15-04-26

 ਵਧ ਰਹੀ ਆਮਦਨ ਅਸਮਾਨਤਾ

ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਅਮੀਰ ਤੇ ਗਰੀਬ ਵਿਚਕਾਰ ਆਮਦਨ ਦਾ ਪਾੜਾ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਮਾਜ ਲਈ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਗੱਲ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਪੈਸਾ ਕਮਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਕਈ ਲੋਕ ਆਪਣੀਆਂ ਮੁਢਲੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਵੀ ਪੂਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ, ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਚ ਅਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਮੌਕਿਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ। ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਲੋਕ ਅਜੇ ਵੀ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਪਿਛੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵਧ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਜੇ ਹਾਲਤ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਰਹੀ ਤਾਂ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਅਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਅਸੰਤੋਸ਼ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਵਧਾਏ, ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਸਸਤਾ ਅਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਉਪਲਬੱਧ ਕਰਾਏ ਅਤੇ ਗਰੀਬ ਵਰਗ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਲਾਗੂ ਕਰੇ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਹੱਕਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸਚੇਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਸਮਾਨਤਾ ਬਣੀ ਰਹੇ।

-ਅਰਸ਼ਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ
ਜਲੰਧਰ।

ਜ਼ਮੀਨੀ ਪਾਣੀ

ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਹੋਰ ਡੂੰਘੇ ਹੁੰਦੇ ਜਾਣਾ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਸੂਬੇ ਦੇ 90 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਲਾਕ ਡਾਰਕ ਜ਼ੋਨ 'ਚ ਹਨ, ਜੋ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਹੀ ਵਿਸ਼ਾ ਨਹੀਂ, ਭਵਿੱਖ 'ਤੇ ਸਵਾਲੀਆ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਕੱਢਣਾ ਇਕੋ ਇਕ ਜ਼ਰੀਆ ਸਬਮਰਸੀਬਲ ਮੋਟਰ ਪੰਪ ਹਨ, ਜੇਕਰ ਧਰਤੀ ਉੱਪਰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਖਪਤ ਲਈ ਨਹਿਰੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉੱਪਰ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਗੰਭੀਰ ਮਸਲੇ ਦੇ ਹੱਲ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਵਧਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲ ਸਰੋਤ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਭੂ-ਜਲ ਬੋਰਡ ਦੀ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ 'ਚ ਛਪੀ ਰਿਪੋਰਟ 'ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਚ ਸੁਧਾਰ', ਇਕ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਲੈ ਕੇ ਆਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 17 ਬਲਾਕਾਂ ਵਿਚ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਚ ਸੁਧਾਰ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਸਦਕਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ 70 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵਧ ਫ਼ਸਲਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਚਾਈ ਨਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਨਹਿਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਖੇਤਾਂ ਤੱਕ ਪਾਣੀ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਨਹਿਰੀ ਸਿਸਟਮ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਦਾ ਇਹ ਨਤੀਜਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸਿਸਟਮ ਵੀ ਨਹਿਰੀ ਪਾਣੀ ਆਧਾਰਿਤ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਪਾਣੀ ਵੀ ਜ਼ਮੀਨਦੋਜ਼ ਟੈਂਕਾਂ ਦੀ ਸਟੋਰੇਜ ਅਤੇ ਨਹਿਰੀ ਪਾਣੀ ਉਪਲਬਧਤਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਜ਼ਮੀਨਦੋਜ਼ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਰੀਚਾਰਜ ਖੂਹ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ ਕੇ ਬਰਸਾਤੀ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ 'ਚ ਪਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

-ਇੰਜੀ. ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਮੱਟੂ
ਬੀਂਬੜ੍ਹ, ਸੰਗਰੂਰ।

ਧਿਆਨ ਸਥਿਰਤਾ

ਕਿਸੇ ਵਸਤੂ, ਘਟਨਾ ਜਾਂ ਸਮੱਸਿਆ 'ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਆਪਣੀ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨਾ ਧਿਆਨ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਧਿਆਨ ਸਥਿਰਤਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬੁਨਿਆਦੀ ਰੁਚੀਆਂ, ਲੋੜਾਂ ਅਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਧਿਆਨ ਸਥਿਰਤਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਨਵੀਨਤਾ, ਤਬਦੀਲੀ ਅਤੇ ਫਰਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦਬਾਓ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਨਤੀਜੇ ਦਾ ਸਹੀ ਗਿਆਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਧਿਆਨ ਸਥਿਰਤਾ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਥਿਰ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਨਿਯਮ ਵੀ ਸਾਡੀ ਧਿਆਨ ਸਥਿਰਤਾ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਵਿਚ ਚੰਗਾ ਲਾਭਦਾਇਕ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਧਿਆਨ ਸਥਿਰਤਾ ਨਾਲ ਹੀ ਕੰਮ ਨੇਪਰੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਸਥਿਰਤਾ ਨਾਲ ਹੀ ਖੋਜਾਂ ਸੰਭਵ ਹਨ।

-ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ
ਪਿੰਡ ਨੌਨੀਤਪੁਰ, ਤਹਿ. ਗੜ੍ਹਸ਼ੰਕਰ (ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ)

ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਰੁਜ਼ਗਾਰ

ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹਿਜਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਕੰਮਕਾਰ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲ ਆਪਣਾ ਰੁਖ਼ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇੰਝ ਨਹੀਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦਾ ਟੀਚਾ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਜਾਣ ਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਮਿਹਨਤੀ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਧਾਕ ਜਮਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਸਦਕਾ ਹੀ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਏਨੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਬਿਲਡਿੰਗਾਂ ਬਣੀਆਂ ਹਨ। ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਹੀ ਕੰਮ ਦੇਣ ਦੀ। ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਗਰੀਬ ਤਬਕੇ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਆ ਇੰਡਸਟਰੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਿਜਨੈੱਸ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਣ। ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਉਹ ਜ਼ਮਾਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਸਾਈਕਲਾਂ 'ਤੇ ਆ ਕੇ ਲੇਬਰ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰੇ। ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੁੱਟ-ਖੋਹ ਦਾ ਡਰ ਵੀ ਘੱਟ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਬੇਫਿਕਰ ਹੋ ਕੇ ਕਰ ਸਕਣਗੇ।

-ਅਸ਼ੀਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ
ਜਲੰਧਰ।