23-02-26

ਖਿਆਲਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ
ਖਿਆਲਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਾਡਾ ਮਨ ਆਜ਼ਾਦ ਉਡਾਣ ਭਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਸਥਾਨ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਅਸਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਕੋਈ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਖਿਆਲ, ਵਿਚਾਰ, ਸੁਪਨੇ, ਯਾਦਾਂ ਅਤੇ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਮਿਲ ਕੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਹਰ ਖਿਆਲ ਸੰਭਵ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਸੁਪਨਾ ਹਕੀਕਤ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਖਿਆਲਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਸਾਡੀ ਰਚਨਾਤਮਿਕਤਾ, ਸੋਚਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਖਿਆਲਾਂ ਵਿਚ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਮਨ ਸਕੂਨ ਅਤੇ ਆਤਮਿਕ ਅਨੁਭੂਤੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਨੀਆਂ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਵਸਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।

-ਸਤਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਮੱਲੇਵਾਲ

ਮੋਬਾਈਲ ਅਤੇ ਬੱਚੇ
ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਅਤੇ ਆਨਲਾਈਨ ਗੇਮਾਂ ਦੀ ਵਧਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅੱਜ ਸਮਾਜ ਲਈ ਇਕ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਾ ਬਣਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੇ ਜਿਥੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਆਸਾਨ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਉਥੇ ਇਸ ਦੀ ਬੇਹੱਦ ਵਰਤੋਂ ਕਈ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਗਾਜ਼ੀਆਬਾਦ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਨਾਬਾਲਿਗ ਭੈਣਾਂ ਨੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਲਈ ਹੈ। ਇਹ ਕੁੜੀਆਂ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਅਤੇ ਆਨਲਾਈਨ ਗੇਮਾਂ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ ਤਾਂ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਮੋਬਾਈਲ ਵਰਤੋਂ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਤਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਭੈਣਾਂ ਨੇ ਇਮਾਰਤ ਦੀ 9ਵੀਂ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੋਂ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਲਈ ਸੀ।
ਮੋਬਾਈਲ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਅੱਜ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅਟੁੱਟ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਸਹੀ ਹੱਦਾਂ ਤੈਅ ਕਰਨੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਘਟਨਾ ਇਕ ਸਪੱਸ਼ਟ ਚਿਤਾਵਨੀ ਹੈ ਕਿ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਓਨਾ ਹੀ ਮਹੱਤਵ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਜਾਨਲੇਵਾ ਹੈ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਕਸਰਤ
ਹਾਈਵੇਅ ਵਰਗੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਦਿਨ ਸਮੇਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਵਧਾਨੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਸਵੇਰੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਉੱਥੇ ਦੌੜ ਲਗਾਉਣਾ ਬੇਹੱਦ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ। ਤੇਜ਼ ਗਤੀ ਨਾਲ ਆ ਰਹੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ, ਘੱਟ ਦਿੱਖ ਅਤੇ ਡਰਾਈਵਰ ਦੀ ਇਕ ਪਲ ਦੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਵੱਡੇ ਹਾਦਸੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਦੌੜ ਲਗਾਉਣਾ ਅਤੇ ਕਸਰਤ ਕਰਨੀ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਥਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਗਲਤ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਇਹੀ ਆਦਤ ਜਾਨ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੜਕਾਂ ਸਫ਼ਰ ਲਈ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਖੇਡ ਜਾਂ ਕਸਰਤ ਲਈ ਨਹੀਂ। 'ਜਾਨ ਹੈ ਤਾਂ ਜਹਾਨ ਹੈ।' ਇਸ ਸਚਾਈ ਨੂੰ ਸਮਝਦਿਆਂ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਾਵਧਾਨ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਬਣਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

-ਪਵਨ ਕੁਮਾਰ ਅੱਤਰੀ,
(ਕਪੂਰਥਲਾ)

ਘਾਤਕ ਹੈ ਆਨਲਾਈਨ ਗੇਮਿੰਗ
ਅੱਜ ਦੇ ਡਿਜੀਟਲ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਆਨਲਾਈਨ ਗੇਮਿੰਗ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਇਹ ਮਨੋਰੰਜਨ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਲਗਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਹੱਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਸ ਦੀ ਆਦਤ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਲਈ ਘਾਤਕ ਸਾਬਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸਕਰੀਨ ਸਾਹਮਣੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਘਟਦੀ ਹੈ, ਯਾਦਾਸ਼ਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨੀਂਦ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਬੱਚੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਉਚਾਟ ਹੋ ਕੇ ਗੇਮਾਂ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਕਾਦਮਿਕ ਨਤੀਜੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਆਨਲਾਈਨ ਗੇਮਾਂ ਵਿਚ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਕਾਰਨ ਤਣਾਅ, ਚਿੜਚਿੜਾਪਣ ਅਤੇ ਗੁੱਸਾ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਹਾਰ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਘਟ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਪਰਕ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਸੰਤੁਲਨ ਵਿਚ ਹੈ। ਮਾਪਿਆਂ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੇਡਾਂ, ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

-ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਖੰਨਾ
(ਐੱਮ.ਏ.,ਐੱਮ.ਫਿਲ.)

'ਅਜੀਤ' ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ
ਲੰਬੇ ਅਰਸੇ ਤੋਂ 'ਅਜੀਤ' ਦਾ ਪਾਠਕ ਹਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚਲੇ ਲੇਖ, ਮੈਟਰ ਤੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਬਹੁਤ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹਾਂ। 'ਅਜੀਤ' ਵਲੋਂ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਜੋ ਸੇਧ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਾਬਿਲੇ ਤਾਰੀਫ਼ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਵਲੋਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਨਵੇਂ ਬਿਆਨ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਨ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਭਟਕਣ ਵਿਚ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਦੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਕੱਢਣ ਲਈ ਕੋਝੇ ਹਥਕੰਡੇ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਕਦੇ ਵੀਜ਼ੇ ਰੱਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਦੇ ਟੈਰਿਫ ਲਗਾਉਣ-ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਧਮਕੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਤਕੜੇ ਦਾ ਸੱਤੀਂ-ਵੀਹੀਂ ਸੌ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਯੂ.ਐਨ.ਓ. ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਨੇ ਇਰਾਕ 'ਤੇ ਕਬਜਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੇ ਤੇਲ-ਭੰਡਾਰਾਂ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਹੁਣ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਧਮਕੀਆਂ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਵਿਰੁੱਧ ਕੋਈ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਬੋਲਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਹੁਣ ਅੱਕ ਕੇ ਹੀ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮਿਸਟਰ ਕਾਰਨੀ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀ ਸੰਸਦ ਨੇ ਅਵਾਜ਼ ਉਠਾਈ ਹੈ। ਦੇਖੋ, ਅੱਗੇ ਇਹ ਕੀ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਰੂਸ ਤੇ ਚੀਨ ਮਿਲ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵੰਗਾਰਦੇ ਨਹੀਂ ਇਸਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨਹੀਂ ਬਦਲੇਗੀ।

-ਸੋਢੀ ਸਿੰਘ ਵਿਰਦੀ
ਸ਼ਾਹਕੋਟ ਰੋਡ, ਸਲੈਚਾਂ।

ਖੇਡ ਮੈਦਾਨ ਜੰਗ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ
15 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਕੋਲੰਬੋ ਵਿਖੇ ਖੇਡੇ ਗਏ ਬਹੁ-ਚਰਚਿਤ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ. ਪੁਰਸ਼ ਟੀ-20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਮੈਚ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਸੀ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਲਤ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਇੱਕ-ਪਾਸੜ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ 61 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਚ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਨੂੰ ਮੈਦਾਨ 'ਤੇ 'ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ' (ਗ੍ਰੇਟੈਸਟ ਰਾਇਵਲਰੀ) ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣਾ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਵਿਚ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੀ ਖੇਡ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਹੈ। ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਲੜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਖੇਡ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿਚ ਤਾਂ ਖੇਡ ਭਾਵਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਖੇਡ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹੀ ਖੇਡੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜਿਥੋਂ ਤੱਕ ਟੀਮ ਇੰਡੀਆ, ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਚੈਂਪੀਅਨ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਟੀਮ ਦੀ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ, ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫੀਲਡਿੰਗ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਜੇਤੂ ਵਜੋਂ ਕਰਾਰ ਦੇਣ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਨਾ ਅਤਿਕਥਨੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।

-ਇੰ. ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਾਂਤ ਸੂਦ, ਨੰਗਲ।