24-03-26

 ਦੂਸ਼ਣਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚੋ

ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਇਕ ਸੰਘਰਸ਼ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿਚ ਚੰਗੇ ਮਾੜੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਨਸਾਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਕਸਰ ਮਿਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ ਕਿ ਹਰ ਨਿੱਕੀ-ਨਿੱਕੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਦੂਜਿਆਂ 'ਤੇ ਦੂਸ਼ਣਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾਵੇ। ਛੋਟੀਆਂ-ਮੋਟੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੱਸ ਕੇ ਵਕਤ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ ਕਰੋ। ਕੋਈ ਵੀ ਇਨਸਾਨ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਚ ਸੰਪੂਰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਕਮੀ ਹਰ ਇਨਸਾਨ 'ਚ ਜ਼ਰੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਗਲਤੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਦੂਸ਼ਣਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਗਲਤੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਦੁਆਇਆ ਕਰੋ।

-ਲੈਕਚਰਾਰ ਅਜੀਤ ਖੰਨਾ
ਐੱਮ.ਏ., ਐੱਮ.ਫਿਲ, ਐੱਮ.ਜੇ.ਐੱਮ.ਸੀ., ਬੀ.ਐਡ.।

ਦਸਵੰਧ

ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਆਮਦਨੀ ਦਾ 'ਦਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ' ਜੋ ਧਰਮ ਅਤੇ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਦਾਨ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਕਿਰਤ ਕਮਾਈ 'ਚੋਂ ਦਸਵੰਧ ਰੱਖ ਕੇ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰੋ। ਪਿਛਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਮਿਹਨਤ, ਪੁੰਨ ਦਾਨ, ਸੇਵਾ, ਕਿਰਤ, ਦਸਵੰਧ, ਸਬਰ ਸੰਤੋਖ, ਪ੍ਰੇਮ, ਨਿਮਰਤਾ ਆਦਿ ਗੁਣ ਮਨੁੱਖ ਵਿਚ ਭਰੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਅੱਜ ਇਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਦੀ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਅਜਿਹੇ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਿਰਤ ਸਾਡੀ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਵਧੀਆ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿਰਤ ਤੋ ਪਛੜਿਆ ਮਨੁੱਖ ਤਨਾਅ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਨਿਯਮ ਕੰਮ ਹੀ ਪੂਜਾ, ਦਸ ਨਹੁੰਆਂ ਦੀ ਕਿਰਤ ਕਮਾਈ ਕਰਨਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਰੱਖਣਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਅਸਲ ਭਗਤੀ ਹੈ। ਦਸਵੰਧ ਰਾਹੀਂ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਇਕ ਅਸੀਮ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

-ਗੌਰਵ ਮੁੰਜਾਲ ਪੀ.ਸੀ.ਐਸ

ਨਸ਼ਾ ਕਰਦਾ ਸਰੀਰ ਦਾ ਨਾਸ਼

ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 'ਨਸ਼ਾ' ਅਖਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਨਾੜੀ ਤੰਤਰ 'ਤੇ ਮਾਰੂ ਅਸਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਨਸ਼ਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਉਹ ਅਨੰਦ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਸਦਾ ਨਸ਼ਾ ਉਤਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਨਸ਼ਾ ਕਰਨ ਦਾ ਆਦੀ ਹੋਣ 'ਤੇ ਨਸ਼ੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਅਫੀਮ, ਪੋਸਤ, ਭੁੱਕੀ ਜਾਂ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਨਸ਼ੇ ਵਜੋਂ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਤਾਂ ਚਰਸ, ਗਾਂਜਾ, ਸਮੈਕ, ਸੁਲਫ਼ਾ, ਕੋਕੀਨ, ਤੰਬਾਕੂ ਅਤੇ ਸਿਗਰਟਾਂ ਆਦਿ ਅਨੇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਲੱਗੇ ਹਨ।
ਕੁਝ ਮੈਡੀਕਲ ਨਸ਼ੇ ਵੀ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਤਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਦਵਾਈ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਨ ਪਰ ਬੇਸਮਝ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਾ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਨਸ਼ੇ ਦੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦਾ ਜਾਲ ਨਸ਼ਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵੇਚਣ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਨਸ਼ੇ ਦਾ ਵਧੇਰੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੇਵਨ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਮੱਤ, ਅਕਲ, ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਨਸ਼ੇ ਦਾ ਆਦੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗੇ-ਬੁਰੇ ਦੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਤਾਹੀਓਂ, ਤਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਸ਼ਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।

-ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ, (ਪੰਜਾਬ)

ਝੂਠਿਆਂ ਦੀ ਬੱਲੇ-ਬੱਲੇ ਕਿਉਂ?

ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਬਹੁਤੇ ਝਗੜੇ ਝੂਠ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਸਹੀ ਬੰਦੇ ਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਚਾਈਆਂ ਨੂੰ ਕਈ ਝੂਠੇ ਬੰਦਿਆਂ ਦਾ ਇਕੱਠ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਦੋ ਮੂੰਹੇ ਦੋਗਲੇ ਲੋਕ ਝੂਠੀ ਹਮਦਰਦੀ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਪਰ ਬੇਝਿਜਕ ਹੋ ਕੇ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਹੱਕ-ਸੱਚ ਲਈ ਖੜ੍ਹੇ ਭਲੇ ਮਾਣਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਝੂਠੇ ਲੋਕ ਬਿੱਛੂ ਵਾਂਗ ਡੰਗ ਮਾਰਦੇ ਹਨ।
ਝੂਠਾ ਬੰਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣਿਆਂ ਮੂਹਰੇ ਬੜਾ ਆਕੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੈਰਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਝੁਕਦਾ ਹੈ। ਕੋਰਾ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਬੰਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਮਸਲਾ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਛੋਟੀ-ਛੋਟੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਝਮੇਲਿਆਂ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਝੂਠੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਟੀਚਾ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗਲਤ ਸਾਬਿਤ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਟੇਢੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਝੂਠ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਿੱਜੀ ਮਤਲਬ ਨੂੰ ਉਭਾਰਦਾ ਹੈ। ਝੂਠੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਿਤੇ ਵੀ ਦਿਸ਼ਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਝੂਠ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਪਰ ਕਿਸੇ ਸੱਚੇ ਬੰਦੇ ਦੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਨਾ ਕਦੇ ਵੀ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਝੂਠਾ ਬੰਦਾ ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਲਈ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਾਦਰ ਦੀ ਕੁਦਰਤ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜਿੱਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੱਚ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਹੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਹੀ ਸਮਾਂ ਆਉਣ 'ਤੇ ਹੱਕ ਲਈ ਸੱਚ ਇਤਿਹਾਸ ਲਿਖਦਾ ਹੈ।

-ਸਨੇਹਇੰਦਰ ਮੀਲੂ ਫਰੌਰ

ਹੱਕ ਸੱਚ ਲਈ ਲੜਨਾ ਸਿੱਖੋ

ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਤਾਕਤ ਉਸ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਿਚ ਛੁਪੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਦ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਜ, ਪਰਿਵਾਰ, ਕੰਮਕਾਜ ਜਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਹਰੇਕ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਚੇਤਨਾ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦਮ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਬੁਲੰਦ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੇ ਯੁਗ ਵਿਚ ਨਵੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਹਨ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਔਰਤਾਂ ਤੱਕ ਹਰ ਵਰਗ ਅਜੇ ਵੀ ਅਨਿਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਅਨਿਆ ਸਿਸਟਮ ਵਿਚ, ਕਈ ਵਾਰ ਸੋਚ ਵਿਚ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਚੁੱਪੀ ਵਿਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਹੱਕਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ, ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਰੱਖੀਏ ਅਤੇ ਸੱਚ ਲਈ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਈਏ।
ਆਵਾਜ਼ ਚੁੱਕਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਲੜਾਈ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਿਖਾਉਣਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਚੁੱਪੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉੱਥੇ ਜ਼ੁਲਮ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਿੱਥੇ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਨਿਆਂ ਜ਼ਰੂਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਆਵਾਜ਼ ਚੁੱਕੋ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਹਾਡਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ, ਤੁਹਾਡੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵੀ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਚੁੱਪੀ ਨੂੰ ਤੋੜੋ, ਬਦਲਾਅ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾਓ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਆਪ ਕਰੋ।

-ਮੰਜੂ ਰਾਇਕਾ
ਭਿੰਡਰਾਂ (ਸੰਗਰੂਰ)