ਪਿਆਰੇ ਬੱਚਿਓ, ਅਸੀਂ ਭਾਰਤ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਾਸੀ ਹਾਂ, ਸਾਡਾ ਦੇਸ਼ 15 ਅਗਸਤ, 1947 ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਇਆ | ਇਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਦੇ 28 ਰਾਜ ਅਤੇ 8 ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹਨ | ਆਜ਼ਾਦੀ ਪਿਛੋਂ ਅਸੀਂ ਕਿੰਨੀ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਹਰੇਕ 10 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਜਨਗਣਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ |
ਬੱਚਿਓ, ਭਾਰਤੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਜਨਗਣਨਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੌਟਿੱਲਿਆ ਦੀ ਕਿਤਾਬ 'ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ' (321-296 ਈਸਾ ਪੂਰਵ) ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਅਕਬਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਲੇਖਕ ਅਬੁਲ ਫ਼ਜ਼ਲ ਦੀ 'ਆਇਨਾ-ਏ-ਅਕਬਰੀ' ਲਿਖਤਾਂ ਵਿਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ | ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਆਧੁਨਿਕ ਆਬਾਦੀ ਜਨਗਣਨਾ 1865-1872 ਈਸਵੀ ਵਿਚ ਲਾਰਡ ਮੇਓ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਸਮੇਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੇਂ ਹੋਈ | ਪਰ 17 ਫਰਵਰੀ, 1881 ਤੋਂ ਬਿ੍ਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਅਫਸਰ ਡਬਲਯੂ.ਸੀ. ਪਲੋਡੇਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਜਨਗਣਨਾ ਕਰਵਾਈ ਗਈ | ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹਰੇਕ 10 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ 7ਵੀਂ ਅਨੁਸੂਚੀ ਅਨੁਸਾਰ ਜਨਗਣਨਾ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਹੈ |
ਬੱਚਿਓ, ਜਨਗਣਨਾ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਜਨਸੰਖਿਆ, ਸਮਾਜਿਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਡੇਟਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ, ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ | ਜਨਗਣਨਾ ਰਾਹੀਂ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੰਡਾਰ ਯੋਜਨਾਕਾਰ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ, ਖੋਜ-ਕਰਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਡੇਟਾ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਲਈ ਡੇਟਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਰੋਤ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ | ਜਨਗਣਨਾ ਸ਼ਾਸਨ ਲਈ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਆਧਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਸਬੂਤ ਆਧਾਰਿਤ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ |
ਬੱਚਿਓ, ਭਾਰਤ ਦੇ 145 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 16ਵੀਂ ਜਨਗਣਨਾ 2026-27 ਪੂਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡਿਜੀਟਲ (ਮੋਬਾਈਲ ਐਪ) ਹੋਵੇਗੀ | ਇਹ ਦੋ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿਚ ਹੋਵੇਗੀ | ਪਹਿਲਾ ਪੜਾਅ 15 ਮਈ ਤੋਂ 13 ਜੂਨ, 2026 ਤੱਕ ਗਿਣਤੀਕਾਰ ਘਰ-ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਹਾਊਸ ਲਿਸਟਿੰਗ ਕਰਨਗੇ, ਜਦਕਿ ਦੂਜੇ ਪੜਾਅ ਵਿਚ ਫਰਵਰੀ-2027 ਵਿਚ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਹਰੇਕ ਜੀਅ ਬਾਰੇ ਕਾਲਮ ਨੰਬਰ 1 ਤੋਂ 31 ਤੱਕ ਮੋਬਾਈਲ ਐਪ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ | ਇਸ ਵਾਰੀ ਜਾਤੀ ਆਧਾਰਿਤ ਸਰਵੇਖਣ ਵੀ ਹੋਵੇਗਾ |
ਬੱਚਿਓ, ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਜਨਗਣਨਾ 1951 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ 1961, 1971, 1981, 1991, 2001, ਤੱਕ ਹੋਈ | 2021 ਦੀ 8ਵੀਂ ਜਨਗਣਨਾ ਕੋਵਿਡ-19 ਦੀ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਜੋ ਹੁਣ 2026-27 ਵਿਚ ਹੋਵੇਗੀ |
ਸੋ ਆਓ, ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਵਾਸੀ ਜਨਗਣਨਾ 2026-27 ਬਾਰੇ ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਕੇ ਭਾਰਤ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਵਿਚ ਬਣਦਾ ਹਿੱਸਾ ਪਾਈਏ |
-ਸਰਕਾਰੀ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ, ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਬਲਾਕ ਧਰਮਕੋਟ-2,
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੋਗਾ-142043 ਮੋਬਾਈਲ : 98555-40392
