ਸਪੇਸਐਕਸ 16 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਸਟਾਰਸ਼ਿਪ ਦੀ 13ਵੀਂ ਉਡਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ, ਪਿਛਲੀ ਨਾਕਾਮੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੱਡੇ ਤਕਨੀਕੀ ਸੁਧਾਰ
ਅਜੀਤ ਡੈਸਕ
14-07-2026
ਇਹ ਸਟਾਰਸ਼ਿਪ ਦੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਰਜ਼ਨ-3 ਦੀ ਦੂਜੀ ਉਡਾਣ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਈ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਫਲਾਈਟ-12 ਦੌਰਾਨ ਰਾਕੇਟ ਨੇ ਕਈ ਅਹਿਮ ਉਪਲਬਧੀਆਂ ਤਾਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਬੂਸਟਰ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਇੰਜਣ ਮੁੜ ਚਾਲੂ ਹੋਣ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਤਕਨੀਕੀ ਖਾਮੀਆਂ ਕਾਰਨ ਸਾਰੇ ਟੀਚੇ ਪੂਰੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੇ ਸਨ।
ਸਪੇਸਐਕਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਮੁਤਾਬਕ, ਦੋਵੇਂ ਰਾਕੇਟ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਵੱਖ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੰਜਣ ਚਾਲੂ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕਾਰਨ ਸੁਪਰ ਹੈਵੀ ਬੂਸਟਰ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਲਗਭਗ 90 ਡਿਗਰੀ ਗਲਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 33 ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜ ਇੰਜਣ ਮੁੜ ਚਾਲੂ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਬੂਸਟਰ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਵਾਲੀ ਬਰਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰੁਕ ਗਈ ਸੀ।
ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਵਾਰ ਇੰਜਣ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਦਲੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਪਰ ਹੈਵੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇੰਜਣ ਚੇਤਾਵਨੀ ਅਤੇ ਉਡਾਣ ਰੱਦ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬਹੁ-ਇੰਜਣ ਉਡਾਣ ਦੀਆਂ ਅਸਲ ਸਥਿਤੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਅਪਡੇਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਫਲਾਈਟ-12 ਦੌਰਾਨ ਸਟਾਰਸ਼ਿਪ ਦਾ ਇੱਕ ਵੈਕਿਊਮ ਰੈਪਟਰ ਇੰਜਣ ਵੱਖ ਹੋਣ ਤੋਂ ਕਰੀਬ 40 ਸਕਿੰਟ ਬਾਅਦ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਰਾਕੇਟ ਆਪਣੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਉਪ-ਕਕਸ਼ੀ ਯਾਤਰਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਕਿ ਸਟਾਰਸ਼ਿਪ ਇੱਕ ਇੰਜਣ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਡਾਣ ਜਾਰੀ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਖਾਮੀ ਕਾਰਨ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਇੰਜਣ ਨੂੰ ਮੁੜ ਚਾਲੂ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ ਸੀ।
13ਵੀਂ ਉਡਾਣ ਦੌਰਾਨ ਸਟਾਰਸ਼ਿਪ ਨਾਲ 20 ਕਾਰਗਰ ਸਟਾਰਲਿੰਕ ਵੀ-3 ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਲਿਜਾਏ ਜਾਣਗੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਛੇ ਉੱਤੇ ਕੈਮਰੇ ਲੱਗੇ ਹੋਣਗੇ, ਜੋ ਉਡਾਣ ਦੌਰਾਨ ਰਾਕੇਟ ਦੀ ਹੀਟ ਸ਼ੀਲਡ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਹਾਲਤ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨਗੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਉਡਾਣ ਪੂਰੀ ਕਕਸ਼ੀ ਯਾਤਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ, ਇਸ ਲਈ ਸਾਰੇ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਟੈਸਟਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਕੇ ਸੜ ਜਾਣਗੇ।
ਇਸ ਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸੁਪਰ ਹੈਵੀ ਬੂਸਟਰ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਵੱਖ ਕਰਕੇ ਪੂਰੀ ਵਾਪਸੀ ਬਰਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੀ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਨਰਮ ਲੈਂਡਿੰਗ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਟੀਚਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉੱਧਰ, ਸਟਾਰਸ਼ਿਪ ਦੇ ਉੱਪਰੀ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਛੱਡਣ, ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੈਪਟਰ ਇੰਜਣ ਮੁੜ ਚਾਲੂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਖ਼ਿਰਕਾਰ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਨਰਮ ਉਤਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕੀ ਫੈਡਰਲ ਏਵੀਏਸ਼ਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਫਲਾਈਟ-12 ਦੀ ਜਾਂਚ ਬੰਦ ਕਰਦਿਆਂ ਸਪੇਸਐਕਸ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ 13ਵੀਂ ਉਡਾਣ ਲਈ ਰਸਤਾ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਲਾਂਚ ਲਈ 90 ਮਿੰਟ ਦੀ ਖਿੜਕੀ 16 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮ 6:45 ਵਜੇ ਈਸਟਰਨ ਟਾਈਮ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗੀ। ਜੇ ਇਹ ਉਡਾਣ ਸਫਲ ਰਹੀ ਤਾਂ ਅਗਲੇ ਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਪੇਸਐਕਸ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਟਾਰਸ਼ਿਪ ਦੇ ਵਰਜ਼ਨ-3 ਜਾਂ ਸੁਪਰ ਹੈਵੀ ਬੂਸਟਰ ਨੂੰ ਟੈਕਸਾਸ ਸਥਿਤ ਸਟਾਰਬੇਸ ’ਤੇ ਵਾਪਸ ਫੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸਟਾਰਸ਼ਿਪ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁੜ ਵਰਤਣਯੋਗ ਰਾਕੇਟ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ। ਨਾਸਾ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਆਰਟੇਮਿਸ ਚੰਦਰ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਲੈਂਡਰ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦੀਆਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਉਡਾਣਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਅਹਿਮ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
