ਜੰਡਿਆਲਾ ਮੰਜਕੀ, 13 ਫਰਵਰੀ (ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੰਡਿਆਲਾ)- ਨੂਰਮਹਿਲ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਰਾਂ ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਭਾਗ ਅਧੀਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਾਰਕ ਹੈ, ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪਹੁੰਚ ਸੜਕ ਦੇ ਦੋਨੋਂ ਪਾਸਿਆਂ 'ਤੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਦੁਕਾਨਾਂ ਤੇ ਅਸਥਾਈ ਢਾਂਚਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਤੇ ਜਨਤਕ ਪਹੁੰਚ ਬਾਰੇ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ | ਰਿਹਾਇਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਬਜ਼ਿਆਂ ਕਾਰਨ ਪਹੁੰਚ ਸੜਕ ਲਗਭਗ ਤੰਗ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰੁਕਾਵਟ, ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਭੀੜ ਤੇ ਮੁਗਲ ਕਾਲ ਦੇ ਇਸ ਸਮਾਰਕ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਲਈ ਸਮਾਰਕ ਤੱਕ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ | ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਰੱਖ ਰਖਾਵ ਲਈ ਜੂਝਦੇ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮਾਰਕ ਤੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਥੱਲ ਅਤੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਨੂੰਨ 1958 ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੈ | ਧਾਰਾ 19 ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਅਧਿਕਿ੍ਤ ਨਿਰਮਾਣ ਮਨਾਹੀ ਹੈ | ਜਦਕਿ ਧਾਰਾ 20-ਏ ਅਤੇ 20-ਬੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਾਰਕਾਂ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਮਨਾਹੀ ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਤੀ ਵਿਧੀਆਂ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ | ਧਾਰਾ 30 ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਬਜ਼ੇ ਹਟਾਉਣ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜ਼ਮੀਨ ਮੁੜ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ | ਪਹੁੰਚ ਸੜਕ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨਾ ਫੌਜਦਾਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਧਾਰਾ 133 ਅਧੀਨ ਜਨਤਕ ਉਪਦ੍ਰਵ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਸਮਾਰਕ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਦਰਜਾ ਮਿਲਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਕਬਜ਼ੇ ਬਿਨਾਂ ਰੋਕਟੋਕ ਜਾਰੀ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਏ.ਐੱਸ.ਆਈ., ਜਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਤੇ ਨਗਰ ਕੌਂਸਲ ਦਰਮਿਆਨ ਕਮਜ਼ੋਰ ਤਾਲਮੇਲ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ | ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮੰਤਰਾਲੇ ਤੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਭੇਜੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਜਾਂਚ, ਕਬਜ਼ੇ ਹਟਾਉਣ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਸੜਕ ਦੀ ਸਥਾਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ | ਵਿਰਾਸਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਜਲਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਾਂ ਸਮਾਰਕ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਅਪੂਰਣ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਰਾਸਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਾਨੂੰਨਾਂ 'ਤੇ ਜਨਤਾ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ |
