03-04-26

ਗੁੱਸਾ ਅਤੇ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ

ਅੱਜ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵਧਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਲੋਕ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਗੱਲਾਂ 'ਤੇ ਇੰਨਾ ਭੜਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਦੀ ਜਾਨ ਤੱਕ ਵੀ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ ਸਗੋਂ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਡਰ ਤੇ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਛੋਟੀਆਂ ਗੱਲਾਂ 'ਤੇ ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਝਗੜੇ ਆਮ ਹੁੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਜਦੋਂ ਗੁੱਸਾ ਕਾਬੂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਨਤੀਜੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਕਸਰ ਇਹ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਹਾਲਤ ਜਾਂ ਗਲਤ ਸੰਗਤ ਕਾਰਨ ਵੀ ਵਾਪਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਕ ਗਲਤੀ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਪਛਤਾਵਾ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਸਬਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਕੂਲਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਨੈਤਿਕ ਮੁੱਲਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਕਾਨੂੰਨ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਵੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

-ਦਲਜੀਤ ਕੌਰ
ਦਸੋਂਧਾ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ, (ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ)

ਸਮਾਜਿਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ

ਮਨੁੱਖ ਇਕ ਸਮਾਜੀ ਜੀਵ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਰਹਿਣ, ਵਿਚਰਨ ਵਾਸਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਆਮ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਅਪਨਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਅਤੇ ਅਣਗੌਲਿਆਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਮਨੁੱਖ ਜਿਥੇ ਇਖਲਾਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਿਰਾਵਟ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਾਂਝ ਤੋਂ ਵੀ ਟੁੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਭ ਕੁਝ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾ ਕੇਵਲ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉੱਪਰ ਬਲਕਿ ਉਸ ਦੀ ਔਲਾਦ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਉੱਪਰ ਵੀ ਮਾੜਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦੂਸਰਿਆਂ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ-ਗਮੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਾਂਝ ਵਧਦੀ ਅਤੇ ਪਕੇਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਅੰਦਰ ਸਮਾਜ ਪ੍ਰਤੀ ਬਣਦੇ ਫਰਜ਼ ਨਿਭਾਉਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦਾਨਿਸ਼ਮੰਦ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਗ਼ਮ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਸ਼ਰੀਕ ਹੋਣ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਗ਼ਮ ਘਟਦਾ ਹੈ। ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਮਨੁੱਖ ਹਕੀਕਤ ਭਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸਵਾਰਥ ਅਤੇ ਲੋਭ ਵਸ ਹੋ ਕੇ ਦਿਖਾਵੇ ਭਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਊਣ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਫਖਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ ਦਿਖਾਵੇ ਭਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਪਾਜ਼ ਉਘੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਹਕੀਕਤ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਦ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਰਮਸਾਰ ਤਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੀ ਹੈ, ਪਛਤਾਵਾ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।

-ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ ਝੋਜੜ,
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਚਹਿਰੀਆਂ, ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ।

ਟਰੰਪ ਦੇ ਹੰਕਾਰ ਦੀ ਝਲਕ

ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਵਲੋਂ ਨਾਟੋ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਇਰ' ਕਰਾਰ ਦੇਣਾ ਇਕ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਬਿਆਨ ਹੈ ਜੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿਚ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨਾਟੋ ਵਰਗੇ ਗੱਠਜੋੜ ਦੀ ਨੀਂਹ ਸਾਂਝੀ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਆਪਸੀ ਭਰੋਸੇ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ 'ਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਤਕ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਥੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਏਕਤਾ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਪਣੀ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਿੱਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸਾਰੇ ਨਾਟੋ ਮੈਂਬਰ ਹਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿਚ ਇਕੋ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਵਰਗੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਤਣਾਅ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਕਈ ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼ ਸਿੱਧੀ ਸੈਨਿਕ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕੂਟਨੀਤਕ ਹੱਲ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਰਵੱਈਆ ਕਾਇਰਤਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸੰਭਲ ਕੇ ਲਿਆ ਗਿਆ ਫ਼ੈਸਲਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਵੱਡੇ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਕਟ ਵਿਚ ਸੰਵਾਦ, ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਹਲੀਮੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਜੇ ਗੱਠਜੋੜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਟਕਰਾਅ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਲਾਭ ਵਿਰੋਧੀ ਤਾਕਤਾਂ ਨੂੰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨੂੰ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਹੱਲ ਵੱਲ ਵਧਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਭੜਕਾਊ ਬਿਆਨਾਂ ਨਾਲ ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਹੋਰ ਖ਼ਰਾਬ ਕਰਨਾ।

-ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਖੰਨਾ
(ਐਮ.ਏ.ਐੱਮ.ਫਿਲ)

ਮਮਤਾ ਦਾ ਵਹਿੰਦਾ ਝਰਨਾ ਔਰਤ

ਜਗ ਜਣਨੀ ਔਰਤ ਮਮਤਾ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਹੈ, ਔਰਤ ਨਾਲ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਹੈ। ਔਰਤ ਘਰ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਪਰ ਸਾਡਾ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਸਮਝਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤ ਮਨਪ੍ਰਚਾਵੇ ਦਾ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ 'ਸੋ ਕਿਉ ਮੰਦਾ ਆਖੀਏ, ਜਿਤੁ ਜੰਮਹਿ ਰਾਜਾਨ'। ਭਾਵ ਰਾਜੇ ਮਹਾਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਬੁਰਾ ਬੋਲ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਭੰਡੀ ਨਾ ਕਰੋ। ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮਰਦਾਂ ਨਾਲੋਂ ਨੀਵਾਂ ਦਰਜਾ ਕਿਉਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਔਰਤ ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ, ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ, ਦਹੇਜ ਲਈ ਕਤਲ, ਜਬਰ ਜਨਾਹ ਆਦਿ ਅੱਤਿਆਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਅੱਜ ਵੀ ਜੂਝ ਰਹੀ ਹੈ। ਔਰਤ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੈ ਜੋ ਅੱਜ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਅੰਦਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।

-ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਕੌਰ
ਕੁਠਾਲਾ, ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ।

ਕਿਸਾਨ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ

ਸੰਪਾਦਕੀ ਪੰਨੇ 'ਤੇ ਲੱਗਾ ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਮਾਣਕ ਦਾ ਲੇਖ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੋ ਸਕੇ ਭਰਾਵਾਂ ਵਲੋਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਹੇਠ ਆ ਕੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰਨ ਦੀ ਘਟਨਾ ਬਹੁਤ ਦੁਖਦਾਈ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਜਿਹੀ ਇਹ ਕੋਈ ਪਹਿਲੀ ਘਟਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸੂਬੇ ਅੰਦਰ (ਨੌਜਵਾਨ, ਬਜ਼ੁਰਗ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਰਗ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ) ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਸਿਰ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਪੰਡ ਬਹੁਤ ਭਾਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਕਰਜ਼ੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੇ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਵਲੋਂ ਆਤਮ ਹੱਤਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਬੈਂਕ ਦੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਭਰੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਤਾਂ ਬੈਂਕ ਵਾਲੇ ਆ ਕੇ ਤੰਗ-ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਕਾਫੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਖੇਤੀ ਬੇਹੱਦ ਸੰਕਟ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ 'ਤੇ ਐਮਐਸਪੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ। ਖਾਦਾਂ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ, ਬੀਜ, ਖੇਤੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਤੇ ਭਾਅ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਕੋਲ ਸਿਰਫ ਇਕ ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਸੀ ਤੇ ਠੇਕੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਖੇਤੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਸਮਾਂ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੂੰ ਲਾਹੇਵੰਦ ਬਣਾਇਆ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਰਾਜ ਵਿਚ ਖੇਤੀ ਆਧਾਰਿਤ ਉਦਯੋਗ ਲਗਾ ਕੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ। ਅੱਜ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਤੇ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸਾਨ ਪੱਖੀ ਨੀਤੀਆਂ ਉਲੀਕਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।

-ਸੰਜੀਵ ਸਿੰਘ ਸੈਣੀ,ਮੋਹਾਲੀ

ਸੰਤੁਲਿਤ ਜੀਵਨ ਦੀ ਲੋੜ

ਸੰਤੁਲਿਤ ਜੀਵਨ ਦੀ ਲੋੜ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਾਡੇ ਮਨ, ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਵਿਚ ਸਿਹਤਮੰਦ ਸਮਤਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਸੰਤੁਲਨ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਤਣਾਅ, ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਅਸਮਰੱਥਾ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸੰਤੁਲਿਤ ਜੀਵਨ ਸਾਨੂੰ ਸਹੀ ਖੁਰਾਕ ਲੈਣ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਹੀ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨ, ਨਿਯਮਿਤ ਕਸਰਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਤਮਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸਾਡੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਸਫ਼ਲਤਾ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੰਤੁਲਿਤ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ, ਸੰਤੋਖ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਤੁਲਿਤ ਜੀਵਨ ਮਨ, ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਆਧਾਰ ਹੈ।

-ਸਤਵਿੰਦਰ ਕੌਰ, ਮੱਲੇਵਾਲ।