04-03-26

 ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹਨ ਲੋਕ ਮੇਲੇ

ਲੋਕ ਮੇਲੇ ਸਾਡੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ, ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਤੇ ਸਮੂਹਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਜੀਵੰਤ ਤਸਵੀਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਾਡੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਹਿਚਾਣ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਥੰਮ੍ਹ ਹਨ। ਲੋਕ ਮੇਲਿਆਂ ਵਿਚ ਰਵਾਇਤੀ ਗਿੱਧਾ, ਭੰਗੜਾ, ਲੋਕ-ਗੀਤ, ਕਬੱਡੀ ਅਤੇ ਰਸਮੀ ਪਹਿਰਾਵੇ ਸਾਡੀ ਸਾਂਝੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਧਰੋਹਰ ਨੂੰ ਜੀਵੰਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਮੇਲੇ ਲੋਕਾਂ 'ਚ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਫੈਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਜੀਵਨ-ਮੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ। ਅਜੋਕੇ ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਜਿੱਥੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਪੱਛਮੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵੱਲ ਵੱਧ ਰੁਝਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਮੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਾਧਨ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਸਰਕਾਰ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਲੋਕ ਮੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਕੂਲਾਂ, ਕਾਲਜਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕਰਵਾਏ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧਰੋਹਰ ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।

-ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਖੰਨਾ

ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਬਣਨ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬ

'ਪੰਜਾਬ' ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੀ ਪੰਜ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਹੈ, ਅੱਜ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਹੋਂਦ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਦੇ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਖੇਤਾਂ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਕਿਸਾਨੀ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇਹ ਸੂਬਾ ਹੁਣ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਘਟਦੇ ਪੱਧਰ ਕਾਰਨ ਭਿਆਨਕ ਸੰਕਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਕਟ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਆਈ 'ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ' ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਵਧੇਰੇ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਝੋਨੇ ਅਤੇ ਗੰਨੇ ਵਰਗੀਆਂ ਪਾਣੀ-ਖਪਤ ਵਾਲੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਵਿਚ ਇਸ ਨੀਤੀ ਨੇ ਖੁਰਾਕੀ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਪਰ ਅੱਜ ਹਾਲਾਤ ਏਨੇ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਕਿ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਹਰ ਸਾਲ ਕਈ ਫੁੱਟ ਡਿੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਗੰਭੀਰ ਸਥਿਤੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਅਤੇ ਬਹੁ-ਪੱਖੀ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਮੀਂਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਨ, ਫਸਲੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ, ਤੁਪਕਾ ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਸਪ੍ਰਿੰਕਲਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਰਗੀਆਂ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

-ਜਸਲੀਨ ਕੌਰ
ਰਾਜਪੁਰਾ

ਮੌਸਮ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਬਚਾਅ

ਮੌਸਮ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਆ ਰਹੇ ਬਦਲਾਅ। ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਧਰਤੀ ਦਾ ਔਸਤ ਤਾਪਮਾਨ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ 'ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਮਨੁੱਖੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਫ਼ੈਕਟਰੀਆਂ, ਵਾਹਨਾਂ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਕੋਲਾ, ਪਟਰੋਲ ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਆਦਿ ਦੇ ਵੱਧ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਾਲ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗ੍ਰੀਨਹਾਊਸ ਗੈਸਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਹਵਾ ਵਿਚ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਵੀ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਤਾਪਮਾਨ ਵੱਧਣ ਨਾਲ ਬਰਫ਼ਾਨੀ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਧਰੁਵੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੀ ਬਰਫ਼ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਿਘਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ, ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਵੀ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਲੱਭਣ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਰੁੱਖ ਲਗਾਉਣੇ, ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਘਟਾਉਣਾ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਨੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਅਸੀਂ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਜਾਗਰੂਕ ਨਾ ਹੋਏ ਤਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

-ਸਤਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਮੱਲੇਵਾਲ

ਤਕਨੀਕ ਦਾ ਸਫ਼ਰ

ਆਲਮੀ ਏ ਆਈ ਸੰਮੇਲਨ 2026 ਵਿਚ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਤੇ ਜਾਣਕਾਰਾਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਫਰਾਂਸ ਵਿਚ ਹੋਏ ਏਆਈ ਐਕਸ਼ਨ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਸੰਮੇਲਨ ਦਾ ਵਿਜ਼ਨ ਬਹੁਤ ਸਪਸ਼ਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾਦਾਇਕ ਹੈ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਅਤੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ। ਏਆਈ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਤਕਨੀਕ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਸਿਰਫ ਮਨੁੱਖ ਅਮੀਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਪੂਰੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਲਈ ਹੈ। ਤਕਨੀਕ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਅਸਲੀ ਤਰੱਕੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਏਆਈ ਨੂੰ ਅਲਾਮੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਏਗਾ।

-ਅਵਨੀਤ ਕੌਰ,
ਨੌਧਰਾਣੀ (ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ)

ਵੈਕਸੀਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ

ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ 14 ਸਾਲ ਦੀਆਂ ਲੜਕੀਆਂ ਲਈ ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਲਗਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਐਚ.ਪੀ.ਵੀ. ਵੈਕਸੀਨ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਰਨੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਦਮ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵਿਚ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਜਾਨਲੇਵਾ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ। ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਵੈਕਸੀਨ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਸੰਭਵ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰੇਗਾ, ਸਗੋਂ ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿਚ ਵੀ ਮਦਦਗਾਰ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗਾ।
ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਟੀਕਾਕਰਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੋਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਦੂਰ-ਦਰਾਜ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਹਰ ਵਰਗ ਦੇ ਲੋਕ ਇਸਦਾ ਲਾਭ ਲੈ ਸਕਣ।
ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਉਠਾਉਂਦੀ ਰਹੇਗੀ।

-ਨੇਹਾ ਜਮਾਲ
ਮੁਹਾਲੀ।