20-04-26
ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਬਚਾਓ
ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਜਿਹੜਾ ਪੰਜ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੰਜਾਬ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਭਰਾਤ-ਪਾਕਿ ਵੰਡ ਬਾਅਦ ਸਿਰਫ਼ ਢਾਈ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਬੋਲੀ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਹੱਥ-ਪੈਰ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਸ਼ੀਨੀਕਰਨ ਨੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਸਹਿਣ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਕਦੀ ਦਾਣੇ ਭੁੰਨਣ ਵਾਲੀਆਂ ਭੱਠੀਆਂ 'ਤੇ ਰੌਣਕਾਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ, ਦਾਣਿਆਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਅੱਜ ਪੌਪ ਕਾਰਨ, ਨੂਡਲਸ, ਚਿਪਸ ਨੇ ਲੈ ਲਈ ਹੈ। ਗੁੜ ਦੀ ਚਾਹ, ਤਾਂਬੇ 'ਚ ਬਣਦੀ ਦਾਲ, ਕਾੜਨੀ 'ਚ ਕੜਦਾ ਦੁੱਧ, ਚਾਟੀ ਦੀ ਲੱਸੀ ਅਲੋਪ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਗੁੱਲੀ-ਡੰਡਾ, ਬੰਟੇ, ਲੁਕਣਮਣੀਚੀ, ਲਗਭਗ ਖ਼ਤਮ ਹੀ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਤੇ ਨਵੀਂ ਪੀੜੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰਾਸਤੀ ਖੇਡਾਂ ਤੋਂ ਅਨਜਾਣ ਹੈ। ਅੱਜ ਸਾਰੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਫੋਨਾਂ ਵਿਚ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਡਾਕੀਏ ਤੇ ਚਿੱਠੀਆਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਤੋ ਲੋੜ ਘੱਟ ਗਈ ਹੈ , ਫੋਨਾਂ ਕਾਰਨ ਆਪਸੀ ਮੇਲ-ਮਿਲਾਪ, ਮੋਹ ਘਟਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਾਂਝੇ ਪਰਿਵਾਰ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਭੱਜ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਧੜਾ-ਧੜ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਵਸ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਨਿੱਕੇ-ਮੋਟਾ ਕੰਮ ਸਾਂਭ ਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਹਲੇ ਤੇ ਆਲਸੀ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੀ ਦਿੱਖ ਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਬਦਲਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਨਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਵਧ ਰਿਹਾ ਬੋਲਬਾਲਾ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਜਵਾਨੀ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ 'ਤੇ ਤੁੱਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸੂਬੇ 'ਚ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲਾ ਪਾਣੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘਟ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਕਟਾਈ ਕਰਕੇ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਛੇੜ-ਛਾੜ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਹੋਂਦ, ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਤਿਉਹਾਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਿਰਸੇ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
-ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਚੀਮਾ
ਸ਼ਾਹਬਾਦੀਆ, ਜਲੰਧਰ।
ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਹੱਲ
ਜੇਕਰ ਕੁਦਰਤ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜੂਨ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਤੇ ਵਿਚਾਰਸ਼ੀਲ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਅਨੇਕਾਂ ਸਮਾਜਿਕ, ਆਰਥਿਕ, ਪਰਿਵਾਰਕ, ਰਾਜਨੀਤਕ, ਸਿਹਤ ਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਬੰਧੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ 'ਚ ਜਕੜਿਆ ਵੀ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਵਿਚ ਸੰਪੂਰਨ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਸੁੱਖ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਹਰ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਤੇ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਹੱਲ ਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿਚ ਹੀ ਸੁਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਆਨੰਦ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਸਾਡੀ ਨਿੱਜੀ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਹੈ। ਸਾਡੀ ਨਿੱਜੀ ਮਾਨਸਿਕ ਅਵਸਥਾ 'ਤੇ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਰਣਨੀਤੀ ਜਾਂ ਢੰਗ ਦੂਜਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਹੈ। ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੱਲ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਾਡਾ ਜੀਵਨ ਅਸੰਤੁਲਿਤ ਤੇ ਕਸ਼ਟਦਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਮਾਟੋ ਫਿੱਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਕਾਰਜ ਸਮਰੱਥਾ ਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿਚ ਕਮੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
-ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ
ਪਿੰਡ ਨੌਨੀਤਪੁਰ, ਤਹਿ. ਗੜ੍ਹਸ਼ੰਕਰ (ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ)
ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਦੀ ਲਾਪ੍ਰਵਾਹੀ
ਹਾਲ ਹੀ ਵਿਚ ਨਾਗਰਿਕ ਉਡਾਣ ਮੰਤਰੀ ਮੋਹਨ ਨਾਇਡੂ ਕਿੰਜਰਾਪੂ ਵਲੋਂ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਦੀ ਘਟੀਆ ਸੇਵਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਜਤਾਈ ਚਿੰਤਾ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਡਾਣਾਂ ਵਿਚ ਲਗਾਤਾਰ ਦੇਰੀ, ਰੱਦ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਖਰਾਬ ਵਿਵਹਾਰ ਆਮ ਗੱਲ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜਾਂ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦੇ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਵਿਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਡਰ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਬਿਲਕੁਲ ਬਰਦਾਸ਼ਤਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਫ਼ ਹੈ ਕਿ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਿਯਮਾਂ ਕਾਰਨ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਲਾਪ੍ਰਵਾਹ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸਖ਼ਤ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਯਾਤਰੀ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ, ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗੀ। ਐਸੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਤੈਅ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤੇ ਠੋਸ ਕਾਰਵਾਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਵੇ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹਵਾਈ ਸੇਵਾ ਦੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਲਗਾਤਾਰ ਘਟਦੀ ਰਹੇਗੀ।
-ਕੰਚਨ,
ਜਲੰਧਰ।
ਵਧ ਰਿਹਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ
ਅੱਜ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਪੂਰੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਲਈ ਇਕ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਹਵਾ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਸਭ ਸ਼ੁੱਧ ਸਨ, ਪਰ ਅੱਜ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤਰੱਕੀ ਨੇ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਸੰਤੁਲਨ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕਾਰਨ ਮਨੁੱਖੀ ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਮਾੜਾ ਅਸਰ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੈਂਸਰ, ਦਮਾ, ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਆਮ ਹੁੰਦੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਨੂੰ ਵਧ ਤੋਂ ਵਧ ਬੂਟੇ ਲਗਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੂੜੇ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਹੀ ਸੁੱਟਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਅਸੀਂ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਯਤਨ ਕਰੀਏ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰੂ ਹੋਰ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
-ਕੋਮਨਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ
ਸ਼ੇਰਗੜ੍ਹ ਚੀਮਾ (ਮਾਲੇਰਕੋਟਲਾ)
ਨਿੱਕੀਆਂ ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ 'ਚ ਖ਼ੁਸ਼ ਰਹੋ
ਨਿੱਕੀ-ਨਿੱਕੀ ਗੱਲ 'ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਨਾ ਪਾਓ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬੜੀ ਛੋਟੀ ਹੈ। ਇਹ ਰੱਬ ਵਲੋਂ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਅਣਮੁੱਲੀ ਦਾਤ ਹੈ। ਛੋਟੇ-ਮੋਟੇ ਗੁੱਸੇ-ਗਿਲਿਆਂ ਨੂੰ ਭੁਲਾਅ ਦਿਆ ਕਰੋ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਗੁੱਸੇ-ਗਿਲਿਆਂ 'ਚ ਨਾ ਬਦਲਿਆ ਕਰੋ। ਗੁੱਸੇ-ਗਿਲਿਆਂ 'ਚ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਪਿਆ। ਐਵੇਂ ਗਿੱਲੀ ਲੱਕੜ ਵਾਂਗ ਧੁਖਦੇ ਨਾ ਰਿਹਾ ਕਰੋ। ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮਾਨਣ ਲਈ ਹੈ। ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਮਾਣਿਆ ਕਰੋ। ਹਰ ਨਿੱਕੀ-ਨਿੱਕੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੀ ਵੱਡੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵਾਂਗ ਮਾਣਿਆ ਕਰੋ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਮਰ ਲਮੇਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੱਗ ਸੋਹਣਾ ਜਾਪਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
'ਹਮ ਨਹੀਂ ਚੰਗੇ ਬੁਰਾ ਨਹੀਂ ਕੋਇ' ਮੰਨ ਕੇ ਸਭ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਿਆ ਕਰੋ। ਦੁਸ਼ਮਣੀਆਂ ਪਾਉਣ ਤੇ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਕੋਈ ਫਾਇਦਾ ਨਹੀਂ। ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਕੱਢਣ ਲਈ ਵਕਤ ਖਰਾਬ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਤਰੱਕੀ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ ਕਰੋ। ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਜਾਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਨਿੱਕੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ 'ਚੋਂ ਹੀ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਚ ਮਿਲੀ ਹਰ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨੂੰ ਰੱਬ ਦੀ ਦਾਤ ਸਮਝ ਕੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੰਡਿਆ ਕਰੋ। ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜਾਂ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵੰਡਣ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵਧਦੀ ਹੈ।
-ਅਜੀਤ ਖੰਨਾ
ਖੰਨਾ ਮੰਡੀ, ਪੰਜਾਬ।