ê³ÚÅÇÂå ÁëÃð Ã: ðäÜÆå ÇÃ¿Ø ìËºÃ é¶ ÇÂÃ
Ãì¿èÆ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ Çê¿â òÅÃÆÁ» òñ¯º ÔñÕÅ ÇòèÅÇÂÕ ðÅÔƺ ê³ÜÅì ÇòèÅé
ÃíÅ ÇòÚ ÇÂÔ ÇôÕÅÇÂå ÕÆåÆ ×ÂÆ ÃÆ ÇÕ Çê³â çÆ ê³ÚÅÇÂåÆ æ» å¶ Çê³â
ç¶ ÚÅð ÇòÁÕåÆÁ» çÅ Õì÷Å þ ÇÜà éÅñ Çê³â ç¶ ×¿ç¶ êÅäÆ çÅ ÇéÕÅÃ
ð¹ÇÕÁÅ Ô¯ÇÂÁÅ þÍ À¹é·» ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ îÅéï¯× ÃêÆÕð ÇòèÅé ÃíÅ òñ¯º
ÇâêàÆ ÕÇîôéð Ô¹ÇôÁÅðê¹ð ù ÇÂà Ãì¿èÆ êóåÅñ ñÂÆ ÁÅç¶ô ÕÆå¶ ×¶ Ãé
ÇÜÃç¶ ÁèÅð Óå¶ ÇîåÆ I ëðòðÆ B@A@ ù ê³ÚÅÇÂåÆ çÆ æ» çÆ ÇéôÅéç¶ÔÆ
ÕðÅÂÆ ×ÂÆ ÃÆ ÇÜà ç½ðÅé Çê³â ç¶ ÇòÁÕåÆÁ» ç¶ Õì÷¶ Ô¶á æ» ÁÅÀ¹ä çÆ
ê¹ôàÆ Ô¯ÂÆ ÃÆÍ À¹é·» ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ÇâêàÆ ÕÇîôéð Ô¹ÇôÁÅðê¹ð òñ¯º
î¹Ô¾ÂÆÁÅ ÕðÅÂÆ ê¹Çñà ë¯ðà éÅñ îËÇÜÃàz¶à Ã: ÇêÌåêÅñ ÇÃ¿Ø çÆ ÔÅ÷ðÆ
ÇòÚ Õì÷¶ òÅñÆ æ» ÇÜÃù Õì÷¶ 寺 î¹Õå ÕðÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅ þ ÇòÚ¯º êÅäÆ çÅ
ÇéÕÅà ÕÆåÅ Ç×ÁÅ þÍ Ã: ðäÜÆå ÇÃ¿Ø ìËºÃ é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ÇÜé·» ÇòÁÕåÆÁ»
òñ¯º ÇÂà ÕÅðÜ ÇòÚ ÇòØé êÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅ À¹é·» ù ê¹Çñà òñ¯º ÇÔðÅÃå ÇòÚ
ñË ÇñÁÅ Ç×ÁÅ þÍ
ê³ÜÅì ëÆñâ Á˺â òðÕôÅê òðÕð÷ ïÈéÆÁé çÆ îÆÇà¿×
à»âÅ À¹óî¹ó, AD îÅðÚ (í×òÅé ÇÃ¿Ø ÃËäÆ)-Á¾Ü ê³ÜÅì ëÆñâ Á˺â
òðÕôÅê òðÕð÷ ïÈéÆÁé ìÌ»Ú à»âÅ çÆ ÇÂÕ Çòô¶ô ìËáÕ ÃÅæÆ Çôò Õ¹îÅð
çÆ êÌèÅé×Æ Ô¶á çÅäÅ î¿âÆ à»âÅ ÇòÖ¶ Ô¯ÂÆÍ ÇÂà ìËáÕ ÇòÚ ê³ÜÅì
ÃðÕÅð çÆÁ» î¹ñÅÜî Çòð¯èÆ éÆåÆÁ» çÆ Õðó·¶ ôìç» ÇòÚ ÇéÖ¶èÆ ÕÆåÆ ×ÂÆÍ
êÌèÅé Çôò Õ¹îÅð é¶ Ã¿ì¯èé Õðç¶ ÇÕÔÅ ÇÕ ê³ÜÅì ÃðÕÅð é¶ ÁÅêä¶ Ú¯ä
îËéÆëËÃ௠ÇòÚ ÇÕÔÅ ÃÆ ÇÕ B@-B@ ÃÅñ 寺 îÇÔÕî¶ ÇòÚ Õ¿î Õðç¶ ÁÅ ðÔ¶
Õ¾Ú¶ ÕðîÚÅðÆÁ» ù ê¾ÕÅ ÕÆåÅ ÜÅò¶×ÅÍ êð ÇÂÃ ç¶ À¹ñà ÕðîÚÅðÆÁ» ù
ê¾ÕÅ å» ÕÆ ÕðéÅ ÃÆ, êÈð¶ ê³ÜÅì ÇòÚ Ç÷ñ·Å òÅÂÆ÷ ÇÂÕ ÇÂÕ ìñÅÕ çÆÁ»
ÃÅðÆÁ» òÅàð ÃêñÅÂÆ ÃÕÆî» ù á¶Õ¶ Óå¶ ç¶ä çÅ ÃðÕÅð é¶ ëËÃñÅ ñË
ÇñÁÅ þÍ ÇÂà éÅñ ÕðîÚÅðÆÁ» ù Ø𯺠ì¶Øð Õð Çç¾åÅ Ç×ÁÅÍ ÇÂà ëËÃñ¶
éÅñ î¹ñÅÜî» ÇòÚ ð¯Ã êÅÇÂÁÅ ÜÅ ÇðÔÅ þÍ ÇÂÃ ç¶ Çòð¯è ÇòÚ êÆ.
âìÇñïÈ. âÆ. åÅñî¶ñ ÿØðô Õî¶àÆ é¶ BF-C-B@A@ ù êÇàÁÅñ¶ î¹¾Ö
Ç¿ÜÆéÆÁð çøåð ð¯Ã ðËñÆ Õðé çÅ ê̯×ðÅî À¹ñÆÇÕÁÅ þÍ à»âÅ ìÌ»Ú òñ¯º
À¹Ã ÇòÚ ò¾è Úó Õ¶ ÇÔ¾ÃÅ ÇñÁÅ ÜÅò¶×ÅÍ ÇÂà ìËáÕ ÇòÚ ÃÅæÆ Çôò Õ¹îÅð
寺 ÇÂñÅòÅ ÁÜÆå ÇÿØ, Ãðòä ÇÿØ, êðÇî¿çð ÇÿØ, ×¹ðìÖô ÇÿØ,
ìÇÚ¾åð ÇÿØ, Ô¶î ðÅÜ, ܯÇ׿çð ÇÿØ, îñÕÆå ÇÃ¿Ø Áå¶ Ô¯ð ÿÃæÅò»
é¶ ÇÔ¾ÃÅ ÇñÁÅÍ
ÕËñ¯ ç¶ ÃÕ±ñ 鱧 I ñ¾Ö çÅ ÚËÕ í¶à
ÔÇðÁÅäÅ, AD îÅðÚ (Ôðî¶ñ ÇÃ§Ø Ö¾Ö)-ÃðÕÅð ò¾ñ¯º ê¿ÜÅì Á§çð ÇþÇÖÁÅ
ç¶ ÇîÁÅð 鱧 Ô¯ð À¹ÚÅ ü¾Õä ñÂÆ Áé¶Õ» ÃÕÆî» ÁÅð§í ÕÆåÆÁ» ×ÂÆÁ» Ôé
å» Ü¯ ì¾ÇÚÁ» 鱧 Ú§×Æ Áå¶ ÇîÁÅðÆ ÇþÇÖÁÅ ÃðÕÅðÆ ÃÕ±ñ» 寺 Çîñ ÃÕ¶Í
ÇÂé·» ÇòÚÅð» çÅ êz×àÅòÅ î¹¾Ö Ã§ÃçÆ ÃÕ¾åð Ã: ç¶Ã ðÅÜ ÇÃ§Ø è¹¾×Å
é¶ Çê¿â ÕËñ¯ ç¶ Áê×ð¶â ԯ¶ ÃÕ±ñ ñÂÆ I ñ¾Ö ð¹ê¶ çÅ ÚËÕ ç¶ä î½Õ¶
ÕÆåÅÍ Ã: è¹¾×Å é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ ÃðÕÅð ò¾ñ¯º ÇÂÔ À¹êðÅñÅ òÆ ÕÆåÅ ÜÅ
ÇðÔÅ þ ÇÕ ÃÕ±ñ» Á§çð Ôð ÇÂÕ ì¾Ú¶ 鱧 ÇþÇÖÁÅ Çç¾åÆ ÜÅò¶×ÆÍ ÚÅÔ¶
À¹Ô Þ¹¾×Æ Þ½êóÆ ÇòÚ¯º òÆ ÇÕÀ¹º éÅ ðÇÔ ðÔ¶ Ô¯äÍ À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ Ô¹ä
Ôð¶Õ ÃÕ±ñ Á§çð Õ§ÇêÀ±àð Çç¾å¶ ׶ Ôé ÇÜà éÅñ ÁÅè¹ÇéÕ ÇþÇÖÁÅ
êzçÅé Ô¯ ðÔÆ þÍ Ã: 蹧×Å é¶ ÇÂÔ òÆ ÇÕÔÅ ÇÕ ê¿ÜÅì ÃðÕÅð Ôð Ö¶åð
çÆ åð¾ÕÆ ñÂÆ ò¾ÖðÆ ò¾ÖðÆ ÇìÀ±ºåì§çÆ ç¶ ÁÅèÅð Óå¶ Õ§î Õð ðÔÆ þ å»
ܯ ê¿ÜÅì çÅ Ãðì ê¾ÖÆ ÇòÕÅà ԯ ÃÕ¶Í ÇÂà î½Õ¶ Ô¯ðéŠ寺 ÇÂñÅòÅ
Ãðê¿Ú ×¹ðçÆê ÇÃ§Ø èÅîÆ ÕËñ¯,ìÆ.ÁÅð. êÆ. Ü×åÜÆå ÇÃ§Ø , ÇÂÕìÅñ
ÇÃ§Ø Ü½Ôñ, ×¹ðçÆê ÇÃ§Ø ÕÅñÕ¾à, ðÇò§çð ÇÃ§Ø ÕÅÔñ¯º, ñÖÇò§çð á¾Õð,
Õðî ÇÃ§Ø Ü½Ôñ, ðôÇî§çð ÇÃ§Ø ð§îÆ, ùîéçÆê Õ½ð å¶ ÁîéçÆê Õ½ð Çòô¶ô
å½ð Óå¶ ôÅîñ ÃéÍ
ÕÅñÜ Ô¯Ãàñ ÓÚ ñóÕÆÁ» ò¼ñ¯º ÃîÅ×î
çÃÈÔÅ, AD îÅðÚ (ñòñÆ)-ÃæÅÇéÕ Ü¶. ÃÆ. ìÆ. âÆ. ¶. òÆ. ÕÅñÜ ÇòÖ¶
Ô¯Ãàñ çÆÁ» ñóÕÆÁ» òñ¯º ÇÂÕ ð¿×Åð¿× ÃîÅ×î ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ ÇÂà î½Õ¶
Çê³ÌÃÆêñ Õ¶. ÁËñ. Õ¯ñ, ê̯: ìÆ. Õ¶. ïºèÆ, îËâî Áð¹äÅ ôðîÅ, îËâî
ÕÇòåÅ ôðîÅ, òÅðâé ð¶ù Õ¹îÅðÆ, îËâî êÈÜÅ, îËâî Ãò¶åÅ, îËâî î¹ÕåÅ
ÕÅñóÅ, îËâî ÔðÇò¿çð Õ½ð, ç¶òðÅÜ Úñ¯åðÅ, Áô¯Õ Õ¹îÅð Áå¶ Ô¯Ãàñ çÆÁ»
ñóÕÆÁ» ÔÅ÷ð ÃéÍ ÇÂà î½Õ¶ î¹¾Ö îÇÔîÅé ÃÌÆîåÆ ×ÆåÕÅ ð¿Üé òñ¯º ܯåÆ
Ü×·Å Õ¶ ê̯×ðÅî çÆ ô¹ðÈÁÅå ÕÆåÆ ×ÂÆÍ ê̯×ðÅî çÆ ô¹ðÈÁÅå ÕÅñÜ çÆÁ»
ÇòÇçÁÅðæä» é¶ ÃðÃòåÆ ò¿çéÅ ê¶ô ÕðÕ¶ ÕÆåÆÍ ÇòÇçÁÅðæÆÁ» òñ¯º
ÒÃåï¹¾× Áå¶ Á¾Ü çÅ Õñï¹¾×Ó ÃÇÕ¾à ê¶ô ÕðÕ¶ ÃÅÇðÁ» ù ÁÅêä¶ ò¾ñ
ÇÖ¾Ú ÇñÁÅÍ ÇÂà î½Õ¶ ò¾Ö ò¾Ö ñóÕÆÁ» ç¶ î¹ÕÅìñ¶ òÆ ÕðòŶ ×Â¶Í ÇÜÃ
ÇòÚ Çîñ ë¶ÁðòËñ çÅ ÇÖåÅì Á¿ÇÕåÅ ù, Çîà ÚÅðîÆ çÅ ÇÖåÅì ÇôòÅéÆ ù
Áå¶ Çîà êðÃéËÇñàÆ çÅ ÇÖåÅì Ãò¶åÅ ù ÇîÇñÁÅÍ ÇÂà î½Õ¶ î¹¾Ö îÇÔîÅé
ÃÌÆîåÆ ×ÆåÕÅ ð¿Üé é¶ ì¯ñÇçÁ» ÇÕÔÅ ÇÕ Á¾Ü ç¶ ï¹¾× ÇòÚ ñóÕÆÁ» ù
ÇþÇÖÁå Ô¯äÅ ìÔ¹å ÜðÈðÆ þÍ ÇÕªÇÕ ñóÕÆÁ» ÃÅⶠÃîÅÜ çÅ ÇÂÕ ÁÇÔî Á¿×
Ôé Áå¶ ñóÕÆÁ» ù ô¹¾íÕÅîéÅ òÆ Çç¾åÆÁ»Í ÇÂà î½Õ¶ ÕÅñÜ ç¶ Çê³ÌÃÆêñ
ÃÌÆ Õ¶. ÁËé. Õ½ñ é¶ ÁÅêä¶ íÅôé ÇòÚ ÇÕÔÅ ÇÕ Ü¶Õð ÇòÇçÁÅðæÆ ÁÅêä¶
ÁÇèÁÅêÕ çÆ ÁÅÇ×ÁÅ çÅ êÅñä ÕðçÅ þ, å» À¹Ô ÜðÈð ÃëñåÅ çÆÁ»
ì¹ñ¿çÆÁ» ù ÛÈ¿ÔçÅ þÍ ÇÂà î½Õ¶ î¹¾Ö îÇÔîÅé ÃÌÆîåÆ ð¿Üé ù ÕÅñÜ
Çê³ÌÃÆêñ òñ¯º ïÅç×ÅðÆ ÇÚ¿é· ç¶ Õ¶ ÃéîÅÇéå ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ
íÅÜêÅ çÆ îÅè¯ê¹ð ðËñÆ Ãì¿èÆ îÆÇà¿×
í¿×ÅñÅ, AD îÅðÚ (Çé¾ÜÆ ê¾åð ê̶ðÕ)-Ü¿îÈ ÕôîÆð Çò¾Ú çÅõñ¶ ñÂÆ
êðÇîà ÇÃÃàî ì¿ç ÕðòÅÀ¹ä Áå¶ Ü¿îÈ-ÕôîÆð Çò¾Ú ç¯ ÇéôÅé, ç¯ ÇòèÅé
Áå¶ ç¯ êÌèÅé ÇÃÃàî õåî Õðé ñÂÆ Ã¿Øðô Õðç¶ Ô¯Â¶ ÁÅêä¶ êÌÅä» çÆ
ÁÔ¹åÆ ç¶ä òÅñ¶ Áîð ôÔÆç âÅÕàð ÇÃÁÅîÅ êÌôÅç î¹ÖðÜÆ ç¶ ì¹¾å 寺
êðçÅ ÔàÅÀ¹ä Ãì¿èÆ íÅÜêÅ çÆ B@ îÅðÚ ù Ô¯ä òÅñÆ îÅè¯ê¹ð ðËñÆ çÆ
ÇåÁÅðÆ Ãì¿èÆ Á¾Ü íÅðåÆ ÜéåÅ êÅðàÆ çÆ Çòô¶ô ìËáÕ Çê³â Þð¶óÆÁ» ÇòÖ¶
Ç÷ñ·Å êÌèÅé Çîà À¹î¶ô ôÅÕð çÆ êÌèÅé×Æ Ô¶á Ô¯ÂÆÍ ÇÂà ìËáÕ ù
ÿì¯èé Õðç¶ Ô¯Â¶ Çîà À¹î¶ô ôÅÕð é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ îÅè¯ê¹ð ðËñÆ ñÂÆ î¿âñ
î¹Õ¶ðÆÁ» 寺 ÕðÆì B@ ì¾Ã» çÅ ÕÅøñÅ ÜÅò¶×ÅÍ ÇÂà Ã À¹é·» òðÕð»
çÆÁ» ÇâÀÈàÆÁ» òÆ ñ×ÅÂÆÁ», å» Ü¯ ðËñÆ Çò¾Ú ÜÅä ñÂÆ òðÕð» ù Õ¯ÂÆ
î¹ôÇÕñ ê¶ô éÅ ÁÅÂ¶Í ÇÂà Ã Ãðò ÃÌÆ Ú½èðÆ ðÅî ôðé çÅà Ç÷ñ·Å
Üðéñ ÃÕ¾åð, î¿âñ êÌèÅé é¿ìðçÅð ðعéÅæ ÇÿØ, é¿ìðçÅð îÔ¶ôòð ÇÿØ
Ö¹¿çê¹ð, ÿîåÆ î˺ìð ðîé ÕÅñÅ, ÿîåÆ î˺ìð õÜÅé ÇÿØ, ðÅÜé
ÜÇðÁÅñ Üðéñ ÃÕ¾åð ïÈòÅ î¯ðÚÅ, ðäèÆð ÇÃ¿Ø ì¹¾ãÅìó, Ãðê³Ú Ú¶åéÅ ç¶òÆ
Þð¶óÆÁ», Ãðê³Ú ÁÅôÅ ðÅäÆ âÅñ», Ãðê³Ú ××é ÇÃ¿Ø ÞÇó¿×, Çòܶ ÇÿØ
è½ñÅÖ¶óÅ, òÇð¿çð ìÇâÁÅñ, ìñÕÅð ÇÃ¿Ø ÁÅÇç ÔÅ÷ð ÃéÍ
é¯Çàû çÅ îÅîñÅ ÃðÕÅð Õ¯ñ À¹áÅÇÂÁÅ-ׯñâÆ
×ó·ô¿Õð, AD îÅðÚ (èÅñÆòÅñ)-ÔñÕÅ ÇòèÅÇÂÕ ÃÌÆ ñò Õ¹îÅð ׯñâÆ é¶
Á¾Ü ÇÂ毺 ç¶ Çôò î¿çð ÇòÖ¶ ôÅêÕÆêð ÁËïÃƶôé çÆ Á×òÅÂÆ Ô¶á
ÇÂÕ¾åð ԯ¶ ôÇÔð ç¶ ç¹ÕÅéçÅð» ù ÿì¯èé ÕðÇçÁÅ ÇÕÔÅ ÇÕ é×ð Õ½ºÃñ
òñ¯º ê¹¾âÅ ÁËÕà AIIE åÇÔå ç¹ÕÅéçÅð» ù ܯ é¯Çàà ÜÅðÆ ÕÆå¶ ×¶ ÇÂÃ
ÃÅð¶ îÅîñ¶ ìÅð¶ ÇòèÅé ÃíÅ ÇòÚ ÇÂÔ îÃñÅ î˺ À¹ê î¹¾Ö î¿åðÆ Ã:
ùÖìÆð ÇÃ¿Ø ìÅçñ Õ¯ñ À¹áÅÇÂÁÅ þ ÇÜÃç¶ Ãì¿è ÇòÚ À¹ê î¹¾Ö î¿åðÆ Áå¶
ÇêÌ¿ÃÆêñ ÃÕ¾åð ê³ÜÅì ÃðÕÅð é¶ ÇÂà ׾ñ çÅ íð¯ÃÅ ÇçòÅÇÂÁÅ ÇÕ À¹Ô
ç¹ÕÅéçÅð» ç¶ ÇÔ¾å» ù êÇÔñ ç¶ä׶ å¶ ç¹ÕÅé» çÅ À¹ÜÅóÅ Ô¯ä 寺
ìÚÅÀ¹ä×¶Í ÇÂà î½Õ¶ ôÅêÕÆêð ÁËïÃƶôé ç¶ ÃðçÅðÆ ñÅñ Ú¯êóÅ, ùç¶ô
Ö¿éÅ, ÁÅÇÜ¿çð ÇÃ¿Ø ì¶çÆ, åðñ¯Õ ÇÃ¿Ø Áð¯óÅ, ÜÆòé ùç¶ðÅ, Áô¯Õ
ïìåÆ, Ü×çÆô á¶Õ¶çÅð, ð¯ÇÔå Ú¯êóÅ, ùÇð¿çð ÃÚç¶òÅ, ê³âò Ãðòä ðÅî,
òÇð¿çð Çî¿àÈ ÃçóÅ, êòé Õ¹îÅð ÁËÃ.ÃÆ. , çÆêÕ Õ¹îÅð ðÅÜÈ,
ÁîðÜÆå ÇÃ¿Ø åé¶ÜÅ, Õ¹ñíÈôé á¶Õ¶çÅð ÇÂà î½Õ¶ ÔÅ÷ð ÃéÍ
ê³ÚÅÇÂå ù A ñ¾Ö çÅ ÚËµÕ Çç¾åÅ
î¹Õ¶ðÆÁ», AD îÅðÚ (ðÅî×ó·ÆÁÅ)-ê³ÜÅì ÃðÕÅð Çê³â» ç¶ Ãðòê¾ÖÆ ÇòÕÅÃ
ñÂÆ Ôî¶ôÅ ïåéôÆñ ðÔÆ þ Áå¶ ÇÂö ÕðÕ¶ Çê³â» ÇòÚ ÇòÕÅà տî å¶ÜÆ
éÅñ Ú¾ñ ðÔ¶ ÔéÍ Çê³â» çÆÁ» Ãî¾ÇÃÁÅò» çÈð Õðé ñÂÆ ÃðÕÅð ×ÌÅà» çÆ
ÕîÆ éÔƺ ÁÅÀ¹ä ç¶ò¶×Æ å» Ü¯ ÇòÕÅà տî ÇéðÇòØé Úñç¶ ðÇÔäÍ ÇÂÔ
êÌ×àÅòÅ ÃÌÆ Áð¹é¶Ã ôÅÕð ÁÅêä¶ ×ÌÇÔ ÇòÖ¶ Çê³â ì¾Û¯òÅñ Ãó¯ÁÅ çÆ
Ãðê³Ú ÃÌÆîåÆ îÇé¿çð Õ½ð ù Çê³â ç¶ ÇòÕÅà ñÂÆ ÇÂÕ ñ¾Ö çÅ ÚËÕ Çç¿ç¶
Ã ê¾åðÕÅð» éÅñ ÕÆåÅÍ ÇÂà Ã À¹é·» ç¶ éÅñ áÅÕð ÜéÕ ÇÿØ
ì×ó¯ÂÆ Ú¶ÁðîËé îÅðÕÆà Õî¶àÆ î¹Õ¶ðÆÁ», ù¿îé î¿×ñ, êòé îÔÅÜé êÆ.
¶., îÇÔ¿×Å ÇÃ¿Ø ÁÅÇç ÔÅ÷ð ÃéÍ
ÃÕ±ñ çÆ òð·¶×§ã î½Õ¶ èÅðÇîÕ ÃîÅ×î
×ó·çÆòÅñÅ, AD îÅðÚ (Ú¾×ð)-ÃzÆ ÔÇð Ç´ôé êìÇñÕ ÃÕ±ñ é¶ó¶ çÅäÅ î§âÆ
×ó·çÆòÅñÅ ÇòÖ¶ ÃÅñÅéÅ òð·¶×§ã îéÅÀ¹ä ñÂÆ èÅðÇîÕ ÃîÅ×î ÕðòÅÇÂÁÅ
Ç×ÁÅ ÇÜà ç½ðÅé ÃzÆ Ã¹ÖîéÆ ÃÅÇÔì ç¶ í¯× À¹êð§å íÅÂÆ ÇçñçÅð ÇçØ
ç¶ Üæ¶ é¶ ×¹ðìÅäÆ ç¶ îé¯Ôð ÕÆðåé ç¹ÁÅðÅ ÇéÔÅñ ÕÆåÅÍ ÇÂà î½Õ¶ ÃÕ±ñ
çÆÁ» ò¾Ö ò¾Ö ÕñÅû ÇòÚ êÇÔñ¶ ç±Ü¶ å¶ åÆܶ ÃæÅé Óå¶ ÁÅÀ¹ä òÅñ¶
ÇòÇçÁÅðæÆÁ» 鱧 ÃéîÅÇéå ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ ÇÂà î½Õ¶ ÃÕ±ñ ç¶ Ú¶ÁðîËé
Õ¹ñçÆê ÇÃ§Ø ×¯×Å, Çéðç¶ôÕ Õ¹ñòÆð Õ½ð ÃÔ¯åÅ, Çêz§. ðÅÜòÆð Õ½ð,
òÅÂÆà Çêz§ÃÆêñ ùÇð§çð Õ½ð, Õ¹ñÇò§çð Õ½ð, îéçÆê Õ½ð, ×¹ðêzÆå
Õ½ð, Ü×ÜÆå Õ½ð, ǧäðÜÆå Õ½ð, ÜÃÇò§çð Õ½ð, éÇð§çð Õ½ð, ìñòÆð
Õ½ð, îÆéÅ Õ¹îÅðÆ, ÃÅÕôÆ, éÆð± ôðîÅ, ðîé ôðîÅ å¶ ìñòÆð ÇÃ§Ø Ãî¶å
ÜéåÅ ÕÅñÜ ëÅð ò±îËé å¶ ÃÕ±ñ ç¶ ÇòÇçÁÅðæÆ ÔÅ÷ð ÃéÍ
ê³ÜÅìÆ ÃÅÇÔå ÃíÅ çÆ îÆÇà¿×
í¯×ê¹ð, AD îÅðÚ (êzäò ׶Ôñ¯º)-ê³ÜÅìÆ ÃÅÇÔå ÃíÅ í¯×ê¹ð çÆ îÅÇÃÕ
îÆÇà¿× êzèÅé ðÅäÅ í¯×ê¹ðÆÁÅ çÆ êzèÅé×Æ Ô¶á éËôéñ ÕÅñÜ ÇòÖ¶ Ô¯ÂÆÍ
îÆÇà¿× ç½ðÅé ÃíÅ ç¶ ÃîÈÔ î˺ìð» é¶ ÃíÅ ù ÁÅðÇæÕ ÃÔÅÇÂåÅ ç¶ä ñÂÆ
Çê³â Öðñ Õñ» ç¶ Ü¿îêñ êzòÅÃÆ íÅðåÆ ×¹ðìÖô ÇÃ¿Ø ÃËäÆ Õé¶âÅ çÅ
è¿éòÅç ÕÆåÅÍ ÃíÅ ÃðêzÃå ×¹ðÇò¿çð ÇÃ¿Ø îÅäÕ é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ ×¹ðìÖô
ÇÃ¿Ø ÃËäÆ ç¯ çÔÅÕ¶ êÇÔñÅ ÃíÅ ç¶ Ãð×ðî î˺ìð Ãé å¶ Ô¹ä À¹Ô Çòç¶ô
ðÇÔ¿ÇçÁÅ òÆ ê³ÜÅìÆ ÃÅÇÔå Áå¶ ê³ÜÅìÆ íÅôÅ éÅñ êÈðÆ åéç¶ÔÆ éÅñ
ܹó¶ ԯ¶ ÔéÍ Üéðñ ÃÕ¼åð êðîòÆð ÇÃ¿Ø ìÅá é¶ Õ¶ºçðÆ ê³ÜÅìÆ ñ¶ÖÕ
ÃíÅ çÆ AD îÅðÚ ù ê³ÜÅìÆ íòé «ÇèÁÅäÅ ÇòÖ¶ Ô¯ä ÜÅ ðÔÆ Ú¯ä ìÅð¶
î˺ìð» ù ÇòÃæÅð éÅñ ÜÅäÕÅðÆ Çç¿ÇçÁÅ ÃîÈÔ î˺ìð» ù Ú¯ä Çò¼Ú ôÅÇîñ
Ô¯ä çÆ ÁêÆñ ÕÆåÆÍ îÆÇà¿× ÓÚ Ô¯ðé» å¯º ÇÂñÅòÅ Çê³z. ìñÇò¿çð ÇÿØ
í¿×È, ÁËâò¯Õ¶à ×¹ðî¶ñ ÇÃ¿Ø Çãñ¯º, êzäò Õ¹îÅð ׶Ôñ¯º, ÇçñìÅ×
ìÅÔ¯ê¹ð, êzÆÁÅ çðôé ôðîÅ, ÁòåÅð ÇÃ¿Ø ã¶ÃÆ, Úðé çÅà îÅÔÆ, Çòܶ
Õ¹îÅð êÚð¿×Å, ðÅܶô ÃÈðÆ, ÁîðçÆê ÇÿØê¹ðÆÁÅ, ÿçÆê ÇÃ¿Ø ìÅá,
ùîé دóÅìÅÔÆ, âÅ. Ú¿Úñ ìÅñÅ, âÅ. îÇé¿çðÜÆå Õ½ð, êðîòÆð ÇÃ¿Ø ìÅá,
ðÅäÅ í¯×ê¹ðÆÁÅ, ×¹ðÇò¿çð ÇÃ¿Ø îÅäÕ, ÔðÆ î¯Ôé ñó¯ÂÆ ÔÅ÷ð ÃéÍ
ÃðÕÅð î¹¾ãñÆ ÇþÇÖÁÅ ñÂÆ ÁÇÔî ÃÔ±ñå» êzçÅé Õð¶×Æ-è¹¹¾×Å
ÔÇðÁÅäÅ, AD îÅðÚ (Ôðî¶ñ ÇÃ§Ø Ö¾Ö)-ê¿ÜÅì ÃðÕÅð ò¾ñ¯º ñ¹ì¶ Á§çð
î¹¾ãñÆ ÇþÇÖÁÅ çÅ ÇîÁÅð À¹ÚÅ ü¾Õä ñÂÆ ÁÇÔî À¹êðÅñ¶ ÕÆå¶ ÜÅ ðÔ¶
ÔéÍ ÇÜà åÇÔå ÔÆ ÃÅð¶ ê¿ÜÅì ÇòÚ ñ¯ó Áé¹ÃÅð ÃÕ±ñ» 鱧 êzÅÇÂîðÆ å¯º
Çîâñ å¾Õ Áê×̶â ÕÆåÅ Ç×ÁÅ þ ÇÜà ñÂÆ ÁÇèÁÅêÕ» çÆ íðåÆ ÕÆåÆ ÜÅ
ü¾ÕÆ þÍ ÇÂé·» ÇòÚÅð» çÅ êz×àÅòÅ î¹¾Ö Ã§ÃçÆ ÃÕ¾åð Ã: ç¶Ã ðÅÜ ÇçØ
è¹¾×Å Áê×ð¶â ԯ¶ ÃÕ±ñ ìÃÆ òÅÔç çÆ ÇÂîÅðå çÅ À¹çØÅàé Õðé î½Õ¶
ÕÆåÅÍ À¹é·» ÇÂà î½Õ¶ ìÃÆ ìÅÔç 寺 ìÃÆ ìÇñçÅç å¾Õ Áå¶ ìÃÆ ìÅÔç 寺
Õ§àÆÁ» å¾Õ ê¾ÕÆ ÃóÕ ìäÅÀ¹ä çÅ ÁËñÅé òÆ ÕÆåÅÍ ÇÂà î½Õ¶ Ô¯ðé» å¯º
ÇÂñÅòÅ Ãðê¿Ú ×¹ðÇçÁÅñ ÇçØ, ê¿Ú ñÅñ ÜÆ çÅÃ, ÜÃò§å ðŶ, é§: ì§åÅ
ÇÃ§Ø , Ç×ÁÅéÆ ÇêÁÅðÅ ÇçØ, í×òÅé ÇçØ, Ãðê¿Ú ìñòÅé ÇÃ§Ø ìÃÆ úîð
Ö», é§; ùÇð§çð êÅñ, þâ àÆÚð ÃðìÜÆå ÇÃ§Ø Õ§×, ùÖÇò§çð ÇçØ
ÇðÁÅó, ÔðÜÆå ÇÃ§Ø é§×ñ, ÜÃêÅñ ÇÃ§Ø Ú¾Õ ×¹Üð», é§: ùÖÇò§çð ÇçØ
ã¾ÕÆ, Ãðê¿Ú ùéÆåÅ åÅÜê¹ð, ìÆ.ÁÅð.êÆ. Ü×Çò§çð ÇçØ, î¹ÖÇåÁÅð
ÇçØ, çå¯Ö ÇÃ§Ø ã¾ÕÆ, Ã˺àð êzèÅé ÜðéËñ ÇçØ, þâ àÆÚð ðÅî íÜé,
îÇé§çð Õ½ð, ÁéÆåÅ ðÅäÆ, ÕîñÜÆå Õ½ð, ðÅÜ Õ¹îÅðÆ, ðÅÔ¹ñ èé¯åÅ Çòô¶ô
å½ð Óå¶ ÔÅ÷ð ÃéÍ
ÁËÜÈÃËà éËàòðÕ ðÅÔÄ ÕðËô Õ¯ðà BE 寺
Ô¹ÇôÁÅðê¹ð, AD îÅðÚ (ÔðêÌÆå Õ½ð)-ê³ÜÅì ÁËÜÈÃËà ùÃÅÇÂàÆ òñ¯º
ÁÅÂÆ.ÁÅÂÆ.àÆ, ¶.ÁÅÂÆ.ÂÆ.ÂÆ.ÂÆ, ÃÆ.ÂÆ.àÆ Áå¶ êÆ.ÁËî.àÆ çÆÁ»
çÅÖñÅ êÌÆÇÖÁÅò» çÆ ÇåÁÅðÆ ñÂÆ ÁËÜÈÃËà éËàòðÕ ðÅÔÄ BE îÅðÚ å¯º
Çòô¶ô ÕðËô Õ¯ðà ô¹ðÈ ÕÆåÅ ÜÅ ÇðÔÅ þÍ Ç÷ñ·Å ÇÃÇÖÁÅ ÁëÃð (Ã) âÅ.
ÇêÌåêÅñ ÇÃ¿Ø òÅñÆÁÅ é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ÇÂÔ Õ¯ðà DE Ççé» å¾Õ Ôð ð¯÷ Ãò¶ð¶
ÃòÅ I òܶ 寺 ìÅç ç¹êÇÔð C.B@ òܶ å¾Õ Ú¾ñä×¶Í ÇÂà ÇòÚ ìÅÔðòÄ
ÃÅÇÂ¿Ã ç¶ ÇòÇçÁÅðæÆ ÇÜÔó¶ ÇÂà òð·¶ êÌÆÇÖÁÅ ÇòÚ ìËᶠÔé Ü»
êÌÆÇÖÁÅ êÅà Õð ü¾Õ¶ Ôé, òÆ ôÅÇîñ Ô¯ ÃÕä×¶Í ÇÂé·» 寺 ÇÂñÅòÅ
êÌÅÂÆò¶à ÇòÇçÁÅðæÆ òÆ ÇÂÕ Ô÷Åð ð¹ê¶ ðÇÜÃàz¶ôé ëÆà Üî·» ÕðòÅ Õ¶
ÇÂé·» Õ¯ðû çÅ ñÅí À¹áÅ ÃÕç¶ ÔéÍ Ç÷ñ·Å ÁËÜÈÃËà Õ¯ÁÅðâÆé¶àð
èðîêÅñ ÃÅÇÔñ é¶ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ À¹êð¯Õå ÕðËô Õ¯ðà åñòÅóÅ-A, åñòÅóÅ-B,
ðÅî×ó· ÃÅÕðÆ, çåÅðê¹ð, ÕîÅÔÆ ç¶òÆ, ÔÅÜÆê¹ð, í¿×ÅñÅ, çÃÈÔÅ,
Ö¹¾âÅ, À¹óî¹ó à»âÅ (ñóÕÆÁ»), ñ»ìóÅ, ã¯ñìÅÔÅ, ìÅ×ê¹ð Ãå½ð, ã¾â¶
ëÇåÔÇÿØ, Ø¿àÅ Øð Ô¹ÇôÁÅðê¹ð, ð¶ñò¶ î¿âÆ, Çê¾êñ»òÅñÅ, ê¾çÆ ÃÈðÆ
ÇÿØ, ðÅÜê¹ð íÅÂÆÁ», ìÃÆ Õñ», îÅÇÔñê¹ð (ñóÕ¶) Áå¶ (ñóÕÆÁ»), Õ¯à
ëåÈÔÆ Áå¶ ×ó·ô¿Õð ç¶ ÃðÕÅðÆ ÃËÕ¿âðÆ ÃÕÈñ» ÇòÚ ìäŶ Õ¶ºçð ÇòÚ
ÕðòŶ ÜÅä×¶Í À¹é·» ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ÕðËô Õ¯ðà ñÂÆ Ãî» ÃÅðéÆ ÜÅðÆ Õð
Çç¾åÆ ×ÂÆ þÍ Ç÷ñ·Å ÇÃÇÖÁÅ ÁëÃð (Ã) é¶ À¹êð¯Õå ÃÕÈñ» ç¶ î¹ÖÆÁ» ù
ÇòÇçÁÅðæÆÁ» ç¶ ìËáä, êÆä òÅñ¶ êÅäÆ Áå¶ Áé¹ôÃÅé çÆ ÇòòÃæÅ ç¶
êÌì¿è Õðé Áå¶ ÇòÇçÁÅðæÆÁ» çÆ ð¯÷ÅéÅ ÔÅ÷ðÆ Ç÷ñ·Å ÁËÜÈöà Õ¯ÁÅðâÆé¶àð
Õ¯ñ é¯à ÕðòÅÀ¹ä çÆ ÔçÅÇÂå ÕÆåÆ þÍ
ÃðÕÅð ò¾ñ¯º Çìé» Çí¿éí¶ç
ç¶ ×z»à» ÜÅðÆ-ܯô
ì¹¾ñ·¯òÅñ, AD îÅðÚ (ÜÃò§å ÇçØ, ðÇò§çð êÅñ ÇçØ)-î½Ü±çÅ ÁÕÅñÆ
íÅÜêÅ ÃðÕÅð ò¾ñ¯º ÃîÅÜ ç¶ Ôð òð× é±§ ÇìéÅ ÇÕö Çí§é í¶ç ç¶ ×z»à»
î¹Ô¾ÂÆÁÅ ÕðòÅÂÆÁ» ÜÅ ðÔÆÁ» ÔéÍ ÇÂé·» ÇòÚÅð» çÅ êz×àÅòÅ î¹¾Ö
çÃçÆ ÃÕ¾åð ê¿ÜÅì ìÆìÆ îÇÔ§çð Õ½ð ܯï é¶ ô×é ÃÕÆî åÇÔå ×ðÆì
êÇðòÅð» 鱧 ÚËÕ ò§âä À¹êð§å ×¾ñìÅå ç½ðÅé ÕÆåÅÍ À¹é·» Á¾×¶ ÇÕÔÅ
ÇÕ î½Ü±çÅ ÃðÕÅð ò¾ñ¯º ðÅÜ ç¶ Çê¿â» çÅ Ãðòê¾ÖÆ ÇòÕÅà Õðé ñÂÆ òÆ ×z»à»
î¹Ô¾ÂÆÁÅ ÕðòÅÂÆÁ» ÜÅ ðÔÆÁ» ÔéÍ ÇÂà î½Õ¶ À¹é·» Çê¿â å¾×ó ìâÅñÅ ç¶
ìñòÆð ÇÃ§Ø é±§ ô×é ÃÕÆî åÇÔå AE Ô÷Åð ç¶ ÚËÕ Çç¾åÅÍ ÇÂà î½Õ¶
À¹é·» ñÅñ Ã: ðäÜÆå ÇÃ§Ø ÕÅÔñ¯º, ìñò§å ÇÃ§Ø ìÇðÁÅñ, éð¶ô Õ¹îÅð ׯðÅ,
ÜÆå ÇçØ, ÁòåÅð ÇçØ, Çéðîñ ÇçØ, ðäÜÆå ÇÃ§Ø ÁÅÇç òÆ ÔÅ÷ð ÃéÍ
ðÅä¶òÅñ ç¶ î¶ñ¶ ÓÚ î³×Æ Áå¶ Çã¼ñ¯º é¶ Ö±ì ð¿× ì¿Çé·ÁÅ
ÜÅâñÅ, AD
îÅðÚ (ì¼ñÆ)-Ǽ毺 ê³Ü ÇÕñ¯îÆàð ç±ð Çê³â ðÅä¶òÅñ ç¶ çÃî¶ô Ãê¯ðàÃ
Á˺â ÕñÚðñ Õñ¼ì ðÇÜ: òñ¯º â¶ðÅ ìÅìŠù¼ÜêÅñ ç¶ êÇò¼åð ÁÃæÅé å¶
AHò» üÇíÁÅÚÅðÕ î¶ñÅ ×zÅî ê³ÚÅÇÂå Áå¶ é×ð ÇéòÅÃÆÁ» Áå¶ êzòÅÃÆ
íÅðåÆÁ» ç¶ ÃÇÔï¯× éÅñ ìóÆ è±îèÅî éÅñ ÕðòÅÇÂÁÅ Ç×ÁÅÍ î¶ñ¶ ÇòÚ
êzÇüè ×ÅÇÂÕÅ çÆêÕ Çã¼ñ¯º é¶ çðÜé» ÔÆ ×Æå ùäÅ Õ¶ Ãð¯ÇåÁ» çÅ
ÇêÁÅð ÃÇåÕÅð ÁÅêäÆ Þ¯ñÆ êòÅÀ¹ä ÇòÚ ÃøñåÅ ÔÅÇÃñ ÕÆåÆÍ ÇÂÃ ç¶ éÅñ
ÔÆ êzÇüè é½ÜòÅé ×ÅÇÂÕ î¿×Æ îÅÔñ é¶ ÁäÇ×äå ×Æå ùäÅ Õ¶ ê¹ÖåÅ ×ÅÇÂÕ
Ô¯ä çÅ Ãì±å Çç¼åÅÍ î¶ñ¶ ÇòÚ Ô¯ðé» å¯º Çìé» Õñ¼ì ç¶ êzèÅé ùÖç¶ò
ÇÿØ, úºÕÅð ÇÃ¿Ø Ö÷ÅéÚÆ, ×¹ðî¹¼Ö ÇÃ¿Ø ÃÕ¼åð, ÜÃÇò¿çð ÇÿØ
ÃñÅÔÕÅð, êð×ä ÇÿØ, ÃåéÅî ÇÿØ, ðÅî î±ðåÆ, ÃðìÜÆå ÇÿØ, ÔðêÅñ
ÇÿØ, çñÜÆå ÁÜé¯ÔÅ, ìñÇò¿çð ÇÿØ, ÁòåÅð ÇÃ¿Ø ðÅÔ¯º, ܯ×Å ÇÃ¿Ø ï±.ÁËÃ.¶.
ÁÅÇç ÔÅ÷ð ÃéÍ î¶ñ¶ ÇòÚ ÕñÅÕÅð» Ãî¶å êzî¹¼Ö ôõÃÆÁå» çÅ ÃéîÅé ÕÆåÅ
Ç×ÁÅÍ î¶ñ¶ ÇòÚ Ãðò ÃzÆ Õ¹ñçÆê ÇÿØ, êðîÜÆå ÇÃ¿Ø ç¯ò¶º ÕËé¶âÅ,
êðîÜÆå, ÕôîÆð ÇÿØ, ÚðéÜÆå ÇÃ¿Ø ÃÅð¶ ï±.ÁËÃ.¶., ÕîñÜÆå ÇÿØ,
ðäÜÆå ÇÿØ, êðîÜÆå, î¹ÖÇåÁÅð ÇÿØ, ܹÞÅð ÇÿØ, ìñÕÅð ÇÿØ, í×ò¿å
ÇÃ¿Ø îÅÔñ ÃÅð¶ ÇéÀ±÷Æñ˺â, ìñÕÅð ÇÿØ, ÁîðÆÕ ÇÃ¿Ø é¼ÚçÅ ê³ÜÅì ð¶âÆú,
ÇçñÅòð ÇÿØ, ìÇñÔÅð ÇÿØ, ñÅâÆ ñ¼ÖÅ â¶ð¯, î¿×ñ ÇÃ¿Ø ×ðÆÃ, ÜÃêÅñ
ÃÅð¶ ×ðÆÃ, ìÖÃÆô ÇÃ¿Ø ÁÅÃà¶zñÆÁÅ, ×¹ðéÅî ÇÃ¿Ø ç¯ÔÅ Õåð, Õ¹ñçÆê
ÇÃ¿Ø â¹ìÂÆ, ñÖòÆð ÇÃ¿Ø ëð»Ã, îéÜÆå ÇÃ¿Ø ï±.¶.ÂÆ. ÁÅÇç çÅ î¶ñ¶
ñÂÆ ÁÅðÇæÕ îçç Õðé ñÂÆ Çòô¶ô è¿éòÅç ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ
ç¯ ð¯÷Å ôÔÆçÆ î¶ñÅ BA ù
ÕÅá×ó·, AD îÅðÚ (êé¶Ãð)-ôÔÆç í×å ÇÃ¿Ø Áå¶ ÃÅæÆÁ» ç¶ ôÔÆçÆ ÇçÔÅó¶
ù ÃîðÇêå ç¯ ð¯÷Å ôÔÆçÆ î¶ñÅ BA îÅðÚ ù Çê³â ེÃÅ ÇòÖ¶ ô¹ð± Ô¯ò¶×ÅÍ
ÇÂÔ ÜÅäÕÅðÆ ìÆìÆ ôôÆ ðÅäÆ Ãðê³Ú ེÃÅ é¶ ê³ÚÅÇÂå Áå¶ ôÔÆç í×å
ÇÃ¿Ø é½ÜòÅé ëËâ: çÆ Ã»ÞÆ îÆÇà¿× 寺 ìÅÁç ê¼åðÕÅð» éÅñ ×¼ñìÅå Õðç¶
ԯ¶ Çç¼åÆÍ ìÆìÆ ôôÆ ðÅäÅ é¶ Á¼×¶ ç¼ÇÃÁÅ ÇÕ BB îÅðÚ ù Á¼Ö» çÅ
îËâÆÕñ Ú˵ÕÁ¼ê Õ˺ê Áå¶ ôÔÆç» çÅ ôðè»ÜñÆ ÃîÅð¯Ô Çòô¶ô ÇÖ¼Ú çÅ
Õ¶ºçð Ô¯ä×¶Í À¹é·» Ô¯ð ç¼ÇÃÁÅ ÇÕ BA îÅðÚ ù çÃòƺ ÜîÅå å¼Õ ç¶
ÇòÇçÁÅðæÆÁ» çÆ ÇòÇçÁÕ ï¯×åÅ àËÃà ñËä À¹êð¿å B@ ñ¯óò¿ç» ù ò÷Æø¶
ÜÅðÆ ÕÆå¶ ÜÅä×¶Í ÇÂà î½Õ¶ ÃzÆ Çòêé Õ¹îÅð ê³Ú, î¯Ôé ÇÃ¿Ø ê³Ú,
èéêå ðŶ ê³Ú, ÕðåÅð ÇÃ¿Ø ê³Ú, åðñ¯ÚéÅ ðÅäÆ ê³Ú, îçé ñÅñ êzèÅé
Áå¶ ÁòåÅð Ú¿ç ÃÕ¼åð ôÔÆçÆ í×å ÇÃ¿Ø é½ÜòÅé ëËâ: ðÅÜ Õ¹îÅð, ÇçñìÅ×
ðŶ, ð¯îÆ, ðܶô Õ¹îÅð ÁÅÇç ÔÅ÷ð ÃéÍ
ÃðÕÅð ò¾ñ¯º ECFC ÇÕñ¯îÆàð ÃóÕ» çÆ î¹ð¿îå å¶ Ã¹èÅð ÕÆåÅ
Ç×ÁÅ-è¹¾×Å
çÃÈÔÅ, AD îÅðÚ (í¹¾ñð)-ê³ÜÅì ÃðÕÅð ò¾ñ¯º ÃÈì¶ íð ÇòÚ ECFC
ÇÕñ¯îÆàð ÃóÕ» çÆ î¹ð¿îå Áå¶ Ã¹èÅð ÕÆåÅ Ç×ÁÅ þ ÜçÇÕ éòÆÁ» ÃóÕ» ç¶
ÇéðîÅä ÕÅðÜ ÜÅðÆ ÔéÍ ÇÂà ׾ñ çÅ êÌ×àÅòÅ î¹¾Ö êÅðñÆîÅéÆ ÃÕ¾åð ñ¯Õ
ÇéðîÅä ÇòíÅ× ê³ÜÅì Ã: ç¶Ã ðÅÜ ÇÃ¿Ø è¹¾×Å é¶ Çê³â ׿í¯òÅñ ÇòÖ¶ I
ñ¾Ö ð¹ê¶ çÆ ñÅ×å éÅñ ìäŶ ÜÅ ðÔ¶ ÕÇîÀÈÇéàÆ Ã˺àð çÅ éÆºÔ ê¾æð
ð¾Öä À¹êð¿å ÃîÅ×î ù ÿì¯èé ÕðÇçÁ» ÕÆåÅÍ À¹é·» ÇÕÔÅ î¹¾Ö î¿åðÆ
ê³ÜÅì Ã: êÌÕÅô ÇÃ¿Ø ìÅçñ çÆ Á×òÅÂÆ Ô¶á ê³ÜÅì íð ÓÚ ÃóÕÆ ã»Ú¶ ù
ùèÅðé ñÂÆ CHD@ Õð¯ó ð¹ê¶ ÖðÚ ÕÆå¶ ÜÅä×¶Í À¹é·» ì¹ÇéÁÅçÆ ÃÔÈñå»
çÆ ×¾ñ ÕðÇçÁ» ÇÕÔÅ ÇÕ ÃÈì¶ ç¶ DBGA Çê³â» ÇòÚ éòÆÁ» Üñ ÃêñÅÂÆ
ÃÕÆî» çÅ ÇòÃæÅð î¹Õ¿îñ ÕÆåÅ ÜÅ ü¾ÇÕÁÅ þÍ ÇÂà î½Õ¶ Ãðê³Ú âÅ:
êÌô¯åî çÅà ôðîÅ é¶ Ã: è¹¾×Å çÅ è¿éòÅç ÕðÇçÁ» ÁÅÇÖÁÅ À¹é·» ç¶
Çê³â ÓÚ ÕÇîÀÈÇéàÆ Ã˺àð çÆ ØÅà ÕÅëÆ Ã 寺 îÇÔÃÈà ÕÆåÆ ÜÅ ðÔÆ
ÃÆÍ ÇÂà î½Õ¶ Ü×î¯Ôä ÇÃ¿Ø ì¾ìÈ Ø¹¿îä ÃðÕñ êÌèÅé ô̯îäÆ ÁÕÅñÆ çñ (ì)
çÃÈÔÅ é¶ òÆ ÃîÅ×î ù ÿì¯èé ÕðÇçÁ» ÃðÕÅð çÆÁ» êÌÅêåÆÁ» ìÅð¶
ç¾ÇÃÁÅÍ ÇÂà î½Õ¶ ÁËâò¯Õ¶à ÕðîòÆð ÇÃ¿Ø Ø¹¿îä Ç÷ñ·Å êÌèÅé ÁËÃ. ú.
ÁÅÂÆ., âÅ: îéÜÆå ÇÿØ, Ü×î¯Ôä ÇÃ¿Ø Ø¹¿îä, ÁËâò¯Õ¶à Ú¿éä ÇÿØ
ÃËäÆ, ìñÕÅð ÇÃ¿Ø Ú¶ÁðîËé ìñÅÕ Ã¿îåÆ çÃÈÔÅ, ÜÆòé Õ¹îÅð, ÔðÇÜ¿çð
ÇÿØ, ÃåéÅî ÇÿØ, ùðÜÆå ÇÿØ, çÇò¿çð Õ½ð, ÃÇåÁÅ ç¶òÆ ê³ÚÅÇÂå
î˺ìð, Ç×ÁÅéÆ êÌô¯åî ÇÿØ, Çìôé ÇÿØ, ÁîðÜÆå ÇÿØ, ìñòÆð ÇÿØ,
îÅ: åðñ¯Úé ÇÿØ, ÜÆòé ÇÿØ, ñ¶Ö ðÅÜ ÁÅÇç Ãî¶å ò¾âÆ Ç×äåÆ ÇòÚ ñ¯Õ
ÔÅ÷ð ÃéÍ
ìËºÕ çÅ ÁÅî ÇÂÜñÅà C@ ù Ô¯ò¶×Å-íÅðàÅ
éò»ôÇÔð, AD îÅðÚ (Çòô¶ô êzåÆÇéè)-Õð÷Å ñËä ò¶ñ¶ Çç¼åÆ ÜÅä òÅñÆ
Ãà˺â ÇâÀ±àÆ Çå¿é êzåÆôå 寺 òèÅ Õ¶ ê³Ü êzåÆôå ÕðéÅ ê³ÜÅì ÃðÕÅð
çÆ ÇÕÃÅé îÅð± éÆåÆ þÍ ÇÂà ׼ñ çÆ ÜÅäÕÅðÆ Çç¿ç¶ Ã: ÇêzåêÅñ ÇÿØ
íÅðàÅ Ú¶ÁðîËé éò»ôÇÔð êzÅÇÂîðÆ ÃÇÔÕÅðÆ Ö¶åÆìÅóÆ ÇòÕÅà ì˺Õ
éò»ôÇÔð é¶ ìËáÕ ù ÿì¯èé ÕðÇçÁ» Çç¼åÆÍ Ã: íÅðàÅ é¶ ÇÕÔÅ ÇÕ ÃðÕÅð
é¶ C êzåÆôå 寺 Ãà˺ê ÇâÀ±àÆ ØàÅÀ¹äÆ å» ÕÆ ÃÆ Ãׯº E êzåÆôå Õð
Çç¼åÆ þ ÇÜà ÕÅðé ÇÕÃÅé» ù Õð÷Å ñËä Ã ÕÅøÆ î¹ôÇÕñ çÅ ÃÅÔîäÅ
ÕðéÅ ê˺çÅ þÍ ÇÂà î¿× ù ñË Õ¶ Ô¯ð ÕÂÆ ÇÕÃÅé» éÅñ Ãì¿Çèå î¿×» ù
ñË Õ¶ ÁÅî ÇÂÜñÅà C@ îÅðÚ ù éò»ôÇÔð ÇòÖ¶ êzÆå êËñ¶Ã ðÅÔ¯º ð¯â ÇòÖ¶
ÕðòÅÇÂÁÅ ÜÅ ÇðÔÅ þÍ ÇÂà î½Õ¶ ÇêzåêÅñ ÇÃ¿Ø íÅðàŠ寺 ÇÂñÅòÅ Ü×ÜÆå
ÇÿØ, ðÅî ñÅñ, ÜÃòÆð ÇÿØ, ÁîðÜÆå ÇÃ¿Ø À¹ê êzèÅé å¶ Çéðîñ çÅÃ
ÁÅÇç ÔÅ÷ð ÃéÍ
êÆñÆ Õ¹¿×Æ ñÂÆ ÃìÇÃâÆ å¶ çòÅÂÆ À¹êñìè
×ó·ô¿Õð, AD îÅðÚ (èÅñÆòÅñ) - ÃæÅéÕ Ö¶åÆìÅóÆ ÇòíÅ× ç¶ Ö¶åÆ ÇòÕÅÃ
ÁëÃð âÅ: ùíÅô Ú¿çð é¶ ÜÅäÕÅðÆ Çç¿ÇçÁÅ ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ÇòíÅ× ç¶ çëåð
ÇòÖ¶ ÇÕÃÅé» ñÂÆ êÆñÆ Õ¹¿×Æ ÇìîÅðÆ ç¶ ìÚÅú ñÂÆ çòÅÂÆ ÃìÇÃâÆ ç¶
À¹êñµìè þÍ À¹é·» ç¾ÇÃÁÅ ÇÕ ìñÅÕ ÁèÆé ÕðÆì AH Ô÷Åð ¶Õó ðÕìÅ ÕäÕ
Ô¶á ÁÅÀ¹ºçÅ þ å¶ ÇòíÅ× òñ¯º AE Ô÷Åð ¶Õó ÕäÕ çÆ çòÅÂÆ ÃìÇÃâÆ ç¶
êÇÔñÅ ÔÆ ÇÕÃÅé» ù Çç¾åÆ ÜÅ ü¾ÕÆ þ å¶ Ô¹ä E Ô÷Åð ¶Õó òÅÃå¶ çòÅÂÆ
Ô¯ð À¹êñµìè þÍ
çå¯ô Ú½èðÆ é¶ ò¾Ö-ò¾Ö Çê¿â» ç¶ ÇòÕÅà ÕÅðÜ» ñÂÆ ÚËµÕ ò³â¶
Ô¹ÇôÁÅðê¹ð, AD îÅðÚ (ìñÇܧçð êÅñ ÇçØ)- ÃzÆîåÆ Ã§å¯ô Ú½èðÆ Ã§Ãç
î˺ìð ò¾ñ¯º HA Çê¿â» ç¶ ÇòÕÅà ÕÅðÜ» Áå¶ ÇÂé·» Çê¿â» ç¶ ÃÕ±ñ» ÇòÚ
Þ±ñ¶ ñ×ÅÀ¹ä ñÂÆ B@ ñ¾Ö E@ Ô÷Åð ð¹ê¶ ç¶ ÚËÕ åÕÃÆî ÕÆå¶Í ÇÂà î½Õ¶
ÃzÆîåÆ Ã§å¯ô Ú½èðÆ é¶ Ã§ì¯èé ÕðÇçÁ» ÇÕÔÅ ÇÕ Ã±ìÅ ÃðÕÅð òÆ Õ¶ºçð
ÃðÕÅð ç¶ ÃÔÅð¶ Ú¾ñ ðÔÆ þ Áå¶ íÅðå ÃðÕÅð Õð¯ó» ð¹ê¶ ñìÅ ÃðÕÅð
鱧 ç¶ ðÔÆ þÍ À¹é·» ÇÕÔÅ ÇÕ Õ¶ºçð ÃðÕÅð òÆ ÁËî.êÆ. ñ˺â ë§â» ÇòÚ
òÅèÅ Õðé ìÅð¶ Ã¯Ú ðÔÆ þÍ ÇÂà î½Õ¶ Ú½èðÆ ðÅî «íÅÇÂÁÅ ÃÅìÕÅ
ÇòèÅÇÂÕ ôÅîüðÅÃÆ é¶ Ã§ì¯èé ÕðÇçÁ» ÇÕÔÅ ÇÕ ôÅîüðÅÃÆ çÅ Õ¯ÂÆ Çê¿â
×z»à 寺 ò»ÞÅ éÔƺ ðÔ¶×Å Áå¶ ÇÕö Çê¿â éÅñ Õ¯ÂÆ í¶çíÅò éÔƺ ÕÆåÅ
ÜÅò¶×ÅÍ ÇÂà î½Õ¶ Ã: çñÜÆå ÇÃ§Ø Öðç¶Ôó, ÃzÆ úºÕÅð éÅæ, ×¹ðÇî§çð
ÇçØ, Ã: ÜÃêÅñ ÇÃ§Ø , Áô¯Õ Õ¹îÅð , í×å ðÅî , ùÇð§çð ôÆðÅ,
Õ¹ñò§å ÇÃ§Ø , Õ¹ñò§å ÇÃ§Ø ê¿Ú, Ç´êÅñ ÇÃ§Ø ê¿Ú, Õ¶Ôð ÇçØ, Ü×ð±ê
ÇÃ§Ø èÅîÆ, ðÅî ÁÅÃðÅ , ÃzÆîåÆ ÃÇåÁÅ ç¶òÆ, ÃzÆîåÆ ðÅÕ¶ô Õ¹îÅðÆ,
ÇÕðéçÆê Õ½ð, ÜÃòÆð Õ½ð ,êz¶î Ú§ç , ÁÜÆå ÇÃ§Ø Ãå½ð, ðôêÅñ ÇÃ§Ø ,
ùÖÜÆå ÇÃ§Ø Ã¹¾ÖÅ, ÃzÆ Ô§Ã ðÅÜ, ÃzÆîåÆ Õîñ¶ô Õ½ð, Ã: ×¹ðîÆå ÇçØ
Ãðê¿Ú, ðÅî «íÅÇÂÁÅ, ð¯ÇÔå Ö¹¾ñð, éÆÇåé áÅÕ¹ð, ùÖÜÆå ÇçØ, ðÅÜ
Õ¹îÅð ÕÅêð, î¶Üð úºÕÅð ÇçØ, Õ§òðÜÆå ÇçØ, îÇé§çð ñ¾ÕÆ, ðÅÜêÅñ
ÇçØ, ԧà ðÅÜ Ãðê¿Ú, ÔðíÜé ÇÃ§Ø ÃÅìÕÅ Ãðê¿Ú ì˺à åÅéÆòÅñ ÁÅÇç
Õ»×ðÃÆ òðÕð î½Ü±ç ÃéÍ
ìÅìÅ ÇÛ¿çÅ çÆ ïÅç ÓÚ î¶ñÅ
éò»ôÇÔð, AD îÅðÚ (ê¼åð êz¶ðÕ)-é÷çÆÕÆ Çê³â ׯðÖê¹ð ÇòÖ¶ ìÅìÅ
ÇÛ¿çÅ çÆ ïÅç ÓÚ ÃÅñÅéŠñìÅ ê¼èðÆ Ü¯ó î¶ñÅ Á¼Ü ôðèÅê±ðòÕ îéÅÇÂÁÅ
Ç×ÁÅÍ Á¼Ü îéŶ ÇÂà BAò¶º ôðè»ÜñÆ ÃîÅð¯Ô î½Õ¶ î¹¼Ö Ã¶òÅçÅð ìÅìÅ
ÁÜÆå éÅæ òñ¯º Ãò¶ð¶ I òܶ èÅðÇîÕ çÆòÅé çÆ ô¹ð±ÁÅå ÕÆåÆ ×ÂÆ ÇÜÃ
ÇòÚ îñÕÆå îÅñòÅ Á˺â êÅðàÆ êÇàÁÅñÅ Áå¶ Ã¿å íðæðÆ íÜé î¿âñÆ «ÇèÁÅäÅ
òñ¯º ôÅî F òܶ å¼Õ ÁÅêäÆ ÕñÅ ðÅÔƺ ÿ×å» ù î¿åð î¹×è ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ
êzì¿èÕ Õî¶àÆ ç¶ ÁÅ×± ÇåñÕ ðÅÜ, ðòÆ ñ¯Úé Õ¹îÅð, ïî éÅæ, ìñðÅÜ
Õ¹îÅð, êÅñÅ, î¯Ôä ñÅñ, ùð¶ô «ÇèÁÅäÅ, Çí¿çÅ êÇàÁÅñÅ Áå¶ ÃéÆ «ÇèÁÅäÅ
òñ¯º ÁŶ Çòô¶ô îÇÔîÅé» çÅ ÃéîÅé òÆ ÕÆåÅ Ç×ÁÅÍ |
|
|
